1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ LAN CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN PHỤC HƯNG VÀ SỰ
THỂ HIỆN Nể TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM
BI KỊCH CỦA WILLIAM SHAKESPEARE
LUẬN VĂN THẠC SỸ TRIẾT HỌC LUẬN VĂN THẠC SỸ TRIẾT HỌC
Hướng Dẫn Khoa Học:
PGS.TSKH.NGƯT. Đỗ Văn Khang Hà Nội, 2010 3
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chương 1. BẢN CHẤT CỦA CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN PHỤC HƯNG 12
1.1. Thời đại và những tiền đề của chủ nghĩa nhân văn Phục hưng 12
1.2. Chủ nghĩa nhân văn Phục hưng trào lưu tư tưởng cơ bản tạo nờn giỏ trị
rực rỡ của nền văn nghệ Phục hưng 24
Chương 2. BIỂU HIỆN CỦA CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN TRONG MỘT SỐ TÁC
PHẨM BI KỊCH CỦA WILLIAM SHAKESPEARE Error! Bookmark not defined.
2.1.Thời đại Phục hưng ở Anh và con người Shakespeare 43
2.2. Hamlet, Otenlo, Vua Lia và Macbet những tỏc phẩm tiờu biểu của
W.Shakespeare thể hiện được tính nhân văn cao cả 58
kế thừa, phỏt triển tiếp ở Phục hưng và hoàn thiện dần đến ngày nay. Sự hoàn
thiện đó được biểu hiện ở cỏc mục tiờu xõy dựng xó hội mới.
Đối với Đảng và Nhà nước ta mục tiờu lớn nhất đề ra hiện nay là : Xõy
dựng nước cộng hũa xó hội chủ nghĩa Việt Nam thành một quốc gia "dân
giàu, nước mạnh, xó hội cụng bằng, dõn chủ, văn minh" [10,341]. Đây là
những cơ sở mang tính nhân văn đối với sự tiến bộ và phỏt triển của con
người Việt Nam trong thời kỳ quá độ xõy dựng chủ nghĩa xó hội. Đó cũng là
nền tảng để xõy dựng CNNV kiểu mới - tức là CNNV cho con người Việt
Nam trong thời kỳ mới, giai đoạn phỏt triển mới. Trong đó CNNV được hiểu
là học thuyết hướng đến con người, khẳng định vị thế của con người, tụn
trọng con người, mở đường cho sự phỏt triển toàn diện đối với sở trường, tài
trớ, khả năng của mỗi con người, cũng như tất cả mọi người.
Hiện nay, dưới sự lónh đạo của Đảng, Nhà nước, dõn tộc Việt Nam
đang tiến hành sự nghiệp cụng nghiệp húa - hiện đại húa (CNH - HĐH) đất
nước một cỏch toàn diện. Quỏ trỡnh CNH - HĐH ở Việt Nam cú những nét
5
tương đồng với chõu Âu thời Phục hưng : thoát thai từ chế độ phong kiến,
xuất phát điểm là nền kinh tế nụng nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến
tranh. Do đó, để phỏt huy tối đa sức sỏng tạo của người Việt Nam nhằm CNH
- HĐH thành cụng chỳng ta cần thiết phải nghiờn cứu sõu về CNNV Phục
hưng để cú thể kế thừa, tiếp thu những giỏ trị của nú.
Chớnh trong thời Phục hưng - những năm của thế kỷ XIV, XV, XVI
với những thành tựu đó cú, với những trầm tích hào quang để lại người ta
thấy đây thật sự là thời đại của những "con người khổng lồ". Sự "khổng lồ" ấy
nằm trong trớ tuệ, tư tưởng của những cỏ nhõn cụ thể cũng như tư duy của
thời đại. Nghiờn cứu CNNV Phục hưng chúng ta không thể khụng nghiờn cứu
William Shakespeare nhà soạn kịch thiờn tài của nước Anh núi riờng, của
nhõn loại nói chung. Tư tưởng nhân văn chủ nghĩa của ụng khụng chỉ mang
lại sức sống cho thời đại Phục hưng mà cũn khơi nguồn cho dũng chảy nhân
nền văn hiến dõn tộc ngàn năm. Nhưng trong thời đại mới, những giỏ trị ấy
cần được nõng lờn một trỡnh độ mới, cao hơn về chất, tạo ra bước đột phá,
vượt lờn chớnh mỡnh để người Việt Nam sỏnh ngang với những dõn tộc văn
minh, những cường quốc phỏt triển trờn thế giới.
