Tiểu luận

ĐỀ TÀI: “các yếu tố tác động đến hành vi bạo
lực của học sinh.”
Science & Technology Development, Vol 15, No.Q1 2012

Trang 32
CÁC YU T/ TÁC NG N HÀNH VI BO LC CA H0C SINH
Nguyn Th Phng Tho
(1)
, Cao Hào Thi
(2)

[9]. Mi lo ngi v hin tng bo lc hc
ng ngày càng c quan tâm hn trong bi
cnh hin nay, khi có quá nhiu hin tng
di*n ra hàng ngày mà báo gii gi là “bnh vô
cm” khin cho s bt bình trong xã hi ngày
càng tng lên, vì cn bnh này còn lan rng
sang c gii hc sinh - la tui ang dn hoàn
thin nhân cách.
Hành vi bo lc mà c" th là bo lc hc
ng gây ra nhng h l"y không nh, i vi
gii hc sinh, gia ình, nhà trng, và toàn xã
hi. i vi hc sinh có nhng hành vi bo lc,
nu không c phát hin kp thi và giáo d"c
úng cách có th s+ tr thành mm mng ti
phm trong tng lai. i vi nhng hc sinh
TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 15, SỐ Q1 2012
Trang 33
là nn nhân hay t(ng chng kin bo lc cng
u có th d'n n các triu chng tn thng
tâm lý, trm cm, cơ n, hc hành sa sút, cáu
g$t, và có th bùng phát di nhiu hình thc
[7]. Tn thng tâm lý nu khơng c quan
tâm thu hiu kp thi và c s giúp 9, #c
bit là i vi tr< v thành niên có th khin tr<
có nhng hành vi có nguy c nh gây g, ánh
nhau; nu trm cm có th d'n n t t!.
Vi nhng vn  nêu trên, m"c tiêu ca
nghiên cu nh&m tr li cho câu h,i yu t nào
tác ng n hành vi bo lc ca hc sinh và
mc  tác ng nh th nào,  t( ó có

nhân t liên quan n gia ình, trng hc, mi
quan h vi bn bè và các nhân t liên quan
n cng ng và hàng xóm. Chen [6] ã ch) ra
r&ng tình trng bo lc hc sinh liên quan n
#c im tiêu cc ca cá nhân (thái  i vi
bo lc, kim sốt tính bc ng, tính hung
hng), s giám sát ca cha m;, s kém tn th
quy nh trng hc, s ngc ãi (chng
kin bo lc, nn nhân ca bo lc), mi quan
h ti gia giáo viên và hc sinh và các nguy
c n t( bn bè. Ngồi ra #c im v gii
tính, loi trng hc, trình  hc vn cng nh
h ng n hành vi bo lc ca hc sinh.
Ando và các ng tác gi [3] nghiên cu
nhng nh h ng tâm lý hc lên các hành vi
b$t nt ca hc sinh cho thy, s ngc ãi,
tính bc ng, tính hung hng, s t tin ca bn
thân chng li s b$t nt, suy ngh chín ch$n,
thái  i vi hành vi b$t nt có tác ng n
hành vi b$t nt ca hc sinh. Các nhân t này
càng nh h ng mnh hn n hành vi b$t nt
b i các yu t trung gian là s bn bè thng
có nhng hành vi b$t nt và thái  tiêu cc
trng hc.
O06@P/1 4A1 4I1 Q@/0RS1 F21 4E41 /01 CE41 0@1
TUVW1 /01 61 LAI/1 @N1 4631S&/01XI1 F231 #41
im cá nhân và tình trng giáo d"c ca hc
Science & Technology Development, Vol 15, No.Q1 2012

Trang 34

chp nhn i vi nhng hành vi bo lc thì
mc  s! d"ng bo lc càng cao.
Kh năng kim soát tính bc ñng
Nhng hc sinh không th kim soát c
tính bc ng thng s! d"ng hành vi bo lc
 gii quyt vn . Nhng ngi không th
kim ch c cn gin d ca mình khi b
ngi khác có nhng hành vi tác ng n bn
thân thng gii quyt vn  b&ng cách s!
d"ng bo lc [6].
Gi thuyt H2: Hc sinh có mc  kim
soát tính bc ng càng thp thì mc  s!
d"ng bo lc càng cao.
Tính nóng ny
Nhng ngi có tính khí nóng ny thng rt
d* ni cáu, rt d* b kích ng, không kim ch
c s gin d và thng ch!i th khi gin d
[6]. Vì vy, khi g#p vn  thng t, ra hung
hng và có nguy c s! d"ng bo lc  gii
quyt vn .
Gi thuyt H3: Hc sinh càng có tính khí
nóng ny thì mc  s! d"ng bo lc càng cao.
S giám sát ca cha m
S quan tâm, giám sát ca cha m; óng mt
vai trò rt quan trng nh&m kim soát nhng
hành ng có nguy c cao ca tr< em. Vic
thiu s giám sát ca cha m; có mi tng
quan thun vi hành vi gây hn ca tr< em
[12,14].
Gi thuyt H4: S giám sát ca cha m; càng

