SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỊNH BIÊN
TRƯỜNG THPT TỊNH BIÊN
GIÁO DỤC HỌC SINH Ý THỨC GIỮ VỆ SINH
MÔI TRƯỜNG
NGƯỜI VIẾT: LÊ LỆ HUYỀN
THÁNG 02 NĂM 2009
2
GIÁO DỤC HỌC SINH Ý THỨC GIỮ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Vì sao tôi chọn đề tài “GIÁO DỤC HỌC SINH Ý THỨC GIỮ VỆ SINH MÔI
TRƯỜNG”
Hiện nay những vấn đề nổi cộm mà thế giới quan tâm là chiến tranh, dịch bệnh,
thiên tai, dân số, môi trường. Môi trường bị ô nhiễm bởi những nguyên nhân nào, môi
trường bị ô nhiễm đã và đang ảnh hưởng như thế nào đến chúng ta thì có người nhận
thức rõ, có người chưa. Hiện trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, hàng ngày,
hàng giờ con người vẫn tiếp tục khai thác và sử dụng một khối lượng khổng lồ những
nguồn tài nguyên thiên nhiên như than đá, dầu mỏ, gỗ, các loài sinh vật ở một số nơi,
sự khai thác quá mức đã khiến cho những nguồn tài nguyên này bị lâm vào tình trạng suy
kiệt một cách trầm trọng. Cũng như vậy, hàng ngày, hàng giờ các nhà máy sản xuất công
nghiệp vẫn tiếp tục thải vào môi trường đất, nước, không khí những lượng chất thải vô
cùng lớn cùng với lượng bụi và độ ồn quá tiêu chuẩn cho phép.
Thực tế đã cho thấy, thiệt hại về môi trường là những thiệt hại có tính nghiêm
trọng. Thiệt hại môi trường làm phát sinh những thiệt hại tiềm ẩn trong đó có thể dẫn tới
thiệt hại cho tính mạng, sức khoẻ và tài sản của con người.
Một thực tế đáng lo ngại hiện nay là môi trường bị ô nhiễm không chỉ ở các nhà
máy, các khu công nghiệp, bệnh viện, đường xá mà còn bắt gặp ngay cả ở trong một
số cơ quan, trường học Rác xuất hiện ở khắp mọi nơi, chỗ nào cũng có thể thấy rác, từ
quán ăn, chợ, trên đường, tại các trường học, ký túc xá, bệnh viện đến các sông hồ dù
hầu hết các nơi (các tuyến đường, tại các khu phố và các khu dân cư, khu chung cư) đều
có khẩu hiệu với nội dung vận động, khuyến khích người dân thực hiện nếp sống văn
minh đô thị, trong đó có việc đổ rác đúng nơi quy định, không vứt rác bừa bãi…

sao những sai phạm này đã diễn ra trong cả một quá trình 14 năm nay (từ năm 1994) mà
đến bây giờ mới phát hiện… Nếu không có sự "làm ngơ" hoặc quy trình thẩm định mẫu
nước chưa đạt yêu cầu của những bên liên quan thì phải chăng Vedan đã dễ dàng qua
mặt các nhà chuyên môn, quản lý? Cũng như đã từng xảy ra ở An Giang trước đây rác
thải y tế không qua xử lý, hiện cũng có nhiều nhà máy chế biến thuỷ sản xả nước thải
“lẫn mỡ” trực tiếp ra sông…
Theo Cục Bảo vệ môi trường, sở dĩ nhiều cơ sở và cá nhân vi phạm, là do ý thức
tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường của nhiều cơ sở sản xuất, chủ đầu tư các khu
công nghiệp còn kém.
Do đó, cần phải đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư, không vì
chạy lợi nhuận mà coi nhẹ các tiêu chí về công nghệ và bảo vệ môi trường. Cần phải có
những cơ chế chặt chẽ đối với các nhà đầu tư về khâu bảo vệ môi trường trước khi cấp
phép cho họ triển khai xây dựng nhà máy.
