LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong khoá luận này
là trung thực, tin cậy và hoàn toàn chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị
nào.
Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ để thực hiện khoá luận này đã được
cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong khoá luận đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 04 tháng 06 năm 2014.
Tác giả khoá luận
Nguyễn Thị Ngọc Ánhi
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản
thân là sự chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo cũng như sự động viên giúp đỡ
của các tổ chức, tập thể, gia đình, bạn bè.
Qua đây tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Nông
nghiệp Hà Nội. Những người đã truyền cho tôi kiến thức trong suốt quá trình
học tập ở trường, đặc biệt là các thầy cô giáo khoa Kinh tế và Phát triển nông
thôn - những người đã trực tiếp truyền đạt cho tôi kiến thức và dìu dắt tôi trong
học tập.
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo ThS. Nguyễn Thị Thu
Huyền, người đã dành nhiều thời gian, tâm huyết tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình thực hiện đề tài này.
Tôi xin cảm ơn Đảng bộ, UBND và nhân dân xã Hưng Tân, huyện Hưng
Nguyên, tỉnh Nghệ An đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi nghiên cứu thực hiện đề
tài.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn bè
đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Do thời gian nghiên cứu hạn chế và bản thân còn ít kinh nghiệm nên
không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự động viên, đóng góp ý kiến

kê mô tả, phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp so sánh), phương pháp
hạch toán.
iii
2. Kết quả nghiên cứu
Chăn nuôi lợn thịt hiện nay trên địa bàn xã chủ yếu là theo hình thức bán
công nghiệp cũng như sử dụng thức ăn công nghiệp là chủ yếu. Tổng số con
trong ba năm qua có tăng nhưng tăng chậm do chịu nhiều ảnh hưởng của rủi ro,
nhất là rủi ro trong sản xuất mang lại làm người chăn nuôi có chút nản lòng với
nghề chăn nuôi lợn thịt. Các loại rủi ro này không chỉ xảy ra trong toàn xã mà
đây là những rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn chung của cả nước.
Trong quá trình chăn nuôi, những hộ chăn nuôi ở xã Hưng Tân gặp phải
rủi ro sản xuất lợn thịt, mức độ thiệt hại ở từng loại rủi ro là khác nhau:
Rủi ro giống:
Thiệt hại: Ở cả ba quy mô tỷ lệ gặp rủi ro liên quan tới giống lợn bình
quân là 50% tổng số hộ điều tra. Khi xảy ra rủi ro về giống sẽ làm năng suất
giảm, kéo dài chu kỳ chăn nuôi, tăng chi phí sản xuất kéo theo doanh thu sẽ bị
giảm, hộ gặp khó khăn trong quá trình chăn nuôi gây ảnh hưởng đến thu nhập
của hộ.
Nguyên nhân: Vẫn còn nhiều tập quán sản xuất cũ, đặc biệt là trong chọn
giống vật nuôi và phối giống vật nuôi, người dân dựa vào kinh nghiệm, hàng
xóm và anh em là chủ yếu. Theo số liệu điều tra thì nguồn giống chủ yếu là của
nhà, họ hàng/làng xóm chiếm trên 60% nguồn giống của hộ chăn nuôi. Điều này
là do gia đình tự nuôi được lợn nái và chỉ lấy lượng tinh từ các trại về tự thụ
tinh cho lợn nái nhà mình. Con lợn mẹ thì người dân đa số tự giữ lại từ đàn
lợn thịt của mình nuôi thành lợn nái, chính vì thế nên chất lượng con lợn mẹ
không đảm bảo tiêu chuẩn. Hiểu biết của người dân về giống vật nuôi hạn
chế, không biết được chất lượng con giống chiếm trên 80% tổng số hộ điều
tra.
Rủi ro về dịch, bệnh:
Thiệt hại: Rủi ro do dịch, bệnh là điều đáng lo ngại nhất đối với người

