MƯỜI LỰC LÀM PHẲNG THẾ GIỚI 71

CancerVex, nói rằng “đó là lần đầu một công ti công nghệ sinh học
Mĩ được phép để license một loại thuốc từ Cuba, một nước mà một
số nhà điều hành công nghiệp và khoa học nói là mạnh một cách
đáng ngạc nhiên về công nghệ sinh học đối với một quốc gia đang
phát triển… Hơn 1 tỉ $ đã được chi qua nhiều năm để xây dựng và
vận hành các viện nghiên cứu ở phía tây Havana có nhân viên là
các nhà khoa học Cuba, nhiều người được đào tạo ở Châu Âu”.
Chỉ để tóm tắt lại: Pha làm phẳng PC-Windows là về tôi tương
tác với máy tính của tôi và tôi tương tác với mạng giới hạn riêng
của tôi ở công ti của tôi. Sau đó đến pha Internet- e-mail– browser,
và nó làm phẳng thế giới thêm một chút. Nó là về tôi và máy tính
của tôi tương tác với bất cứ ai khác trên bất cứ máy nào, mà e-mail
là như vậy, và tôi và máy tính của tôi tương tác với Web site của
bất cứ ai trên Internet, mà việc duyệt là như vậy. Tóm lại, pha PC-
Windows đã là cha của pha Netscape browsing - e-mail và cả hai
cùng nhau cho phép nhiều người liên lạc và tương tác với nhiều
người khác hơn đã từng có bao giờ ở bất cứ đâu trên hành tinh.
Nhưng trò vui mới chỉ bắt đầu. Pha này chính là nền tảng cho
bước tiếp theo trong làm phẳng thế giới phẳng. LỰC LÀM PHẲNG # 3
PHẦN MỀM WORK FLOW
Hãy đi ăn: Để Ứng dụng của Bạn
Nói chuyện với Ứng dụng của Tôi


Higglytown Heroes. Nó được tất cả những người dân bình thường
những người đã vượt lên thách thức 11/9 truyền cảm hứng.
Higglytown “là một thị trấn nhỏ điển hình của các năm 1950,”
Hyten nói. “Nó là Pleasantville [Thành phố vui vẻ]. Và chúng ta
xuất khẩu sản phẩm của thị trấn Mĩ nhỏ này đi khắp thế giới- theo
nghĩa đen và nghĩa bóng. Nền tảng của câu chuyện là mọi người,
tất cả đều là người dân thường sống cuộc đời mình, là các anh hùng
của thị trấn nhỏ này- từ thầy giáo đến người đưa bánh pizza.”
Cuộc biểu diễn hoàn toàn Mĩ này được một chuỗi cung toàn thế
giới làm. “Phiên nghi hình,” Hyten giải thích, “được đặt gần nghệ
sĩ, thường ở New York hay L.A., thiết kế và chỉ huy được tiến hành
ở San Francisco, mạng lưới các nhà văn là từ nhà của họ (Florida,
London, New York, Chicago, L.A., và San Francisco), và việc làm
cho các vai sống động [animation] được làm tại Bangalore với biên
tập từ San Francisco. Cho cuộc biểu diễn này chúng tôi có tám
nhóm ở Bangalore làm việc song song với tám người viết khác
nhau. Hiệu suất này cho phép chúng tôi hợp đồng với năm mươi
‘ngôi sao’ cho hai mươi sáu hồi. Các phiên tương tác ghi/viết/làm
hoạt hình cho phép chúng tôi ghi một nghệ sĩ cho toàn bộ cuộc biểu
diễn trong thời gian ít hơn nửa ngày, bao gồm các chầu quay và
viết lại không hạn chế. Chúng tôi ghi hai diễn viên một tuần. Thí dụ
tuần qua chúng tôi đã nghi Anne Heche và Smokey Robinson. Về
mặt kĩ thuật, chúng tôi làm việc này trên Internet. Chúng tôi có một
VPN [mạng riêng ảo] được định cấu hình trên các máy tính ở văn
phòng của chúng tôi và trên các máy mà chúng tôi gọi là ‘các quả
bóng đá’ của các nhà văn, hay các máy xách tay đặc biệt có thể kết
nối với bất kể điểm kết nối Ethernet cat-5 nào hay với kết nối
không dây dải rộng nào ở ‘hiện trường’. VPN này cho phép chúng
MƯỜI LỰC LÀM PHẲNG THẾ GIỚI


