MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI MỞ CHO TRẺ
MẦM NON TỪ NGUYÊN VẬT LIỆU THIÊN NHIÊN
* PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ em rất yêu thích đồ chơi, ngoài việc giải trí, đồ chơi có tác dụng giáo
dục cao, nhất là trong những năm đầu đời của con người. Mỗi món đồ chơi, ít nhất
cũng cung cấp một cơ hội để trẻ tìm hiểu, khám phá. Các món đồ chơi tốt sẽ tham
gia vào quá trình nhận thức, tác động tích cực tới các giác quan của trẻ, khuyến
khích phát huy trí tưởng tưởng và cho trẻ cơ hội học tập kỹ năng tương tác với
người khác và nhiều kỹ năng khác. Trẻ em bất cứ ở đâu, bất cứ dân tộc nào, cũng
mong muốn có đồ chơi để chơi.
Đồ chơi giúp phát triển nhận thức của trẻ, với đồ chơi, trẻ được vui chơi và
học tập cùng một lúc. Học thông qua đồ chơi và trò chơi giúp trẻ hình thành thái
độ tích cực với việc học tập. Giáo viên sử dụng nó để dạy các kiến thức về môi
trường xung quanh, văn học, các biểu tượng toán học, tạo hình , cung cấp và rèn
luyện những kỹ năng xã hội cần thiết cho trẻ và cho sự trưởng thành sau này của
chúng. Nó có ý nghĩa như đồ dùng để dạy và học. Đồ chơi của trẻ và đồ dùng dạy
học của cô giáo tuy hai tên gọi nhưng chung một ý nghĩa. Sử dụng đồ chơi để dạy
học là phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhận thức của trẻ em, giúp cho giáo viên có
cơ sở thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non. Lớp học mầm non không thể
không có đồ chơi cũng như giáo viên mầm non không thể không có đồ dùng dạy
học. Do đó, bằng mọi hình thức, nhà trường và các cô giáo cần cung cấp cho trẻ đồ
chơi càng nhiều càng tốt
Đồ chơi có vai trò quan trọng như vậy nhưng không phải tất cả trẻ em đều
có đồ chơi. Những hình ảnh trẻ em thiếu thốn đồ chơi thấy rất rõ ở những vùng
nông thôn, vùng núi xa đô thị hoặc thậm chí ngay tại các thành phố, trong các
nhóm trẻ tự phát nơi ít trú trọng đến việc trang bị đồ chơi cho trẻ. Việc giáo viên
mầm non tự làm đồ chơi mục đích trước hết để cung cấp thêm đồ chơi cho lớp, bù
đắp sự thiếu thốn và giảm chi phí mua sắm. Ở những nơi có điều kiện sống cao, sự
phát triển ồ ạt của đồ chơi công nghiệp đã khiến nột số người cho rằng: Đồ chơi
công nghệ cao cung cấp cơ hội giáo dục tốt nhất. Nhưng cũng có người quan niệm
khác: Đồ chơi tự làm tuy đơn giản nhưng cũng phát huy khẳ năng tưởng tượng và

hoạt động giáo dục cho trẻ, góp phần hình thành và phát triển ngôn ngữ, nhân cách,
đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ cho trẻ.
Như vậy chúng ta có thể nói lớp học mầm non không thể không có đồ chơi
cũng như giáo viên mầm non không thể không có đồ dùng dạy học. Do đó, bằng
mọi hình thức, nhà trường và các cô giáo cần cung cấp cho trẻ đồ chơi càng nhiều
càng tốt. Đồ chơi có vai trò quan trọng như vậy nhưng không phải tất cả trẻ em đều
có đồ chơi. Những hình ảnh trẻ em thiếu thốn đồ chơi thấy rất rõ ở những lớp điểm
lẻ trong trường. Việc giáo viên mầm non tự làm đồ chơi mục đích trước hết để
cung cấp thêm đồ chơi cho lớp, bù đắp sự thiếu thốn và giảm chi phí mua sắm. Trẻ
rất hứng thú với tất cả các loại đồ chơi và nhất là những đồ chơi tự làm đơn giản
đều có chức năng giúp trẻ tiếp cận với thế giới xung quanh, giúp trẻ giải trí và học
tập.
Để có những món đồ chơi tự tạo, hiệu quả và tiết kiệm nhất là chọn các vật
liệu tự nhiên và tái chế Đá, sỏi, cát, đất sét, nước, cây, lá, hạt quả, đều có thể tạo
thành các nóm đồ chơi thân thiện gần gũi với thiên nhiên. Các vỏ hộp bánh, sữa,
chai nước uống, lon nước ngọt thay vì vứt ra thùng rác có thể chế tác thành đồ
chơi đẹp và bền. Điều đó còn góp phần giảm lượng rác thải và khuyến khích để trẻ
hình thành ý thức bảo vệ môi trường. Hơn thế nữa việc mua quá nhiều đồ chơi cho
trẻ làm ảnh hưởng đến tiền bạc của các bậc phụ huynh trong khi các phụ, phế phẩm
từ gia đình đang sẵn có và có rất nhiều để cho các cháu có thể sử dụng tái tạo làm
đồ chơi cho chính mình. Khi món đồ chơi do tự tay mình làm ra, các cháu sẽ cảm
thấy yêu quí và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn. Đây cũng là
một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi còn bé.
Hàng năm bậc học mầm non của Tỉnh Nghệ An nói chung và Huyện Quỳ
Châu nói riêng vẫn tổ chức các hội thi làm đồ dùng đồ chơi dạy học có hiệu quả.
Trong đó, tiêu chí làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên là một tiêu
chí quan trọng trong việc đánh giá về bộ đồ dùng đồ chơi tham gia dự thi. Bên
cạnh các đồ dùng được cấp phát, việc làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho cô và trẻ,
nhất là làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên là vấn đề tối ưu cần được quan
tâm và thực hiện tốt.

