BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
LƯƠNG THỊ THỦY
THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ
MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA TIẾT HỌC
CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI THƠ VÀ TRUYỆN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

SƠN LA, NĂM 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, phòng QLKH và QHQT, Thư viện,
Ban chủ nhiệm Khoa Tiểu học – Mầm non Trường Đại Học Tây Bắc đã tạo điều
kiện cho chúng em học tập và nghiên cứu để hoàn thành đề tài này.
Xin cám ơn Ban giám hiệu cùng tất cả các cô giáo và các cháu mẫu giáo 5-
6 tuổi Trường Mầm non xã Tràng An – Bình Lục – Hà Nam mà chúng em tiến
hành tìm hiểu thực trạng đã tạo điều kiện giúp đỡ chúng em hoàn thành đề tài.
Sơn La, tháng 5 năm 2013
Tác giả
Lương Thị Thủy DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

HĐ : Hoạt động
GDĐĐ : Giáo dục đạo đức

1.3.1. Khái niệm 7
1.3.2. Ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức 8
1.3.3. Ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức đối với trẻ em lứa tuổi mầm non 9
1.3.4. Đặc điểm của quá trình giáo dục đạo đức 10
1.3.5. Nhiệm vụ, nội dung và phương pháp giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu
giáo 12
1.4. Văn học với việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 16
1.4.1. Ý nghĩa của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 16
1.4.2. Ý nghĩa giáo dục đạo đức thông qua các tác phẩm thơ, truyện 18
1.4.3. Ý nghĩa giáo dục đạo đức của tác phẩm thơ, truyện 20
1.4.4. Các bước tiến hành việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo thông qua
các tiết học truyện, thơ 28
1.4.5. Các yêu cầu khi giáo dục đạo đức cho trẻ thông qua các tiết học truyện,
thơ 28
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI
THÔNG QUA CÁC TIẾT HỌC CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI THƠ,
TRUYỆN 30
2.1. Vài nét về trường mầm non xã Tràng An – Bình Lục – Hà Nam 30
2.1.1. Về cơ sở vật chất 30
2.1.2. Về đội ngũ giáo viên 30
2.2. Thực trạng nhận thức của giáo viên mẫu giáo tại cơ sở về vấn đề giáo
dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua các tiết học thơ, truyện 31
2.2.1. Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục đạo đức cho
trẻ mẫu giáo 31
2.2.2. Nhận thức của giáo viên về nhiệm vụ, nội dung và phương tiện giáo
dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 32
2.2.3. Tần suất sử dụng phương tiện trong các tiết học thơ, truyện vào việc
giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 34
2.2.4. Khai thác ý nghĩa, nội dung giáo dục đạo đức của các tiết học thơ, truyện
34

2.4.2. Giáo viên cần nắm được đặc điểm tâm lí của từng đối tượng khi cho trẻ
tham gia tiết học làm quen với thơ, truyện 49
2.4.3. Xây dựng hệ thống câu hỏi 50
2.4.4. Kết hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình 51
2.4.5. Sử dụng trò chơi 52
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 54
1. Kết luận 54
2. Kiến nghị 55
2.1. Về phía trường mầm non 55
2.2. Về phía giáo viên 55
2.3. Về phía gia đình trẻ 56
TÀI LIỆU THAM KHẢO 57
PHẦN PHỤ LỤC

1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đạo đức là cái gốc trong nhân cách toàn diện của mỗi con người.Việc giáo
dục đạo đức cho con người là việc làm có tầm quan trọng và rất cần thiết đặc
biệt trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay, với sự du nhập của
nền văn hóa phương tây, thế hệ trẻ đang có những xu hướng suy thoái về đạo
đức, xuống cấp về lối sống, sống buông thả, thực dụng và thiếu trách nhiệm. Để
góp phần cải thiện tình trạng này thì việc giáo dục đạo đức cho con người ngay
từ thuở còn thơ là điều rất cần thiết. Như ông cha ta đã có câu: “Tre non dễ uốn,
tre già nổ đốt” hay “Bé chẳng vin, cả gẫy cành” cho nên, ngay từ lứa tuổi mầm
non chúng ta phải chú ý giáo dục đạo đức cho trẻ bởi lứa tuổi mầm non là lứa
tuổi thần tiên, là giai đoạn hoàng kim để giáo dục đạo đức một cách toàn diện
nhất cho trẻ.
Về mặt lý luận, các nhà tâm lý học và giáo dục học đều thống nhất nhận
định rằng: “Trong những năm đầu của cuộc đời, hệ thần kinh của trẻ là mềm mại

