Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Mục lục
Phần I: Cơ sở lý luận của kiểm toán chu trình
mua hàng và thanh toán

Trang
I.1. Vị trí, vai trò, đặc điểm chu trình mua hàng và thanh toán.
5
I.2. Nội dung kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán.
11
I.2.1. Mục tiêu kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán.
- Mục tiêu chung
- Mục tiêu cụ thể
I.2.2. Lập kế hoạch thiết kế phơng pháp kiểm toán chu trình mua hàng và
thanh toán.
- Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán
- Thu thập thông tin cơ sở
- Thu thập thông về nghiệp vụ của khách hàng
- Đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán
- Tìm hiểu cơ cấu KSNB, đánh giá rủi ro kiểm soát
I.2.3.Khảo sát các quá trình kiểm soát và khảo sát nghiệp vụ mua vào và
thanh toán.
I.2.4. Khảo sát chi tiết số d các tài khoản trong chu trình mua hàng và
thanh toán.
1.2.5. Đánh giá kết quả và lập Báo cáo kiểm toán
12
15
28
31
34
Phần II: thực hiện Kiểm toán chu trình mua hàng

thông qua kế hoạch phát triển năm 2000
84
III.4. Một số kiến nghị hoàn thiện kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán tại Công
ty kiểm toán Việt nam
85
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Đỉnh cao của sự phát triển đó chính là việc phát hiện ra các công nghệ mới, những ngành
khoa học mới phục vụ nhu cầu cải tạo thế giới cũng nh nâng cao chất lợng cho mọi ngời bởi
một lý do đơn giản các phát kiến mới này đều bắt nguồn từ những nhu cầu trong cuộc sống.
Ngành kiểm toán ra đời cũng không nằm ngoài quy luật này. Trong nền kinh tế thị trờng
diễn ra thờng xuyên, môi trờng cạnh tranh gay gắt, nhu cầu thông tin tài chính cũng nh
chính xác hoá thông tin trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, đòi hỏi lực lợng thứ 3, khách
quan độc lập đứng ra bảo đảm, đó chính là kiểm toán. Kiểm toán đến nh là một môn khoa
học song nó xứng đáng là một môn khoa học với đối tợng nghiên cứu, phơng pháp nghiếnd
cứu cụ thể.
Vào những năm đầu thập kỷ 90, sự ra đời của các Công ty kiểm toán độc lập ở Việt Nam
và sự tham gia của các hãng kiểm toán hàng đầu trên Thế giới đã thúc đẩy sự phát triển
của ngành Kiểm toán Việt Nam. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trờng, hoạt
động kiểm toán đã thực sự trở thành một nghề, một lĩnh vực hoạt động nghiệp vụ độc lập.
Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế Thế giới, số ngời quan tâm đến tình
hình tài chính của doanh nghiệp đã mở rộng. Cùng là sự quan tâm đến các thông tin tài
chính và cùng là sự đòi hỏi phải đợc cung cấp những thông tin chính xác song mỗi ngời lại
chú ý đến một khía cạnh không giống nhau. Để đáp ứng tất cả các yêu cầu, kiểm toán đã
đợc chia nhỏ thành nhiều loại hình khác nhau. Trong chuyên đề thực tập nnày, em chỉ
xin đề cập đến một khía cạnh của hoạt động kiểm toán, đó là Kiểm toán Báo cáo tài chính
của tổ chức Kiểm toán độc lập.
Kiểm toán Báo cáo tài chính là hoạt động chủ yếu của các tổ chức Kiểm toán độc lập.
Một cuộc kiểm toán Báo cáo tài chính bao gồm sự tổng hợp kết quả kiểm toán của các

