NGHIấN CU C IM LM SNG, CHN ON HèNH NH
V KT QU IU TR VI PHU THUT V TI PHèNH
NG MCH THễNG TRC

Nguyễn Sơn*; Phạm Hòa Bình**
Nguyễn Hùng Minh***

TểM TT
Nghiờn cu tin cu 52 trng hp v tỳi phỡnh ng mch (M) thụng trc c iu tr bng vi
phu thut kp clip c tỳi phỡnh ti Bnh vin Ch Ry t thỏng 01 - 2008 n12 - 2008, rỳt ra kt lun:
- c im lõm sng ca v tỳi phỡnh M thụng trc: au u d di t ngt 92,3%, nụn, bun
nụn 90,3%, hi chng mng nóo 86,5%, triu chng thn kinh khu trỳ 75%.
- Chn oỏn hỡnh nh: chp CT-scan phỏt hin xut huyt di mng nhn 94,2%; trong ú
75,5% xut huyt di mng nhn vựng rónh liờn bỏn cu trc.100% trng hp phỏt hin v tỳi
phỡnh M thụng trc bng chp M nóo s húa xúa nn (DSA) v chp DSA kim tra li sau m.
- ỏnh giỏ kt qu iu tr vi phu kp clip qua c tỳi phỡnh theo thang im GOS (Glasgow outcome
scale) ghi nhn: kt qu tt (GOS 4 - 5) 73,1%, trung bỡnh (GOS 3) 15,4%, xu (GOS 1 - 2) 11,5%.
* T khoỏ: V
tỳi phỡnh ng mch thụng trc; c im lõm sng; Chn oỏn hỡnh nh.

RESEARCH On CLINICal FEATURE, IMAGE DIAGNOSIS
AND TREATMENT RESULT OF MICROSURGERY BREAKING
ANTERIOR COMMUNICATING ARTERY ANEURYSM

Summary
Prospective study was carried out on 52 patients with breaking anterior communicating artery
aneurysm, treated by microsurgery clipping the neck of
aneurysm sac at Choray Hospital from
January, 2008 to December, 2008. The results showed that:
- Clinical feature of breaking anterior communicating artery aneurysm: suddenly fierce headache
92.3%, nausea 90.3%, meninges syndrome 86.5%, localized nerve symptom 75%.

tại Khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 01 - 2008 đến 12 - 2008.
* Tiêu chuẩn chọn BN: BN được chẩn đoán vỡ túi phình ĐM thông trước gây xuất huyết
não màng não theo các tiêu chuẩn sau:
- Lâm sàng: dựa theo thang phân độ lâm sàng của Liên đoàn Phẫu thuật Thầ
n kinh thế
giới (WFNS).
- Chẩn đoán hình ảnh: 100% BN được chụp CT-scan não, chụp ĐM não số hóa xóa nền
(DSA) và chụp kiểm tra bằng DSA xác định lại sau mổ.
* Tiêu chuẩn loại trừ:
- BN có vỡ túi phình ĐM não không phải vị trí ĐM thông trước, BN có túi phình ĐM não
chưa vỡ.
- Những BN được chẩn đoán vỡ túi phình ĐM thông trước nhưng được điều trị bằng các
phương pháp phẫu thuật khác như: bao b
ọc túi phình, thắt ĐM mẹ mang túi phình.
2. Phương pháp nghiên cứu.
Tiến cứu mô tả cắt ngang.
* Đánh giá kết quả:
- Đánh giá kết quả gần: dựa vào tình trạng lâm sàng ngay sau mổ từ 1 đến 2 tuần. Đánh
giá kết quả xa: dựa vào tình trạng BN theo dõi, tái khám sau mổ 3, 6 và 12 tháng. Kết quả
thu được phân loại theo thang điểm GOS (Glasgow outcome scale). Kết quả tốt: độ 4 - 5;
trung bình: độ 3; xấu: độ 1 - 2.
- Đánh giá kết quả v
ề mặt giải phẫu: chụp DSA kiểm tra sau mổ. Kết quả tốt là túi phình
được loại bỏ hoàn toàn, không còn tồn dư.
Xử lý số liệu: bằng phần mềm SPSS 15.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Đặc điểm chung nhóm BN nghiên cứu.
* Tuổi và giới:
< 40: 6 BN (11,5%); 40 - 49 tuổi: 23 BN (44,2%); 50 - 59 tuổi: 19 BN (36,6%); 60 - 69 tuổi:

4. Kết quả điều trị.
* Kết quả điều trị phẫu thuật chung:
Chúng tôi theo dõi và khám lại 52 BN, thời gian theo dõi sau 3, 6, 12 tháng, kết qu
ả đánh
giá theo GOS.
* Kết quả điều trị phẫu thuật theo GOS:
GOS 1: 2 BN (3,8%); GOS 2: 4 BN (7,7%); GOS 3: 8 BN (15,4%); GOS 4: 21 BN
(40,4%); GOS 5: 17 BN (32,7%).
73,1% có kết quả tốt (GOS 4 - 5), 15,4% trung bình (GOS 3), 11,5% kết quả xấu (GOS 1
- 2).