Đi từ khởi điểm đến mục đích cần cú những giải pháp để đạt đến hiệu
quả tối ưu. Vỡ vậy, trong tiến trỡnh vận động để hiểu rừ về giỏ trị của phương
thức sản xuất mới, để tỡm hiểu thấu đáo những giỏ trị nhân văn được tạo nờn
bởi con người thỡ con đường ngắn nhất, cỏch thức hợp lý, hiệu quả nhất là
tỡm hiểu về CNNV ở chính quê hương của nú - nơi thăng hoa của CNNV đến
đỉnh cao. Đó chính là Tõy Âu thời Phục hưng. Những giỏ trị và thành tựu của
thời kỳ Phục hưng đó được lịch sử chứng minh.
Với những căn cứ trờn, luận văn được thực hiện nhằm nghiờn cứu bản
chất triết học của CNNV Phục hưng và sự thể hiện của nú trong một số tỏc
7
phẩm bi kịch : Hamlet, Otenlo, Vua Lia và Macbet của W.Shakespeare. Đồng
thời, đề xuất một số vấn đề của CNNV kiểu mới ở nước ta hiện nay.
2. Tổng quan tỡnh hỡnh nghiờn cứu
Cho đến nay cú khỏ nhiều cụng trỡnh khoa học nghiờn cứu về CNNV
Phục hưng và về cỏc tỏc phẩm bi kịch của W.Shakespeare. Tuy nhiên chưa có
công trỡnh khoa học nào nghiờn cứu đề tài trờn bỡnh diện bản chất CNNV
Phục hưng qua một số tỏc phẩm bi kịch của W.Shakespeare.
Gần với đề tài này, nhưng ở một góc độ khỏc, cú một số cụng trỡnh như :
* Sỏch tiếng Việt
1. Đặng Thai Mai (1949) : Chủ nghĩa nhân văn Phục hưng dưới thời kỳ
văn hóa Phục hưng. Tập thi luận và tài liệu.
Trong tỏc phẩm này, tỏc giả đó giới thiệu một cỏch tương đối toàn diện
và cú sự phõn tớch một cỏch sõu sắc về những điều kiện phỏt sinh, cỏc yếu
tố, cỏc nhõn vật cựng nhiều tỏc phẩm tiờu biểu của phong trào văn húa Phục
hưng. Đồng thời, trong cuốn sỏch này, tỏc giả cũng phõn tớch vai trũ, ảnh
phõn tớch, nhỡn nhận dưới góc độ văn học chứ khụng phải góc độ triết học.
Tuy nhiờn, cuốn sỏch là một tư liệu đáng quý cho luận văn trong quá trỡnh
nghiờn cứu.