kiểm toán Bctc
I.1. vị trí, vai trò, đặc điểm chu trình mua
hàng và thanh toán
Cùng với sự phát triển của lịch sử, khái niệm về kiểm toán cũng có những
thay đổi, tuy nhiên nếu xét về bản chất có thể định nghĩa: Kiểm toán là xác
minh và bày tỏ ý kiến về thực trạng hoạt động đợc kiểm toán, trớc hết là hoạt
động tài chính, bằng hệ thống phơng pháp kĩ thuật của kiểm toán chứng từ và
kiểm toán ngoài chứng từ, do những kiểm toán viên có trình độ nghiệp vụ tơng
xứng đảm nhiệm dựa theo hệ thống pháp lý đang có hiệu lực. (TLTK4,tr38).
Theo IFAC (Liên đoàn kế toán quốc tế): Kiểm toán là việc các Kiểm toán
viên độc lập kiểm tra và trình bày ý kiến của mình về BCTC. Kiểm toán độc
lập là hoạt động dịch vụ , t vấn đợc pháp luật thừa nhận và bảo hộ , đợc quản
lý chặt chẽ bởi các hiệp hội chuyên ngành về kế toán. Do s độc lập trong hoạt
động nên kết quả kiểm toán đợc sự tin cậy của những ngời sử dụng. Trong nền
kinh tế thị trờng thì vai trò của họ trở nên rất cần thiết và khó có thể thay thế
đợc. Mục đích trực tiếp của kiểm toán độc lập là giúp các doanh nghiệp thực
hiện đúng chế độ pháp luật, chấn chỉnh sửa chữa sai sót, phòng ngừa vi phạm
tổn thất, phát hiện tiềm năng, phát triển kinh doanh có hiệu quả .
Việt Nam, theo qui chế về kiểm toán độc lập trong nền kinh tế quốc dân
(NĐ số 07/CP ngày 21/9/1994 của Chính phủ )..Kiểm toán độc lập là việc
kiểm tra và xác nhận của KTV chuyên nghiệp thuộc các tổ chức kiểm toán
độc lập về tính đúng đắn , hợp lý của các tài liệu . Có thể khẳng định rằng
kiểm toán độc lập là chỗ dựa cho cơ quan Nhà nớc chứ không phải thay thế
việc kiểm tra , kiểm soát của cơ quan Nhà nớc. Và theo kinh nghiệm của nhiều
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nớc trên thế giới, nếu kiểm toán độc lập phát triển đáng tin cậy sẽ góp phần
giảm đáng kể vào bộ máy hành chính nhà nớc.
Kiểm toán chính là sự xác nhận tính khách quan, tính chuẩn xác của các
thông tin mà kế toán đã thu thập và xử lý. Vì vậy ngời kiểm toán viên trớc hết

Tiền mặt
chu trình
bán hàng và
thu tiền
Chu trình
huy động và
hoàn trả vốn
chu trình
mua hàng và
thanh toán
chu trình
tiền lơng và
nhân sự
Chu trình
hàng tồn kho
Qua sơ đồ trên ta thấy, chu trình mua hàng và thanh toán cùng với các chu
trình khác là một khâu quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Đối với các đơn vị sản xuất, quá trình kinh doanh bao gồm ba giai đoạn:
cung ứng, sản xuất và tiêu thụ. Còn ở các doanh nghiệp thơng mại, quá trình
kinh doanh bao gồm hai giai đoạn mua và bán. Nh vậy, dù là loại hình doanh
nghiệp nào thì quá trình mua hàng, nghĩa là cung cấp các yếu tố đầu vào
đều hết sức quan trọng. Chi phí cho việc mua hàng chiếm một tỷ lệ lớn trong
tổng chi phí sản xuất kinh doanh.
Công việc của kiểm toán viên đối với quá trình mua hàng và thanh toán
chính là kiểm tra xem doanh nghiệp thực hiện quá trình này đã hợp lý cha, có
sai sót trọng yếu không và nếu có thể, đa ra các ý kiến t vấn cho khách hàng.
Bản chất của chu trình mua hàng và thanh toán
Chu trình mua hàng và thanh toán bao gồm các quyết định và các quá trình
cần thiết để có hàng hoá và dịch vụ cho quá trình hoạt động của doanh
nghiệp. Chu kỳ này thờng bắt đầu bằng sự khởi xớng của một đơn đặt mua của

