phần I: mở đầu
I. Lý do chọn đề tài:
- Hoạt động tạo hình là một trong các lĩnh vực hoạt động của xã hội. Xã
hội có văn minh, hiện đại có nhiều công trình xây dựng với những kiểu lối kiến
trúc đẹp cùng với những phơng tiện máy móc hiện đại nh ngày nay là có phần
đóng góp không nhỏ của hoạt động tạo hình.
- Hoạt động tạo hình ra đời từ rất sớm. Từ xa xa con ngời đã biết mô tả lai
cuộc sống của mình qua những bức tranh, những hình vẽ trên vách đá với rất
nhiều hình ảnh sống động nh những cảnh săn bắn, cảnh trồng trọt hay nhảy múa,
những đàn súc vật, muông thú, cỏ cây Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy những
tợng đá, tợng đồng những đền đá có hình trạm trổ nằm trong lòng đất - đó là kết
quả tạo hình của loài ngời từ hàng nghìn năm về trớc. Nó gắn liền với nền văn
minh, văn hoá - Tồn tại và phát triển cùng với xã hội loài ngời. Trong đời sống
con ngời hoạt động tạo hình là một hoạt động nghệ thuật, góp phần đem đến cái
đẹp làm phong phú cho đời sống con ngời. Hoạt động tạo hình còn là phơng tiện
quan trọng trong giáo dục trẻ. Nó tác động to lớn trong việc hình thành và phát
triển tính cách cho trẻ Mầm non. Tác dụng tích cực đến 5 mặt giáo dục: Đức, trí
thể mỹ lao động của trẻ ở tuổi Mầm non. Một nhà giáo dục Xô viết đã nói:
Phải giáo dục cho trẻ biết yêu cái đẹp từ tuổi bé nhất vì nó là cơ sở ban đầu cho
việc hình thành nhân cách con ngời .
- Chức năng cơ bản của hoạt động tạo hình là phản ánh hiện thực bằng
hình tợng, nhằm phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mỹ, hình
thành tính yêu cái đẹp trong thiên nhiên, với cuộc sống và nghệ thuật Trẻ biết
yêu quý cái đẹp sẽ biết làm theo cái đẹp và cao hơn là biết sáng tạo ra cái đẹp.
Chính vì thế mà hoạt động tạo hình đã hình thành ở trẻ những kỹ năng, kỹ xảo,
năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tởng tợng, phát triển về kả năng tri giác
về hình dạng, cấu trúc, mầu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích. Khi
tham gia các hình thức hoạt động tạo hình trẻ tái tạo lại bằng hình tợng các đồ
vật, hiện tợng quen thuộc mà trớc đó chúng đã tri giác dợc. Góp phần đáng kể
tổng hợp, so sánh, khái quát hoá, phát huy tính tích cực t duy trực quan hình t-
ợng. Thông qua đó ngôn ngữ của trẻ cũng đợc phát triển, hoàn thiện dần cảm

Iii. Nhiệm vụ nghiên cứu
1. Nghiên cứu lý luận.
- Tìm hiểu cơ sở lý luận về sự hứng thú và đặc điểm nhận thức của trẻ về
phơng pháp dạy hoạt động tạo hình và xếp hình.
2. Nghiên cứu thực nghiệm
- Thực trạng của việc áp dụng các phơng pháp trong môn tạo hình và hứng
thú của trẻ với môn học.
3. Nghiên cứu việc ứng dụng:
- Đề xuất các biện pháp thông qua việc nghiên cứu, đánh giá đúng để rút
ra kết luận, tìm ra đợc những biện pháp hay, phơng pháp dạy tích cực, tác động
tốt đến trẻ góp phần nâng cao chất lợng giảng dạy và phát huy hết khả năng ở
trẻ.
IV. Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
1. Đối tợng nghiên cứu:
Hoạt động tạo hình cho học sinh mầm non lớp 5 - 6 tuổi .
2. Phạm vi nghiên cứu:
Học sinh lớp 5 - 6 tuổi - Trờng Mầm non số 1 - Thị trấn Than Uyên
V- Các phơng pháp nghiên cứu:
- Phơng pháp điều tra, khảo sát thực nghiệm.
