BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

PHÙNG THỊ NGỌC
THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM PHÂN BỐ
CỦA ỐC (Gastropoda) Ở CẠN KHU VỰC XÃ CÒ NÒI,
HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

SƠN LA, NĂM 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

giảng viên, Ban Chủ nhiệm khoa Sinh – Hóa, cán bộ trong Bộ môn Động vật –
Sinh thái và các Phòng, Ban, Trung tâm thư viện đã quan tâm giúp đỡ và tạo
điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành khóa luận.
Em gửi lời cảm ơn đến UBND xã Cò Nòi, nhân dân các bản Nà Cang, Mu
Kít, Nhạp, Lếch, tiểu khu 3 – 2, tiểu khu Quyết Thắng đã cung cấp các tư liệu,
thông tin về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đây là những cơ sở quan trọng
cho sự đánh giá và phân tích của đề tài.
Em bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Phạm Văn Nhã, ThS. Đỗ Đức Sáng,
những người trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ và định hướng các nội dung nghiên
cứu đề tài.
Em xin cảm ơn chân thành tới những người thân trong gia đình, các bạn
sinh viên K51 ĐHSP Sinh – Hóa và các nhóm sinh viên thực hiện các đề tài về
hướng ốc cạn đã quan tâm, giúp đỡ em trong quá trình triển khai các nội dung
nghiên cứu.

Sơn La, tháng 05 năm 2014
Sinh viên thực hiện Phùng Thị Ngọc

MỤC LỤC
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài 1
2. Mục tiêu nghiên cứu 3
3. Nội dung và nhiệm vụ của đề tài 3
4. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu 3

ở KVNC 41
DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1. Sơ đồ khu vực nghiên cứu và vị trí các điểm thu mẫu 8
Hình 2. Hình thái ngoài của ốc cạn 13
Hình 3. Tỷ lệ phần trăm về số họ trong các bộ ốc cạn ở KVNC 36
Hình 4. Tỷ lệ phần trăm số cá thể trong các họ ốc cạn ở KVNC 37
Hình 5. Phần trăm số cá thể ở các sinh cảnh trong KVNC 41
1
PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Sơn La là một trong 6 tỉnh của vùng Tây Bắc có độ che phủ rừng khá lớn
khoảng 40%, trong đó rừng tự nhiên còn khoảng 439.592 ha [30, 31]. Về mặt
địa lý, rừng tự nhiên trên núi đất thấp của Sơn La là phần tiếp nối kéo dài của
dãy Hoàng Liên Sơn nhưng lại bị chia cắt bởi hai nhánh sông: sông Đà ở phía
Bắc và sông Mã ở phía Nam. Vì vậy mà hệ động – thực vật nơi đây rất đa dạng
và phong phú, động vật Thân mềm cũng không phải là ngoại lệ. Ngành Thân
mềm (Mollusca) là một trong những ngành lớn của giới động vật, có hơn 92
nghìn loài hiện hữu [32]. Trong đó lớp Chân bụng (Gastropoda) có mức độ đa
dạng cao nhất, khoảng 80% trong số các loài mollusca đã được biết đến là động
vật Chân bụng [33], đây là lớp duy nhất trong ngành có đại diện sống ở cả môi
trường nước và cạn, chỉ sau lớp Côn trùng về số lượng tổng thể [33].
Hiện nay xã Cò Nòi đang có bước phát triển mạnh mẽ về kinh tế - văn hóa
- xã hội, sự phát triển này kéo theo các hoạt động sản xuất của con người diễn ra
mạnh, rác và chất thải ngày càng nhiều, ô nhiễm môi trường trở thành vấn đề
nghiêm trọng. Điều này có thể làm suy giảm sự đa dạng sinh học ở nơi đây. Vì
vậy, nhiều loài đã và đang mất đi trong khi chúng chưa được biết đến, trong đó

nói chung. Cho đến nay vẫn chưa ghi nhận công trình nghiên cứu nào về ốc
cạn ở khu vực nghiên cứu (KVNC).
Cò Nòi là nơi có điều kiện khí hậu và địa hình thuận lợi tạo môi trường
sống thích hợp cho các loài ốc cạn. Tuy nhiên hiện nay khu vực này đang chịu
tác động mạnh bởi cộng đồng dân cư địa phương như chặt phá rừng, đốt rừng
làm nương rẫy, xây dựng các khu dân cư mới và khai thác các loài có giá trị
kinh tế cao, sử dụng các thuốc trừ sâu hóa học, thuốc bảo vệ thực vật… vì vậy,
cần thiết phải tiến hành nghiên cứu sâu và toàn diện để có những dẫn liệu khoa
học đầy đủ về ốc cạn ở Cò Nòi, nhằm đề xuất được các giải pháp hữu hiệu trong
việc bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên động vật nơi đây.
Chính vì những lý do trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Thành
phần loài và đặc điểm phân bố của ốc (Gastropoda) ở cạn khu vực xã Cò Nòi,
huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La’’.