một cách suôn sẻ. Các pha tường-Windows-Netscape đã dọn đường
cho việc đó bằng chuẩn hoá cách văn bản, âm nhạc, hình ảnh, và
dữ liệu có thể được số hoá và được truyền qua trên Internet- vì thế
e-mail và duyệt [Web] trở thành một kinh nghiệm rất phong phú.
Nhưng đối với tất cả chúng ta để đi sang giai đoạn tiếp, để lấy
nhiều hơn từ Internet, quá trình làm phẳng phải đi tới một nấc khác.
Ta cần hai thứ. Cần các lập trình viên đến và viết các ứng dụng mới
– các phần mềm mới- cho phép chúng ta lấy cực đại từ các máy
tính của mình khi làm việc với dữ liệu, văn bản, âm nhạc, hình ảnh
được số hoá này và tạo hình chúng thành các sản phẩm. Chúng ta
cũng cần các đường ống thần diệu hơn, nhiều giao thức truyền dẫn
THẾ GIỚI LÀ PHẲNG 74hơn, chúng đảm bảo rằng các ứng dụng phần mềm của mỗi người
có thể kết nối với các ứng dụng phần mềm của bất cứ ai khác. Tóm
lại, ta phải đi từ một Internet chỉ kết nối người với người, và người
với các ứng dụng của riêng họ, đến một Internet có thể kết nối bất
cứ chương trình phần mềm nào của tôi đến bất cứ phần mềm nào
của bạn. Chỉ khi đó chúng ta mới có thể làm việc thực sự với nhau.
Nghĩ thế này: Lúc đầu, luồng công việc [work flow] gồm phòng
bán hàng nhận một đơn hàng bằng giấy, mang sang phòng giao
hàng, phòng này giao sản phẩm, và rồi ai đó từ phòng giao hàng đi
sang phòng tài vụ với một miếng giấy và yêu cầu họ xuất một hoá
đơn cho khách hàng. Như kết quả của các pha Tường Berlin-
Windows-Netscape, work flow đã có một bước nhảy khổng lồ. Bây
giờ phòng bán hàng có thể nhận đơn hàng điện tử, e-mail cho

nhà cung cấp, một nhà máy ở Trung Quốc. Theo cách đó, khi bạn
bán một món hàng, một món được tự động giao từ kho của nhà
cung cấp của bạn, thì một món khác được sản xuất bởi nhà cung
cấp của nhà cung cấp của bạn, và hoá đơn được lập từ phòng tài vụ
của bạn. Các hệ thống máy tính khác nhau và các ứng dụng phần
mềm của ba công ti khác biệt rõ rệt phải có thể tương hoạt sao cho
công việc có thể chảy thông suốt giữa chúng.
Các năm cuối 1990, công nghiệp phần mềm bắt đầu đáp ứng cái
người tiêu dùng muốn. Các công ti công nghệ, qua nhiều tranh cãi
ở phòng kín và thử và sai, đã bắt đầu rèn nhiều tiêu chuẩn chung
trên cơ sở Web, nhiều hệ thống [ống] số tích hợp và các giao thức,
như thế tất cả mọi người có thể khớp vòi phun của mình –các ứng
dụng phần mềm của mình- vào đường ống nước của bất cứ ai khác.
Đấy là cuộc cách mạng thầm lặng. Về kĩ thuật, cái làm cho nó có
thể là sự phát triển của một loại ngôn ngữ mô tả mới, gọi là XML,
và giao thức truyền tương ứng của nó, là SOAP. IBM, Microsoft,
và một loạt các công ti khác đã đóng góp cho sự phát triển của cả
XML và SOAP, và cả hai tiếp theo được thông qua và phổ biến
như các tiêu chuẩn Internet. XML và SOAP tạo ra nền tảng kĩ thuật
cho sự tương tác chương trình phần mềm-đến-chương trình phần
mềm, cái là nền tảng của work flow do Web tạo khả năng. Chúng
cho phép dữ liệu, văn bản, âm nhạc, và ảnh số hoá có thể được trao
đổi giữa các chương trình phần mềm khác nhau sao cho chúng có
thể được nhào nặn, thiết kế, thao tác, biên tập, biên tập lại, lưu, xuất
bản, và chuyển đi – mà không quan tâm gì đến người ta ngồi thực
sự ở đâu hay họ kết nối qua các công cụ tính toán nào.
Một khi đã có nền tảng kĩ thuật này, ngày càng nhiều người bắt
đầu viết các chương trình phần mềm work flow cho ngày càng
nhiều công việc. Wild Brain đã muốn các chương trình làm film
hoạt hình với nhóm sản xuất trải khắp thế giới. Boeing muốn chúng