nhân ái cao đẹp. Từ đó thể xác cũng lớn dần lên và đôi cánh tâm hồn tình cảm
cũng dần mở rộng. Văn chương quả là một phương tiện xuất sắc, hữu hiệu có tác
dụng bồi bổ cho tâm hồn trẻ thơ. Cho trẻ làm quen với văn học là một trong các
hoạt động quan trọng ở trường mầm non, được tổ chức một cách có hệ thống
nhằm góp phần giáo dục đạo đức và phát triển toàn diện cho trẻ.
Về mặt thực tiễn của kết quả rèn luyện giáo dục con người, ông cha ta đã
đúc kết thành kinh nghiệm:
“Uốn cây từ thuở còn non
Dạy con từ thuở con còn ngây thơ”
Rõ ràng, về lý luận cũng như thực tiễn không phải hiện nay, mà từ lâu
người ta đã khẳng định vai trò của giáo dục, tác động to lớn của giáo dục trong
quá trình hình thành và phát triển nhân cách bằng những định đề rất súc tích “
con người muốn trở thành con người cần phải có giáo dục”. Trong những năm
gần đây, ngành giáo dục mầm non đã có những cải tiến về nội dung, chương tình
chăm sóc giáo dục trẻ. Cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trên thực tế
mới chỉ dừng lại ở việc giúp trẻ hiểu và thuộc nội dung bài thơ, câu chuyện, còn
việc gợi lên những tình cảm, cảm xúc ở trẻ, giúp trẻ cảm nhận vẻ đẹp của thiên
nhiên, của tâm hồn con người thì còn hạn chế. Để làm được điều đó đòi hỏi
người giáo viên cần phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ văn học, thích
và cảm nhận tác phẩm một cách sâu sắc. Trên thực tế, việc giáo dục tình cảm
đạo đức cho trẻ có đề cập đến từ nhiều năm nay nhưng thường ở phạm vi cuối
tiết học. Cô giáo chỉ dặn dò, giáo dục trẻ một cách áp đặt, máy móc mà chưa gợi
được những cảm xúc tình cảm của trẻ một cách từ từ và tự nguyện. Vì vậy việc
cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, sự vật, sự việc trong thơ, truyện chưa đạt kết
quả cao.
Để đáp ứng nội dung yêu cầu của chương trình và thực hiện một cách có hiệu
quả chuyên đề cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở lớp mẫu giáo lớn góp phần

3
nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua môn

đạo đức cho thông qua truyện, thơ.
4
5. Phạm vi nghiên cứu
5.1. Địa bàn nghiên cứu
Vì điều kiện thời gian có hạn nên chúng tôi tiến hành tìm hiểu trẻ ở nhóm
lớp mẫu giáo lớn (5-6 tuổi) tại trường mầm non xã Tràng An – Bình Lục – Hà
Nam.
5.2. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động truyện thơ trong chương trình giáo dục trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi.
5.3. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
6. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp đọc sách, nghiên cứu tài liệu, truy cập internet nhằm tìm
hiểu, tổng hợp một số vấn đề cơ sở lí luận có liên quan đến đề tài.
- Phương pháp điều tra, phỏng vấn nhằm tìm hiểu nhận thức của giáo viên
về ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức cho trẻ mầm non và tầm quan trọng của
truyện, thơ đối với việc giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi.
- Phương pháp quan sát, đàm thoại, trò chuyện, trao đổi để phân tích thực
trạng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua truyện, thơ.
- Phương pháp thống kê thu thập thông tin về số liệu liên quan đến thực
trạng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi qua các tiết học truyện, thơ.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp để đánh giá và đưa ra kết luận về thực
trạng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi qua truyện, thơ.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm để đề xuất một số biện pháp nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua truyện, thơ.
7. Giả thuyết khoa học
Giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua truyện và thơ là vấn

