PHẦN II
PHẦN II
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
CHIẾM HỮU NÔ LỆ
CHIẾM HỮU NÔ LỆ
Ths. Lê Thị Nga
Ths. Lê Thị Nga

CÂU HỎI
CÂU HỎI
1. Tại sao các nhà nước chiếm hữu nô lệ
phương Đông lại xuất hiện sớm khi sự phân
chia giai cấp trong xã hội chưa sâu sắc?
2. Phân tích các đặc trưng cơ bản của nhà nước
chiếm hữu nô lệ phương Đông.
3. Phân tích các chế định pháp luật tiêu biểu của
pháp luật chiếm hữu nô lệ phương Đông, qua
đó rút ra những đặc điểm chung của pháp luật
chiếm hữu nô lệ phương Đông.

Chương 3: Nhà nước và pháp luật
Chương 3: Nhà nước và pháp luật
chiếm hữu nô lệ phương Đông
chiếm hữu nô lệ phương Đông
•
A. Nhà nước chiếm hữu nô lệ phương Đông

và nô lệ (chủ yếu có nguồn gốc từ những tù binh chiến tranh
và một số ít từ những bình dân bi phá sản).
- Các công xã nông thôn nhóm lại với nhau thành khu vực – Xê
Pa, các Xê Pa độc lập với nhau, họ có ngôn ngữ riêng, quân
đội riêng.
- Cuối thiên niên kỷ IV TCN, các Xê Pa đã sáp nhập với nhau
trên cơ sở các lợi ích thành hai quốc gia là Thượng và Hạ Ai
Cập.

I. Ai Cập cổ đại
I. Ai Cập cổ đại
•
2. Tổ chức bộ máy nhà nước
Thời kỳ Tảo vương quốc, hai quốc gia
Thượng và Hạ Ai Cập hợp nhất với nhau
thành nhà nước Ai Cập thống nhất (nửa đầu
thiên niên kỷ III TCN).
Các giai đoạn của Ai Cập cổ đại:
- Tảo vương quốc ( từ 3200TCN- 3000 TCN)
- Cổ vương quốc ( từ 3000 TCN – 2200TCN)
- Trung vương quốc (2200 TCN – 1570 TCN)
- Tân vương quốc (1570 TCN – 1100 TCN)

I. TT
I. TT
•
2. TT
- Hình thức chính thể: quân chủ trung ương tập quyền
- Bộ máy : Vua (Paraon)
Vi Di a (thường là con vua)

1224 TCN. Di sản văn hóa thế giới (1960))
1224 TCN. Di sản văn hóa thế giới (1960))

Đền thờ thần chim Horus ở Edfu
Đền thờ thần chim Horus ở Edfu
(đền lớn thứ 2 sau đền Karnak)
(đền lớn thứ 2 sau đền Karnak)

II. Lưỡng Hà cổ đại
II. Lưỡng Hà cổ đại
•
1. Quá trình hình thành nhà nước
- Vị trí địa lý: Khu vực Trung Đông ngày nay, chủ yếu
thuộc diện tích các nước Irắc, Iran.
- Quá trình chuyển hoá từ công xã nguyên thuỷ sang
công xã nông thôn diễn ra từ cuối thiên niên kỷ IV,
đến thiên niên kỷ II các hình thức nhà nước sơ khai
như Ua, Lagat, Eridua, Uma. Đứng đầu các nhà nước
này là Patêsi, ngoài ra còn có Hội đồng trưởng lão
và Hội nghị nhân dân với các chức năng bầu ra quan
chức toà án và bộ máy công quyền.
- Cuối thiên niên kỷ III TCN, trung tâm chính trị
chuyển từ tay người Sume sang người Xêmít tạo ra
quốc gia Arcat, Lưỡng Hà được thống nhất.

II. TT
II. TT
- Từ 2132 – 2024 TCN quyền thống trị lại rơi vào tay
vương triều thứ III của vương quốc Ua. Giai đoạn
này quyền lực của các Patêsi bị thủ tiêu, họ trở

đội, binh lính được cấp phát ruộng đất nhưng
chỉ được sử dụng không được bán hoặc
chuyển nhượng.
- Cơ cấu xã hội: vua, tầng lớp quý tộc, tăng lữ,
quan lại từ trung ương xuống đến địa phương,
chiến binh chuyên nghiệp, công xã nông thôn,
thợ thủ công, thương gia và nô lệ. Địa vị của nô
lệ trong nhà và nô lệ của Muskenum khá cao,
họ có quyền có gia đình, nhà cửa và của cải.

II. TT
II. TT
•
Vườn treo Babylon
•
Kỳ quan thế giới này được
NebuchADnezzar xây dựng
vào khoảng năm 605-562
TCN. Ông coi đó như một
món quà dành cho người
vợ, một người đã trưởng
thành trong vùng đất quanh
Media, khao khát cảnh núi
rừng hùng vĩ.

II. TT
II. TT

Vườn treo Babilon Cổng vườn treo Babilon


và Đông Chu.
+ Tây Chu (từ thế kỷ 12 - thế kỷ 8 TCN)
+ Đông Chu (từ thế kỷ 8 – 3 TCN), giai đoạn
này chia thành 2 tiểu giai đoạn Xuân Thu và
Chiến Quốc.

III. TT
III. TT
3. Tổ chức bộ máy nhà nước
- Hình thức chính thể: Quân chủ chuyên chế, đứng đầu
nhà nước là vua.
- Bộ máy TƯ: thời Hạ, Thương mới chỉ có một số chức
vụ quản lí các công việc như mục chính (quản lí việc
chăn nuôi), xa chính, bảo chính, dưới vua có quan Vu
sử, giúp vua quản lí chung công việc của triều đình.
Thời Tây Chu, vua thiết lập Tam Công để giúp vua điều
hành công việc triều đình, về sau nhà Chu bỏ Tam
Công thành lập 6 khanh gồm: Thái tể, Tư đồ, Tòng bá,
Tư mã, Tư khấu, Tư không; song song với lục khanh
có Thái sử liêu gồm: Tả sử và hữu sử. Thời Chiến
quốc lại hình thành các chức quan như: Lệnh doãn,
Đại doãn, Thái tể, Tướng quốc, Thừa tướng

III. TT
III. TT
-
Chính quyền cơ sở: Thời Hạ, Thương đơn vị
hành chính cơ sở là công xã, đứng đầu là
trưởng thôn do công xã đứng đầu, chức này
do công xã bầu ra. Thời Tây Chu thôn trưởng


IV. Ấn Độ cổ đại
IV. Ấn Độ cổ đại
•
2. Tổ chức bộ máy nhà nước
•
Hình thức chính thể: Quân chủ chuyên chế trung
ương tập quyền
•
Thời kỳ Môria (321 – 187 TCN) Ấn Độ trở thành quốc
gia thống nhất
•
Đứng đầu quốc gia là vua, vua hợp trong tay mình
cả thế quyền và thần quyền.
•
Triều đình: Hội đồng quan thượng thư (Hội đồng
ngự tiền) là cơ quan tư vấn cho nhà vua, có nhiệm
vụ thảo luận và kiến nghị về các công việc và giải
pháp lên nhà vua chứ không có quyền quyết định.
•
Quan chức cao cấp nhất là Đại tư tế, tiếp đó là hai
thượng thư ngân khố và thuế vụ sau đến các quan
chức khác.