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
1. Xác định nhu cầu hàng hoá, dịch vụ cần cung cấp : Thông thờng mỗi
doanh nghiệp thờng có một bộ phận chuyên nghiên cứu nhu cầu nguyên vật
liệu, công cụ dụng cụ cần thiết cho sản xuất gọi là bộ phận kế hoạch. Bộ phận
này có nhiệm vụ lên kế hoạch cung ứng đảm bảo cung cấp đủ các yếu tố đầu
vào để quá trình sản xuất đợc liên tục nhng đồng thời cũng không quá nhiều
gây ứ đọng vốn. Ơnhững doanh nghiệp có hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt
động tốt sẽ có những quy chế cụ thể về việc cung cấp hàng.
2. Lập đơn kiến nghị mua hàng: Sau khi đã lên kế hoạch cung ứng, bộ
phận kế hoạch sẽ lập Đơn kiến nghị mua hàng để trình Giám đốc hoặc ngời có
trách nhiệm ký duyệt. Đơn kiến nghị mua hàng là một bản yêu cầu về khối l-
ợng cũng nh chủng loại hàng hoá cần cung cấp, nó chỉ có giá trị khi đã có chữ
ký của Trởng phòng kế hoạch hay phòng tổ chức sản xuất. Sau đó, Đơn kiến
nghị này sẽ đợc chuyển cho bộ phận mua hàng.
3. Tìm nhà cung cấp: Bộ phận mua hàng căn cứ vào Đơn kiến nghị mua
hàng để xem xét, tìm kiếm các nhà cung cấp. Về nguyên tắc, trớc khi quyết
định mua một mặt hàng nào thì cũng phải tìm hiểu ít nhất là ba Đơn chào
hàng của ba nhà cung cấp khác nhau để lựa chọn nhà cung cấp thích hợp nhất
đối với đơn vị.
4. Lựa chọn nhà cung cấp: Sau khi đã xem xét các đơn chào hàng, đơn vị
sẽ chọn ra một nhà cung cấp phù hợp nhất. Sự lựa chọn này căn cứ vào giá cả,
chất lợng của hàng hoá, các điều kiện u đãi nh chiết khấu, giảm giá, phơng
thức thanh toán...
5. Giao đơn đặt hàng: Đơn đặt hàng là loại chứng từ trong đó ghi rõ loại
hàng, số lợng, các thông tin liên quan đến hàng hoá mà doanh nghiệp định
mua vào. Tất cả các Đơn đặt hàng đều phải đánh số trớc, có đầy đủ chữ ký của
những ngời có thẩm quyền. Thủ tục khảo sát trong trờng hợp này là kiểm tra
các đơn đặt hàng xem có chữ ký của những ngời có thẩm quyền hay không.
Tất cả các đơn đặt mua phải đợc đánh số trớc và bao gồm vừa đủ số cột và
diện tích để hạn chế tối đa khả năng có gian lận trên đơn đặt mua.. Về mặt