6
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

1. Giáo dục đạo đức
1.1. Giáo dục
1.1.1. Khái niệm
Hiểu theo nghĩa rộng: Giáo dục là một hoạt động có mục đích, có tổ chức,
có kế hoạch giữa nhà giáo dục và người được giáo dục, nhằm hình thành ở
người được giáo dục một cách tự giác, tích cực, độc lập những quan điểm, niềm
tin, định hướng giá trị lí tưởng xã hội chủ nghĩa, những động cơ, thái độ, kĩ
năng, kĩ xảo, thói quen đối xử trong các quan hệ chính trị, đạo đức, pháp luật,…
thuộc các lĩnh vực đời sống xã hội.
Hiểu theo nghĩa hẹp: Giáo dục là bộ phận của quá trình sư phạm toàn vẹn,
chức năng của giáo dục là xây dựng ý thức, tình cảm, hành vi đạo đức đúng đắn
cho người được giáo dục.
1.1.2. Tầm quan trọng của giáo dục
Giáo dục đào tạo con người, mà con người lại là mục tiêu, là động lực cho
sự phát triển, vì vậy đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển. Chính vì thế
Đảng và Nhà Nước ta đã coi giáo dục là quốc sách hàng đầu. Tức là chính sách
về giáo dục phải được coi là chính sách quốc gia ở vị trí ưu tiên hàng đầu. Giáo
dục không chỉ vạch ra chiều hướng mà còn tổ chức dẫn dắt sự hình thành và
phát triển nhân cách của người được giáo dục. Giáo dục mang lại những tiến bộ
mà các nhân tố khác như di truyền, môi trường, hoàn cảnh không thể có được.
Đồng thời giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt với những người bị khuyết tật.
Giáo dục có thể bù đắp những thiếu hụt do bệnh tật gây ra cho con người. Giáo
dục có thể uốn nắn những phẩm chất tâm lí xấu và làm cho nó phát triển theo
chiều hướng tích cực. Do vậy giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt trong việc
hình thành nhân cách của trẻ.
1.2. Đạo đức

người với môi trường xung quanh trong cuộc sống hàng ngày.
1.3. Giáo dục đạo đức
1.3.1. Khái niệm
Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức từ nhiều
phía với những hình thức khác nhau nhằm hình thành cho con người những
hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức của xã hội.
Giáo dục đạo đức là một bộ phận quan trọng có tính chất nền tảng của
giáo dục nhân cách con người mới. Giáo dục đạo đức là một quá trình lâu dài
được diễn ra ngay từ khi còn thơ bé cho đến khi trưởng thành, thậm chí suốt
cả cuộc đời.

8
Đối với trẻ thơ, giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế
hoạch nhằm trang bị cho trẻ những hiểu biết sơ đẳng về những yêu cầu của
chuẩn mực hành vi đạo đức trong các mối quan hệ ứng xử hàng ngày. Trên cơ
sở đó hình thành cho trẻ những phẩm chất đạo đức, những nét tính cách của con
người Việt Nam mới.
1.3.2. Ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức
Trong xu thế hội nhập toàn cầu không gì cưỡng lại được hiện nay, vấn đề
bảo vệ môi trường, vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa, vấn đề giáo dục nói chung,
giáo dục đạo đức nói riêng đang là mối quan tâm của các quốc gia. Trong sự
phát triển nền giáo dục của mỗi nước, đồng thời với việc cập nhật thông tin khoa
học, công nghệ vào nhà trường còn cần phải quan tâm đến định hướng giáo dục
giá trị đạo đức và nhân văn cho thế hệ trẻ.
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị cha già của chúng ta cũng rất quan
tâm đến việc rèn luyện, giáo dục thế hệ trẻ. Người đã dạy “Bây giờ phải học,
học để yêu Tổ Quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu đạo đức”.
Trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện hiện nay, giáo dục đạo đức
cho trẻ em là nhiệm vụ chính trị hàng đầu của mỗi nhà trường. Bởi đạo đức là
cái gốc trong nhân cách toàn diện của mỗi con người. Nhờ giáo dục đạo đức mà