3
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài nhằm thực hiện các mục tiêu:
- Xác định thành phần loài ốc cạn ở KVNC.
- Đặc điểm phân bố theo sinh cảnh của các loài ốc cạn ở KVNC.
3. Nội dung và nhiệm vụ của đề tài
3.1. Nội dung nghiên cứu
Để thực hiện hai mục tiêu trên, đề tài tiến hành triển khai những nội
dung sau:
- Nghiên cứu thành phần loài ốc cạn ở KVNC.
- Nghiên cứu đặc điểm phân bố theo sinh cảnh của các loài ốc cạn ở
KVNC.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Thu thập và nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài.
- Tiến hành thu nguồn mẫu ngoài thực địa.
- Điều tra, phỏng vấn nhân dân địa phương về điều kiện tự nhiên, sinh

1/2014
- Tiếp tục phân tích và định loại mẫu vật trong phòng thí nghiệm.
- Tiến hành mô tả các đặc điểm chẩn loại của ốc cạn.
2 – 3/2014
- Xử lý số liệu thống kê.
4/2014
- Thống kê thành phần loài.
- So sánh sự đa dạng về thành phần loài với khu vực khác.
5/2014
- Viết và bảo vệ đề tài.
5. Khái quát tình hình nghiên cứu ốc cạn
5.1. Ở Việt Nam
Ở Việt Nam nói chung, cùng với ốc nước ngọt, ốc cạn cũng đã được điều
tra nghiên cứu từ giữa thế kỉ XIX. Theo tài liệu đã biết (H. Fischer et Ph.
Dautzenberg, 1891), các dẫn liệu đầu tiên về ốc cạn ở Việt Nam đã có trong các
công trình khảo sát về ốc cạn vùng Đông Dương của Souleyet trong thời gian từ
1841 – 1842, trong đó đã ghi nhận một số loài ốc cạn ở miền Trung Việt Nam
(Annam) tìm thấy ở tourane (Đà Nẵng) như Streptaxis aberratus Souleyet, S.
deflexus Souleyet, Eulota touranenis Souleyet [12]
Cũng trong khoảng thời gian này (1848 - 1877) còn có những dẫn liệu về
ốc cạn vùng Nam Bộ (Cochinchine) và Trung Bộ (Annam). Có thể kể đến những
công trình khảo sát và công bố rất cơ bản về ốc cạn vùng phía Nam của những
tác giả như: Crosse và Fischer (1863, 1864, 1869); Mabille và Mesle (1866);
Crosses (1867, 1868). Trong giai đoạn này, những dẫn liệu về ốc cạn ở khu vực
phía Bắc Việt Nam còn rất ít, chỉ có một số loài như: Camaena illustris trong
công trình nghiên cứu ở Lạng Sơn của Pfeiffer, Alycaeus anceyi tìm thấy ở đảo
Kebao, Quảng Ninh, ghi trong công trình của Souleyet. Các công trình nghiên