lc có th xy ra [3].
Gi thuyt H6: Hc sinh càng có n tng
tt v trng hc ca mình thì mc  s! d"ng
bo lc càng ít hn.
Mi quan h vi bn bè có vn đ
Các mi quan h bn bè ca hc sinh có nh
h ng rt ln n hành vi bo lc ca hc sinh.
Vic tip xúc vi nhng bn bè có nguy c cao,
hay vic i qua êm vi bn bè, và mc 
thân thit vi nhng bn bè có nguy c cao có
th tác ng tiêu cc n hành vi bo lc ca
hc sinh [1,6].
Gi thuyt H7: Hc sinh có mc  liên
quan n nhng bn bè có vn  càng cao thì
mc  s! d"ng bo lc càng nhiu.
Nn nhân ca bo lc
La tui v thành niên thng có nguy c tn
thng tâm lý cao và vic tip xúc vi bo lc
hc ng có th nh h ng n sc kh,e tinh
thn và hành vi ca tr< em [7,14]. Hc sinh là
nn nhân ca bo lc có nguy c s! d"ng bo
lc  áp tr. Hn na, tr thành nn nhân ca
bo lc hc sinh có th b tn thng tâm lý
d'n n trm cm, t ti, cơ n, có th d* b
kích ng và có thái  hung hng khi g#p phi
vn .
Gi thuyt H8: Hc sinh là nn nhân ca
các hành vi bo lc trc ó có mc  s!
d"ng bo lc cao hn bình thng.
Chng kin bo lc

trong Hình 1. Hình 1. Mô hình nghiên cu  xut
PH"NG PHÁP NGHIÊN CU
Thang o: Thang o s! d"ng trong nghiên
cu ch yu da vào thang o ca Chen
(2008) [6] và Ando (2005) [3]. Thang o
Hành vi bo lc và thang o ca các nhóm
yu t tác ng u là thang o Likert 5 im
vi (1) rt không ng ý và (5) rt ng ý.
Các bin kim soát nh: Game online, Gii


sinh

Chng kin bo lc
Bin ki%m soát
Gii tính
Loi trưng hc
Trình ñ giáo dc
Game online
H9(+)
S giám sát ca cha m@

TAẽP CH PHAT TRIEN KH&CN, TAP 15, SO Q1 2012
Trang 37
Cỏc thang o ny c iu ch)nh cho phự
hp vi #c im trng hc Vit Nam
thụng qua ý kim úng gúp ca chuyờn gia
tõm lý hc, cỏc giỏo viờn v ph" huynh hc
sinh. Sau ú, bng cõu h,i kho sỏt s b iu
tra 15 hc sinh kim tra mc khú hiu
ca t( ng, b c"c ca bng kho sỏt v thỏi
hp tỏc ca ngi c iu tra v vn
bo lc hc ng.
Ph#ng phỏp thu thp s liu: D liu c
thu thp trc tip t( cỏc hc sinh ca 8 trng
Trung hc c s v Trung hc ph thụng trờn
a bn TP.HCM thụng qua s ng ý ca
Ban Giỏm hiu nh trng ca cỏc trng
c chn ng'u nhiờn thc hin iu tra.
S cỏc trng c chn ng'u nhiờn theo t) l