“Hiền dữ phải đâu là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Giáo dục đạo đức là một quá trình lâu dài được diễn ra ngay từ khi còn thơ
bé cho đến khi trưởng thành, thậm chí suốt cuộc đời. Vì thế việc giáo dục đạo
đức cần phải bắt đầu ngay từ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo và phải coi đây là một vấn
đề trung tâm.
Đối với trẻ mầm non, dưới tác động giáo dục của người lớn, dưới tác động
sư phạm của nhà giáo dục, bằng những kinh nghiệm trực tiếp ngay từ những
năm đầu tiên của cuộc đời, đứa trẻ đã có thể nắm được những khái niệm, những
biểu tượng đạo đức sơ đẳng như tốt, xấu, ngoan, hư, cái gì được phép làm và cái
gì không được phép làm. Trẻ bắt đầu có những hành vi phù hợp với những khái
niệm đó và dần dần trẻ biết đánh giá về những điều ấy. Nhờ đó mà những biểu
tượng, khái niệm đạo đức, hành vi đạo đức được hình thành nhanh chóng ở trẻ
và những ấn tượng đầu tiên đó thường để lại dấu ấn suốt đời, bởi vậy nếu ngay
từ lứa tuổi mầm non chúng ta chú trọng giáo dục cho trẻ những khái niệm, hành
vi đạo đức đúng đắn sẽ đặt cơ sở, nền tảng cho bộ mặt đạo đức mai sau của trẻ,
đồng thời tạo cho trẻ một động lực quan trọng giúp trẻ phát triển và hành động
đúng hướng trong quá trình trưởng thành. Mặt khác, ở giai đoạn tuổi mẫu giáo,
tính hình tượng và tính dễ cảm xúc chi phối mạnh hoạt động tâm lí của trẻ, khiến
trẻ dễ đồng cảm với những người xung quanh, với thiên nhiên và cuộc sống.
Cho nên đây là giai đoạn hoàng kim để giáo dục lòng nhân ái và những phẩm
chất đạo đức cho trẻ. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để xây dựng nền tảng đạo
đức cho mỗi người. Do vậy cần phải giáo dục đạo đức cho trẻ dù là những khái
niệm sơ đẳng nhất, nhưng chính xác và phản ánh được đạo đức của xã hội, mang
bản sắc dân tộc Việt Nam. Đồng thời người lớn cần phải uốn nắn những nhận

10
thức, hành vi thái độ lệch chuẩn của trẻ ngay từ bé, tránh để những lệch lạc ấy
trở thành thói quen khó sửa, khó uốn.
Hơn nữa đối với trẻ mầm non, giáo dục đạo đức còn ảnh hưởng tới việc

nhịp điệu, vần, chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.