5
cứu về ốc cạn ở vùng phía Bắc Việt Nam chỉ xuất hiện nhiều trong nửa sau thế

6
bước đầu nghiên cứu về ốc cạn. Năm 2012, Đỗ Văn Nhượng, Đinh Phương
Dung đã xác định 50 loài và đặc điểm phân bố của ốc cạn ở khu vực Tây Trang,
Điện Biên [2]; trong đó có 35 loài mới chỉ gặp ở Tây Trang mà chưa gặp ở nơi
khác tại Việt Nam. Ngay sau đó, Nguyễn Thị Ngọc Anh cung cấp 48 loài ốc
cạn, trong đó có 36 loài chưa gặp ở nơi nào khác tại Việt Nam ở khu vực núi
Hàm Rồng, Thanh Hóa. Năm 2011, Nguyễn Thị Nhàn trong nghiên cứu về
thành phần loài và đặc điểm phân bố của ốc cạn ở Thúc Thủy, An Khang, thị xã
Tuyên Quang, đã xác định 58 loài, thuộc 18 họ.
Theo đánh giá của Đặng Ngọc Thanh (2008), ở Việt Nam các tác giả đã
phát hiện được 776 loài ốc cạn [12]. Theo công bố mới nhất (5/2011), bộ
Stylommatophora trong phân lớp Pulmonata gồm 477 loài và phân loài (96
giống, 20 họ). Từ tình hình nghiên cứu trên cho thấy, nhóm ốc cạn ở Việt Nam
hiện nay chưa được nghiên cứu đầy đủ về các vấn đề cơ bản: thành phần loài,
đặc điểm phân bố, sinh học và sinh thái cũng như các vấn đề nghiên cứu về ứng
dụng. Vì vậy cần tăng cường nghiên cứu trong giai đoạn hiện nay.
Thành phần loài ốc ở cạn ở Việt Nam đã biết hiện nay bao gồm các loài ốc
cạn đã thống kê được trong 3 giai đoạn tính từ đầu thế kỷ XIX cho tới năm
2008:
Bảng 2. Tổng hợp số loài ốc cạn ở Việt Nam đã thống kê được
Giai đoạn
công bố
Số loài đã
công bố
Số loài
bổ sung
Nguồn số liệu
1840 –1900
448
448

trình nghiên cứu nào về ốc cạn ở xã Cò Nòi, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La.
6. Khái quát điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội khu vực nghiên cứu
Vị trí địa lý
Xã Cò Nòi có diện tích 94,35 km
2
, cách trung tâm huyện Mai Sơn khoảng
10 km về phía Đông. Phía Bắc giáp xã Nà Bó và xã Tà Hộc, phía Nam giáp xã
Yên Sơn, huyện Yên Châu, phía Đông giáp xã Chiềng Đông và xã Chiềng Sàng
huyện Yên Châu, phía Tây giáp xã Hát Lót và xã Chiềng Lương [13]. Tọa độ địa
lý: 20
0
52'30" – 21
0
20'50" vĩ độ Bắc và 103
0
41'30" – 104
0
16' kinh độ Đông [13].
Địa hình
Cò Nòi là một xã nằm trong khu vực vùng núi đặc trưng của Tây Bắc, địa
hình bị chia cắt phức tạp tạo thành các núi đá vôi có độ cao trung bình 300 –
1000 m nằm xen kẽ với các núi đất. Núi đá vôi đặc trưng theo kiểu địa hình xâm
thực – tích tụ [4], địa hình bị chia cắt sâu và mạnh, có nhiều kẽ đá, khe đá lớn
nhỏ khác nhau chứa nhiều đất có độ ẩm cao là môi trường thuận lợi cho nhiều
loài ốc cạn sinh sống. Cò Nòi cũng thuộc cao nguyên Sơn La, có nhiều diện tích
tương đối bằng phẳng, thuận lợi cho canh tác như trồng ngô, đậu đất chủ yếu
là đất cát pha [13]. Địa hình bị chia cắt phức tạp như vậy tạo nên nhiều tiểu vùng
khí hậu, từ đó ảnh hưởng đến điều kiện tự nhiên như nhiệt độ, độ ẩm và nhiều
sinh cảnh ở các vùng trong khu vực nghiên cứu cũng khác nhau. Điều này tạo
nên các môi trường sống đa dạng cho các loài động vật. Trong đó có ốc cạn.

Giống như các vùng khác Cò Nòi cũng chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc và
gió tây khô nóng [4], đo đó độ ẩm trung bình năm cũng giảm.
Với ốc cạn là nhóm động vật đòi hỏi ở những nơi có độ ẩm cao, thảm thực
vật dày, vì vậy những điều kiện về khí hậu có ảnh hưởng rõ rệt đến nhóm động
vật này.