v
chăn nuôi, làm rõ vai trò của từng tác nhân nhằm giảm thiểu đến mức tối đa rủi
ro cho người chăn nuôi. Từ đó, nêu ra các giải pháp cụ thể cho từng loại rủi ro
sản xuất liên quan đến hộ nông dân.
- Các giải pháp về giống: Tập huấn chọn giống, tạo ra hệ thống thông tin
minh bạch và chính thống cho người chăn nuôi, hệ thống liên kết giữa những
người chăn nuôi và các trại sản xuất giống…
- Các giải pháp về dịch bệnh: Tuyên truyền về phòng bệnh và chữa bệnh,
nâng cao nhận thức công tác tiêm phòng, quản lý tốt thị trường thuốc thú y, làm
tốt công tác phòng bệnh thay vì chữa bệnh…
- Các giải pháp về thức ăn chăn nuôi: Liên kết trong việc mua thức ăn
chăn nuôi, mở các buổi hội thảo về thức ăn chăn nuôi, kiểm tra, giám sát chất
lượng thức ăn chăn nuôi lưu hành trên địa bàn…
- Các giải pháp khác: Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật
cho người chăn nuôi, tham gia bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm vật nuôi, thực
hiện đẩy mạnh đa dạng hóa sản xuất…
vi
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT KHOÁ LUẬN iii
1. Mở đầu iii
2. Kết quả nghiên cứu iv
3. Các giải pháp v
MỤC LỤC vii
PHỤ LỤC ix
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2
1.2.1 Mục tiêu chung 2

4.1 Thực trạng chăn nuôi lợn thịt trên địa bàn 41
4.1.1 Thông tin chung về các hộ điều tra 44
4.1.2 Tình hình chăn nuôi lợn thịt của các hộ điều tra 48
4.2 Thực trạng về rủi ro sản xuất và thiệt hại của rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt trên địa
bàn 49
4.2.1 Rủi ro giống 49
4.2.2 Rủi ro dịch bệnh 54
4.2.3 Rủi ro thức ăn chăn nuôi 59
4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng xảy ra rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt trên địa bàn
64
4.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng 65
4.3.2 Quản lý rủi ro sản xuất 69
viii
4.4 Các giải pháp giảm thiểu rủi ro sản xuất và thiệt hại do rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt
tại xã Hưng Tân 74
4.4.1 Các giải pháp về giống 77
4.4.2 Các giải pháp về dịch bệnh 78
4.4.3 Các giải pháp về TĂCN 81
4.4.4 Các giải pháp khác 81
PHẦN V. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82
5.1 Kết luận 82
5.2 Kiến nghị 84
TÀI LIỆU THAM KHẢO 87
PHỤ LỤC
ix
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC BẢNG x
Bảng 3.1 Tổng hợp hiện trạng đất xã Hưng Tân năm 2013 31
Bảng 3.2 Tình hình dân số và lao động của xã Hưng Tân 32
Bảng 3.3 Cơ cấu giá trị sản xuất phân theo ngành kinh tế của xã Hưng Tân

CP : Chi phí
CS : Chính sách
DV : Dịch vụ
ĐR : Đầu ra
ĐV : Đầu vào
ĐVT : Đơn vị tính
GTSX : Giá trị sản xuất
GTVT : Giao thông vận tải
HTX : Hợp tác xã
KHKT : Khoa học kỹ thuật
LĐ : Lao động
NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
QML : Quy mô lớn
QMN : Quy mô nhỏ
QMV : Quy mô vừa
RR : Rủi ro
TĂCN : Thức ăn chăn nuôi
THCS : Trung học cơ sở
THPT : Trung học phổ thông
TMDV : Thương mại dịch vụ
Trđ : Triệu đồng
UBND : Uỷ ban nhân dân
VACB : Vườn - Ao - Chuồng – Bioga
xii
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Nước ta là một nước nông nghiệp với 70% dân số sống ở vùng nông thôn
và gần 50% lực lượng lao động xã hội hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp
(Tổng cục thống kê, 2011). Chính vì vậy nông nghiệp - nông thôn luôn được coi
là mặt trận hàng đầu trong quá trình phát triển nền kinh tế - xã hội của đất nước.