11
Tùy theo từng nội dung của tác phẩm mà cô giáo có thể tổ chức giờ học từ
những địa điểm thích hợp, nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng thoải mái, gần gũi với
cuộc sống thực.
Với trẻ mầm non, hoạt động học chiếm một thời gian rất ngắn so với thời
gian của các hoạt động khác, do đó giáo viên cần phải tận dụng những thời gian
đón trẻ, trả trẻ, vui chơi, lúc di dạo chơi, tham quan để cho trẻ tiếp xúc với văn
học. Trong những thời gian ngoài giờ học này, giáo viên có thể đọc, kể cho trẻ
nghe về tác phẩm mới hoặc ôn luyện, củng cố nội dung của bài học trước qua đó
giáo dục đạo đức cho trẻ thông qua ý nghĩa giáo dục của bài.
Thứ hai, có sự định hướng thống nhất các yêu cầu, mục đích giáo dục giữa
các tổ chức giáo dục trong và ngoài nhà trường. Nếu muốn việc giáo dục trẻ đạt
được hiệu quả cao nhất thì rất cần có sự thống nhất, cần sự phối hợp nhịp nhàng
giữa các tổ chức giáo dục trong và ngoài nhà trường từ các khâu tổ chức, thực
hiện… nhằm đạt được hiệu quả giáo dục cao nhất cho trẻ.
Thứ ba là tính biện chứng, phức tạp trong quá trình phát triển, biến đổi về
nhân cách của trẻ. Quá trình biến đổi về nhân cách của trẻ là quá trình biến đổi
lâu dài và cần phải có sự khéo léo trong cách giáo dục trẻ, ở từng độ tuổi, từng
cá nhân trẻ lại có những nét tâm lí nổi bật khác nhau nên khi giáo dục cô cần lựa
chọn cách thức giáo dục sao cho phù hợp với từng độ tuổi, từng giai đoạn phát
triển. Trẻ mầm non rất dễ hình thành những nét tính cách tâm lí nổi bật, trẻ có
thể bộc lộ rõ cảm xúc của mình lúc vui, khi buồn, trẻ có thể tỏ thái độ rất rõ
ràng, dứt khoát đối với những nhân vật trong bài thơ, câu chuyện như yêu –
ghét, tốt – xấu, dũng cảm – nhút nhát… vì thế cô giáo cần có sự am hiểu về trẻ,
khéo léo lồng ghép những nội dung cụ thể để giáo dục trẻ một cách sâu sắc và
đạt hiệu quả hơn.
Đặc điểm thứ tư là tính lâu dài của quá trình hình thành, phát triển các
phẩm chất đạo đức.

được thực hiện thống nhất trong quá trình giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo.
1.3.5.2. Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo
1.3.5.2.1. Giáo dục lòng nhân ái và những nhân tố sơ đẳng của lòng yêu
quê hương đất nước
Giáo dục trẻ tình yêu gia đình, trong các tiết học cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học truyện, thơ, giáo viên cần giúp trẻ nhận ra được các thái độ đối
xử, cách thể hiện tình cảm của trẻ với những người thân trong gia đình như trẻ
biết kính trọng, vâng lời, lễ phép, yêu quý ông bà, cha mẹ, anh chị… Trẻ biết
giúp đỡ ông bà, cha mẹ, anh chị…, tự nguyện làm những việc tốt cho người thân
vui lòng. Trẻ biết vâng, dạ, biết cảm ơn khi người lớn cho quà hay giúp đỡ, biết
xin lỗi khi mình có lỗi. Biết quan tâm đến ông bà, cha mẹ… khi ốm đau, không
quấy rầy la hét ồn ào khi mọi người đang bận việc.
Giáo dục tình yêu và thái độ quan tâm đến mọi người xung quanh như: đối
với bạn cùng tuổi thì trẻ thân ái, đoàn kết với bạn bè; sẵn sàng nhường đồ chơi
hay quà bánh cho bạn; giúp đỡ, nhường nhịn bạn trong khi chơi và trong học

13
tập; thông cảm, chia sẻ với bạn khi bạn có chuyện buồn; không trêu chọc, gây
gổ với bạn… Đối với em bé hơn mình, biết chơi hòa thuận và bày cho em bé
chơi cùng, biết nhường nhịn, dỗ dành em bé… Đối với những người tàn tật hay
những người gặp khó khăn, biết yêu thương, tôn trọng, thông cảm với những
người tàn tật hay những người gặp hoàn cảnh khó khăn; không trêu chọc hay
chế giễu họ, biết giúp đỡ họ phù hợp với khả năng của bản thân. Quan tâm đến
người lao động, biết yêu thương, tôn trọng, lễ phép với mọi người lao động như
bác sĩ, bác nông dân, chú công nhân, cô cấp dưỡng…
Giáo dục tình cảm với trường, lớp, với thầy cô giáo: trẻ yêu quý ngôi
trường của mình, thích được đến trường, yêu quý và thoải mái khi tới lớp. Trẻ
yêu thương, kính trọng, lễ phép, biết ơn và nghe lời thầy cô giáo.
Giáo dục tình yêu quê hương đất nước, Bác Hồ: trẻ yêu quý, kính trọng
Bác Hồ; biết lá cờ Tổ quốc; biết quan tâm đến những ngày lễ lớn, những sự kiện