Bảo vệ môi trường sống đang là nhiệm vụ cấp bách hiện nay để nước ta đi lên
phát triển bền vững và có hiệu quả, dù tốc độ tăng trưởng GDP của nền kinh tế cao bao
nhiêu mà môi trường bị suy thoái sẽ gây ra những hậu nghiêm trọng đối với con người và
quốc gia (Theo chatthainguyhai.net, ngày 19/01/2008)
Ngày 05 tháng 6 năm 1972, Liên hợp quốc tổ chức hội nghị tại Stốckhôm (Thuỵ
Điển) đã nhất trí nhận định: Việc bảo vệ tự thiên nhiên và môi trường là một trong hai
nhiệm vụ hàng đầu của nhân loại (cùng với nhiệm vụ bảo vệ hoà bình chống chiến
tranh) - mà nay môi trường toàn cầu vẫn có nhiều suy thoái.
Là dân Việt vốn có cái nhìn “Nhà sạch thì mát, bát sạch thì ngon cơm”, nay bạn
nghĩ gì?
Vấn đề thôi thúc tôi phải quan tâm giúp học sinh có thêm kiến thức và hiểu rõ tầm
quan trọng của việc giữ vệ sinh môi trường biết giữ gìn vệ sinh môi trường sống, môi
trường thiên nhiên vì thực trạng và vì tôi được biết ba câu chuyện về môi trường (xin kể
sau).
II. NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:
1. NỘI DUNG GIÁO VIÊN CẦN THÔNG TIN ĐỐI VỚI DỤC HỌC SINH:
Trước hết là giáo dục cho học sinh hiểu thế nào là môi trường, thông báo cho học

Năm 2006, tại tỉnh Thiên Tân, Trung Quốc đã xuất hiện một ngôi làng ung thư.
Đúng như tên gọi của nó, tỉ lệ bệnh nhân mắc bệnh ung thư tại làng này cao gấp 25 lần so
với mức trung bình ở Trung Quốc. Nguyên nhân trực tiếp của hiện tượng này được cho là
bởi chất thải của hàng chục nhà máy hoá chất xung quanh. Còn nguyên nhân sâu xa hơn
chính là mặt trái của sự tăng trưởng kinh tế quá nóng ở Trung Quốc.
Tại ngôi làng Xiditou, nước ở ao mương và cả giếng đều có màu xanh lá cây. Từ
20 năm nay, những nhà máy hoá chất xung quanh đã xả chất thải trực tiếp vào nguồn
nước của ngôi làng. Những chủ nhà máy đã rời bỏ ngôi làng ô nhiễm để lại phía sau một
cộng đồng dân cư bị ảnh hưởng bởi các bệnh ung thư gan, phổi và ruột kết.
Ba thập niên cải cách và mở cửa kể từ năm 1978 đã khiến Trung Quốc chuyển
mình trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, đưa hàng triệu người thoát nghèo, nhưng
kèm theo đó cũng là cái giá khá đắt.
Khắp đại lục, có hàng chục nơi như làng Liukuaizhuang, nơi những nhà máy làm
"đen hóa" nguồn nước, nhiễm độc đất trồng và phá hủy không khí.
Cách phía nam Bắc Kinh 120km, Liukuaizhuang từng là một ngôi làng yên bình
trước khi công cuộc phát triển kinh tế bùng nổ.
20 năm sau, xung quanh làng và vùng lân cận có tới gần 100 nhà máy hóa chất, và
30 năm sau, hầu hết mỗi gia đình trong làng đều có người chết vì bệnh ung thư - nạn
nhân trẻ nhất mới chỉ bảy tuổi. Ở một nơi như bị cô lập, làng Liukuaizhuang của Trung
Quốc giống như một địa ngục tối tăm, vây kín xung quanh bởi những nhà máy công nghệ
thấp, chất thải làm nhiễm nguồn nước và không khí, sức khỏe rất nhiều người trong làng
bị đe dọa nghiêm trọng.
3
Trong một thập niên qua, 1/5 người trong làng và làng lân cận bị chẩn đoán mắc
bệnh ung thư, người dân địa phương cho hay. Đây là mức cao gấp 10 lần tỉ lệ quốc gia
được đưa ra trong báo cáo điều tra của Bộ Y tế Trung Quốc hồi đầu năm 2008.