của thời kì trước, như TCP/IP và các giao thức khác, làm cho duyệt
Web, e-mail, và các Web site là có thể. Nó gồm cả các công cụ mới
hơn, như XML và SOAP, cho phép các ứng dụng Web liên lạc với
nhau suôn sẻ hơn, và nó bao gồm các tác nhân phần mềm được biết
đến như middleware, được dùng như một trung gian giữa các ứng
dụng cực kì đa dạng. Trung tâm của các công nghệ này đã là mối
lợi to lớn của đổi mới sáng tạo và giảm rất nhiều ma sát giữa các
công ti và các ứng dụng. Thay cho mỗi người đi quản lí vòi nước
cứu hoả, họ làm cho tất cả các vòi nước và vòi phun hệt nhau, tạo
ra một thị trường lớn hơn nhiều trải ra mọi nơi trên thế giới. Sau đó
các công ti bắt đầu cạnh tranh thay vào đó về chất lượng vòi phun,
máy bơm, và xe cứu hoả. Tức là, họ cạnh tranh về ai có thể đưa ra
các ứng dụng hữu ích và tiện lợi nhất. Joel Cawley, đứng đầu đơn
vị kế hoạch chiến lược của IBM, nói, “Các tiêu chuẩn không loại
bỏ đổi mới, chúng chỉ cho phép bạn chú tâm vào nó. Chúng cho
phép bạn tập trung vào nơi giá trị thật sự ở đó, mà thường là mọi
thứ bạn có thể cho thêm vào, trên và quanh tiêu chuẩn”.
Tôi thấy điều này khi viết cuốn sách mới nhất của tôi. Một khi
Microsoft Word được xác lập như tiêu chuẩn toàn cầu, công việc
có thể chảy giữa những người ở các lục địa khác nhau dễ hơn
nhiều, bởi vì tất cả chúng ta đều viết từ cùng màn hình với cùng
thanh công cụ cơ bản. Khi tôi viết cuốn sách đầu tiên của mình Từ
MƯỜI LỰC LÀM PHẲNG THẾ GIỚI 77

Beirut đến Jerusalem, năm 1988, tôi đã sống một phần của năm ở
Trung Đông và phải ghi chép bằng bút và giấy, cứ như là thời kì
trước máy xách tay và trước Microsoft Word. Khi tôi viết cuốn

tài khoản của mình cho việc mua trực tuyến hay cho các khoản chi
trả, có thể nhận thanh toán từ PayPal bằng séc, hay có thể bảo
PayPal gửi thẳng tiền vào một tài khoản séc. Lập một tài khoản
PayPal là đơn giản. Với tư cách người trả tiền, tất cả cái bạn phải
THẾ GIỚI LÀ PHẲNG 78làm là cung cấp tên của bạn, địa chỉ e-mail của bạn, thông tin thẻ
tín dụng của bạn, và địa chỉ gửi hoá đơn cho thẻ tín dụng của bạn.
Tất cả các chức năng ngân hàng và thương mại điện tử tương
hoạt này đã làm phẳng thương trường Internet triệt để đến mức
thậm chí eBay bị ngạc nhiên. Trước PayPal, Meg Whitman CEO
của eBay giải thích, “Nếu tôi kinh doanh trên eBay năm 1999, cách
duy nhất tôi có thể trả anh với tư cách người mua là với một tấm
séc hay phiếu chuyển tiền, một hệ thống dựa vào giấy. Đã không có
cách điện tử nào để chuyển tiền, và anh là một nhà buôn quá nhỏ để
đủ tiêu chuẩn có một tài khoản thẻ tín dụng. Cái PayPal làm là cho
phép người ta, các cá nhân, chấp nhận thẻ tín dụng. Với thẻ tín
dụng tôi có thể trả cho bạn với tư cách một người bán cá nhân trên
eBay. Điều này thực sự san bằng sân chơi và làm cho thương mại
phi ma sát hơn”. Thực ra, rất tốt là eBay đã mua PayPal, nhưng
không phải dựa vào kiến nghị của các nhà ngân hàng đầu tư Phố
Wall của nó – mà dựa vào kiến nghị của những người dùng nó.
“Một hôm chúng tôi thức dậy,” Whitman nói, “và thấy 20 phần
trăm số người trên eBay nói, ‘tôi chấp nhận PayPal, làm ơn trả tôi
theo cách đó.’ Và chúng tôi bảo, ‘Họ là ai vậy và họ làm gì?’ Đầu
tiên chúng tôi thử đánh họ và đưa dịch vụ riêng của chúng tôi ra,