tới thu nhập của hộ nông dân của xã. Vì vậy, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài:
“Nghiên cứu rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân tại
xã Hưng Tân, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An”.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
Nghiên cứu rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân
và các yếu tố ảnh hưởng từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro
cho các hộ nông dân chăn nuôi lợn thịt trên địa bàn nghiên cứu.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro nói chung và rủi ro sản
xuất nói riêng trong chăn nuôi lợn thịt;
- Đánh giá thực trạng về rủi ro sản xuất và thiệt hại của rủi ro sản xuất
trong chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân trên địa bàn nghiên cứu;
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn
thịt của các hộ nông dân;
- Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn
thịt của các hộ nông dân tại xã Hưng Tân trong thời gian tới.
2
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Các hộ có hoạt động chăn nuôi lợn thịt trên địa bàn xã Hưng Tân, huyện
Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An;
- Các rủi ro sản xuất mà hộ nông dân gặp phải trong quá trình sản xuất;
- Các cơ quan chức năng có liên quan trên địa bàn.
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu thực trạng rủi ro sản xuất mà các hộ nông
dân gặp phải trong quá trình sản xuất lợn thịt. Từ đó, đề xuất một số giải pháp
giảm thiểu rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt của các hộ nông dân.
- Phạm vi không gian: Do điều kiện về thời gian và nguồn lực, đề tài chỉ
tiến hành nghiên cứu 3 trên 9 xóm trong xã Hưng Tân, huyện Hưng Nguyên,

trường phái truyền thống (trường phái tiêu cực) và trường phái trung hoà.
• Theo trường phái truyền thống
Theo cách nghĩ truyền thống thì “Rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy
hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, sự khó khăn hay những vấn đề
không chắc chắn có thể xảy ra cho con người”. Theo trường phái này có nhiều
định nghĩa như sau:
- “Rủi ro là điều không lành, không tốt, bất ngờ xảy ra” (Từ điển Tiếng
Việt, 1995).
- “Rủi ro đồng nghĩa là điều không may” (Từ và tục ngữ Việt Nam, 1998)
- “Rủi ro là khả năng gặp nguy hiểm, hoặc bị đau đớn, thiệt hại” (Từ điển
Oxfort).
4
- “Rủi ro là sự tổn thất về tài sản hay là sự giảm sút lợi nhuận thực tế so
với lợi nhuận dự kiến” (Hồ Sỹ Sáng, 2010).
- Một số từ điển khác đưa ra khái niệm tương tự như: “Rủi ro là sự bất
trắc gây ra mất mát, hư hại” hay “rủi ro là yếu tố khách quan đến nguy hiểm, sự
khó khăn hoặc điều không chắc chắn”… (Phạm Thị Lam, 2010).
- Trong lĩnh vực kinh doanh tác giả Hồ Diệu định nghĩa: “Rủi ro là sự tổn
thất về tài sản hoặc là sự giảm sút lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận dự kiến”.
- Hoặc “Rủi ro là sự bất trắc ngoài muốn xảy ra trong quá trình sản xuất,
kinh doanh của doanh nghiệp” (Phạm Thị Lam, 2010).
• Theo phái trung hoà
Theo trường phái này có một số định nghĩa như sau:
- “Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được” (Frank Knight).
- “Rủi ro là là sự bất trắc có thể liên quan đến việc xuất hiện những biến
đổi không mong đợi” (Allan Willentt).
- “Rủi ro là một tổng hợp những ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng
xác suất” (Irving Preffer).
- “Rủi ro là giá trị và kết quả mà hiện thời chưa biết đến”.
- “Rủi ro là sự biến động tiềm ẩn ở những kết quả. Rủi ro có thể xuất hiện