Bµn luËn
1. Đặc điểm chung nhóm BN nghiên cứu.
*Tuổi: BN thường ở độ tuổi 40 - 60. Yếu tố tuổi không những là nguy cơ và biến chứng
của phẫu thuật mà còn có ý nghĩa tiên lượng bệnh. Kết luận của Noboyuki và CS trên 158
BN vỡ túi phình ĐM thông trước cho thấy: BN lớn tuổi, kích thước túi phình, tình trạng vữa
xơ ĐM là những yếu tố nguy cơ cao tổn thương ĐM xuyên khi đặt clip cổ túi phình. Nghiên
cứu củ
a Sugita với 148 BN > 70 tuổi sau phẫu thuật 5 năm cho kết quả xấu 47,9% [8, 9].
Chúng tôi không chỉ định mổ cho BN tuổi quá cao, vì tuổi càng cao tiên lượng càng xấu do
những BN này thường có các bệnh lý mãn tính kết hợp như: tiểu đường, vữa xơ ĐM, tim
mạch, bệnh phổi, bệnh thận và khả năng phục hồi sau mổ kém.
* Giới:
Trong nghiên cứu này, tỷ lệ nữ/nam = 1,36/1, phù hợp với các tác giả trong và ngoài
nước. Các tác giả này cho rằng nữ chiếm đa số ở độ tuổi 40 - 60, liên quan đến giảm
oestrogen giai đoạn tiền mãn kinh, gây giảm sợi collagen thành mạch và dễ hình thành túi
phình.
2. Đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh.
Vỡ túi phình ĐM thông trước thường xảy ra đột ngột, cấp tính với các triệu chứng:
Đau đầu dữ dội là triệ

(GOS = 4 - 5) 73,1%, trung bình (GOS = 3) 15,4% và kết quả xấu (GOS = 1 - 2) 11,5%. 6/52
BN có kết quả xấu, chủ yếu do co thắt mạch não và tình trạng trước mổ
nặng.

KÕt luËn
Qua 52 trường hợp vỡ túi phình ĐM thông trước được điều trị tại Khoa Ngoại Thần kinh,
Bệnh viện Chợ Rẫy, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:
- Triệu chứng lâm sàng thường gặp: đau đầu đột ngột, dữ dội (92,3%), nôn và buồn nôn
(90,3%), hội chứng màng não 86,5%. Triệu chứng thần kinh khu trú 75%. Chụp CT-scan
phát hiện xuất huyết dưới màng nhện 94,2%; trong đó 75,5% xuất huyết dướ
i màng nhện
vùng rãnh liên bán cầu trước. 100% BN được chẩn đoán trước mổ và chụp kiểm tra sau mổ
trên DSA.
- Kết quả phẫu thuật, theo dõi và khám lại được 100% BN. Thời gian theo dõi sau mổ 3 -
12 tháng với kết quả tốt 73,1%, trung bình 15,4% và xấu 11,5%. Không có chảy máu tái phát
ở những BN được mổ kẹp cổ túi phình trong thời gian theo dõi. Kết quả này cho thấy kẹp
clip cổ túi phình là phương pháp hiệu quả, an toàn cho loại bệnh lý này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Xuân Thản. Chảy máu dưới nhện. Bệnh mạch máu não và tủy sống. Nhà xuất bản Y
học. 2004, tr.193-253.
2. Lê Văn Thính. Chảy máu dưới nhện. Thần kinh học lâm sàng. Nhà xuất bản Y học. 2004, tr.202-
206.
3. Connolly.E.S, Mckhann.M.G, Huang.J, Choudhi.F.T. Cranial vascular procedures. Fundamentals
of Operative Techniques in Neurosurgery. Thieme. 2001, pp.300-356.
4. Debono B, Proust F, Langlois. O, et al. Anévrysmes rompus de lartère communicante antérieure:
Choix thérapeutique à propos dune série consécutive de 199 cases. Neurochirurgie. 2004, 50, pp.21-
32.
5. Greeberg.S.M. SAH and aneurysms, Handbook of Neurosurgery. Thieme. New York. 2006,
pp.781-865.