1.3.5.2.3. Giáo dục ý thức đạo đức
Giáo dục ý thức đạo đức là việc giúp trẻ hiểu được tính đúng đắn của các
chuẩn mực hành vi đạo đức mà người lớn yêu cầu trẻ phải thực hiện. Chẳng hạn,
cô giải thích cho trẻ hiểu người con ngoan là người biết vâng lời ông bà, cha mẹ,
anh chị, cô giáo… người bạn tốt là người biết nhường đồ chơi cho bạn, biết giúp
đỡ bạn khi cần thiết… Như vậy, việc hình thành những biểu tượng về các chuẩn
mực hành vi đạo đức như thế nào là tốt, thế nào là xấu, thế nào là ngoan, thế nào
là hư, cần dựa trên những hình ảnh, hành vi cụ thể để trẻ dễ hiểu, dễ nhớ, dễ bắt
chước. Đồng thời, người lớn cần phải mở rộng, nâng dần yêu cầu về chuẩn mực
đạo đức trong quá trình rèn luyện thói quen đạo đức cho trẻ, trên cơ sở đó nâng
cao khả năng đánh giá và tự đánh giá thái độ, hành vi đạo đức của người khác và
của bản thân.
1.3.5.3. Phương pháp giáo dục đạo đức
Phương pháp GDĐĐ là những cách thức tác động tới trẻ nhằm hình thành ở
trẻ những phẩm chất đạo đức theo mục đích giáo dục.
1.3.5.3.1. Phương pháp dùng tình cảm
Đối với trẻ nhỏ, trong việc giáo dục đạo đức thì việc dùng mệnh lệnh hay lí
lẽ sẽ không có tác dụng tích cực vì trẻ giai đoạn này có sự phát triển mãnh liệt
của những xúc cảm, tình cảm, trẻ có nhu cầu được yêu thương và cũng dễ yêu
thương lại mọi người. Vì vậy những tác động giáo dục đến trẻ trước hết là bằng
con đường tình cảm.
Phương pháp dùng tình cảm trong giáo dục đạo đức cần được hiểu theo hai
chiều: chiều thứ nhất là bằng tình yêu thương của mình người lớn hết lòng dạy
dỗ bảo ban trẻ, chiều ngược lại là tạo ra những tình huống để trẻ có thể có cơ hội
đáp lại tình cảm của người lớn bằng những hành vi đạo đức tốt đẹp, đây là
phương pháp chủ đạo xuyên suốt quá trình hình thành hệ thống thái độ và hành
vi ứng xử có đạo đức cho trẻ. Vì ngay trong bản thân phương pháp này đã chứa
đựng cả một nội dung sâu sắc của GDĐĐ đó là lòng nhân ái.

15

vậy mà có những thái độ, những hành vi đúng đắn trong cuộc sống hàng ngày
như lễ phép, tôn trọng người lớn, đoàn kết với bạn bè, nhường nhịn, giúp đỡ bạn
bè, em nhỏ, biết giữ gìn đồ dùng đồ chơi…
1.3.5.3.5. Phương pháp nêu gương, giải thích
Đây là phương pháp được sử dụng rất hiệu quả trong việc giáo dục đạo đức