ngời ký chi phiếu với ngời chi tiền. Các chi phiếu đều phải đợc đánh số thứ tự
từ trớc.
Đó là toàn bộ 9 bớc công việc doanh nghiệp cần tiến hành đối với chu kỳ
mua hàng và thanh toán. Mỗi một chức năng trong chu kỳ sẽ phải tuân theo
những quy tắc nhất định và có những biện pháp kiểm soát riêng. Nắm chắc
các chức năng của chu trình mua hàng và thanh toán nêu trên là cơ sở để kiểm
toán viên tiến hành cuộc kiểm toán.
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
I.2. nội dung kiểm toán chu trình mua hàng
và thanh toán trong quá trình kiểm toán
BCTC
Mặc dù các chu ký nghiệp vụ kinh tế có mối quan hệ chặt chẽ với nhau song
đối với bất c một số d tài khoản nào đợc xét đến trong một chu kỳ đều có
những đặc điểm riêng thuộc về bản chất do đó đòi hỏi có những mục tiêu kiểm
toán đặc thù cần phải đợc thoả mãn.Chu trình mua hàng và thanh toán đợc coi
là một bộ phận cấu thành của BCTC và KTV cần xác định mục tiêu đặc thù
đối với chu trình này. Có thể khái quát các bớc triển khai mục tiêu kiểm toán
đối với chu trình mua hàng và thanh toán theo sơ đồ sau.
sơ đồ số 3: triển khai mục tiêu kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán
Các Báo cáo tài chính
Chu trình mua hàng và thanh toán - Một bộ phận
cấu thành của Báo cáo tài chính
Xác nhận của Ban Quản trị về chu trình mua hàng
và thanh toán
Các mục tiêu kiểm toán chung đối với chu trình
mua hàng và thanh toán
Các mục tiêu kiểm toán đặc thù đối với chu trình
mua hàng và thanh toán
I.2.1. Mục tiêu kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán

chính xác hay không. Ban quản trị phải đảm bảo rằng các khoản phải trả thơng
mại đợc ghi sổ thực sự là các khoản tiền mua hàng hoá còn nợ nhà cung cấp
chứ không phải các khoản phải trả công nhân viên hay phải trả cho một đối t-
ợng nào khác.
+
Xác nhận về sự trình bày: Ban quản trị xác nhận lợng hàng hoá mua vào và
các khoản nợ phải trả nhà cung cấp đợc trình bày trung thực và đúng đắn trên
các Báo cáo tài chính theo đúng chế độ kế toán doanh nghiệp áp dụng và tuân
thủ các quy định kế toán hiện hành.
12
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Các mục tiêu kiểm toán đối với chu trình mua hàng và thanh toán
Trách nhiệm của KTV trớc hết là xem xét những xác nhận của Ban Quản trị
về các chức năng của chu trình mua hàng và thanh toán trình bày ở trên có
trung thực hay không. Chính vì vậy, các mục tiêu kiểm toán đợc xây dựng đều
có mối liên hệ chặt chẽ với 5 loại xác nhận ở trên.
Việc xây dựng các mục tiêu kiểm toán nhằm mục đích giúp KTV thu thập
đợc các bằng chứng đầy đủ, có giá trị và đúng lúc cho những khoản mục trọng
yếu trong chu trình mua hàng và thanh toán. Để dễ dàng hơn trong việc tìm
kiếm bằng chứng, mục tiêu kiểm toán cho chu trình mua hàng và thanh toán
đợc chia ra mục tiêu kiểm toán chung và mục tiêu kiểm toán đặc thù.
Mục tiêu kiểm toán chung : gồm hai loại là mục tiêu về tính hợp lý chung
và các mục tiêu khác. Mục tiêu về tính hợp lý chung giúp KTV đánh giá xem
các số d tài khoản đã hợp lý cha xét trên toàn bộ các thông tin mà kiểm toán
viên có đợc về công việc kinh doanh của khách hàng.
Mục tiêu kiểm toán chung khác: Bao gồm 6 mục tiêu về: tính hiện hữu, tính
đầy đủ, tính đúng kỳ, tính chính xác, tính đánh giá và tính trình bày. Các mục
tiêu kiểm toán đặc thù cho chu trình mua hàng và thanh toán xuất phát từ 6
mục tiêu chung nêu trên.
+