* Sỏch tiếng Anh
1. Donald Kagan (cựng nhiều tỏc giả) (1999) : The Wester Heritage prentice
hall, Internation Ltd (UK) London ( từ trang 212 : Renaissance and discovery)
2. Robert E. Lerner (cựng nhiều tỏc giả) (1993): Western Civilizations -
their history and their culture W.W.Norton and Company Ltd 10 Coptic street
London (Chương 13 : The Civilization of the Renaissance trang 403 đến trang
440)
9
Đây là những cụng trỡnh nghiờn cứu bằng tiếng Anh của cỏc tỏc giả
nước ngoài. Trong những cuốn sỏch này, cỏc tỏc giả đó trỡnh bày một cỏch
hệ thống về lịch sử văn minh phương Tây, con người phương Tây hay những
di sản văn minh phương Tây. Trong các tỏc phẩm ấy cú những chương, phần
viết về thời Phục hưng (tác giả luận văn đó ghi rừ số trang trong phần ngoặc
đơn sau mỗi tỏc phẩm). Cỏc cuốn sỏch này viết về thời Phục hưng trong vai
trũ là một giai đoạn tất yếu của lịch sử với những thành tựu to lớn, thậm chớ
rất huy hoàng. Tỏc giả của những cụng trỡnh này đó thể hiện phương pháp
làm việc khoa học, nghiờm tỳc, cú hệ thống, đưa ra được những dẫn chứng,
cứ liệu sinh động về thời Phục hưng. Những cụng trỡnh này đó mang lại
những thông tin, tư liệu quý giỏ, cú thể sử dụng để nghiờn cứu tổng hợp về
thời kỳ này. Tuy nhiờn, những cụng trỡnh mới chỉ dừng lại ở việc nghiờn cứu
lịch sử, thống kê. Đây chưa phải là những chuyờn luận nghiờn cứu sõu về
thời kỳ Phục hưng và CNNV.
3. Kenneth Muir (1985) : Interpretations of Shakespeare : Bristish
accademy Shakespeare lectures.
Cuốn sỏch bằng tiếng Anh này tập hợp những bài giảng của cỏc nhà
phờ bỡnh nổi tiếng cuối thập kỷ 80 của thế kỷ XX bỡnh luận về sự thể hiện
* Phạm vi nghiờn cứu
Trong phạm vi của một luận văn thạc sỹ khoa học Triết học, luận văn
chỉ đi sâu nghiên cứu bốn tỏc phẩm kịch Hamlet, Otenlo, Vua Lia và Macbet
của W.Shakespeare một trong những đại biểu điển hỡnh nhất của phong trào
văn hóa Phục hưng.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận
11
Luận văn đó vận dụng thế giới quan duy vật và phương pháp biện
chứng của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để giải
quyết vấn đề. Đồng thời, luận văn cũn dựa vào luận điểm của Lờnin, khi
Lờnin núi rằng, mỗi một xó hội luụn cú hai nền văn hóa, văn hóa của giai cấp
thống trị giữ vai trũ thống trị. Như thế, khi giai cấp tư sản lớn mạnh muốn
chiếm lĩnh xó hội nú phải chiếm lĩnh văn hóa trước. Luận văn đó tỡm thấy sự
điển hỡnh này ở thời đại Phục hưng.
* Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện bằng phương pháp liên ngành : Triết học - Mỹ
học - Văn học qua việc xác định ảnh hưởng của tư tưởng triết học thời đại,
của văn học đối với sự hỡnh thành CNNV Phục hưng.
6. Đóng góp của luận văn
Luận văn đó nghiờn cứu được bản chất cũng như biểu hiện của CNNV
trong một số tỏc phẩm bi kịch của W.Shakespeare.
7. Ý nghĩa của luận văn
Luận văn được thực hiện nhằm tỡm ra tiến trỡnh phỏt triển của tư
tưởng nhân văn và đặc trưng phát triển của CNNV trong cỏc tỏc phẩm bi kịch
của W.Shakespeare
Luận văn cú thể được sử dụng làm tư liệu giảng dạy, nghiờn cứu, tham
khảo trong những nội dung có liên quan đến chủ nghĩa nhân văn, đến tư tưởng
và cỏc tỏc phẩm kịch của W.Shakespeare về những vấn đề con người và sự
Phong trào văn hoá Phục hưng - ngọn giú mới này bắt đầu thổi lờn từ đất
Italia. Tiếp đó nó lan rộng ra các nước ở tõy Âu và trung Âu. Người Italia gọi
phong trào này là “Renascita”, người Pháp đặt tờn cho nú là “Le - Renaissance”,
"Renascita” hay “Le- Renaissance” đều cựng một nghĩa, cú thể dịch là “Phục
hưng” hoặc “Tỏi sinh” hoặc nôm na hơn nữa cú thể dịch là “sống lại”.
