ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
P
P
H
H
Ạ
Ạ
M
MV
V
Ă
Ă
N
NT
T
I
I
C
C
Ô
Ô
N
N
G
GT
T
Á
Á
C
CT
T
H
H
A
A
N
N
H
H
Đ
Đ
Ố
Ố
I
IV
V
Ớ
Ớ
I
IC
C
Á
Á
C
CT
T
R
R
Ư
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2008
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
PHẠM VĂN TIẾN
C
C
Ả
Ả
T
T
H
H
A
A
N
N
H
HT
T
R
R
A
AC
C
H
H
U
U
Y
Y
C
C
Á
Á
C
CT
T
R
R
Ư
Ư
Ờ
Ờ
N
N
G
GD
D
Ạ
Ạ
Y
Y
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển nguồn nhân lực là vấn đề cốt lõi của sự phát triển bền vững
đất nước nên được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Bối cảnh quốc tế
hiện nay vừa tạo thời cơ lớn vừa đặt ra những thách thức không nhỏ cho giáo
dục nói chung, giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam nước ta; để góp phần đáp
ứng nhu cầu lao động có kỹ thuật, cần phải có chiến lược phát triển đào tạo
nghề. Việc xây dựng chiến lược phát triển đào tạo nghề góp phần thực hiện
chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2010 và định hướng năm 2020 mà Đại
hội Đảng Toàn quốc lần thứ X đề ra.
Đào tạo nghề tại Việt Nam có lịch sử phát triển gần 40 năm và góp phần
to lớn vào việc phát triển nguồn nhân lực của đất nước. Giáo dục nghề nghiệp
là một phân hệ của hệ thống giáo dục quốc dân, gồm: các trường Cao đẳng
nghề, Trung cấp nghề và các cơ sở giáo dục khác có dạy nghề.
Chất lượng giáo dục của các trường dạy nghề phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Một trong những yếu tố hàng đầu quyết định chất lượng giáo dục là chất lượng
hoạt động chuyên môn của các trường dạy nghề. Để hoạt động chuyên môn của
các trường hoạt động tốt, điều then chốt là phải tăng cường kiểm tra, thanh tra đối
với hoạt động này. Việc thanh tra hoạt động chuyên môn trong trường dạy nghề
chủ yếu được thực hiện theo phương thức kiểm tra nội bộ, bên cạnh đó phương
thức thanh tra từ bên ngoài do thanh tra các cấp tổ chức, đặc biệt là cơ quan thanh
tra các cấp quản lý nhà nước về dạy nghề. Nhờ các hoạt động thanh tra này mà
hoạt động chuyên môn của trường dạy nghề được nhận diện chính xác, có những
điều chỉnh và những cải tiến đáng kể . Nói đến quản lý hoạt động chuyên môn
là phải nói đến khâu kiểm tra, thanh tra hoạt động này. Đây là một khâu và là một
chức năng quản lý của lãnh đạo và của các nhà quản lý giáo dục theo phân cấp
quản lý trong bộ máy quản lý giáo dục của nước ta hiện nay.
Vai trò của thanh tra và sự cần thiết đổi mới, hoàn thiện tổ chức và hoạt
động thanh tra đã được Đảng và Nhà nước rất quan tâm. Nghị quyết Trung 3
đào tạo ngắn hạn). Trong đó có nhiều trường, trung tâm hoạt động có hiệu
quả, thực hiện tốt mục tiêu, chương trình đào tạo, đảm bảo chất lượng đào tạo,
nâng cao uy tín trên thị trường lao động.
Tuy vậy, vẫn tồn tại một số cơ sở dạy nghề ở mức độ khác nhau, ở khâu
này hay khâu khác chưa thực hiện đúng các quy định về quản lý đào tạo, hệ
thống công cụ thanh tra chưa được cải tiến, qui trình chưa chặt chẽ dẫn đến chất
lượng đào tạo kém, ảnh hưởng đến uy tín của ngành dạy nghề, chưa đáp ứng
được yêu cầu sử dụng lao động có kỹ thuật cao trong hội nhập kinh tế quốc tế.
Từ những phân tích trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu luận văn với
tiêu đề: “Cải tiến công tác thanh tra đối với hoạt động chuyên môn của các
trường dạy nghề"
2. Mục đích nghiên cứu
Góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra của Tổng cục
dạy nghề đối với hoạt động chuyên môn của các trường dạy nghề.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Công tác thanh tra của Tổng cục dạy nghề đối
với công tác chuyên môn của các trường dạy nghề.