9
Thủy văn
Trên địa bàn xã Cò Nòi không có các con sông lớn mà chỉ có các con suối
nhỏ, phân bố rải rác, trong đó 4 con suối chính là: suối Huồi Pút, Huồi Púng,
Nậm Pàn và suối Huồi Phách [13]. Các suối cũng tuân theo hai mùa, mùa mưa
lượng nước nhiều, dòng chảy khá mạnh. Mùa khô lượng nước rất ít.
Sinh vật
Về thực vật: phần lớn diện tích rừng thứ sinh của xã Cò Nòi đã bị tác động
mạnh. Tuy nhiên trên địa bàn vẫn còn nhiều diện tích rừng được bảo vệ tương
đối tốt, đây là nơi lưu giữ nguồn gen của động vật và thực vật. Diện tích rừng
tập chung nhiều ở phía Đông và Tây Nam, một ít ở phía Tây Bắc của xã Cò Nòi.
Phần còn lại của xã diện tích rừng ít hoặc bị tàn phá và trở nên nghèo kiệt. Điều
này làm thay đổi nhiều yếu tố về tự nhiên của khu vực như độ che phủ giảm và
độ ẩm không cao, gây bất lợi cho nhóm ốc cạn là nhóm cần độ ẩm cao.
Về động vật: hệ động vật của xã hầu như không còn các loài thú lớn, các
nhóm gặp nhiều có chuột, gặm nhấm, dơi, thú ăn sâu bọ… các loài chim chủ yếu
là các nhóm chim làm tổ. Lưỡng cư, bò sát và một số ngành động vật không
xương sống, chúng phân bố chủ yếu ở ven rừng, ao, hồ, sông, suối… [13].
Dân số: theo thống kê năm 2011, dân số ở xã Cò Nòi là 17339 người với 3
dân tộc chính trong đó dân tộc Kinh chiếm 48,8%, dân tộc Thái chiếm 45,1% và
dân tộc Hmông chiếm 6,1%. Mật độ dân số đạt 145 người/km² [13]. Dân tộc
Thái và Hmông ở xã Cò Nòi có nhiều tập quán canh tác lâu đời trên sườn đồi,
sườn dốc những nơi gần nguồn nước, vì vậy có ảnh hưởng rất lớn đến các loài ốc
cạn như làm cho môi trường sống bị thu hẹp, là nguồn thức ăn cho người dân, chịu

cần thu với số lượng phù hợp.
b. Phƣơng pháp quan sát, ghi chép, chụp ảnh
Quan sát bằng mắt thường nơi phân bố của ốc cạn như: trên cây hay mặt
đất, vách đá, dưới thảm lá mục, trong hang, khe đá, chân núi đá vôi quan sát
các hoạt động kiếm ăn, di chuyển, hình thái ngoài
Ghi chép lại đầy đủ những thông tin về mẫu vật và môi trường sống vào sổ
ghi chép thực địa.

11
Các ảnh chụp về sinh cảnh như thảm thực vật, địa hình tại nơi thu mẫu, về
hoạt động của mẫu đang sống, vị trí tập chung nhiều mẫu. Ảnh thực địa được
lưu lại và có ghi chú về thời gian, địa điểm chụp và được ghi chép đầy đủ vào sổ
nhật kí thực địa.
c. Phƣơng pháp xử lý và bảo quản mẫu
Đối với mẫu là vỏ ốc thì sau khi thu về được rửa sạch, phơi khô và có nhãn
kèm theo (ghi các thông tin như: thời gian, địa điểm, sinh cảnh và người thu);
bảo quản khô trong các túi nilon hoặc lọ đựng mẫu. Mẫu ốc cạn sống được xử lý
qua hai bước: bước 1 ngâm trong nước từ 10 – 12 tiếng để cơ thể ốc chết ở trạng
thái duỗi, bước 2 bảo quản lâu dài trong dung dịch ethanol 70
0
.
d. Phƣơng pháp phân tích mẫu vật
Ốc cạn được tập chung phân tích ở ba nội dung chính: số đo, số đếm và mô
tả. Các số đo gồm: chiều cao (h), chiều rộng (l), chiều dài lỗ miệng (L
0
), chiều
cao tháp ốc (V). Số đếm như: số vòng xoắn, số răng ở lỗ miệng nếu có. Mô tả
hình dạng vỏ, màu sắc, hoa văn, độ trong, độ dày của vỏ, hình dạng lỗ miệng
e. Phƣơng pháp định loại
Đối với các mẫu ốc cạn, định loại tập chung dựa vào đặc điểm hình thái vỏ

của Đỗ Đức Sáng cùng với điều kiện thực tế ở xã Cò Nòi trong quá trình thu
mẫu, chúng tôi chia các địa điểm thu mẫu thành 3 nhóm sinh cảnh: sinh cảnh
rừng trên núi đá vôi, sinh cảnh đất trồng trên nền rừng và hang đá vôi.
8. Một số thuật ngữ dùng trong mô tả
Đỉnh vỏ là điểm khởi đầu của các vòng xoắn, nơi hình thành các vòng xoắn
đầu tiên của vỏ ốc. Đỉnh có thể nhọn, tù
Số vòng xoắn bao gồm các vòng xoắn tính từ đỉnh vỏ tới vòng xoắn cuối
cùng chứa lỗ miệng. Các vòng xoắn có thể thuận chiều hoặc ngược chiều kim
đồng hồ, có thể tròn đều hay phồng lên, có thể nhẵn, có gờ, có màu sắc hay hình
vẽ khác nhau
Miệng vỏ là nơi vỏ ốc thông ra bên ngoài. Ở vùng miệng có thể phân biệt
bờ trục (bờ trong hay bờ dưới) và vành miệng ngoài (bờ ngoài hay bờ trên), có
thể phân biệt góc trên và góc dưới lỗ miệng vỏ gờ vành miệng ngoài có thể
liên tục hay không liên tục. Lỗ miệng có nắp miệng hay không có nắp miệng.
13

bảng 3 dưới đây.
Bảng 3. Thành phần loài ốc cạn phân bố theo sinh cảnh ở KVNC
TT
Taxon
Sinh cảnh
Số lƣợng
RTNĐV
ĐTTNR
Hang đá vôi
n
n%
n
n%
n
n%
n
n%

PHÂN LỚP MANG TRƯỚC - PROSOBRANCHIA Edwards, 1848

BỘ ARCHITAENIOGLOSSA Haller, 1890

Cyclophorus siamensis (Sowerby, 1829)

1
0,07
1
0,02
4.
Cyclotus sp.
74
3,96
6
0,41
38
2,82
118
2,51
5.
Chamalycaeus heudei (Bav. et Daut., 1903)
1
0,05 1
0,07
2
0,04
6.

0,62
9.
Pterocyclos marioni (Ancey, 1898)
20
1,07
30
2,04
17
1,26
67
1,4.3
10.
Pterocyclos berthae (Daut. et Hamonville, 1887)
108
5,78
57
3,87
47
3,48
212
4,52

Diplommatinidae Pfeiffer, 1857

0,05

3,26 75

9,40
12.
Pupina anceyi (Bavay et Daut., 1899)
59
3,16
129
8,76
16
1,19
204
4,35
13.
Pupina exclamationis (Mabille, 1887) 16
1,09
21
1,56
37
0,79
14.
Pseudopomatias fulvus (Möllendonff, 1901) 57
3,87
143
10,60
200 Achatinidae Swainson, 1840

0,16

2,78 44
0,94
16.
Achatina fulica (Bowdich, 1822)
3
0,16
41
2,78 44
0,94

Ariophantidae Godwin-Austen, 1888

17,18

24.71


7,78
216
4,60

16
20.
Microcystina tongkingensis (Möllendonff, 1901)
112
6,0
269
18,26
207
15,34
588
12,53
21.
Hemiplecta sp.
2
0,11
2
0,14 4
0,08

Bradybaenidae Pilsbry, 1939

15,62


0,27 4
0,08

Camaenidae Pilsbry, 1893

1,60

10,86

1,19
206
4,39
25.
Camaena duporti (Bavay et Daut., 1899)
6
0,32
47
3,19
16
1,19
69
1,47
26.
Trachia marimberti (Bav. et Daut., 1900)
24
1,28
113

2,04 41
0,87
29.
Euphaedusa micropaviei (Nordsieck, 2011)
14
0,75

14
0,30

Euconulidae Baker, 1928

1,71

6,11

4,45
182
3,89
30.
Liardetina haiphongensis (Daut., 1893)
32
1,71
90

98
2,09

Subulinidae Fischer et Crosse, 1877

2,99

4,48

1,26
139
2,96
33.
Allopeas sp.
13
0,70
27
1,83
5
0,37
45
0,95

17
34.
Prosopeas lavilei (Daut. et Fischer, 1908)
21

0,11

2
0,04
38.
Tortaxis sp.
1
0,053 2
0,15
3
0,06
39.
Subulina octona (Bruguiere, 1792)
6
0,32

6
0,12

Streptaxidae Gray, 1860


0,16

1,77

1,04
43
0,92
42.
Glessula paviei (Morlet, 1892)
3
0,16
26
1,77
14
1,04
43
0,92

Trochomorphidae Möllendorff, 1890

6,10

2,85

10,97
304
6,48
43.
Videna timorensis (Martens, 1867)
114

0,10

2
0,04
Tổng số cá thể
1869
100
1473
100
1349
100
4691
100
Ghi chú: n – số lượng cá thể; n % - phần trăm số cá thể; RTNĐV – rừng trên núi đá vôi; ĐTTNR – đất trồng trên nền rừng.

18
Đối với mỗi loài ốc cạn được ghi nhận ở khu vực nghiên cứu, đề tài trình
bày các nội dung: đặc điểm chẩn loại, phân bố, số lượng cá thể và nhận xét.
HỌ CYCLOPHORIDAE
1. Alycaeus anceyi Mabille, 1887
- Đặc điểm chẩn loại: ốc cỡ nhỏ, dạng xoắn ốc. Vỏ dày, màu trắng đục, bề
mặt có các khía hình cung. Có 4 vòng xoắn phồng, rãnh xoắn nông. Vòng xoắn
cuối phình to, hơi thắt lại trước khi mở rộng tạo thành cổ. Đỉnh ốc nhọn. Miệng
vỏ tròn, vành miệng loe rộng. Lỗ rốn hẹp, sâu.
Kích thước: h = 5,5 mm; l = 6,0 mm; L
0
= 2,3 mm; V = 3,2 mm.

rãnh xoắn sâu, vòng xoắn cuối tăng trưởng nhanh chiếm gần bằng chiều cao
tháp ốc. Đỉnh ốc hơi nhô. Miệng vỏ tròn, vành miệng sắc. Không có ngà. Lỗ rốn
rộng và sâu. Kích thước:
h = 5,0 – 7,0 mm; l = 10,3 – 13,8 mm; L
0
= 4,2 – 5,7 mm; V = 0,8 – 1,3 mm.
- Phân bố: gặp ở tất cả các sinh cảnh thuộc khu vực nghiên cứu tại các bản:
Nà Cang, Mu Kít, Lếch.
- Số lượng cá thể: 118.
- Nhận xét: loài này có hình thái gần giống với loài Pterocyclos berthae
như: ốc có dạng cuộn trong, vỏ có hoa văn trang trí, các vòng xoắn phồng, lỗ
miệng tròn, lỗ rốn rộng và sâu.
5. Chamalycaeus heudei Bav. et Daut., 1903
- Đặc điểm chẩn loại: ốc cỡ nhỏ, dạng cuộn trong. Vỏ dày, màu trắng đục.
Đỉnh ốc thấp. Có 4 vòng xoắn phồng, các rãnh xoắn hơi sâu, vòng xoắn cuối
phồng to, hạ thấp nhẹ ở gần miệng, hơi thắt lại trước khi mở rộng tạo miệng vỏ.
Miệng vỏ tròn, lỗ rốn hẹp và sâu. Kích thước: h = 3,1 mm; l = 5,9 mm; L
0
= 2,0
mm; V = 1,1 mm.
- Phân bố: gặp ở 2 sinh cảnh rừng trên núi đá vôi và hang đá vôi tại bản
Lếch và tiểu khu 3 – 2.
- Số lượng cá thể: 2.
- Nhận xét: đây là loài có kích thước rất bé co với các loài khác trong họ
Cyclophoridae. Rất ít gặp.
6. Dioryx pocsi Vargar, 1972
- Đặc điểm chẩn loại: ốc cỡ trung bình, dạng con quay. Vỏ dày, màu vàng
hay trắng đục, bề mặt vỏ nhẵn. Đỉnh tù. Có 4 vòng xoắn phồng, rãnh xoắn sâu,
vòng xoắn cuối phồng to hơi thắt lại trước khi mở rộng tạo thành cổ. Miệng vỏ
tròn, loe ở mép ngoài. Lỗ rốn rất hẹp. Kích thước: h = 6,1 – 6,6 mm; l = 5,3 –

sinh cảnh rừng trên núi đá vôi mà không gặp ở sinh cảnh khác.
- Số lượng cá thể: 29.
- Nhận xét: loài này có đặc điểm hình thái gần giống với Pterocyclos
berthae, nhưng khác: kích thước nhỏ hơn, vòng xoắn cuối không tách và không
có chiếc ngà ngắn.
9. Pterocyclos marioni Ancey, 1898
- Đặc điểm chẩn loại: ốc cỡ trung bình, dạng cuộn trong. Vỏ dày cứng, bề
mặt có các đường ziczac trang trí. Đỉnh gần bằng với các vòng xoắn. Có 5 vòng
xoắn phồng, vòng xoắn cuối tròn, chiếm gần trọn chiều cao tháp ốc. Vòng xoắn