Máy tính của bạn sẽ tự động dịch lời nói thành một lệnh số. Nó sẽ
tự động kiểm tra lịch của bạn với ngày có sẵn trên lịch của nha sĩ
và cho bạn ba lựa chọn. Bạn sẽ nhắp ngày và giờ ưa thích. Một
tuần trước ngày hẹn, lịch của nha sĩ sẽ tự động gửi bạn một e-mail
nhắc bạn về cuộc hẹn. Tối trước, bạn sẽ nhận một thông điệp bằng
lời do máy tính đưa ra qua điện thoại, cũng nhắc bạn về cuộc hẹn.
Để work flow đạt đến giai đoạn tiếp này, và sự gia tăng năng suất
mà nó sẽ mang lại, “chúng ta cần ngày càng nhiều tiêu chuẩn chung
hơn,” Cawley nhà lập kế hoạch chiến lược của IBM nói. “Vòng đầu
của các tiêu chuẩn nổi lên với Internet đã là quanh dữ liệu cơ bản –
chúng ta biểu diễn một con số ra rao, chúng ta tổ chức các file thế
nào, chúng ta hiển thị và lưu nội dung ra sao, chúng ta chia sẻ và
trao đổi thông tin thế nào. Đó là pha Netscape. Bây giờ một tập
hoàn toàn mới của các tiêu chuẩn đang nổi lên để cho phép công
việc chảy. Các tiêu chuẩn này là về chúng ta kinh doanh cùng nhau
thế nào. Thí dụ, khi bạn xin vay thế chấp, đi đến kết thúc, hay mua
một căn nhà, đúng là có hàng chục quy trình và luồng dữ liệu giữa
nhiều công ti khác nhau. Một ngân hàng có thể tìm cách kiếm sự
chấp thuận của bạn, kiểm tra tín dụng của bạn, xác định các lãi suất
của bạn, và tiến hành kết thúc – sau đó món vay hầu như ngay lập
tức được bán cho ngân hàng khác.”
Mức tiếp theo của các tiêu chuẩn, Cawley nói thêm, sẽ là về tự
động hoá tất cả các quy trình này, cho nên chúng chảy thậm chí
thông suốt hơn với nhau và có thể kích thích thậm chí nhiều tiêu
chuẩn hơn. Chúng ta đang thấy rồi các tiêu chuẩn nổi lên quanh trả
lương, thanh toán thương mại điện tử, nhận diện đặc trưng rủi ro,
quanh âm nhạc và ảnh được biên tập thế nào ở dạng số, và quan
trọng nhất, quanh các chuỗi cung được kết nối ra sao. Tất cả các
tiêu chuẩn này, ở trên phần mềm work flow, giúp cho phép công
việc được bẻ ra từng phần, ráp lại, và khiến nó chảy, không có ma

Sáng Thế: Nền Thế giới Phẳng Nổi lên

húng ta cần dừng ở đây và kiểm kê lại, bởi vì tại điểm này-
giữa các năm 1990- nền [platform] cho sự làm phẳng thế giới
đã bắt đầu hiện ra. Thứ nhất, các bức tường sụp đổ, Windows mở
ra, sự số hoá nội dung, và sự lan rộng của Internet browser đã kết
nối suôn sẻ người với người như chưa từng có trước đây. Sau đó
phần mềm work flow đã kết nối suôn sẻ các ứng dụng với các ứng
dụng, như thế người ta có thể thao tác tất cả nội dung đã số hoá
của họ, dùng các máy tính và Internet, như chưa từng có trước đây.
Khi bạn thêm mức mới chưa từng có này về liên lạc người-với-
người vào tất cả các chương trình work flow ứng dụng-với-ứng
dụng trên cơ sở Web này, bạn kết thúc với một nền toàn cầu mới
hoàn toàn cho nhiều hình thức cộng tác. Đây là thời điểm Sáng Thế
cho sự làm phẳng thế giới. Đấy là lúc nó bắt đầu có hình hài. Nó
C