Nhà trường được sự quan tâm của các cấp các nghành, sự quan tâm của
phòng giáo dục, của các cấp đảng ủy, ủy ban nhân dân xã về việc cấp phát khá
nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục của cô
và trẻ trong trường.
Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, góp ý, chỉ đạo và tạo điều kiện
cho giáo viên làm đồ dùng đồ chơi qua các đợt thao giảng, dự giờ và qua hội thi đồ
dùng đồ chơi cấp trường.
100% cán bộ, giáo viên có tâm huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ.
100% cán bộ, giáo viên trong trường được tập huấn chuyên đề làm đồ dùng
đồ chơi.
Nhà trường đã huy động nhiều nguồn vốn: Ngân sách nhà nước, ở phụ
huynh, xã hội hóa để mua sắm trang thiết bị đồ dùng đồ chơi, thiết bị dạy học
thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới.
Bản thân tôi đã được tham gia các đợt làm đồ dùng đồ chơi và qua hội thi đồ
dùng đồ chơi cấp trường, cấp Huyện, học hỏi được kinh nghiệm từ các bạn đồng
nghiệp, từ các trường về tham dự. Đặc biệt trong quá trình nhà trưiờng tham gia thi
đồ dùng đồ chơi cấp trường, cấp huyện trong năm học này và đạt kết quả cao.
3
2. Khó khăn:
Năm học 2011-2012 nhà trường được cấp phát khá nhiều đồ dùng đồ chơi,
trang thiết bị dạy học, tuy nhiên thống kê theo danh mục đồ dùng đồ chơi, thiết bị
dạy học tối thiểu dùng cho giáo dục mầm non ( Thông tư 02/2010/TT-BGDĐT )
thì các lớp vẫn chưa đủ, chưa đồng bộ.
Do nguồn kinh phí còn hạn hẹp, nên đồ dùng đồ chơi, thiết bị dạy học trong
nhà trường còn thiếu về số lượng và kém về chất lượng. Nhiều sản phẩm mua
không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn cho trẻ khi sử dụng, đôi chỗ còn phản
tác dụng với giáo dục
Việc tập huấn khai thác sử dụng và quản lý chưa được quan tâm nên rất
nhiều đồ dùng, thiết bị dạy học mua đắt tiền nhưng thời gian và hiệu quả sử dụng
không đáng là bao, gây lãng phí.