- Đối tượng nghiên cứu: Những thay đổi trong công tác thanh tra của
Tổng cục dạy nghề đối với hoạt động chuyên môn của các trường dạy nghề
hiện nay.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu thực hiện có kết quả một số thay đổi đối với các thành tố cấu trúc
của công tác thanh tra của Tổng cục dạy nghề đối với hoạt động chuyên môn
của các trường dạy nghề thì công tác thanh tra của Tổng cục sẽ có tác động
tích cực hơn đối với hoạt động chuyên môn của các cơ sở dạy nghề; đồng thời
đảm bảo cho các quy định của pháp luật về dạy nghề được thực hiện tốt.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Chƣơng 3: Đề xuất biện pháp cải tiến công tác thanh tra của Tổng cục
dạy nghề đối với hoạt động chuyên môn của các trường dạy nghề.
5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẢI TIẾN CÔNG TÁC THANH TRA
HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN CỦA CÁC TRƢỜNG DẠY NGHỀ
1.1. Vài nét lịch sử nghiên cứu vấn đề
Ngày 29/10/1988, Bộ giáo dục (Nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã ban
hành Quyết định số 1019/QĐ, quy định về tổ chức và hoạt động của hệ thống
Thanh tra giáo dục. Ngày 28/09/1992, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ)
ban hành Nghị định 358/HĐBT quy định về tổ chức hoạt động của Thanh tra
giáo dục. Sau đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 478/QĐ
ngày 11/03/1993 quy định về quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống thanh
tra giáo dục và đào tạo. Tháng 12/1998, Luật Giáo dục nước Cộng Hòa Xã
Hội Chủ Nghĩa Việt Nam được ban hành, tại mục 4 chương 7 từ Điều 98 đến
Điều 103 đã quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của thanh tra giáo
dục và đối tượng thanh tra.
Từ trước đến nay đã có một số tác giả bàn về vấn đề thanh tra, kiểm tra
giáo dục nói chung và công tác thanh tra chuyên môn của các trường Phổ
thông và các trường Giáo dục nghề nghiệp nói riêng. Tác giả Đặng Quốc Bảo
xác định: Quản lý giáo dục có 04 chức năng cụ thể: Kế hoạch hóa, chỉ huy,
điều hành, kiểm tra. Trong đó, “kiểm tra là công việc gắn bó với sự đánh giá
tổng kết kinh nghiệm giáo dục, điều chỉnh mục tiêu” [4, tr.125].
Một số Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành giáo dục, các đề tài về thanh tra
giáo dục trong các lớp huấn luyện cán bộ thanh tra của một số tác giả cũng đề
cập đến vấn đề thanh tra, kiểm tra, bồi dưỡng đội ngũ thanh tra và đề cập sâu
vào việc thanh tra một cấp học cụ thể như Luận văn của tác giả Lê Văn Vương
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động
quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người
quản lý) lên khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm
cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [13, tr.29].
Một cách tiếp cận khác của nhà lý luận quản lý nước ngoài O. Donnel
đã cho rằng: “Quản lý là sự thiết lập và giữ gìn môi trường nội bộ của một tổ
chức mà ở đó, mọi người cùng nhau làm việc thoải mái, cộng tác để đạt được 7
những hiệu quả và hiệu suất trong công việc vì mục đích chung của tập thể,
của tổ chức đó”.
Bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều
khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong
một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt
được mục tiêu đề ra.
Xã hội ngày càng phát triển, vai trò của quản lý càng được nhấn mạnh
và nội dung của hoạt động quản lý càng phức tạp. Tác động quản lí thường
mang tính tổng hợp gồm nhiều biện pháp khác nhau. Vì vậy, trong quản lý
không thể tuân thủ theo những quy định cứng nhắc mà phải linh hoạt, mềm
dẻo. Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật. Là một khoa học vì
các hoạt động quản lý luôn là một hoạt động có tổ chức, có định hướng trên
những quy luật, những nguyên tắc và phương pháp hoạt động cụ thể. Quản lý
đồng thời là một nghệ thuật vì hoạt động quản lý là một hoạt động thực hành
trong thực tiễn vô cùng phong phú và đầy biến động. Không có một nguyên
tắc chung nào cho mọi tình huống. Nhà quản lý phải làm sao để có thể xử lý
sáng tạo, thành công mọi tình huống nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu đề
ra, điều đó phụ thuộc vào bí quyết sắp xếp các nguồn lực, nghệ thuật giao tiếp,
ứng xử, khả năng thuyết phục, kỹ năng sử dụng biện pháp của từng người.