và các tài khoản đó có đợc trình bày đúng trên Báo cáo tài chính không. Trong
chu trình mua hàng và thanh toán, các khoản công nợ phải đảm bảo phân loại
rõ giữa nợ phải trả nhà cung cấp với nợ phải trả công nhân viên, phải trả bảo
hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; các nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ mua vào
cũng cần đợc phân loại một cách đúng đắn với các tài khoản sản phẩm dở
dang hay thành phẩm trong khoản mục hàng tồn kho. Đây cũng là mục tiêu
đối ứng với xác nhận về sự đánh giá và sự phân bổ của Ban quản trị.
+
Tính đúng kỳ: Các nghiệp vụ kinh tế đợc ghi chép đúng kỳ kế toán hay
không, đặc biệt là các nghiệp vụ giáp ngày kết thúc niên độ. Mục tiêu này đảm
bảo tránh mọi hiện tợng báo cáo thừa hoặc báo cáo thiếu. Trong chu trình mua
hàng và thanh toán, thờng các khoản nợ phải trả thờng bị ghi sổ chậm so với
kỳ thực tế phát sinh.
Mỗi cuộc kiểm toán BCTC dù ở quy mô lớn hay nhỏ, đơn giản hay phức tạp
thì quy trình kiểm toán đều tuân theo một trình tự chung. ở đây khi kiểm toán
chu trình mua hàng và thanh toán, KTV tiến hành tuần tự theo 4 giai đoạn sau
14
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Sơ đồ Số 4: Bốn giai đoạn kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán
Lập kế hoạch và thiết kế phơng pháp kiểm toán
chu trình mua hàng và thanh toán
Khảo sát các quá trình kiểm soát và khảo sát
nghiệp vụ chu trình mua hàng và thanh toán
Khảo sát chi tiết số d tài khoản của chu trình
mua hàng và thanh toán
Hoàn tất công tác kiểm toán chu trình mua
hàng và thanh toán nói riêng. Công bố báo cáo
kiểm toán.
Để thu thập các bằng chứng có giá trị đầy đủ thì khi tiến hành kiểm toán ,
kTV sẽ theo từng bớc theo sơ đồ số 4. Có thể khái quát 4 giai doạn kiển toán

Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán
Nếu nh việc xác định mục tiêu kiểm toán là rất quan trọng thì lập kế hoạch
kiểm toán là công việc cần thiết , không thể thiếu đợc . hơn nữa quá trình
chuẩn bị kiểm toán bao gồm tất cả các công việc mà KYV tiến hành để đi đến
quyết định có nên thực hiện kiểm toán cho khách hàng không ?.Do đó , KTV
sẽ thực hiện một số công việc nh sau.
Tiếp cận khách hàng để quyết định xem có nên chấp nhận kiểm toán (đối
với các khách hàng mới) hay tiếp tục kiểm toán (đối với khách hàng cũ). Trên
thực tế, không phải bất cứ lời mời kiểm toán nào cũng đợc chấp nhận ngay mà
còn phải căn cứ vào khả năng của công ty kiểm toán cũng nh các điều kiện
của doanh nghiệp.
Đánh giá các lý do của khách hàng đối với cuộc kiểm toán. Kiểm toán viên
cần tìm hiểu lý do doanh nghiệp mời kiểm toán vì điều đó ảnh hởng đến việc
đánh giá rủi ro kiểm toán. Với mỗi lý do khác nhau sẽ tơng ứng với khối lợng
ngời sử dụng kết quả kiểm toán khác nhau, và mức độ thu thập bằng chứng
kiểm toán cũng sẽ khác nhau.
16
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Bố trí nhóm kiểm toán. Một nhóm kiểm toán thích hợp là điều kiện quan
trọng để cuộc kiểm toán đạt hiệu quả cao. Tuỳ quy mô cũng nh mức độ phức
tạp của cuộc kiểm toán, BGĐ sẽ bố trí số lợng kiểm toán viên cần thiết đảm
bảo thoả mãn Quá trình kiểm tra sẽ đợc thực hiện bởi một hoặc nhiều ngời đã
đợc đào tạo nghiệp vụ đầy đủ và thành thạo nh một kiểm toán viên(TLTK1,tr150).
Việc tìm hiểu khách hàng ít hay nhiều tuỳ thuộc vào tính chất phức tạp hay
đơn giản của đối tợng kiểm toán nhng cần phải xác định nội dung, thời gian
kiểm toán.
Hợp đồng kinh tế là căn cứ pháp lý thoả thuận nội dung, yêu cầu các điều
kiện thực thi kiểm toán.
Nh vậy mục đích chủ yếu của th hẹn kiểm toán là nhằm giảm tối thiểu sự
hiểu lầm giữa hai bên. Khi Th hẹn kiểm toán đợc ký kết thì cuộc kiểm toán đ-