khả năng sáng tạo của mình trong việc làm đồ chơi, đồ dùng dạy học cho phù hợp
với nội dung đã lựa chọn. Đồ chơi phải có cấu trúc đơn giản, màu sắc đẹp để cuốn
hút trẻ, thể hiện tính hồn nhiên, ngộ nghĩnh và có nét hài hước phù hợp với tâm
sinh lý độ tuổi trẻ.
4
Khi thực hiện làm đồ chơi cần lưu ý như: Lựa chọn nguyên vật liệu an toàn,
lường trước để loại trừ mọi rủi ro mà trẻ sẽ gặp phải khi chơi, hạn chế những đồ
chơi mang tính trưng bày, trang trí có độ bền không cao.
b. Chuẩn bị nguyên vật liệu:
Vật liệu làm đồ chơi cho trẻ vô cùng phong phú và đa dạng, bên cạnh những
gì nhà trường đã trang bị, ngay từ đầu năm học các lớp nên huy động các phụ
huynh học sinh cùng nhau đóng góp cho “Quỹ vật liệu” của lớp. Nguồn vật liệu
được lấy từ thiên nhiên và các vật liệu tái chế tìm thấy trong gia đình, ngoài của
hàng, trên đường làng
Nguyên vật liệu để làm đồ chơi có thể sưu tầm dễ dàng như: Từ động vật
( Vỏ sò, vỏ ốc, vỏ hến, lông chim ), Từ thực vật (Gỗ, thân tre, cành cây, rơm rạ, lá
cây, quả khô, hột hạt ), Từ nguồn vô cơ như (Đá, sỏi, đất sét, cát, )
Khi sử dụng các nguyên vật liệu tái chế cần chú ý lựa chọn vật liệu sạch sẽ
và an toàn, hộp, vỏ nhựa phải được rửa sạch, phơi khô.
Không dùng các nguyên vật liệu sắc nhọn dễ vỡ có thể gây thương tích cho
trẻ.
c. Chuẩn bị dụng cụ:
Mỗi giáo viên trước khi làm đồ chơi cần có một bộ đồ dùng để làm như:
Kéo, dao, dập gim, dập lỗ, ghim và kẹp, hồ và keo dán, bút lông và màu vẽ, băng
keo các loại,
2. Phương pháp tiến hành
a. Bước 1: Cần nghiên cứu và lựa chọn đối tượng
-Là các đối tượng cụ thể, đơn lẻ, hoặc nhóm đối tượng như là đồ dùng sinh
hoạt, con vật, phương tiện giao thông
Ví dụ: Con voi, Máy bay, ô tô, cái bát, chiếc bàn là, bộ ấm chén

nơi đâu. Ví dụ như rơm, lá cây, chai nước ngọt, hộp sữa, đĩa CD, ống hút Với
6
những nguyên vật liệu đó, cô và trẻ có thể thao tác, làm nên những con vật hay
chơi rất nhiều hoạt động khác nhau như xếp hàng rào, chơi bán hàng
Đầu tiên tôi hướng cho giáo viên chú trọng cho trẻ chơi các trò chơi dân
gian, truyền thống từ những đồ chơi đồ chơi sẵn có trong thiên nhiên hoặc làm các
đồ chơi truyền thống như chơi đá hòn lè, làm kèn, làm con trâu bằng lá mít, lá
đa Các hoạt động này không mất nhiều thời gian, công sức mà trẻ cũng hứng thú
tham gia thực hiện cùng cô. Sau đó, từ những nguyên vật liệu nguyên sơ, dễ tìm
đó, tôi tạo ra những đồ chơi khác nhau, làm những đồ chơi đơn giản, trẻ có thể
thực hiện cùng với cô trong hoạt động vui chơi, tạo hình ngoài tiết học như: Tranh
sáng tạo, lọ hoa, các hình hình học Với những đồ dùng này tôi và giáo viên chỉ
cần chuẩn bị các hộp sữa, muỗng sưa chua, đĩa Cd, long bia, nhánh cây khô Tôi
cắt bỏ những phần khó của đồ chơi, sau đó hướng dẫn trẻ sắp xếp và dán ngay
ngắn các phần lại với nhau để tạo thành một đồ chơi, và với những đồ chơi này, trẻ
chơi được rất lâu, sử dụng được tất cả các chủ đề trong hoạt động làm quen chữ
viết, môi trường xung quanh, làm quen với toán Ngoài những đồ chơi đó, tôi còn
thiết kế và cùng giáo viên làm những đồ chơi có tính chất sử dụng và độ khó cao
hơn, chú trọng đến khẳ năng sử dụng đồ dùng như ô cửa bí mật, ngôi nhà đa năng,
vòng quay đa năng
Ví dụ như với bộ đồ dùng “Vòng quay đa năng”
7
Tôi lấy ý tưởng từ các chương trình “Chiếc nón kỳ diệu” trên truyền
hình, vòng quay có cấu tạo gồm đế và bảng quay, điều đặc biệt ở đây là các hình
ảnh, các con số, chữ cái có thể thêm vào, bớt ra. Với đế và khung làm bắng gỗ,
phoóc đổ xi măng nên rất bền, có thể tháo lắp để tạo thành các đồ dùng riêng biệt
và với mỗi phần riêng của bộ vòng quay khi kết hợp với các đồ dùng khác sẽ tạo
thành bộ đồ dùng mới theo từng ý tưởng của cô và trẻ. Với bộ vòng quay này, tôi
thấy hầu hết các lớp thường xuyên sử dụng trong các hoạt động, mỗi lần sử dụng
có thể thay đổi cách đặt vòng quay nằm hay đứng, tách riêng biệt hay kết hợp vòng