Như vậy quản lý là một hoạt động mang tính tất yếu của xã hội. Chủ thể
QLGD được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân nhằm thực hiện
mục tiêu: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Theo lý luận giáo dục hiện đại, QLGD được hiểu như “việc thực hiện
đầy đủ các chức năng kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đối với toàn
bộ các hoạt động giáo dục” [14, tr.17]. Quá trình của hệ quản lý này dựa trên
cơ sở của việc ra những quyết định đúng đắn, việc điều chỉnh linh hoạt và việc
xử lý thông tin về các hoạt động giáo dục một cách kịp thời. Trong cuốn Giáo
dục học, Phạm Viết Vượng đã viết: “Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục
là tổ chức giáo dục có hiệu quả để đào tạo ra lớp thanh niên thông minh, sáng
tạo, năng động, tự chủ, biết sống và biết phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân
và xã hội” [28, tr.206]. 9
Theo Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang khái niệm quản lý giáo dục là khái
niệm đa cấp (bao hàm cả quản lý hệ thống giáo dục quốc gia, quản lý các phân
hệ của nó, đặc biệt là quản lý trường học) “Quản lý giáo dục là hệ thống
những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng,
thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm
hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự
kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [25, tr.35].
Nói chung, QLGD là một loại hình của quản lý xã hội, là quá trình vận
dụng những nguyên lý, phương pháp, khái niệm của khoa học quản lý vào
một lĩnh vực hoạt động cụ thể, một ngành chuyên biệt, đó là ngành giáo dục.
Mục đích cuối cùng của QLGD là nâng cao chất lượng giáo dục.
1.2.3. Quản lý nhà trường
“Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong
phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý
giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo
trong", chỉ "một sự kiểm tra xem xét từ bên ngoài vào một đối tượng nhất định".
Theo từ điển Tiếng Việt: "Thanh tra (người thuộc cơ quan có thẩm
quyền) kiểm tra, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí
nghiệp" [29,tr. 838].
Trong cuốn "Khoa học tổ chức và quản lý - Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn", Nhà xuất bản Thống kê đã nêu: "Thanh tra là hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước, có chức năng duy trì các hoạt động của cơ quan và
của công chức hành chính phù hợp với pháp luật của nhà nước, bằng các hoạt
động xem xét, thẩm định lại những hành vi của công chức, những hoạt động
của cơ quan hành chính nhà nước trên cơ sở những quy định pháp lý về quyền
hạn, nhiệm vụ của các cá nhân (công chức, cán bộ và các nhân viên khác trong
cơ quan hành chính và tổ chức)"; "Thanh tra là một khái niệm thuộc một chức
năng đặc trưng của quản lý hành chính nhà nước. Thanh tra có cơ cấu trong tổ 11
chức bộ máy hành pháp. Thanh tra khác với hoạt động kiểm tra về các yếu tố
chủ thể, nguồn gốc phát sinh, về quy trình hoạt động và về hậu quả do chúng
mang lại" [8, tr.299, 304].
Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về công tác thanh tra thì có
thể đưa ra khái niệm sau: "Thanh tra là một dạng hoạt động, là một chức năng
của quản lý nhà nước được thực hiện bởi chủ thể quản lý có thẩm quyền, nhân
danh quyền lực nhà nước, nhằm tác động đến đối tượng quản lý trên cơ sở
xem xét, đánh giá ưu khuyết điểm, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và
xử lý vi phạm, tăng cường quản lý, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng
cường pháp chế bảo vệ quyền lợi nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của
công dân" [7, tr.136].
Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 đã xác định rõ: "Thanh tra là chức năng
thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước, là phương thức bảo đảm pháp chế,
tăng cường kỷ luật trong quản lý nhà nước, thực hiện quyền dân chủ xã hội
Về mối quan hệ giữa thanh tra và quản lý được Lênin chỉ ra rằng:
"Quản lý đồng thời phải có thanh tra, quản lý và thanh tra là một chứ không
phải là hai". Trong mối quan hệ đó, thì quản lý là nhân tố có trước, nó quyết
định mục tiêu, yêu cầu, nội dung đối với hoạt động thanh tra. Quản lý và lãnh
đạo mà không coi trọng công tác thanh tra là tự mình bỏ rơi công cụ của mình.