- Phơng pháp nghiên cứu lý luận.
- Phơng pháp so sánh.
- Phơng pháp thống kê.
3
- Phơng pháp ứng dụng thực nghiệm giáo dục.
- Phơng pháp đánh giá kết quả.
phần iI: Nội dung
I - cơ sở lí luận của đề tài.
1. Vài nét về nghệ thuật tạo hình.
- Nghệ thuật tạo hình là môn gọi chung cho một nhóm tạo hình sáng tác
nghệ thụât, nhằm tái hiện hiện thực cuộc sống, con ngời và thiên nhiên, đợc cảm

hờn giận, yêu gét, đều đợc thể hiện rõ ràng, vì thế sản phẩm của trẻ bộc lộ rõ ấn
tợng cảm xúc và cách nhìn nhận với lôgíc riêng của trẻ đối với vẻ đẹp đa dạng,
phong phú của thế giới xung quanh.
Vì vậy hoạt động tạo hình trong trờng mầm non có ý nghĩa hết sức quan
trọng trong việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ trong hoạt động tạo hình là sự khai
thác những mặt mạnh của loại hình nghệ thuật. Để giáo dục cho học sinh đặc
biệt là giáo dục trẻ nhỏ về cách nhìn nhận đánh giá cái đẹp, sự say mê, sáng tạo
ra cái đẹp, có lẽ không một loại hình nghệ thuật nào mà kích thích đợc tính sáng
tạo của trẻ bằng hoạt động tạo hinh. Trẻ luôn say mê hứng thú nhng cha có ý
thức đầy đủ trong việc sáng tạo ra cái đẹp trong sảm phẩm của mình một cách
đầy đủ. Do đó trẻ cần đợc hớng dẫn hoạt động tạo hình ngay từ lúc còn nhỏ. Mà
việc đầu tiên là việc tạo điều kiện để trẻ xem nhiều tác phẩm có giá trị. Những
bức tranh là biểu hiện tập trung vẻ đẹp cuộc sống quanh ta đợc ngời nghệ sỹ chắt
lọc và thể hiện một cách tinh tế trong tác phẩm. Xem tranh đẹp giúp cho việc
hình thành trong tâm hồn trẻ nhỏ những tình cảm thiết tha đối với thiên nhiên và
con ngời.
2, Các phơng pháp hớng dẫn tạo hình trong trờng mầm non:
a) Phơng pháp trực quan:
5
- Là phơng pháp cho trẻ quan sát trực tiếp đối tợng bằng các giác quan nh
tri giác, xúc giác; giúp trẻ tri giác đầy đủ hoàn thiện khắc sâu trí nhớ về sự vật
hiện tợng.
a1) Sử dụng tranh mẫu: Tranh mẫu đợc sử dụng nhiều trong dạy vẽ, cắt,
dán, xé dùng tranh để cho trẻ quan sát, tranh mẫu phải có kích thớc phù hợp, đẹp
và nội dung phù hợp với yêu cầu giáo dục trẻ.
- Khi sử dụng tranh mẫu cô phải treo nửa tầm quan sát của trẻ, cô phải
phân tích tranh, nhân vật, hình thức thể hiện, bố cục, mầu sắc Cô có thể cùng
trẻ đàm thoại để tìm hiểu, khái quát cảm xúc của trẻ về bức tranh.
a2) Sử dụng mô hình mẫu: Thờng đợc sử dụng nhiều nhất trong các tiết
học nặn, thì những mẫu nặn cho trẻ quan sát đó chính là mô hình. Mô hình mẫu

mầm non phơng pháp này đợc dùng để giới thiệu bài gợi cảm xúc, giải thích theo
thiên nhiên hay giải thích theo các mẫu.
b2) Phơng pháp vấn đáp: Là phơng pháp một ngời đặt ra câu hỏi để ngời
khác suy nghĩ trả lời theo từng câu hỏi. Phơng pháp này sử dụng tìm hiểu khai
thác hoặc kiểm tra đối tợng và đợc sử dụng trong các tiết dạy ở trờng mầm non.