kinh doanh đúng nh trong các cam kết bằng văn bản, trong giấy phép đầu t...
hay không.Mặt khác là điều kiện cần để KTV lập kế hoạch và tiến hành kiểm
toán

Qua thảo luận, phỏng vấn
Kểm toán viên thảo luận với các nhà quản lý doanh nghiệp và những ngời có
trách nhiệm khác để thu thập thông tin. Qua các cuộc thảo luận, kiểm toán
viên sẽ thu thập đợc các thông tin nh các quy định hiện hành ảnh hởng gì đến
quá trình mua hàng hay tình hình tài chính hiện tại có ảnh hởng gì đến việc
thanh toán của đơn vị. Những kiến thức đó sẽ giúp KTV nhận dạng việc
nghiên cứu các trọng điểm đặc biệt khi kiểm toán chu trình mua hàng và thanh
toán.
Qua quan sát, tham quan

Ngoài ra KTV cũng có thể thu thập thông tin qua việc quan sát các hoạt
động sản xuất kinh doanh, tham quan nhà xởng, văn phòng làm việc... Việc
làm này giúp KTV tiếp cận với hệ thống kiểm soát nội bộ, có sự hình dung về
quá trình sản xuất sản phẩm cũng nh phong cách kinh doanh của khách hàng
từ đó sẽ có những đánh giá về tính hợp lý chung. Chẳng hạn qua thị sát, KTV
có thể đánh giá chủng loại hàng hoá doanh nghiệp mua vào có còn phù hợp
với nhu cầu sản xuất hay đã lỗi thời; lợng hàng hoá còn tồn đọng trong kho là
quá nhiều hay ngợc lại quá ít gây gián đoạn sản xuất; máy móc, trang thiết bị
có hiện đại hay không...
Cách quan sát thực tế các hàng hoá vật chất đợc mua vào rất có ích cho KTV
khi tiến hành kiểm toán chu trình mua hàng và thanh toán.

Qua phân tích sơ bộ


Tính trọng yếu
Khi tiến hành kiểm toán, kiểm toán viên không thể tiến hành kiểm tra tất cả
các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ mà chỉ có thể tiến hành kiểm tra những
khoản mục mà kiểm toán viên cho là dễ có khả năng xảy ra sai sót. Do đó trớc
khi lập kế hoạch, chuyên gia kiểm toán cần cân nhắc tới tính trọng yếu của
một số thông tin và mối quan hệ của nó với rủi ro kiểm toán(ISA320 đoạn
2). Mặt khác khái niệm trọng yếu đợc nêu trong IAG 25 nh sau:Trọng yếu là
khái niệm chỉ về tầm cỡ, bản chất các sai phạm (kể cả bỏ sót) thông tin tài
chính hoặc là đơn lẻ hoặc là từng nhóm, mà trong bối cảnh cụ thể nếu dựa vào
các thông tin này để xét đoán thì sẽ không chính xác hoặc là sẽ rút ra những
kết luận sai lầm. Khi lập kế hoạch và thực hành kiểm toán, kiểm toán viên
phải dự kiến hợp lý việc tìm ra các sai phạm, hoặc đơn lẻ hoặc từng nhóm. Đó
là những sai sót nghiêm trọng trong mối tơng quan với các thông tin tài chính
mà kiểm toán viên phải nhận xét và báo cáo.(TLTK9)
19
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
- Mức độ trọng yếu là giá trị của các sai sót dự tính nếu có thì có thể sẽ gây
ảnh hởng tới tính sát thực của việc trình bày thông tin trên BCTC từ đó ảnh h-
ởng đến quyết định của ngời sử dụng BCTC
- Tính trọng yếu là một khái niệm tơng đối : một quy mô sai số nhất định có
thể là trọng yếu với khách hàng nhỏ song lại không trọng yếu với khách hàng
lớn
- Cơ sở để đánh giá tính trọng yếu : cơ sở này càng cần thiết khi mà tính
trọng yếu đợc coi là tơng đối. Thu nhập thuần trớc thuế thờng là cơ sở quan
trọng nhất để quyết định cái gì là trọng yếu ( đây là thông tin then chốt trên
BCTC
Rủi ro:
Theo IAG 25 Rủi ro kiểm toán là những sai sót mà kiểm toán viên có thể
mắc phải khi đa ra những nhận xét không xác đáng về các thông tin tài chính