Như vậy có thể rút ra kết luận: thanh tra là một trong những chức năng
của hoạt động quản lý nhà nước. Nói cách khác là nếu không thanh tra, kiểm
tra thì không thể làm tốt chức năng quản lý nhà nước và làm cho quản lý sẽ
mất đi một chức năng thiết yếu và sẽ không thể mang lại hiệu quả cao của hoạt
động quản lý.
1.2.5. Hoạt động chuyên môn
Các trường dạy nghề là đơn vị hoạt động theo chức năng chuyên môn
của ngành Dạy nghề thuộc hệ thống giáo dục Quốc dân có nhiệm vụ thực hiện
theo Luật, Nghị định, Quyết định, Thông tư, Điều lệ và các Văn bản khác có
lien quan của ngành Giáo dục, Dạy nghề. Các hoật động chuyên môn trong
các trường dạy nghề được hiểu như sau: 13
(1). Hoạt động quản lý của Hiệu trưởng, Ban giám hiệu nhà trường các
hoạt động chuyên môn khác dưới sự chỉ đạo về chuyên môn của ngành Giáo
dục, Dạy nghề.
(2). Hoạt động Dạy - Học của giáo viên và học sinh, chịu sự quản lý của
Hiệu trưởng, Ban giám hiệu nhà trường.
- Những hoạt động quản lý Hiệu trưởng:
+ Xây dựng kế hoạch năm học;
+ Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên;
+ Bố trí sử dụng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên;
+ Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện chủ trương, đường lối
của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước;
+ Người giáo viên khi lên lớp phải có đủ trình độ chuyên môn và sư
phạm theo quy định của từng cấp học mà mình tham gia giảng dạy;
+ Nắm vững chương trình, nội dung, kiến thức, kỹ năng nghề, vận dụng
các phương pháp dạy học tiên tiến phù hợp với từng nghề đào tạo;
+ Chuẩn bị hồ sơ chuyên môn theo quy định của ngành đề ra;
+ Thực hiện đúng chương trình, kế hoạch giảng dạy, giáo dục, soạn bài,
chuẩn bị bài giảng đầy đủ;
+ Thực hiện tốt những bài thí nghiệm, các kỹ năng thực hành nghề;
+ Kiểm tra chấm bài, đánh giá kết quả học tập của học sinh nghiêm túc;
+ Thường xuyên sinh hoạt tổ chuyên môn, nâng cao kỹ năng tự nhiên
khoa học, tìm tòi và học hỏi về chuyên môn nhằm bồi dưỡng và nâng cao
nghiệp vụ chuyên môn của mình.
Như vậy, hoạt động thanh tra giáo dục dạy nghề của trường dạy nghề có
hai lĩnh vực thuộc hai đối tượng khác nhau đó là hoạt động sư phạm của giáo
viên và hoạt động quản lý của Hiệu trưởng, tuy hai mặt hoạt động nó khác
nhau nhưng nó đều chung một mục đích là tạo nên một môi trường sư phạm
lành mạnh trong nhà trường và đều hướng tới một mục đích là nâng cao chất
lượng giáo dục nghề nghiệp, giúp các em học sinh có điều kiện tốt để học tập,
phát triển thể chất, rèn luyện kỹ năng nghề trong các trường nghề. 15
1.2.6. Thanh tra hoạt động chuyên môn
1.2.6.1. Thanh tra giáo dục
Thanh tra giáo dục là hoạt động kiểm tra có tính chất nhà nước của cơ
quan quản lý giáo dục cấp trên đối với cơ quan, tổ chức và cá nhân cấp dưới
do một tổ chức chuyên biệt (tổ chức thanh tra) tiến hành với các chức năng:
đánh giá, phát hiện, điều chỉnh và giúp đỡ đối tượng thanh tra nhằm đảm bảo
pháp chế, giữ vững kỷ cương, tăng cường kỷ luật và góp phần nâng cao chất
lượng và hiệu quả giáo dục - đào tạo.
trình quản lý, đảm bảo tạo lập mối liên hệ ngược thường xuyên, kịp thời giúp
người quản lý hình thành cơ chế, điều chỉnh hướng đích trong quá trình quản
lý. Với đối tượng, thì thanh tra giáo dục tác động tới ý thức, hành vi con người
nâng cao tinh thần trách nhiệm, động viên thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ,
uốn nắn, giúp đỡ sửa chữa sai sót, khuyết điểm và phổ biến kinh nghiệm giáo
dục - đào tạo.