13
Nhưng “Phục hưng” cỏi gỡ ? Cỏi gỡ được “Tỏi sinh”, được làm “sống
lại”? Một số học giả phương Tây cho rằng phong trào này nhằm khôi phục lại
nền văn hoá cổ đại Hy Lạp và La Mó vừa được phỏt hiện nhờ những cuộc
khai quật, nhờ những bản sỏch chộp tay từ thời đó cũn giữ gỡn được. Đúng là
từ thế kỷ XIV và tiếp theo là trong hai thế kỷ XV, XVI ở chõu Âu cú cả một
phong trào đi tỡm kiếm những di tớch của hai nền văn hoá cổ đại Hy Lạp, La
Mó. Người ta đua nhau học tiếng Hy Lạp và tiếng La Tinh để đọc cỏc bản
chép tay đó. Việc dịch thuật, giới thiệu sỏch và xuất bản cỏc tỏc phẩm triết
học, văn học cổ Hy Lạp đó thu hỳt được số đông những học giả, nhà nghiờn
cứu, những ụng chủ nhà in… Đúng là chưa bao giờ Hy Lạp và La Mó cổ đại
được chú ý, được đề cao, được say mờ nghiờn cứu đến như vậy.
Nhưng thật là sai lầm nếu cho rằng mục đích của văn hoá Phục hưng là
nhằm khụi phục lại những nền văn hoá cổ đại đó, thật là sai lầm nếu nghĩ rằng
phong trào sôi động này chỉ mang ý nghĩa phục cổ đơn thuần.
Thật vậy, nhờ được tận mắt nhỡn ngắm những di tớch cũn xút lại của
hai nền văn minh Hy Lạp, La Mó mà cỏc cuộc khai quật mới phỏt hiện được,
nhờ được tự mỡnh đọc và tỡm hiểu ý nghĩa của cỏc tỏc phẩm cổ đại Hy Lạp,
La Mó (qua nguyờn tỏc hoặc bản dịch) phương Tây có dịp để đối chiếu và so
sỏnh với nền văn hoá Trung cổ, họ đó rỳt ra được một kết luận quan trọng :
Thời kỳ Trung cổ Nhà nước phong kiến và Nhà thờ đó kỡm hóm nền văn hoá,
hơn thế nữa, đó chà đạp thụ bạo lờn quyền sống, quyền tự do của con người.
Họ cảm thấy như mỡnh vừa trải qua một “đêm trường” tăm tối. Họ nhận ra
rằng cổ đại Hy Lạp sở dĩ đó xõy dựng một nền văn minh rực rỡ chớnh là vỡ
khổng lồ về tư tưởng, về nhiệt tỡnh và về tớnh cỏch, khổng lồ về tài năng mọi
mặt và về sự hiểu biết sõu rộng” [25,106]. Kiểu người “khổng lồ” đó trên thực
tế đó xuất hiện như Leonadơvanxi, nhà hoạ sỹ kiờm bỏc học, kiờm kỹ sư…
Đó là Anbe Đuyree, vừa là học sỹ, vừa là nhà điêu khắc, nhà kiến trỳc.
15
Copenic người đề xuất ra lý thuyết mới về hệ mặt trời. Những Crixtop
Colong, những Vacxco đơ Gama, những Magielang… đó cú cụng trong cỏc
cuộc phỏt kiến địa lý… Trong cỏc tỏc phẩm văn học, nghệ thuật, đó là những
nhõn vật Gacgangchuya và Phangtagruyen của Rabơle, đó là bác sỹ Fauxt
trong vở kịch của Maclovơ, đó là Hamlet, Otenlo… của W.Shakespeare, là
David của Mikenlanggelo, nàng Monalisa của Leonadơvanxi….
Cuộc vận động tư tưởng, văn húa Phục hưng đó gặt hái được những
thành cụng, đó đơm hoa kết trỏi tốt đẹp, phong phú vô cùng. Nó đó làm cho
tây Âu như bừng thức giấc sau “đêm trường Trung cổ” đưa những nước này
tiến nhanh, tiến mạnh vào lịch sử Cận đại. Văn hoá Phục hưng vỡ vậy được
thừa nhận là một trong những nền văn hoá rực rỡ của loài người.