Cỏc phõn tớch ny c thc hin vi s h tr
ca phn mm SPSS 15.
4A47BC7DE7FGHI7CJ4G7KL7MNE
Th*ng kờ mụ t
Trong tng s 340 quan sỏt, cú 167 hc sinh
n, chim 49.1% v 173 hc sinh nam, chim
51.9%, trong ú cú 5.0% n v 10.3% nam
thng xuyờn s! d"ng bo lc. Cú 257 hc
sinh thuc trng cụng lp, chim t) l 75.6%,
83 hc sinh thuc trng dõn lp ho#c t th"c,
chim 24.4%. Kho sỏt cng cho thy cú 80
hc sinh thng xuyờn chi game online ho#c
xem ti vi cú yu t bo lc, chim 23.5%, trong
s ú cú 26 hc sinh thng xuyờn cú nhng
hnh vi bo lc, chim t) l 7.6% trong tng s
m'u iu tra. Kho sỏt c tin hnh c hai
cp Trung hc c s gm cú lp 8 chim t) l
26.5%, lp 9 l 17.0% v Trung hc ph thụng
gm cú lp 10, 11, 12 chim t) l ln lt l
16.8%, 25.0% v 14.7%.
Phõn tớch nhõn t*
fC1 LA14I1 F@41 C6416@/1Z6B/1 CY461 C/01
LAI/1F21Z6B/1CY4611C@/14D14631gg1G@/14I1h1
/6B/1C141HZ1CS3/01Ni16j/611[AC1GI/1A1
Science & Technology Development, Vol 15, No.Q1 2012

Trang 38
4631C6D14?1 V1G@/1G1H3@1G,, còn li 41 bin
c k8 vng có tác ng n hành vi bo lc
ca hc sinh (các bin b loi b, nu h s

Tr thù khi b xúc phm, s) nh"c
2.7235 1.05318 .672
Bo lc khi b s) nh"c
2.5618 1.13109 .660
Bo lc khi b xúc phm
2.4382 1.03579 .643
Gii quyt vn  b&ng bo lc
1.7176 .83594 .540
Hèn nhát nu không ánh ngi ã xúc phm
2.3088 1.10586 .505
Chng kin bo lc
Eigenvalue = 3.107, Tng
phng sai trích = 7.766%
Thy ai ó b ngi khác ánh do b lôi cun vào mt nhóm
ánh nhau
2.4294 1.06056 .711
Thy ai ó e da ngi khác b&ng v khí 1.9353 .95716 .679
Thy ai ó b ngi khác s) nh"c 2.3029 1.02447 .675
Thy ai ó ang b cp ho#c ang b n trm 2.1559 1.04011 .661
Thy ngi b ch nho/khiêu khích
1.4412 .90854 .585
Thy ai ó e da b&ng li nói i vi ngi khác
2.5765 .99113 .567
Tính nóng ny
Eigenvalue = 2.644, Tng
phng sai trích = 6.61%
D* b kích ng
3.1118 1.07225 .825
D* ni nóng
3.3265 1.07638 .811

n nhân ca b
o

l
c

Eigenvalue = 1.678, Tng
B thng
1.2265 .59882 .769
B hm da b&ng li nói
1.4412 .74037 .760
TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 15, SỐ Q1 2012
Trang 39
phng sai trích = 4.196%

B
 hm da ly tin

1.2353 .67657 .742
B ánh
1.7206 .83163 .405
M
c  g.n gPi ca cha m@

Eigenvalue = 1.607, Tng
phng sai trích = 4.019%
Cha m
; hiu tính cách

3.7265 .88841 .741

S
 giám sát lch tr
ình c
a cha
m@
Eigenvalue = 1.110, Tng
phng sai trích = 2.774%
Cha m; bit con ang âu
3.0029 1.07670 .795
Cha m; bit lch trình ca con
3.0235 1.07782 .718

Bng 2. Thng kê mơ t và kt qu phân tích nhân t i vi nhóm bin ph" thuc
Nhân t
*

Ý ngh,a ca bin quan sát
Tru
ng
bình

l(ch
chuOn
Tr
3ng s*
nhân t*
Hành vi bo lc
Eigenvalue = 3.450,
Tng phng sai trích =
57.502%

41F@1N41c1 /06I1U_qm1 F@1 G@/1Z6"1C6A4K1
61J1C/01LAI/1SC1C6Z1lC/01/01H21-_r_nU1
F21-_r_gUmr1s31?14?1C61H3@16I@1/6B/1C1/2D1SI1
kh,i mơ hình hi quy.
Mơ hình hi quy tuyn tính các nhân t tác
ng n Hành vi bo lc ca hc sinh gm14?1
t1/6?N1/6B/1C14`/1H@1F214E41G@/1]@N1J3EC1
gm có Gii tính, Trình  giáo d"c, Loi
Science & Technology Development, Vol 15, No.Q1 2012