* Mục đích của thanh tra giáo dục
Hoạt động thanh tra giáo dục không có mục đích tự thân mà chỉ đo
lường, đánh giá một cách khách quan tình hình công việc, việc thực hiện
nhiệm vụ của đối tượng thanh tra, tác động vào đối tượng quản lý, các nhà
trường, giúp đỡ phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, khen chê kịp thời,
kiến nghị để cải tiến tổ chức quản lý và góp phần nâng cao chất lượng và hiệu
quả giáo dục - đào tạo.
* Những nguyên tắc chỉ đạo hoạt động thanh tra giáo dục
- Nguyên tắc pháp chế: Hoạt động thanh tra giáo dục phải dựa trên cơ
sở pháp luật, hoạt động theo luật định, không thể tuỳ tiện.
- Nguyên tắc tính đảng: Thanh tra giáo dục phải quán triệt đường lối,
quan điểm giáo dục của Đảng về xây dựng nhà nước pháp quyền.
- Nguyên tắc tính kế hoạch: Thanh tra giáo dục phải nằm trong toàn bộ
chương trình, kế hoạch đã định, mặt khác, thanh tra phải có kế hoạch và nhằm
đạt được những mục tiêu nhất định.
- Nguyên tắc tập trung dân chủ: Tổ chức thanh tra cấp trên có quyền
phủ quyết những kết luận kiến nghị của tổ chức thanh tra cấp dưới và có 17
quyền tổ chức phúc tra (tập trung). Các tổ chức, cơ quan, cá nhân được thanh
tra có quyền khiếu nại, khiếu tố, đề xuất, kiến nghị với các tổ chức thanh tra
xem xét, giải quyết (dân chủ).
- Nguyên tắc tính khách quan: Thanh tra trong giáo dục phải đảm bảo
chất nhà nước của các cấp quản lý giáo dục đối với nhà trường, có nhiệm vụ
chủ yếu là đánh giá toàn diện nhà trường về: đội ngũ giáo viên, nhân viên; cơ
sở vật chất kỹ thuật; tình hình thực hiện các nhiệm vụ của nhà trường; công
tác quản lý của hiệu trưởng nhằm bảo đảm pháp chế, tăng cường kỷ luật, kỷ
cương, nâng cao hiệu lực quản lý giáo dục, tạo điều kiện cải tiến cơ chế quản
lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục.
Để hoạt động chuyên môn của các trường hoạt động tốt, điều then chốt là
phải tăng cường kiểm tra, thanh tra đối với hoạt động này. Việc thanh tra hoạt
động chuyên môn trong trường học chủ yếu được thực hiện theo phương thức
kiểm tra nội bộ, bên cạnh đó phương thức thanh tra từ bên ngoài do bộ máy
thanh tra ngoài tổ chức, do cấp quản lý cấp trên thực hiện cũng có ý nghĩa rất
quan trọng.
Nhờ các hoạt động thanh tra này mà hoạt động chuyên môn của trường
dạy nghề được nhận diện chính xác, có những điều chỉnh và những cải tiến
đáng kể. Vì lẽ đó nói đến quản lý hoạt động chuyên môn là phải nói đến khâu
kiểm tra, thanh tra hoạt động này. Đây là một khâu cũng là một chức năng
quản lý của lãnh đạo và của các nhà quản lý giáo dục theo phân cấp quản lý
trong bộ máy quản lý giáo dục của nước ta hiện nay.
1.3. Hoạt động thanh tra chuyên môn trƣờng dạy nghề
1.3.1. Đặc điểm hoạt động giáo dục ở các trường dạy nghề
1.3.1.1. Hoạt động giáo dục ở các trường dạy nghề
Theo Luật Giáo dục. Điều 36. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp
(1). Cơ sở giáo dục nghề nghiệp gồm:
- Trường trung cấp chuyên nghiệp;
- Trường cao đẳng nghề, trường trung cấp nghề, trung tâm dạy nghề,
lớp dạy nghề (sau đây gọi chung là cơ sở dạy nghề). 19
(2). Cơ sở dạy nghề có thể được tổ chức độc lập hoặc gắn với cơ sở sản
Để quản lý tốt hoạt động dạy học ở Trường dạy nghề, nhà trường phải xác
định mục tiêu giáo dục: "Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có
đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc
lập dân tộc và CNXH, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng
lực của công dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [5, tr.18].