đơn đặt hàng, phiếu nhận hàng...
Thanh toán cho những hàng hoá, dịch vụ
không tồn tại trên thực tế.
Đơn đặt hàng có thể đợc lập không chính
thức hoặc không đợc phê duyệt bởi những
ngời có thẩm quyền.
Lập đơn đặt hàng mua hàng hoá, tài sản
hoặc dịch vụ để sử dụng vì mục đích cá
nhân.
Hoá đơn nhận đợc đứng tên cá nhân hoặc
những công ty khác.
Hàng đợc mua không vì mục đích sản
xuất kinh doanh của công ty.
Hàng đợc mua từ một ít các hãng cung cấp
nhất định không phù hợp với nhu cầu của
đơn vị.
Có thể bộ phận cung ứng đã chấp nhận
những điều kiện có lợi cho cá nhân, nh h-
ởng các khoản hoa hồng...
Một số lợng lớn các đơn đặt hàng cha đợc
thanh toán.
Mua hàng không đợc ghi nhận hoặc ghi
nhận làm hai lần.
Không thờng xuyên lập bảng đối chiếu tiền
tệ với ngân hàng.
Có khả năng có những khoản thanh toán
không đợc ghi sổ hoặc những khoản thanh
toán ghi nhầm tài khoản.
Thanh toán tiền cho Giám đốc Hàng hoá, dịch vụ mua từ Giám đốc theo
những điều khoản đặt ra chứ không theo

quản lý đơn vị. Để có sự hiểu biết về môi trờng kiểm soát, kiểm toán viên căn
cứ vào các nhân tố chủ yếu sau:Quan điểm, phong cách điều hành của BGĐ;
Cơ cấu tổ chức; chính sách nhân sự ; đặc biệt là KTNB
Kiểm toán nội bộ: là một bộ phận của đơn vị đợc tổ chức để theo
dõi tính hiệu quả của các thủ tục và chính sách quản lý của dơn vị. Nếu kiểm
toán nội bộ của đơn vị hoạt động hữu hiệu thì kiểm toán viên độc lập có thể
dựa vào đó để giảm nhẹ công việc của mình.
Hiểu biết về hệ thống kế toán . Một hệ thống kế toán hữu hiệu không chỉ
cung cấp những thông tin cần thiết cho quá trình quản lý mà còn đóng vai trò
quan trọng trong việc kiểm soát các mặt hoạt động của đơn vị, đây là một bộ
phận quan trọng trong hệ thống KSNB. Khi tìm hiểu về hệ thống kế toán,
kiểm toán viên cần nghiên cứu về: Chính sách kế toán; hình thức kế toán
Trong đó:
Chính sách kế toán: là các nguyên lý, các cơ sở, quy ớc, luật lệ,
thủ tục đã đợc Ban giám đốc thông qua.
Hình thức kế toán: là phơng pháp tổ chức và phối hợp giữa các
loại chứng từ và sổ sách kế toán, có tác dụng kiểm soát quá trình ghi chép,
tính toán và việc chấp hành chính sách kế toán của đơn vị..
Hiểu biết về các thủ tục kiểm soát . Thủ tục kiểm soát là những quy định của
doanh nghiệp đã đợc Ban Quản trị xây dựng nhằm thoả mãn các mục tiêu
kiểm soát. Hiểu biết về thủ tục kiểm soát là một công việc quan trọng, ISA400
đoạn 20 có quy định: chuyên gia kiểm toán phải có đợc hiểu biết đầy đủ về
các thủ tục kiểm soát để xây dựng kế hoạch kiểm toán. Các thủ tục kiểm soát
thờng đợc tạo lập dựa trên ba nguyên tắc: nguyên tắc phân công phân nhiệm,
nguyên tắc bất kiêm nhiệm, nguyên tắc ủy quyền và phê chuẩn. Để có sự hiểu
biết về các thủ tục kiểm soát, kiểm toán viên xem xét 5 khía cạnh cụ thể sau:
22
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Sự phân chia trách nhiệm theo nguyên tắc bất kiêm nhiệm. Kiểm
toán viên cần tìm hiểu xem đơn vị có sự phân chia nhiệm vụ giữa các bộ phận