đồ chơi có tính chất giáo dục phù hợp với trẻ. Từ đó, phụ huynh tích cực hơn trong
việc hỗ trợ các nguyên vật liệu phế thải, và nguồn nguyên liệu này rất phong phú,
có nhiều nguyên vật liệu là phế thải từ đặc thù nghành nghề của phụ huynh, mặt
khác phụ huynh cũng hứng thú trong việc làm các đồ dùng đồ chơi từ các vật liệu
phế thải thay cho các đồ dùng mua trôi nổi trên thị trường.
Tôi thường hướng cho giáo viên trưng bày đồ dùng, đồ chơi tự làm từ
nguyên vật liệu dễ tìm ở những nơi phụ huynh dễ nhìn thấy, có thể giải thích cho
phụ huynh về cách làm hay ý nghĩa của đồ dùng như: Đồ dùng tự tạo sẽ an toàn
hơn, vệ sinh hơn, và rẻ tiền hơn Mặt khác đồ dùng đồ chơi tự làm có tác dụng
giáo dục trẻ mang tính tích cực hơn, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường, phát
triển tính sáng tạo của trẻ khi trẻ được tham gia.
Từ những hoạt động phối hợp với phụ huynh, đa số trẻ ở các lớp không
đòi bố mẹ mua đồ chơi nữa, còn phụ huynh thì quan tâm hơn đến việc học của trẻ
và dành nhiều thời gian làm đồ chơi và chơi cùng con hơn, đặc biệt có nhiều phụ
huynh còn mang đến cho cô giáo chủ nhiệm những món đồ chơi mà tự tay phụ
huynh cùng trẻ ở nhà làm được.
5. Quản lý đồ dùng.
Với những đồ dùng, đồ chơi được cấp phát cũng như đồ dùng tự làm của
cô và trẻ hoặc của phụ huynh hỗ trợ tôi hướng dẫn giáo viên cập nhật đầy đủ vào
sổ tài sản của nhóm lớp, của nhà trường, có ghi chú rõ ràng.
* PHẦN III: KẾT LUẬN:
1) Kết quả:
Mặc dù vốn kinh nghiệm còn ít trong thời gian qua với sự nỗ lực của bản thân,
cán bộ, giáo viên, phụ huynh, trẻ trong nhà trường cũng như tất cả lòng tâm huyết,
9
qua áp dụng thực tiễn trong công tác, qua các đợt thi đồ dùng cấp trường, cấp
huyện tôi đã thu được những kết quả như sau:
- Nhà trường được phòng giáo dục, bạn bè đồng nghiệp đánh giá cao trong hội
thi làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên và đạt kết quả cao.
- Các lớp có nhiều đồ dùng đồ chơi đảm bảo các tiêu chí của đồ dùng đồ chơi,

2) Bài học kinh nghiệm
Từ những kết quả đạt được, tôi đã rút ra được những kinh nghiệm như sau:
- Tham mưu huy động các nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị phục
vụ cho việc chăm sóc và giáo dục trẻ trong nhà trường.
- Vận động cán bộ, giáo viên sưu tầm và làm thêm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên
vật liệu thiên nhiên. Và hàng tháng thường xuyên tổ chức cho giáo viên làm đồ
10
dùng, đồ chơi ít nhất là một bộ mới có chất lượng và hiệu quả, thường xuyên thay
đổi, bổ sung đồ dùng đồ chơi theo các chủ đề cho trẻ tránh sự nhằm chán
- Kết hợp chặt chẽ với các phụ huynh, với các ban nghành mua sắm thêm đồ
dùng đồ chơi, thiết bị dạy học trong nhà trường đầy đủ về số lượng và đảm bảo về
chất lượng.
- Giáo viên phải có sự lựa chọn và chuẩn bị chu đáo như: Lựa chọn đồ chơi
cần làm, chuẩn bị nguyên vật liệu và dụng cụ đầy đủ, chu đáo trước khi thực hiện.
3) Ý kiến đề xuất:
- Đầu tư hơn nữa về cơ sở vật chất, mua sắm thêm trang thiết bị, đồ dùng đồ
chơi…
- Mở các lớp tập huấn, chuyên đề có nội dung về làm đồ dùng đồ chơi từ
những nguyên vật liệu thiên nhiên.
Trên đây là một số biện pháp, kết quả, bài học kinh nghiệm và những đề xuất
của bản thân, tuy chưa được đầy đủ nhưng tôi mong muốn đóng góp một số ý kiến
nhỏ của bản thân xin nêu ra để các bạn đồng nghiệp cùng tham khảo, góp ý cho
bản sáng kiến này được đầy đủ hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn.

11