Các trường dạy nghề được quyền tự chủ và chịu trách nhiệm xây dựng
chương trình, giáo trình, kế hoạch giảng dạy học tập đối với ngành nghề được
phép đào tạo.
- Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục nghề nghiệp:
+ Nội dung giáo dục nghề nghiệp phải tập trung đào tạo năng lực thực
hành nghề nghiệp, coi trọng giáo dục đạo đức, rèn luyện sức khỏe, rèn luyện
kỹ năng theo yêu cầu đào tạo của từng nghề, nâng cao trình độ học vấn theo
yuêu cầu đào tạo.
+ Phương pháp giáo dục nghề nghiệp phải kết hợp rèn luyện kỹ năng
thực hành với giảng dạy lý thuyết để giúp người học có khả năng hành nghề
và phát triển nghề nghiệp theo yêu cầu của từng công việc.
Chất lượng của giáo dục của các trường dạy nghề phụ thuộc vào nhiều
yếu tố. Một trong những yếu tố hàng đầu quyết định chất lượng của giáo dục
là chất lượng hoạt động chuyên môn của các trường dạy nghề. Nội dung hoạt
động chuyên môn trong nhà trường là hoạt động của chủ thể quản lý (hiệu
trưởng và các cơ quan quản lý cấp trên) nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt
động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy
động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo
trong nhà trường.
1.3.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục ở các trường dạy nghề
* Cán bộ quản lý
Đội ngũ cán bộ quản lý ở các Trường dạy nghề cần đáp ứng đầy đủ các
tiêu chí:
22
các nghề trong ngành đồng thời phải có kiến thức và kỹ năng sư phạm. Như
vậy, giáo viên trong các trường dạy nghề trong quá trình giảng dạy đào tạo
phải trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức chuẩn của môn học cần phải
nắm vững hệ thống kỹ năng nghề phù hợp với cấp đào tạo, giúp họ tự học, tự
tìm tòi lời giải và tự kiểm tra nhận thức của mình, mức độ cao hơn tự mở rộng
kiến thức qua các tài liệu tham khảo khác nhau, giúp họ tự tổ chức học nhóm,
học tổ, trao đổi thảo luận và giải quyết vấn đề nhằm đạt mục tiêu đào tạo.
* Cán bộ, nhân viên kỹ thuật
Cán bộ, nhân viên kỹ thuật trong trường Cao Đặng Nghề, Trung Cấp
Nghề là những người có tay nghề nhất định góp phần vào việc hướng dẫn học
sinh thực hành môn học và rèn luyện các kỹ năng nghề nghiệp.
Cán bộ, nhân viên kỹ thuật cần phải có trình độ tay nghề càng cao càng
tốt, có nhiều năm kinh nghiệm trong sản xuất và hướng dẫn thực hành. Thông
qua các giáo viên dạy thực hành, nhà trường có thể điều chỉnh lại nội dung đào
tạo, bởi vậy các giáo viên dạy thực hành phải có kỹ năng truyền đạt tốt cho
học sinh. Bên cạnh đó, các Cán bộ, nhân viên kỹ thuật phải thường xuyên nắm
chắc tập thể học sinh, nhiệt tình với công tác chỉ đạo thực hành tại xưởng thực
hành. Ngoài ra, các nhân viên thực hành thường xuyên được bồi dưỡng về
chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm nhằm tăng cường khả năng truyền đạt cho
học sinh.
Thực trạng dạy học của các trường dạy nghề trong những năm qua có
nhiều chuyển biến và đạt kết quả cao về các mặt, tuy nhiên để đáp ứng được
nhu cầu phát triển giáo dục đào tạo trong giai đoạn hiện nay thì đội ngũ giáo
viên và lãnh đạo các trường cần phải cố gắng rất nhiều trong việc nâng cao
chất lượng giáo dục trong nhà trường nói chung và chất lượng thực hành nghề
nói riêng. Giáo viên cần có cuộc sống ổn định để họ thực sự an tâm công tác
và gắn bó với nhà trường. Đội ngũ giáo viên cần có phẩm chất tốt, lập trường
tư tưởng vững vàng, nhiệt tình yêu nghề, đoàn kết, có ý thức phấn đấu vươn
Copyright: Tài liệu đại học ©