Tác động thúc đẩy của cuộc vận động tư tưởng và văn hoá Phục hưng đối
với lịch sử phương Tây và lịch sử nhõn loại nói chung là điều rừ ràng. Nhưng
chúng ta cần phải núi rằng bản thõn cuộc vận động tư tưởng và văn hoá đó là sản
phẩm của một bước ngoặt lịch sử, do những điều kiện kinh tế, chớnh trị, xó hội
bấy giờ đũi hỏi, tạo ra và quy định. Cần tránh hai khuynh hướng sai lầm khỏ phổ
biến xưa nay là “Trung cổ hoỏ” hoặc “hiện đại hoỏ” thời Phục hưng.
Khuynh hướng thứ nhất, "Trung cổ húa", phủ nhận chất lượng mới của
thời Phục hưng, chỉ coi nó như là giai đoạn sau của thời Trung cổ, coi những
thành tựu của nó như là hoa quả muộn mằn của Trung cổ, do Trung cổ gieo
giống và chăm nom. Nhưng về thực chất, khuynh hướng này do cỏc học giả
nặng tư tưởng bảo thủ, gắn với lập trường và quan điểm của giai cấp quý tộc
phong kiến và đẳng cấp tăng lữ đề xướng ra.
Khuynh hướng thứ hai, "hiện đại húa" thỡ ngược lại, quan niệm rằng
sống vật chất và tinh thần của xó hội Tây Âu, phơi bày tính chất trỡ trệ, lạc
hậu, lỗi thời của những thiết chế tinh thần và vật chất của chế độ phong kiến
và Nhà thờ Trung cổ. Nú tạo nờn một đà phát triển mới cho cỏc lĩnh vực núi
17
trờn, khiến cho xó hội Tõy Âu vào nửa sau của thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII
thực sự đó mang bộ mặt mới, khởi sắc phồn vinh, đầy khớ thế.
1.1.2. Sự hỡnh thành và phỏt triển của công thương nghiệp
Vựng bắc Italia là một trung tõm kinh tế và một trung tõm văn húa phỏt
triển mạnh thế kỷ XIV. Ở đó các quốc gia - đô thị như Vơnizơ, Giênơ,
Plorăngxơ đó chứng kiến một thời kỳ phát đạt của cụng thương nghiệp.
Trên cơ sở một nền kinh tế công thương nghiệp phỏt triển như vậy, một nền
văn hóa nghệ thuật mới, phong phỳ, rực rỡ đó đơm hoa kết trỏi. Chớnh vỡ vậy
mà Italia trở thành cỏi nụi của phong trào văn hóa Phục hưng. Thành phố Venezia (Venise)
18
Thành phố Firenze (Florence)
Vựng thấp (gồm các nước Hà Lan, Bỉ và Luycxămbua ngày nay) cũng
là một trung tõm kinh tế và văn hóa hỡnh thành tương đối sớm (hỡnh như
cựng một lỳc với vựng trung tõm kinh tế Bắc Italia). Ở đó, các đô thị như
Bruygiơ, Anve (ngày nay thuộc Bỉ), Amxtexđam (nay thuộc Hà Lan) cũng tấp
Đức đó là Firma, ở Anh đó là Partnership. Vào giữa thế kỷ XVI, khi việc
buụn bỏn giữa cỏc lục địa phỏt triển mạnh thỡ cỏc thương đoàn Đông Ấn của
Hà Lan được độc quyền buụn bỏn với Ấn Độ. Cỏc ngõn hàng lần lượt được
xõy dựng ở Giene, Vơnizơ, ở Amxtexđam… và ngày càng cải tiến thể thức
gửi tiền, rỳt tiền… Chữ số Arập thay thế chữ số La Mó trong việc tớnh toỏn.
Khối lượng tiền lưu thụng trờn thị trường ngày càng tăng. Nói riêng ở chõu
Âu thỡ từ năm 1400 đến năm 1690, ước tính đó từ 800 triệu lờn tới 3.300
triệu. Việc tăng nhanh khối lượng tiền tệ này đó dẫn tới những cuộc khủng
20
hoảng giỏ cả trầm trọng. Chẳng hạn cuộc khủng hoảng giỏ cả trầm trọng ở
vùng Angđaluzi, cửa ngừ đón nhận vàng bạc từ chõu Mỹ đổ về.