VD:
- Khai thác khả năng quan sát, khả năng t duy, nhận biết của mình theo
gợi ý của cô giáo, câu hỏi của cô phải ngắn gọn dễ hiểu, phù hợp với trẻ, không
nên đặt ra những câu hỏi chung chung. Khi đặt ra câu hỏi thì cô cần phải chuẩn
bị trớc câu trả lời,khi trẻ trả lời cha chính xác cô có thể giúp trẻ trả lời.
b3) Phơng pháp đàm thoại.
Cô cùng trẻ trao đổi nội dung đề tài, cần sắp xếp bố cục mầu sắc để tạo ra
một sản phẩm đẹp .
Cô có thể dùng hệ thống các câu hỏi có tính chất gợi ý giúp cho trẻ suy
nghĩ và tự trình bầy ý tởng của mình. Trong quá trình đàm thoại, cô luôn phải
tôn trọng ý kiến của trẻ, khi trẻ cha hiểu hết vấn đề cô có thể gợi ý cho trẻ. Khi
trẻ đa ra những ý tởng vợt qua khả năng của trẻ thì cô giúp trẻ chuyển hớng sang
đề tài khác phù hợp với trẻ hơn. Khi diễn ra quá trình trao đổi giữa cô và trẻ trẻ
có thể đa ra câu hỏi để cô giáo giải thích về những vấn đề mà trẻ cha hiểu. Với
phơng pháp này sẽ giúp trẻ t duy tốt hơn về môn tạo hình.
7
c. Phơng pháp luyện tập ( Thực hành ).
Là phơng pháp hớng dẫn trẻ rèn luyện những kỹ năng thao tác, cảm xúc t
duy để trẻ có thể hoàn thành tốt sản phẩm của mình.
Phơng pháp:
+ Rèn luyện kỹ năng quan sát: Trớc hoặc trong khi học bao giờ cũng phải
quan sát các sự vật hiện tợng, mầu săc nhằm giúp trẻ tri giác các đối tợng
nhằm giúp trẻ có trí tởng tợng về hoạt động tạo hình.
+ Cô giáo hớng dẫn trẻ trong quá trình quan sát: Quan sát từ tổng thể đến
chi tiết về hình dạng, cấu tạo, mầu sắc sau đó cô đa ra câu hỏi nhằm giúp trẻ t

1. Đặc điểm tình hình của lớp:
- Là một lớp học thuộc trờng Mầm Non số 1 - Thị trấn Than Uyên. Tổng
số 37 trẻ, chia ra: Nam = 18, Nữ = 19.
- Giáo viên: Hai giáo viên trên 1 lớp, trình độ: Cao đẳng: 01, Trung cấp
01, thực hiện giảng dạy theo chơng trình đổi mới.
- Nhà trờng đã đợc trang cấp các trang thiết bị về cơ sở vật chất nh bàn
ghế, sách vở, giấy vẽ và các đồ dùng để thực hiện chơng trình nh đất nặn, bút vẽ
màu, bảng vẽ khá đầy đủ.
2. Kết quả nghiên cứu về hoạt động tạo hình:
- Để nhận định rõ về vấn đề này tôi đã tiến hành điều tra kiến thức của trẻ
trong các giờ tạo hình: Theo mẫu, ý thích từng loại: Vẽ, nặn, xé, dán, qua thực tế
tôi thấy: Trẻ rất hứng thú học nhng kết quả còn có những mặt hạn chế. Vì vậy
bản thân tôi phải tìm kiến thức mới lạ, sáng tạo có hiệu quả cao trẻ hứng thú học
hơn.
a) Đối với các tiết dạy theo mẫu: Để có biện pháp nâng cao chất lợng của
các tiết dạy theo mẫu phải thờng xuyên cho trẻ làm quen tác phẩm tạo hình một
cách khoa học giúp trẻ hiểu đợc nội dung của tác phẩm, làm phong phú vốn biểu
tợng cho trẻ vì thế cô cần cho trẻ quan sát nhiều mở rộng tầm nhìn và vốn hiểu
biết cho trẻ. Trong các giờ dạy theo mẫu cô giáo sử dụng phơng pháp trực quan
hình tợng cho trẻ quan sát cẩn thận tranh mẫu qua đó đồ dùng của cô rất phong
phú để sử dụng nh thế nào có thể phát huy hết tác dụng của mẫu cô cần có sự
9
truyền đạt hấp dẫn lôi cuốn trẻ, đặc biệt là các thủ thuật gây hứng thú có tác
dụng kích thích trẻ tập trung vào bài học.