được hiểu là sự không chắc chắn của giá cả (Hồ Sỹ Sáng, 2010).
+ Sự không chắc chắn về giá đầu vào: Người chăn nuôi lợn khi đầu tư
những yếu tố đầu vào: giống, thức ăn, chuồng trại,…thì không thể lường trước
được mức độ giá cả, các yếu tố đầu vào biến đổi như thế nào để có những định
hướng và ra quyết định cho phù hợp (Hồ Sỹ Sáng, 2010).
+ Sự không chắc chắn về giá đầu ra: Thị trường luôn có những biến động
về giá cả thế nên giá cả của đầu ra trong chăn nuôi lợn là rất khó có thể biết
trước được. Ở mỗi thời điểm khác nhau thì giá cả đầu ra có thể xuống thấp hoặc
lên cao, trong khi đó người chăn nuôi lợn không thể biết được giá cao lên lúc
6
nào để bán và lợn là một loài gia súc phải trải qua một gia đoạn nhất định thì
mới có thể xuất chuồng được (Hồ Sỹ Sáng, 2010).
- Sự không chắc chắn về xã hội
Liên quan đến việc kiểm soát các nguồn lực sản xuất và sự lệ thuộc của
một số hộ nông dân vào người khác. Điều này xảy ra khi không có sự công bằng
trong quyền sở hữu đất đai và các nguồn lực khác: nguồn vốn, kinh nghiệm, kỹ
thuật mới,…Ở mỗi vùng, mỗi quốc gia khác nhau thì tính chất xã hội quyết định
nên sự không chắc chắn này cũng có mức độ khác (TS. Nguyễn Quốc Oánh, bài
giảng “tài chính nông nghiệp”).
- Sự không chắc chắn về con người
Sức khỏe của con người thì không thể biết trước được chính vì thế nên
sức khỏe của chủ hộ và các thành viên trong gia đình trong tương lai thì không
thể biết trước được. Điều này ảnh hưởng tới sự quyết định sản xuất của chủ hộ
và sự tiếp nhận, thích ứng với cái mới một cách nhanh hay chậm chạp (TS.
Nguyễn Quốc Oánh, bài giảng “tài chính nông nghiệp”).
2.1.1.3 Phân biệt giữa rủi ro và không chắc chắn
Từ các khái niệm nêu trên ta nhận thấy rằng rủi ro là khách quan và nếu
có đầy đủ thông tin thì có thể tính được xác suất của các sự kiện xảy ra, còn
không chắc chắn là tình trạng mà cả các kết quả có khả năng xảy ra và xác suất
của nó không biết trước khi quyết định quản lí. Có nghĩa là con người có thể tác

Có nhiều loại rủi ro và không chắc chắn có thể áp dụng vào quyết định
quản lý sản xuất nông nghiệp. Theo P.H.Callkin (1983) đã chia rủi ro thành 2
loại : rủi ro trong kinh doanh và rủi ro về tài chính. Hai loại rủi ro này có thể hạn
chế được bằng cách thay đổi quyết định sản xuất.
- Rủi ro kinh doanh liên quan đến tất cả yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập
thuần của trang trại. Sau đây là sáu yếu tố chính dẫn đến rủi ro kinh doanh : biến
8
động năng suất, biến động giá, công nghệ kỹ thuật mới, các chương trình của
Chính Phủ, thay đổi luật pháp, thay đổi sở thích người tiêu dùng.
- Rủi ro tài chính phản ánh sự mất an toàn về tài chính của doanh nghiệp,
trang trại. Nó thể hiện ở tỷ số nợ và tài sản của chủ sở hữu, đặc biệt là tỷ số giữa
tài sản lưu động và nợ hiện hành.
Có những tác giả phân loại rủi ro thành 3 loại: rủi ro sản xuất, rủi ro
maketing, rủi ro về tài chính, nhưng cũng có người phân biệt theo nhiều quan
điểm khác nhau như:
• Phân theo lĩnh vực rủi ro
+ Rủi ro trong quá trình sản xuất: Là những rủi ro liên quan trực tiếp đến
quá trình sản xuất nông nghiệp của hộ nông dân.
+ Rủi ro ngoài sản xuất: Là những rủi ro liên quan đến cuộc sống của
người nông dân. Trong cuộc sống hằng ngày cũng có rất nhiều rủi ro đến với các
hộ nông dân như ốm đau, bệnh tật, sự mất mát tài sản. Những rủi ro trên ảnh
hưởng rất lớn đến đời sống và thu nhập của các hộ nông dân.
• Phân loại theo mức độ rủi ro
+ Rủi ro cá nhân : Rủi ro chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân nào đó.
+ Rủi ro cộng đồng : Rủi ro ảnh hưởng đến cả cộng đồng.
• Phân theo mức độ xuất hiện của rủi ro
+ Rủi ro riêng rẽ : Chỉ xuất hiện một loại rủi ro.
+ Rủi ro dây chuyền : Rủi ro này xuất hiện lại kéo theo những rủi ro khác.
+ Rủi ro kết hợp : Kết hợp nhiều loại rủi ro với nhau.
Theo tài liệu của Hardaker (1997), Bộ Nông Nghiệp Mỹ (1999), World

