Y ĐỨC VÀ VẤN ĐỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC Y ĐỨC CHO
SINH VIÊN NGÀNH Y HOÀNG THỊ KIM OANH (*)
Bài viết đã phân tích và chỉ ra vai trò của y đức thông qua sự trình
bày và phân tích tư tưởng về y đức của các danh y Tuệ Tĩnh và Hải
Thượng Lãn Ông; của Chủ tịch Hồ Chí Minh; của Bộ Y tế. Đồng
thời, bài viết cũng trình bày và chỉ ra những mặt được và những hạn
chế còn tồn tại trong công tác giảng dạy về y đức trong các trường
ngành y. Qua đó, bài viết đưa ra một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu
quả công tác giáo dục y đức cho sinh viên các trường ngành y.

Mỗi sinh viên ngành y không chỉ là một nhà trí thức tương lai, mà
còn là một y, bác sĩ tương lai. Do đó, đối với sinh viên ngành y, giỏi
y thuật thôi chưa đủ, còn phải có một y đức sáng nữa. Song, y đức
sáng không phải là một cái gì đó có sẵn trong mỗi y, bác sĩ tương lai.
Cũng không phải chỉ đến khi trở thành một y, bác sĩ thực thụ thì sinh
viên ngành y mới biết thế nào là y đức. Trái lại, y đức là kết quả của
một quá trình học tập, trau dồi và rèn luyện từ khi người sinh viên
ngành y còn ngồi trên ghế giảng đường.
Trong lịch sử y học Việt Nam, các bậc danh y đều cho rằng, y đức
quan trọng không kém gì y thuật. Trong số đó, chúng ta phải kể đến
Tuệ Tĩnh (thế kỷ XIV) và Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720
– 1791). Các ông không chỉ là các bậc danh y, mà còn là những nhà
tư tưởng lớn về y đức. Các ông rất chú trọng xây dựng và truyền đạt
y đức. Như Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, trong suốt cuộc đời
rèn luyện và phục vụ y học, ông luôn tự nhắc nhở mình phải “tiến
đức, tu nghiệp”. Tiến đức là mỗi ngày phải rèn luyện cho toàn thiện,
toàn mỹ đạo đức của người hành nghề y. Tu nghiệp là hàng ngày
phải chăm chỉ học tập cho y thuật ngày càng giỏi. Đối với Hải

nhân loại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc trau dồi và
rèn luyện y đức. Người đã nhiều lần gửi thư và trực tiếp gặp, thăm
các cơ sở y tế, bày tỏ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về phẩm
chất của người thầy thuốc. Người đã tặng cán bộ, nhân viên ngành y
danh hiệu: “Thầy thuốc như mẹ hiền”. Danh hiệu đó vừa là sự đánh
giá cao của Người đối với những đóng góp của ngành y, vừa là một yêu
cầu của Người đối với mỗi cán bộ y tế về y đức. Sở dĩ như vậy vì, nghề
y là một nghề rất đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khoẻ và sinh
mạng của con người. Đó cũng là lý do sinh viên ngành y được đào tạo
rất lâu, rất kỹ, giai đoạn đầu ít nhất là 6 năm ở trường đại học, sau đó
phải học thêm 3 - 4 năm mới có thể trở thành một người thầy thuốc có
đủ năng lực.
Thấm nhuần tư tưởng về y đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quán triệt
sâu sắc những quan điểm về giáo dục đạo đức của Đảng ta, Bộ Y tế
đã ra Chỉ thị thực hiện 12 điều y đức trong toàn ngành, coi giáo dục
đạo đức nghề y là một trong những nội dung giáo dục cơ bản trong
các trường thuộc ngành y. Thực hiện Chỉ thị đó, các trường đại học,
cao đẳng thuộc ngành y đều chú trọng đến việc giáo dục đạo đức
nghề y cho sinh viên. Tất cả các trường này trong cả nước đã đưa
môn học đạo đức nghề nghiệp vào chương trình giảng dạy cho sinh
viên. Chẳng hạn, ở Trường Đại học Y Hà Nội, môn đạo đức nghề
nghiệp được giảng dạy 16 tiết; ở Trường Cao đẳng y tế Hà Tây, môn
đạo đức nghề nghiệp được giảng dạy lồng ghép với chuyên môn;
v.v Thông qua môn học, sinh viên được trang bị những khái niệm,
phạm trù, chuẩn mực đạo đức cơ bản; các khái niệm, các nguyên lý
của đạo đức y học; được cung cấp những thông tin cần thiết để thực
hành y đức (Tuyên ngôn của Hội y học thế giới về quyền của bệnh
nhân; các nguyên tắc trong giao tiếp, ứng xử với bệnh nhân; các tiêu
chuẩn của việc thực hành chăm sóc sức khoẻ có chất lượng; các
nguyên tắc làm việc cùng đồng nghiệp; lời thề Hyppocrate; Tuyên

nghiệp là khó tránh khỏi. Thiết nghĩ, việc giảng dạy môn đạo đức
nghề nghiệp nên giao cho giáo viên triết học chuyên ngành đạo đức
học đảm nhiệm là đúng đắn và khoa học nhất. Thứ ba, trong các
trường thuộc ngành y, chương trình giảng dạy mới của Bộ Giáo dục
- Đào tạo chưa đề cập đến môn đạo đức học. Theo chúng tôi, việc
đưa môn đạo đức học vào giảng dạy chính khoá là cần thiết và bắt
buộc. Thêm vào đó, việc giảng dạy môn đạo đức nghề nghiệp ở các
trường thuộc ngành y hiện nay phần lớn sử dụng phương pháp
thuyết trình, thậm chí còn bị cắt xén và không có thời gian cho sinh
viên thảo luận. Cho nên, khi kiểm tra, sinh viên chỉ học thuộc và
nhắc lại những gì đã học, còn năng lực vận dụng tri thức thì yếu.
Những hạn chế trên cùng sự tác động của những yếu tố như mặt trái
của cơ chế thị trường, chính sách tiền lương đối với cán bộ y tế,…
đã ảnh hưởng không nhỏ tới việc rèn luyện và thực hành y đức của
sinh viên các trường thuộc ngành y.
Từ những hạn chế trên, theo chúng tôi, để nâng cao chất lượng và
hiệu quả của việc giảng dạy và học tập môn đạo đức nghề nghiệp ở
các trường thuộc ngành y, đáp ứng yêu cầu giáo dục y đức cho sinh
viên, Bộ Y tế và Bộ Giáo dục - Đào tạo cần có sự phối hợp để biên
soạn một giáo trình môn đạo đức nghề nghiệp thống nhất trong các
trường này; đồng thời, các giảng viên cũng cần có sự đổi mới nội
dung và phương pháp giảng dạy môn học, đáp ứng yêu cầu thực tiễn
đặt ra. Bộ Y tế nên tổ chức hội thảo khoa học về y đức thường niên
để giáo viên giảng dạy môn đạo đức nghề nghiệp trong các trường
thuộc ngành y được gặp gỡ và trao đổi thông tin.
Tựu trung lại, giáo dục đạo đức cho thanh niên, sinh viên nói chung,
cho thanh niên, sinh viên ngành y nói riêng là một vấn đề thiết thực,
có ý nghĩa to lớn trong công cuộc đổi mới đất nước. Do đó, sự
nghiệp giáo dục đạo đức cũng cần phải được đầu tư tương xứng về
người và vật chất./.