Sự phỏt triển của thương nghiệp đó thỳc đẩy cụng kĩ nghệ mở mang
nhanh chóng. Các công trường thủ cụng, cỏc xớ nghiệp sản xuất tập trung một
số lượng lao động lớn đó hỡnh thành, cụng nghiệp khai thỏc đóng tàu, kỹ
nghệ sản xuất mặt hàng len dạ, hàng xa xỉ, kỹ nghệ giấy, kỹ nghệ in đều tăng
với tốc độ cao.
Trong nụng nghiệp cũng cú những chuyển biến đáng kể. Địa tụ bằng tiền
được ỏp dụng ở một số vựng. Xung quanh một số đô thị đó xuất hiện lối kinh doanh
nụng nghiệp mới. Ở Hà Lan nghề trồng cây ăn quả và trồng lỳa thu được nhiều lói
khiến nhiều người trước kia chuyờn sản xuất lỳa giờ đây chuyển sang trồng lờ,
tỏo… Ở Anh, nhiều địa chủ chuyển sang trồng cỏ để nuụi cừu.
Một số cải tiến cũng được đem ra áp dụng trong nụng nghiệp. Chế độ
hữu canh được thay thế bằng chế độ luõn canh. Một vài giống mới được gieo
trồng phổ biến như ngô, lỳa mỳ, khoai tõy. Kĩ thuật tưới và tiờu nước ở Hà
Lan được hoàn chỉnh.
Những năm cuối của thế kỷ XIV, XV những bộ óc đầy tớnh trớ tuệ và
đôi tay khéo léo của Jame Hagrever và Jame Watt đó mở ra một cỏch nhỡn
mới, một hướng đi mới cho chõu Âu. Những chiếc máy hơi nước đó thay thế
cối xay gió và đem lại cho con người biết bao nhiờu lợi ớch. Với sự ra đời của
tài - tức là một kiểu kiến trúc thượng tầng đồng bộ - đảm bảo cho sự phỏt
triển ngày càng cao của họ. Sự biến đổi và phỏt triển mạnh về kinh tế đó thổi
bựng lờn những khỏt khao giải phóng con người, cụ thể là thoỏt khỏi sự kỡm
kẹp của nhà thờ với những điều luật khắt khe và vụ nghĩa.
22
1.1.3. Những biến động trong đời sống chớnh trị, xó hội, tư tưởng và
văn hóa
Sự phỏt triển mạnh mẽ, chưa từng thấy của hoạt động kinh tế, đặc biệt
là trong thương nghiệp và cụng kỹ nghệ. Ở đây, đô thị đóng vai trũ chủ đạo.
Đó cũng chính là nguyên nhân sâu xa gây nên những biến động to lớn trong
đời sống chớnh trị, văn hóa và tư tưởng.
Sự phỏt triển của công thương nghiệp, của đô thị đó làm cho tầng lớp
thị dân ngày càng đông đảo và lớn mạnh.
Chế độ phõn tỏn giờ đây trở thành vật chướng ngại trên con đường tiến
lờn, thị dõn bốn ủng hộ chớnh quyền nhà vua đập tan thế lực của bọn phong
kiến cỏt cứ, để lập nờn những nước quõn chủ lớn thống nhất. Những quốc gia
này, về mặt đối ngoại, mới đủ khả năng cạnh tranh với cỏc quốc gia khỏc, chủ
yếu là đủ khả năng giành giật thị trường, nụ dịch và búc lột cỏc dõn tộc nhỏ
bé hơn. Về đối nội, chớnh sự hỡnh thành thị trường thống nhất và một quốc
gia thống nhất mới giỳp cho tầng lớp quý tộc và tư sản làm giàu nhanh vỡ chỉ
phải đứng thuế một lần.