16
cho trẻ bởi giải thích là phương pháp giáo viên sử dụng lời nói giúp trẻ hiểu
được ý nghĩa hoặc lí do của một hành vi đạo đức, quy tắc đạo đức, phân biệt
được điều tốt điều xấu nhằm hướng trẻ vào thực hiện một cách tự giác những
yêu cầu đạo đức. Còn nêu gương là dùng những tấm gương tốt, điển hình về
những hành vi, phẩm chất đạo đức để giáo dục trẻ noi theo, giáo viên có thể
dùng những tấm gương đạo đức tốt mà hàng ngày trẻ được thấy như các bạn
trong lớp biết nhường nhịn đồ chơi cho nhau từ những tấm gương đó mà cô có
thể giáo dục đạo đức cho trẻ một cách tốt nhất và đạt hiệu quả.
1.3.5.3.6. Phương pháp đánh giá
Nhóm phương pháp đánh giá gồm phương pháp khen ngợi và chê trách.
Trong đó, khen ngợi là phương pháp tác động đến trẻ nhằm xác nhận, đánh giá
biểu dương những tiến bộ mà trẻ đã đạt được. Ngược lại, chê trách là một hình
thức hành vi giúp trẻ đánh giá được những hành động xấu. Dùng phương pháp
chê trách nhằm gây cho trẻ phạm sai lầm một cảm xúc biết hối hận, biết nhận ra
lỗi lầm từ đó giúp trẻ ngừa được những hành động xấu.
1.3.5.3.7. Phương pháp thống nhất tác động giáo dục
Trong việc giáo dục đạo đức cho trẻ nhỏ, khi mà mọi nét tính cách đang ở
thời điểm ban đầu của sự hình thành nhân cách thì những tác động cần tập trung
về một hướng. Những tác động không chỉ thống nhất trong trường mầm non mà
phải thống nhất tư tưởng và hành động giáo dục giữa trường mầm non với gia
đình, giữa cô giáo với cha mẹ trẻ. Đây là một đảm bảo bằng vàng cho việc hun
đúc nên một tính cách đạo đức ở trẻ, không những ở giai đoạn đầu tiên mới
được hình thành mà ở cả những bước phát triển sau này.

học giáo dục đến với các em một cách tự nhiên không gò bó, không mang tính
giáo huấn bắt buộc. Trẻ em nhận ra tình yêu thương của ông bà, cha mẹ đối với
các em qua sự chăm sóc, ân cần, chu đáo: Bà quạt cho Tích Chu ngủ, có thức gì
ăn ngon bà cũng nhường cho Tích Chu (truyện Tích Chu); mẹ dặn bé phải đi
đường thẳng, phải đi theo mẹ, theo bầy (truyện Cô bé quàng khăn đỏ, truyện
Chú vịt xám) từ đó các em biết quý trọng, biết ơn ông bà, cha mẹ. Trẻ thơ sẽ học
ở các tác phẩm những hành động đẹp trong đối xử với anh, chị, em, bạn bè. Các
em sẽ biết nhường nhịn, giúp đỡ người thân trong gia đình cũng như bạn bè
ngoài xã hội (Làm anh, Bảy con quạ, Hai chú bướm, Đón bạn, Gấu qua cầu).
Những tình cảm lớn lao như yêu Tổ Quốc, yêu đồng bào cũng dần được
hình thành trong các em qua tác phẩm: Thánh Gióng, Sự tích trăm trứng…
Ngoài ra thơ, truyện còn dạy các em ý thức chăm chỉ lao động ( Bà chúa Tuyết),
lòng dũng cảm (Chú Dê Đen), sự khiêm tốn (Chú Gà Trống kiêu căng)…
Văn học góp phần không nhỏ vào việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em. Các em
cảm nhận những vẻ đẹp trong mối quan hệ giữa con người với con người, vẻ đẹp
trong các hành động cao thượng của các nhân vật trong tác phẩm. Những tác phẩm
viết về đề tài thiên nhiên tạo cho các em sự rung cảm với vẻ đẹp của tự nhiên.
Tiếp xúc với tác phẩm văn học, các em còn được làm quen với ngôn ngữ
giàu đẹp của dân tộc. Đây là điều kiện để các em phát triển vốn từ, rèn luyện