Các quan chức Trung Quốc cũng đã thừa nhận ngôi làng có tên là "làng ung thư"
trên báo chí địa phương, gặp phải vấn đề ô nhiễm trầm trọng, mặc dù họ khẳng định rằng,
tỉ lệ ung thư ở đây thấp hơn mức trung bình quốc gia và những nhà máy gây ô nhiễm nhất
cho làng đã bị đóng cửa.

Theo bài “Bảo vệ môi trường biển là xu thế toàn cầu” đăng trên VietNamNet của
ông Ngô Lực Tải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Khoa học Kỹ thuật biển, thì:
Ý thức bảo vệ môi trường môi sinh của loài người đã có từ lâu, được phát triển
cùng với đà tăng trưởng dân số và công nghiệp hóa trên thế giới.
Từ đầu thế kỷ 20 đã xuất hiện nhiều tổ chức phi chính phủ bảo vệ môi trường ở
một số nước công nghiệp tiên tiến với những yêu cầu như: giữ gìn môi trường trong sạch,
không hủy hoại sinh thái, chống vũ khí hạt nhân…
Cơn lốc của các cuộc cách mạng khoa học – công nghệ nối tiếp diễn ra, nào là cơ
khí, điện tử, sinh học, thông tin… đã làm cuộc sống của con người ngày một phồn vinh
và thuận tiện hơn, nhưng cũng đồng thời đặt ra cho nhân loại nhiều thách thức to lớn. Đó
là mất cân bằng sinh thái, ô nhiễm môi trường môi sinh của trái đất, mâu thuẫn gay gắt
giữa phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường.
Bài toán nhiều đáp số khó giải đặt ra không chỉ cho một vài nước công nghiệp
giàu có mà cho cả thế giới, buộc các quốc gia và nhiều tổ chức quốc tế phải vào cuộc tìm
đáp án thích hợp vì hậu quả “nhãn tiền” của các chất thải công nghiệp, trong đó có khí
mêtan, các-bon-dioxit, lưu huỳnh… đã gây ra hiệu ứng nhà kính làm trái đất nóng lên,
băng giá tan nhanh ở hai địa cực, tạo ra các hiện tượng thời tiết bất thường như La Nina,
El Nino… phá vỡ sự cân bằng sinh thái vốn đã tồn tại từ khi loài người xuất hiện.
Đến nay, việc bảo vệ môi trường, môi sinh nói chung và môi trường biển nói
riêng không chỉ được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các tổ chức phi chính phủ mà nó trở thành
một lĩnh vực trọng yếu của các quốc gia công nghiệp và các quốc gia ven biển, đồng thời
cũng là mối lo âu và sự quan tâm bậc nhất của nhân loại, trách nhiệm này không loại
trừ ai và không cho phép ai đứng ngoài cuộc.
Hàng chục ngàn tấn dầu trôi dạt trên vùng biển Việt Nam. Vùng biển Việt Nam
rộng khoảng 1 triệu cây số vuông, bờ biển dài 3.260 cây số, là loại biển mở nối liền Thái
Bình Dương và Ấn Độ Dương, là một trong những trục hàng hải có lưu lượng tàu bè qua
lại rất lớn, trong đó 70% là tàu chở dầu. Tuy chưa được xếp vào biển có mức độ ô nhiễm
nghiêm trọng như biển Baltic, biển Địa Trung Hải… nhưng cũng được cảnh báo là có
nguy cơ ô nhiễm cao trong tương lai vì công nghiệp đang phát triển mạnh ở các vùng
duyên hải và hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí trong khu vực ngày một tăng.

trường biển Việt Nam, đã xảy ra trên một vùng biển rộng lớn với mức độ và tính chất hết
sức phức tạp, trong khi nước ta chưa hề có kinh nghiệm cũng như chưa chuẩn bị đầy đủ
tư thế để đối phó với bất cập này, đương nhiên nó trở thành bài toán khó giải.