& TC
Rủi ro
thị
trường
Giống
Dịch
bệnh
Thức
ăn
CN
Rủi ro
khác
Giá
đầu
vào
Giá
đầu ra
Sự
sẵn có
ĐV
Sự
sẵn có
ĐR
Thể
chế
và CS
Tài
chính
10
- Thái độ trung hòa với rủi ro với mong muốn đạt được thu nhập trung

muốn đến toàn thể hoạt động của tổ chức.
Muốn quản lý rủi ro phải có những thể chế và thông tin cho nông hộ. Với
mức rủi ro nhỏ thì cơ chế tương hỗ giữa hộ và cộng đồng sẽ là một công cụ đắc
lực cho quản lý rủi ro bên cạnh thể chế và chính sách của nhà nước.
Vì vậy, có thể nói quản lý rủi ro là một quá trình hoạch định ra những kế
hoạch, những phương pháp và các hành động nhằm phân tích, đánh giá, xử lý và
theo dõi kiểm tra rủi ro với mục tiêu cuối cùng là giảm rủi ro đạt được lợi nhuận
như mong muốn.
2.1.2 Nguyên nhân, đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng xảy ra
rủi ro sản xuất trong chăn nuôi lợn thịt
2.1.2.1 Nguyên nhân rủi ro sản xuất trong nông hộ chăn nuôi lợn thịt
Nông dân là đối tượng trực tiếp tham gia vào sản xuất nông nghiệp, cho
nên khi có bất cứ bất trắc nào xảy ra liên quan đến sản xuất hay đời sống thì họ
đều chịu tổn thất lớn nhất và cũng chính do ngành nông nghiệp có nguy cơ tiềm
ẩn rất nhiều rủi ro bởi đặc thù của ngành gây nên. Từ những điều này cộng thêm
sự bấp bênh trong đời sống mà có nhiều nguyên nhân gây ra rủi ro sản xuất cho
người nông dân.
• Rủi ro giống
Là rủi ro trong sản xuất, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, vật nuôi. Do
chất lượng con giống và nguồn giống không đảm bảo, không phù hợp với điều
kiện sản xuất nông nghiệp hoặc chưa thích ứng kịp với môi trường khí hậu nóng
ẩm và khả năng chống chịu bệnh tật chưa cao dẫn đến những rủi ro đáng tiếc.
• Rủi ro dịch bệnh
Ảnh hưởng lớn đến người sản xuất nếu dịch bệnh xảy ra. Người sản xuất
chỉ biết phòng chống và hạn chế dịch bệnh bùng phát. Với rủi ro dịch bệnh gây
12
ra bởi những thay đổi bất thường của thời tiết, khí hậu và mức hiểu biết thấp về
dịch bệnh của người sản xuất. Từ đó đã gây nên những hậu quả đáng tiếc cho
người nông dân.
• Rủi ro thức ăn chăn nuôi