chế ra vào kho hàng không, quy chế việc tham khảo các tài liệu kế toán, các
thông tin l trữ trong máy tính...
Kiểm soát độc lập việc thực hiện. Xuất phát từ hạn chế của
KSNB, các nhân viên có thể vô ý không tuân thủ các nguyên tắc đơn vị đã đề
ra hoặc thậm trí có thể có sự thông đồng giữa các nhân viên đảm nhiệm các
phần hành khác nhau để tham ô tài sản nếu nh không có ai giám sát, kiểm tra
họ. Việc kiểm tra thờng xuyên và liên tục của các kiểm soát viên độc lập là thủ
24
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tục kiểm soát cuối cùng đảm bảo kiểm tra lại một cách thận trọng bốn thủ tục
đã nêu ở trên. Khi kiểm toán, KTV cần tìm hiểu điều này.
Đánh giá KSNB là bớc quan trọng vì qua hệ thống KSNB, KTV sẽ thiết
kế đợc những thủ tục kiểm toán thích hợp , đánh giá đợc khối lợng và độ phức
tạp của công việc kiểm toán để từ đó tính đợc kế hoạch , thời gian, đồng thời
xác định trọng tâm của kiểm toán. Việc đánh giá rủi ro kiểm toán cho các tài
khoản trong chu trình mua hàng và thanh toán đợc thể hiện nh sau:
+ Nhận diện mục tiêu kiểm soát của chu trình mua hàng và thanh toán,
xác định các loại sai phạm có thể xảy ra. KTV dựa trên cơ sở các mục tiêu
kiểm soát nội bộ đối với chu trình mua hàng và thanh toán để đánh giá các sai
sót có thể xảy ra đối với từng loại nghiệp vụ trong chu trình.
+ Đánh giá khả năng ngăn chặn sai phạm của hệ thống KSNB. Tiếp
theo, diện những hạn chế của hệ thống nh sự vắng mặt của các quá trình KTV
xem xét các chế độ và thể thức kiểm soát đóng góp vào việc hoàn thành từng
mục tiêu KSNB, nhận kiểm soát thích đáng... Qua đó KTV đánh giá tính hữu
hiệu của KSNB đối với các nghiệp vụ trong chu trình mua hàng và thanh toán.
+ Đánh giá rủi ro kiểm soát. Căn cứ vào các ớc đoán ở trên, KTV sẽ
đánh giá rủi ro kiểm soát cho các nghiệp vụ trong chu trình mua hàng và
thanh toán ở mức thấp, trung bình hay cao. Khi nào KTV cho rằng KSNB yếu
kém, không ngăn ngừa các sai phạm thì rủi ro kiểm soát đợc đánh giá là cao.
Ngợc lại, rủi ro kiểm soát đợc đánh giá là thấp hoặc trung bình nếu hệ thống