Trang 40
trng, Game online. Các bin Gii tính, Loi
trng và Game online c mã hóa theo
nguyên t$c bin gi vi hai giá tr 1 và 0. Bin
Gii tính nhn giá tr 1 nu là nam, và 0 nu là
n; bin Loi trng nhn giá tr 1 nu là
trng t th"c, nhn giá tr 0 nu là trng
công lp; bin Game online nhn giá tr 1 nu
thng xuyên chi trò chi trc tuyn ho#c
xem ti vi có yu t bo lc và nhn giá tr 0 nu
ngc li. Bin Trình  giáo d"c c mã hóa
theo s lp mà hc sinh ang hc, nhn các giá
tr t( 8 n 12.
Kt qu hi quy c trình bày tóm t$t trong
Bng 3 cho thy các bin Loi trng, Mc 
gn gi ca cha m; không có ý ngha thng kê
mc 5%. Các bin còn li u có ý ngha
thng kê mc 5%. M#c dù nhóm nhân t
Mc  gn gi ca cha m; có ý ngha v m#t
lý thuyt nhng không có ý ngha v m#t thng

lc, (2) S kém tuân th quy nh trng, (3)
Mi quan h vi bn bè có vn , (4) Nn
nhân ca bo lc, (5) un tng v trng hc,
(6) Thái  i vi bo lc, (7) Tính nóng ny.
Ngoài ra, trình  giáo d"c cng có nh h ng
n hành vi bo lc ca hc sinh và có s khác
bit mc  di*n ra hành vi bo lc gia hc
sinh nam và n, gia nhng hc sinh thng
TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 15, SỐ Q1 2012
Trang 41
xun và khơng thng xun chi trò chi
trc tuyn ho#c xem ti vi có yu t bo lc.
Các gi thuyt v nh h ng ca các nhân t
Kh nng kim sốt tính bc ng, S giám sát
lch trình ca cha m; và Mc  gn gi ca
cha m; lên hành vi bo lc ca hc sinh (H2,
H4a, H4b) khơng c ng h trong mơ hình
nghiên cu này. Loi trng hc cng khơng
to ra s khác bit v mc  s! d"ng bo lc
ca hc sinh. Trong tình hung Vit Nam,
#c bit là trên a bàn TP.HCM, vi lch hc 2
bui/ngày TgW1 C6j1 6A1 /61 GI/1 /02D1 641 J@/61
]6i/014?1N#C1 1/62K1Fj1FD1J10@EN1JEC1F21N41
16@A1G@C14I146I1N;1@1F@143/14E@1C6/01
G16/1461G @1C6@10@I/1641J@/61 1CS/0. Cha
m; có th bit con hc mơn gì khi trng vào
ban ngày, hiu bit tính cách ca con, bit bn
bè thân ca con nhng các bin quan sát trong
m'u ã khơng o lng vic cha m; có bit
c con tip xúc vi nhng ai, làm gì c" th

Nn nhân ca bo lc, un tng v trng hc,
Thái  i vi bo lc, Tính nóng ny. Ngồi
ra, nghiên cu cng cho thy hc sinh hc lp
càng cao thì có hành vi bo lc mc  càng
thp, hc sinh thng xun chi trò chi trc
tuyn bo lc cng có hành vi bo lc cao vi
mc  cao hn so vi hc sinh khơng thng
xun chi, hc sinh nam bo lc hn hc sinh
n (vi iA1 ]@/1 4E41 DA1 C1 ]6E41/61 /6IAmr1
fC1LA1/2D146)10@@1C6Y46141g_rVq162/61F@1
G31H4K1Fj1 FD14?1 C614`/1 /6/01DA1C1]6E41
na cng tác ng n hành vi bo lc nhng
khơng c o lng.
T( nhng kt qu có c t( s phân tích
m'u quan sát, mt s kin ngh c a ra vi
k8 vng góp phn ngn ch#n ho#c hn ch tình
trng bo lc hc ng ang gây bc xúc
trong d lun hin nay.
Kin ngh
Science & Technology Development, Vol 15, No.Q1 2012