Hiện nay, ở các nước công nghiệp phát triển, nhất là Bắc Mỹ và châu Âu, các quốc
gia này đang sử dụng triệt để khoa học – công nghệ tiên tiến và phương tiện thiết bị hiện
đại để giải quyết các việc kiểm tra, phát hiện và xử lý ô nhiễm môi trường biển. Cơ quan
hàng hải châu Âu (EmSa) dùng vệ tinh Envisat và Eurimage-Spa của cơ quan vũ trụ châu
Âu để phát hiện và định vị vùng ô nhiễm. Ngoài ra, còn có Hệ thống được mang tên
“Mạng lưới làm sạch biển”. Mỗi khi phát hiện tàu gây ô nhiễm hoặc dấu vết ô nhiễm, vệ
tinh sẽ truyền dữ liệu đến các trạm phân tích và chuyển kết quả đến nước hữu quan sau
30 phút. Bên cạnh đó, Tổ chức hàng hải quốc tế (IMO) và một số quốc gia còn ấn định
vùng kiểm tra đặc biệt SECA (Sox-Emission Control Area) để giám sát lượng khí lưu
huỳnh (SO2) phát thải từ động lực tàu biển gây tác động đến môi trường.
Mặc dù các cơ quan chức năng, các địa phương và nhiều ngành khoa học đã vào
cuộc tích cực, nhưng cũng chỉ dừng lại ở mức giải quyết hậu quả ven bờ biển là dọn dẹp,
thu gom và xử lý ô nhiễm. Vấn đề cơ bản là xác định nguồn ô nhiễm đến từ đâu để ngăn
chặn tận gốc thì vẫn bỏ ngỏ.
Đã có một số ý kiến đề xuất từ các ngành quản lý và các nhà khoa học ở từng góc
độ nhìn khác nhau rất đáng trân trọng. Tuy nhiên lúc này cần một giải pháp đồng bộ, vừa
xử lý những vấn đề trước mắt, đồng thời vừa tạo nền tảng cho sự bền vững của môi
trường biển Việt Nam trong tương lai, tôi xin trích nêu một số ý kiến để tham khảo:
Một là cần nghiêm túc đánh giá năng lực chỉ đạo, tổ chức quản lý của bộ máy bảo
vệ môi trường biển Việt Nam ở tầm vĩ mô cũng như vi mô, ở các địa phương ven biển để
có sự củng cố, hoàn thiện nếu cần thiết.
Hai là dành ngân sách thích hợp để đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường biển,
trong đó chú trọng đến phương tiện thiết bị hiện đại và hệ thống thông tin dữ liệu khoa
học về môi trường.
Ba là mở rộng hợp tác quốc tế song phương và đa phương trong lĩnh vực bảo vệ
môi trường biển để tranh thủ sự hỗ trợ ở những lĩnh vực cần thiết (cơ sở vật chất kỹ
thuật, đào tạo, huấn luyện đội ngũ khoa học – công nghệ, cán bộ quản lý), đồng thời để

vũ trụ năm 1997, hoàn toàn không gặp trục trặc về kỹ thuật khi xảy ra tai nạn. Trong khi
đó, vệ tinh của Nga, được phóng vào năm 1993, đã ngừng hoạt động. Các vệ tinh của
Iridium được thiết kế rất đặc biệt, có quỹ đạo bay thấp hơn phần lớn các vệ tinh viễn
thông và chuyển động khá nhanh, nhằm tránh xảy ra các vụ va chạm có thể xảy ra.
Hiện NASA đang giữ hợp tác chặt chẽ với Hệ thống giám sát vũ trụ nhằm giữ
khoảng cách an toàn cho ISS với các vật thể và tàu con thoi đang bay. Bên cạnh đó,
NASA còn nhận định các vụ va chạm giữa các vệ tinh sẽ xảy ra ngày một phổ biến hơn
và tính chất của nó cũng sẽ nghiêm trọng hơn trong những năm sắp tới.
* Ở AN GIANG:
- Tình hình ô nhiễm không khí:
Từ lâu khu vực đô thị thành phố Long Xuyên, thị xã Châu Đốc hay một số tuyến
đường giao thông có mật độ người, xe cộ qua lại cao, ô nhiễm bụi vượt tiêu chuẩn môi
trường, các khí thông thường khác như SO2, CO2… có nồng độ vượt tiêu chuẩn cho
phép. Nhiều thời điểm tại địa bàn sinh sống của mỗi chúng ta cũng bị ô nhiễm như có
nhiều bụi, rác, nước bẩn nhất là các dịp lễ hội, sinh hoạt tập thể, sau cơn mưa…
- Tình hình ô nhiễm nước:
Ở nhiều nơi nguồn nước mặt, nguồn nước ngầm không an toàn để ăn uống được
(do bị nhiễm độc chì, sắt và một số chất khác)… Nước thải chảy trên đường ô xuống
kênh Trà Sư cũng là một ví dụ cho sự ô nhiễm môi trường.
