ĐẶC ĐIỂM KHÍ MÁU TRONG CÁC BỆNH NHÂN BỊ CHẤN
THƯƠNG ĐẦU

TÓM TẮT
Các bệnh nhi bị chấn thương đầu, ngoài các rối loạn hô hấp còn có thể
đi kèm các rối loạn thăng bằng kiềm toan.
Mục tiêu: Xác định đặc điểm rối loạn khí máu trên các bệnh nhi bị
chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi Đồng 2.
Phương pháp: hồi cứu mô tả.
Kết quả: 32 ca chấn thương đầu có làm khí máu khi nhập khoa cấp
cứu. Tỷ lệ nam/nữ = 0.88/1. Trẻ > 2 tuổi bị chấn thương đầu là 18 ca
(56.2%). Đa số các trường hợp chấn thương ở tuyến tỉnh chuyển lên chiếm
tỷ lệ 68.8%. Các nguyên nhân gây chấn thương đầu phần lớn là do té ngã
trong sinh họat 16 ca (50.0%) và tai nạn giao thông 12 ca (37.5%). Số bệnh
nhi nhập viện trong tình trạng hôn mê là 19 ca (59.37%), 6 ca khi nhập viện
phải đặt nội khí quản và thở máy. Rối loạn khí máu thường gặp là toan
chuyển hóa (25%) và dạng hỗn hợp (34.4%).
Kết luận: Xét nghiệm khí máu rất cần thiết trong việc điều chỉnh
thông khí cho bệnh nhi bị phù não do chấn thương và giúp phát hiện các rối
lọan toan kiềm đi kèm.
ABSTRACT
CHARACTERISTICS OF BLOOD GAS FIGURES IN CHILDREN
WITH HEAD INJURIES
AT ADMISSION IN EMERGENCY DEPARMENT OF CHILDREN
HOSPITAL N
0
2
Nguyen Huy Luan * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 11 – Supplement of
No 4 - 2007: 79 – 82
In children’s head injury, beside the respiratory disorder there are
other metabolic disorders on arterial blood gas test.

Đặc điểm khí máu trong các bệnh nhân bị chấn thương đầu nhập khoa
cấp cứu BV Nhi Đồng 2 từ tháng 4/2004 đến tháng 10/2006.
PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỐI TƯỢNG
Thiết kế nghiên cứu
Hồi cứu mô tả.
Đối tượng nghiên cứu
Tất cả bệnh nhân bị chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi
Đồng 2 và có làm khí máu từ tháng 4/2004 đến tháng 10/2006.
Các bước tiến hành
Thu thập dữ liệu: Bệnh án mẫu (bệnh nhân bị chấn thương đầu nhập
khoa cấp cứu BV Nhi Đồng 2 và có làm khí máu từ tháng 4/2004 đến tháng
10/2006. Số liệu được nhập bằng phần mềm EPI-INFO 6.04B.
Phân tích số liệu bằng phần mềm SPSS 11.05
Kỹ thuật: khí máu được thử bằng máy
Các giá trị Px, P50 được tính bằng phần mềm OSA (Oxygen Status
Algorithm V2.0) của tác giả Mads và Ole Siggaard-Andersen.
KẾT QUẢ
Địa chỉ
Bảng 1: Địa điểm phân bố
Địa
chỉ
Số
ca Tỷ lệ %

Tỉnh 22 68,8
Nội
thành
4 12,5
Ngoại
thành

5
Tai n
ạn
trong sinh
họat
16

50,0%

1
Ngã
xuống suối
2 6,25%R
ớt cột
bê tông
1 3,12%Dừa rớt

1 3,12%Đa số các nguyên nhân gây chấn thương đầu là do tai nạn té ngã trong
sinh họat và tai nạn giao thông. Các trường hợp đa chấn thương phần lớn là do
tai nạn giao thông gây nên.
Tình trạng lúc nhập viện

R
ối lọan
7 21,87%

khác
Đa số bệnh nhi nhập viện trong tình trạng hôn mê 19 ca (59,37%).
Trị số trung bình các giá trị khí máu trong chấn thương

Giá
tr
ị nhỏ
nhất
Giá
tr
ị lớn
nhất
Trung
bình ± SD
PH 7,07 7,75
7,38 ±
0,12
PaO2 19,8 473,3

200,7
± 108,3
PaO2/FiO2

25,3 997,0

517,4

HCO3
5,7 27,6
18,4 ±
5,6
Shunt
10 40,9
15,2 ±
8,9
P50
6,8 44,6
25,5 ±
8,3
Px 0,1 65,2
32,6 ±

Giá
tr
ị nhỏ
nhất
Giá
tr
ị lớn
nhất
Trung
bình ± SD
15,2
Các kiểu rối loạn trong xét nghiệm khí máu
Bảng 5: Các kiểu rối lọan cân bằng acid base

Số

Vùng ngoại thành có tỷ lệ chấn thương nhiều hơn vùng nội thành điều này
cũng phù hợp với nghiên cứu của BS Võ Văn Nho, BS Trương Văn Việt
(7,8)
.
Tuổi
Trẻ bị chấn thương có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhỏ nhất 2 tháng, lớn nhất
14 tuổi. Tỷ lệ trẻ > 2 tuổi bị chấn thương đầu nhiều hơn (56,2%) vì trẻ từ 2-6
tuổi hay chạy nhảy chơi đùa nên dễ bị chấn thương, còn trẻ trên 6 tuổi dễ bị tai
nạn giao thông khi di chuyển trên đường điều này cũng phù hợp với nghiên cứu
của BS Trương Văn Việt tại BV Chợ Rẫy và tại BV Nhi Trung Ương tỷ lệ trẻ
từ 5-9 tuổi là 42,7%
(1,8)
. Theo tác giả Lê Vũ Anh nhóm tuổi thường gặp nhất
trong chấn thương là 1 - 4 tuổi
(2)
.
Giới tính
Tỷ lệ nam/nữ = 0.88, theo nghiên cứu tại BV Nhi Trung Ương trong
chấn thương đầu do tai nạn giao thông tỷ lệ nam/nữ =1,2/1
(2)
.
Nguyên nhân chấn thương sọ não
Đa số các nguyên nhân gây chấn thương đầu là do tai nạn trong sinh
họat (40,63%) và tai nạn giao thông (37,5%). Đối với trẻ nhỏ tỷ lệ đầu/toàn
bộ cơ thể lớn hơn trẻ lớn và thiếu niên nên khi bị té ngã trong sinh họat hàng
ngày thường sẽ bị chấn thương vùng đầu, đối với trẻ lớn lại thường bị chấn
thương đầu do tai nạn giao thông khi di chuyển trên đường cùng với bố mẹ
hay khi đi một mình. Các trường hợp đa chấn thương phần lớn là do tai nạn
giao thông gây nên.
Tình trạng lúc nhập viện