Trang 42
 ngn ch#n ho#c hn ch tình trng bo
lc hc ng, s phi hp ng b gia nhà
trng, gia ình và xã hi là rt cn thit  các
gii pháp t c hiu qu cao nht.
Đi vi gia ñình
M#c dù hai yu t liên quan n cha m;
không tác ng n hành vi bo lc trong
nghiên cu này, nhng iu ó không th ph

cho thy hc sinh thng xuyên chi game,
xem phim bo lc s+ s! d"ng bo lc nhiu
hn bình thng.
Đi vi nhà trưng
Trng hc là ni hc tp và vui chi ca
hc sinh trong sut 12 nm hc, ni hc sinh
c tip xúc vi rt nhiu bn bè, thy cô, do
ó môi trng trong trng hc có nh h ng
ln n vic hình thành nhân cách ca hc
sinh. Trong giai on hin nay, vic hc 2
bui/ngày khin cho hu ht thi gian trong
ngày ca hc sinh là trng, do ó nhà
trng càng có nhiu trách nhim hn trong
vic giáo d"c hc sinh, #c bit là nhng hc
sinh có nhng hành vi có vn11F1G31H4.
(i) Xây dng trng hc thân thin, là mt
ni an toàn  hc sinh hc tp và vui chi.
Nghiên cu cho thy r&ng n tng không tt
v trng hc có tác ng tiêu cc làm gia tng
hành vi bo lc ca hc sinh. Do ó cn to
cho hc sinh nhng n tng tt v trng hc,
 hc sinh thy r&ng n trng không phi là
mt áp lc. Trng hc có cây xanh, có khuôn
viên rng rãi, sch ;p, có sân chi và ni 
hc sinh thc hin các hot ng vui chi, th
thao lành mnh s+ giúp hc sinh tham gia các
hot ng trng vi bn bè nhiu hn, tránh
vic t" tp bên ngoài nhà trng. M#t khác, cn
có giám th ho#c nhng ngi trc tip ôn
c, giám sát các hot ng vui chi ca hc

nhng hc sinh có vn  hòa nhp vi bn bè
trong các phong trào ca nhà trng.
(iii) Cn linh hot trong cách thc x! lý các
hành vi vi phm ho#c các hành vi có vn .
i vi nhng hc sinh ã c tình và thng
trn hc, cúp tit hay khơng làm bài tp v nhà,
thì nhng bin pháp thng c các nhà
trng s! d"ng nh vit kim im, b im
kém, tr( im thi ua, mi cha m;, h bc hnh
kim có th khơng có nhiu tác d"ng, b i vì
vic thng xun và c tình vi phm ã chng
t, hc sinh khơng e ngi nhng hình pht này
có th n vi mình. Do ó, trc ht giáo viên
cn bit c hc sinh thng trn hc ã i
âu và làm gì bên ngồi trng, b i vì ó là
thi gian hc sinh tip xúc vi các i tng
bên ngồi và làm nhng vic khơng c ng
h, ch.ng hn nh chi trò chi in t!, ung
ru, ánh bc , sau ó giáo viên phi hp vi
tp th lp  có nhng hình thc x! lý thích
hp.
 x! lý nhng hc sinh thng xun vi
phm ni quy ca nhà trng, các bin pháp
cnh cáo tồn trng, hay ui hc có th
khơng phi là bin pháp hu hiu, mà ngc li
còn c súy và to mơi trng cho các em tham
gia vào các hành vi có vn . Nhng hc sinh
thng vi phm nu G1%D1SI1Ni@1CS/01GP/1
/032@1 C6j1 4E41 RN1 J+1 ]6i/01 4?1 Ni@1 CS/01 I/1
C32/1 1 J@/61 63CK1 J+1 C@Z1 [\41 /6@A1 6/1 F@1

hc ng.
(i) m bo an ninh, an toàn các khu ph 
hn ch hc sinh chng kin các hành vi bo
lc ho#c là nn nhân ca bo lc trong vùng.
(ii) Phi hp vi các trng cùng thc hin
bin pháp pht lao ng công ích b&ng cách
gii thiu, qun lý các ni hc sinh n thc
hin ngha v" lao ng.
(iii) Phi hp vi các c quan giáo d"c xây
dng và thc hin các chng trình hành ng
nh&m giáo d"c k7 nng sng, k7 nng kim ch
s hung hng, nóng gin ca hc sinh khi g#p
phi vn .
(iv) Tuyên truyn tác hi ca trò chi in t!
có tính bo lc nh&m nâng cao trách nhim ca
gia ình và xã hi. Qun lý tht ch#t ch+ và
hiu qu hot ng ca các tim internet nh&m
hn ch hc sinh tip xúc và chi các trò chi
in t! có tính bo lc cao.
 làm c iu này cn có s vào cuc
ca các c quan nhà nc có liên quan t( cp
a phng n trung ng nh&m thit lp
nhng quy nh chung liên quan n hot ng
internet và thanh tra, kim tra giám sát vic
thc hin các quy nh này mt cách hiu qu.
Các nc trên th gii ã có nhiu bin pháp
qun lý các tim internet ho#c hn ch ngi
dùng nh, tui chi trò chi trc tuyn nh:
ngi dùng phi ng ký chng minh nhân dân
khi truy cp internet; phân loi và dán nhãn các