Việc giáo dục cho học sinh ở trường học - thế hệ tương lai về giữ vệ sinh môi
trường là rất quan trọng.
Bài học về môi trường từ các nước trên thế giới là bài học lớn cho chúng ta. Nhà
ở, trường học - chiếc nôi đầu đời phải đảm bảo vệ sinh môi trường được trang bị tốt cơ sở
vật chất, nhà vệ sinh cho học sinh phải sạch sẽ; nơi buôn bán thực phẩm, căn – tin phải
đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm (người bán phải khoẻ mạnh - được khám sức khoẻ
7
định kì, thực phẩm phải sạch, còn niên hạn sử dụng, được bảo quản đúng cách), phòng
học, sân bãi; nơi để xe phải gọn gàng, sạch sẽ, thoáng mát; có nơi để rác và rác phải
được phải được làm sạch thường xuyên.
2. YÊU CẦU VỀ NHẬN THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở HỌC SINH

mạnh mẽ bởi các tổ chức phi chính phủ mà nó trở thành một lĩnh vực trọng yếu của
các quốc gia công nghiệp và các quốc gia ven biển, đồng thời cũng là mối lo âu và sự
quan tâm bậc nhất của nhân loại, không loại trừ ai và không cho phép ai đứng ngoài
cuộc.
Mỗi học sinh phải có ý thức và hành động đúng trong việc bảo vệ tài nguyên thiên
nhiên - sử dụng hợp lí tài nguyên.
Việc giải quyết những vấn đề về môi trường đòi hỏi phải có những nỗ lực lớn
về chính trị, kinh tế, khoa học kĩ thuật mà bản thân học sinh phải cố gắng học tập
để góp phần làm cho môi trường trong lành, vì tương lai bền vững của xã hội - mỗi
người cùng làm một việc nhỏ vì môi trường sẽ tạo một thành công lớn. Ý thức giữ gìn,
bảo vệ môi trường là một khía cạnh làm nên đạo đức cá nhân - bạn đã từng ý thức, khó
chịu khi vệ sinh môi trường không được giữ gìn bởi những hành vi vô ý của người khác,
người lớn dạy bạn bảo vệ môi trường như thế nào, bạn đã vận động, nhắc nhở, tuyên
truyền mọi người bảo vệ môi trường ra sao - thiết nghĩ về pháp lý, Nhà nước cũng từng
bước có thêm những qui định quản lý và giám sát, xử lý những hành vi vi phạm việc bảo
8
vệ môi trường thiết thực hơn. Bộ mặt môi trường thể hiện tiến bộ xã hội. Chúng ta còn
phải làm nhiều việc trên đường hội nhập cùng thế giới, nhưng những việc trong tầm tay
thì ta phải làm, phải hình thành ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường ngay từ tấm bé ở mỗi
người - điều này rất khó ở ta nhưng phải làm, nếu không thì đến bao giờ thì ý thức tự giác
bảo vệ môi trường ở mỗi cá nhân mới thấm nhuần, để công nhân vệ sinh môi trường bớt
nhọc nhằn hơn.
IV. KẾT QUẢ:
Qua những cố gắng trong việc giáo dục bảo vệ môi trường, nhiều em học sinh đã
có ý thức hơn trong công việc bảo vệ môi trường, biết ăn uống hợp vệ sinh, đi tiêu tiểu
đúng nơi quy định, không xã rác bừa bãi, thường xuyên biết giữ gìn vệ sinh - vệ sinh,
quét dọn quanh nơi ở, trường lớp, phát quang bụi rậm, thường xuyên khai thông cống
rãnh, diệt lăng quăng, chấp hành nghiêm chỉnh luật Bảo vệ môi trường, biết vận động
mọi người xung quanh cùng bảo vệ môi trường…
V. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM