Triệu chứng lâm sàng của bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính

Những bệnh nhân có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thường có các biểu hiện sau :
- Bệnh nhân tuổi thường trên 40, có tiền sử hút thuốc hoặc nghề nghiệp có tiếp xúc
với khói, bụi ô nhiễm
- Bệnh nhân thường đến khám vì ho, khạc đờm, khó thở:
+ Ho: nhiều về buổi sáng, ho cơn hoặc ho thúng thắng, có kèm khạc đờm hoặc
không.
+ Đờm: nhầy, trong, trừ đợt cấp có bội nhiễm thì màu vàng.
+ Khó thở: khi gắng sức, xuất hiện dần dần, cùng với ho hoặc sau đó một thời
gian; giai đoạn muộn có khó thở liên tục.
Bệnh nhân có thể được chia thành 2 nhóm sau
+ Bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhóm A: khó thở nhiều, người
gầy, thiếu oxy máu lúc nghỉ ít.
+ Bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhóm B: thiếu oxy máu và tăng
carbonic nhiều, khó thở ít.
Khám lâm sàng
- Kiểu thở: thở mím môi nhất là khi gắng sức.
- Có sử dụng các cơ hô hấp phụ: cơ liên sườn, co kéo hõm ức, hố thượng đòn.
- Đường kính trước sau của lồng ngực tăng lên (lồng ngực hình thùng).
- Gõ lồng ngực thấy vang như trống, biểu hiện này rất rõ ở những bệnh nhân có
lồng ngực hình thùng.
- Nghe phổi ở những bệnh nhân này có thể thấy tiếng tim mờ nhỏ, tiếng thở của
phổi giảm hơn người bình thường, có thể nghe thấy những tiếng lép bép khi có bội
nhiễm.
Các biểu hiện của suy tim như:
- Mắt lồi như mắt ếch, nhìn thấy nổi nhiều vằn đỏ.
- Nhịp tim nhanh, có thể có loạn nhịp hoàn toàn.
- Nhìn tĩnh mạch vùng cổ thấy nổi và có thể đập theo nhịp tim.
- Dấu hiệu đau vùng gan gặp ở những trường hợp suy tim, làm gan to và đau.

(FEV1) < 30%.
• Điện tim và siêu âm tim: tìm các dấu hiệu của tăng gánh thất phải. Nếu bệnh
nhân có chức năng thông khí phổi tương ứng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai
đoạn III, nhưng lại có kèm theo các dấu hiệu của tăng gánh thất phải hoặc suy tim
phải thì bệnh nhân đó được chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn IV.
Điều trị dự phòng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Dự phòng thuốc lá
Nhiều nghiên cứu cho thấy, hút thuốc lá, thuốc lào là nguyên nhân hàng đầu gây
bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, do vậy giảm tỷ lệ hút thuốc sẽ làm giảm đáng kể số
bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính trong tương lai. Bên cạnh đó, bỏ
thuốc lá làm chậm lại đáng kể tốc độ xấu đi của chức năng thông khí phổi, làm
giảm tần xuất đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Bỏ thuốc lá càng sớm càng
có tác động làm chậm đi sự tiến triển xấu của chức năng phổi.
Cần tiến hành đồng thời các biện pháp nhằm làm giảm tỷ lệ hút thuốc. Các biện
pháp bao gồm: các hoạt động cộng đồng, tuyên truyền về tác hại của thuốc lá trên
các phương tiện thông tin đại chúng, những bài giảng trong các trường học, các
khẩu hiệu, tờ rơi, cấm hút thuốc tại những nơi công cộng, các công sở. Chương
trình phòng chống hút thuốc lá cần có sự cam kết từ phía chính phủ. Việc tuyên
truyền phòng chống tác hại của thuốc lá cần được tiến hành thường xuyên, với tất
cả các lứa tuổi.
Tiếp xúc nghề nghiệp
Ở Mỹ có khoảng 19% số bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có hút thuốc và
khoảng 31% các bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính không hút thuốc,
những đối tượng này thông thường có tiếp xúc thường uyên với bụi hoặc khói
nghề nghiệp. Tỷ lệ này có xu hướng cao hơn ở những nước có tỷ lệ ô nhiễm nghề
nghiệp cao. Nhiều nghề nghiệp được xem là yếu tố nguy cơ gây bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính, đặc biệt những nghề có tiếp xúc với khói, bụi sinh học. Giảm tiếp
súc với một số nghề nghiệp làm giảm đáng kể số đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn
tính, tình trạng kiểm soát bệnh được tốt hơn. Các biện pháp can thiệp bao gồm:
- Thi hành một số các biện pháp làm giảm nồng độ bụi ở các cơ sở nhà máy, xí

Tiêm vacin phòng cúm hàng năm, tiêm vacin phòng phế cầu mỗi bốn năm cho các
bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Tiêm vacin đều đặc có thể làm giảm
tần xuất các đợt nhiễm trùng hô hấp, từu đó làm giảm các đợt cấp bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính.
Chế độ dinh dưỡng
Một số bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có teo cơ, giảm cân nhanh.
Tình trạng này làm ảnh hưởng nhiều tới hoạt động của các cơ hô hấp, làm tốc độ
xấu đi của bệnh diễn ra nhanh hơn.
Cải thiện tình trạng dinh dưỡng làm phục hồi cả các cơ hệ hô hấp và thể trạng
chung của bệnh nhân. Chế độ dinh dưỡng cần được tăng cường bởi các thức ăn
mềm, dễ tiêu, nhiều năng lượng. Sử dụng thường xuyên các androgen không được
khuyến cáo.
7 lời khuyên cho bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
1. Hãy đến Bác sĩ ngay khi bạn có dấu hiệu mắc bệnh: ho, khạc đờm và khó thở
khi làm nặng. Hãy đo chức năng hô hấp để xác định xem liệu bạn có mắc COPD.
2. Dùng đúng thuốc theo chỉ dẫn của bác sỹ. Bạn cần đến khám lại định kỳ hàng
tháng và mỗi khi có đợt bùng phát của bệnh.
3. Bỏ hút thuốc lá, thuốc lào. Đây là việc quan trọng đầu tiên nên làm nếu bạn là
người hút thuốc lá, thuốc lào. Hãy yêu cầu Bác sĩ giúp đỡ, cho lời khuyên. Tránh
xa nơi có nhiều người hút thuốc và những vật dụng liên tưởng đến thuốc lá. Dùng
thuốc cai thuốc nếu cần.
4. Giữ không khí trong nhà thật sạch, thoáng. Tránh khói và các loại khí gây khó
thở, tránh tiếp xúc với khói bếp than.
5. Luyện tập, giữ cho thân thể khoẻ mạnh. Tập thở theo hướng dẫn của Bác sĩ, đi
bộ và tập thể dục đều đặn, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
6. Nếu bạn bị COPD mức độ nặng, hãy sống lạc quan và hoạt động tối đa trong
điều kiện sức khoẻ cho phép. Làm mọi việc thường ngày một cách chậm rãi, đơn
giản; chọn chỗ ngồi để có thể nghỉ ngơi thoải mái khi cần.
7. Đến bệnh viện hay Bác sĩ ngay nếu tình trạng của bạn của bạn xấu đi.
- Cần chuẩn bị sẵn: số diện thoại của bác sỹ, bệnh viện mà bạn có thể đến ngay