Quỏ trỡnh hỡnh thành cỏc quốc gia quõn chủ ấy cũng là một quỏ trỡnh
đấu tranh sục sụi : Mõu thuẫn giữa cỏc giai cấp nổ ra gay gắt giữa cỏc quý tộc
phong kiến cũ và qỳy tộc mới, giữa quý tộc và tư sản, giữa cỏc giai cấp thống
trị với quảng đại quần chỳng nụng dõn, thợ thủ cụng, dõn nghốo… Quỏ trỡnh
đó được đánh dấu bằng những phong trào nụng dõn rầm rộ mà tiờu biểu hơn
cả là cuộc chiến tranh nụng dõn ở Đức.
Tham gia cuộc vận động này khụng những chỉ cú nụng dõn mà cũn cú
cả dõn nghốo thành thị và thợ thuyền. Sự liờn minh này là một cơ sở cho sự
bạn bố của họ đang sống. Họ muốn tỡnh yờu được cụng khai và tự do. Họ
muốn cõy trỏi và sản phẩm của họ làm ra, sau khi đó đóng góp phần nghĩa vụ
cụng dõn, phải thuộc về họ, phải là của họ và nú phải là phần lớn, phần nhiều,
24
phần cơ bản chứ khụng phải nộp cho ông chúa đất. Sau hồi chuụng dài thờ
thiết suốt thời Trung cổ nghỡn năm, ánh bỡnh minh của thời đại mới cựng
những cơn gió mới của thời đại thổi đến làm bựng lờn sinh khớ mới trờn khắp
chõu Âu.
Với trớ tuệ anh minh và hàng loạt cỏc phỏt minh mới người ta sẵn sàng
làm bất cứ thứ gỡ và cú khả năng làm bất cứ thứ gỡ nếu người ta muốn. Hiệu
quả kinh tế được đặt lên hàng đầu. Lợi nhuận kinh doanh là trờn hết. Những
cơ sở ấy khiến người ta nghĩ đến những điều xa xụi to lớn và hoàn toàn cú
thật. Những ước muốn ấy người ta quyết tõm làm ngay cho cuộc sống con
người ở cừi trần thế chứ khụng chờ đến ngày mai khi khụng cũn sống nữa hay
lúc được lờn thiờn đường. Vẻ đẹp phải được biểu lộ nơi trần tục. Vẻ đẹp ấy
phải cú hương thơm trắng trẻo, khoẻ mạnh. Phải ăn, ngủ, cảm nhận, xúc giác
được. Phải là thứ mắt nhỡn, tai nghe, tay chạm, chõn đi đến được. Hạnh phỳc,
tự do, thiên đường, vườn địa đàng phải là sung sướng, chạy nhảy, no nê, thơm
ngát, giàu có, ngây ngất… Người ta cầu Chỳa khi muốn những cỗ mỏy mới
được xuất hiện và cú thờm những tính năng mới. Chỳa chỉ cú tỏc dụng thư
gión, làm cho người ta nghĩ ra và làm thêm được những cỏi mới mà thụi.
Ph.Ănghen đó chỉ ra một đặc điểm rất quan trọng của thời đại này. "Đó là một
thời đại cần cú những con người khổng lồ và đó sinh ra những con người
khổng lồ. Khổng lồ về năng lực suy nghĩ, về nhiệt tỡnh và tớnh cỏch, khổng lồ
về mặt cú lắm tài, lắm nghề và về mặt học thức sõu rộng" [24, 459-460].
1.2. Chủ nghĩa nhân văn Phục hưng trào lưu tư tưởng cơ bản tạo
nờn giỏ trị rực rỡ của nền văn nghệ Phục hưng
1.2.1. Khỏi niệm chủ nghĩa nhân văn Phục hưng
Trong cuốn sỏch Từ điển văn học bộ mới, thỡ thuật ngữ CNNV được
kiến, CNNV chiến thắng trờn khắp chõu Âu và nú trở thành một trào lưu tư
tưởng hiện thực với sức mạnh to lớn và cú ý nghĩa sõu sắc. Những người thực
Copyright: Tài liệu đại học ©