O06@P/14A1/2D1o1E/610@E141N411CE41
ng ca t(ng nhúm nhõn t lờn hnh vi bo
lc. Vic chng kin bo lc, nn nhõn ca bo
lc v s kộm tuõn th quy nh trng ca
hc sinh l mt trong nhng yu t tỏc ng
ln nht n hnh vi bo lc ca hc sinh. S
ỏnh giỏ ny giỳp cho cỏc nh hoch nh
chớnh sỏch cú nhng bin phỏp u tiờn hn
ch tỡnh trng bo lc hc ng hin nay.
Hn ch
Hn ch ca nghiờn cu l ch) tin hnh kho
sỏt trờn a bn TP.HCM, l mt trong nhng
thnh ph cú mc sng cao trong c nc, cú
th khụng phi l m'u thc s i din cho hc
sinh cỏc t)nh thnh khỏc. Thờm na, õy l
ti cú tớnh cht tõm lý hc hnh vi, do ú cn
cú thờm nhng cõu h,i kho sỏt mang tớnh nh
tớnh v cỏc loi hỡnh bo lc hc ng ang
hin din trong hc sinh hin nay, vỡ sao hc
sinh li cú hnh vi bo lc ch khụng ch) cú
phõn tớch nh lng. Cui cựng, nghiờn cu ó
khụng xột n mi quan h an xen phc tp,
tỏc ng l'n nhau gia cỏc yu t #c im cỏ
nhõn, gia ỡnh, nh trng v xó hi vi hnh
vi bo lc ca hc sinh.
2 xu-t h)ng nghiờn cu tip theo
T( nhng hn ch ca ti, hng nghiờn
cu tip theo k th(a m'u quan sỏt ca nghiờn
cu ny l tip t"c ỏnh giỏ mc tỏc ng
qua li gia cỏc nhúm yu t vi nhau, v tỏc

TÀI LIU THAM KHO
[1]
Mai Th Tuyt, Nhng vn  nan gii
ca v thành niên trong nhà trng,
Tp chí Dân s và Phát trin, s 3,
(2011)

[2]
B Giáo d"c và ào to, Công vn s
7291/BGDT-GDTrH v vic hng
d*n hc 2 bu)i/ngày i vi các
trng trung hc (2010).

[3]
Nguy*n ình Th, Ph#ng pháp
nghiên cu khoa hc trong kinh
doanh, Nhà xut bn Lao ng Xã hi
(2011).

[4]
M. Alikasifoglu, E. Erginoz, O.
Ercan, O. Uysal, D. A. Kaymak, O.
Ilter, Violent Behavior Among
Turkish High School Students and
Correlates of Physical Fighting,
European Journal of Public Health,
14 (2): 173-177 (2004).

[5]
C. A. Anderson, An Update on the

Behavior, Journal of Community
Psychology, 32: 559-573 (2004).

[10]
G. R. Gudlaugsdottir, R.
Vilhjalmsson, G. Kristjansdottir, R.
Jacobsen, D. Meyrowitsch, Violenct
behavior among adolescents in
Iceland: a national survey,
International Journal of
Epidemiology, 33 (5): 1046-1051
(2004).

[11]
T. R. Nansel , M. Overpeck, R. S.
Pilla, W. J. Ruan, B. Simons-Mortons,
P. Scheidt, Bullying Behaviors among
TAẽP CH PHAT TRIEN KH&CN, TAP 15, SO Q1 2012
Trang 47
US youth: prevalence and association
with psychosocial adjustment, Journal
of the American Medical Association,
285: 2094-2100 (2001).

[12]
P. Orpinas, N. Murray, S. Kelder,
Parental Influences on Students
Aggressive Behaviors and Weapon
Carrying, Health Education &
Behavior, 26 (6): 774-787 (1999).