3. Đối với các tiết dạy tạo hình theo ý thích:
- Đây là loại bài mà trẻ dùng cách kiến thức kỹ năng sẵn có để thể hiện
những ý tởng thông qua sản phẩm của mình. Từ ý thức của trẻ cô khuyến khích
và gợi ý cho trẻ hình dung đợc những biểu tợng và tìm ra những kỹ năng thể hiện
sản phẩm. Đối với loại tiết này vai trò của giáo viên rất quan trọng.
Ví dụ 1: Nặn theo ý thích .

môn học từ đó tạo cho trẻ có đợc sự say mê hứng thú và trở thành nhu cầu. Khi
đó sẽ trở nên bền vững và sâu sắc ở lứa tuổi mầm non. Hứng thú không bao giờ
hình thành xuất phát từ việc thấy ý nghĩa của việc học tập thích thú theo quan
niệm của trẻ và theo sự cảm nhận của trẻ.
Nh vậy chúng ta thấy:
- Với trẻ tạo hình không phải là một việc nặng nhọc mà tạo hình sẽ giúp
trẻ thoải mái, vui vẻ, trẻ đợc hoạt động tạo hình sẽ xuất hiện những ý tởng mới
phát minh mới. Sự hứng dẫn của cô tác động đến trí tuệ tình cảm của trẻ góp
phần làm cho tâm hồn của trẻ thêm phong phú. Hoạt động tạo hình tạo ra sự
thoải mái vui vẻ ở trẻ gây không khí đoàn kết, làm cho trẻ không bị ức chế trong
quá trình lâu dài. Học sinh sẽ đực củng cố kiến thức Học mà chơi, chơi mà
học .
iii- Những kết quả điều tra khảo sát thực trạng:
- Qua thời gian dạy học và khi trao đổi, thảo luận với đồng nghiệp và trực
tiếp hớng dẫn trẻ tôi nhận thấy.
11
+ So với các môn học khác nh: âm nhạc, môi trờng xung quanh khả
năng học tạo hình của trẻ không cao hơn. Do môn tạo hình đòi hỏi trí thông
minh, tởng tợng sáng tạo và sự khéo léo kiên trì khi thực hiện.
+ Đa số trẻ thờng thích môn tạo hình vì sản phẩm do chính trẻ tạo ra.
Iv. Các giải pháp:
- Hớng dẫn trẻ hoạt động taọ hình thông qua các tiết học ở trờng mầm non
và qua kinh nghiệm thực tê dự các loại tiết học tôi thấy:
- Nhìn chung giáo viên đều nắm vững nội dung phơng pháp và chơng trình
dạy, xong việc vận dụng các phơng pháp, thủ pháp vào trong các tiết dạy hiệu
quả còn cha cao giáo viên đã chú ý làm thế nào để nâng cao chất lợng của trẻ nh-
ng do một số yếu tố chủ quan và khách quan nên kết quả giờ học còn ở mức độ
khác nhau, có cô giáo có năng khiếu tạo hình nhng khả năng ngôn ngữ và s
phạm lại hạn chế, cô làm đẹp, trình bày đẹp các mẫu, biết nhìn nhận đánh giá
sản phẩm của trẻ nhng cô không biết cách trình bày sao cho trẻ hiểu, không giải

dậy. Thực hiện chơng trình đổi mới, học sinh không còn thấy khó khăn, gò bó
trong các môn học, nhất là môn giáo dục tạo hình, mà tạo cho trẻ thấy yêu thích
bộ môn hơn.
Khi thực hiện sáng kiến, học sinh của lớp do tôi phụ trách tự tin, nhanh
nhẹn, hoạt bát hơn, trẻ đợc phát triển ngôn ngữ t duy, rèn luyện sự khéo léo của
đôi bàn tay, từ đó trẻ hứng thủ với các môn học khác, và thích khám phá thế giới
gần gũi xung quanh trẻ hơn.
2. Kiến nghị:
2.1 Đối với học sinh:
- Cần phải rèn luyện ở mọi lúc mọi nơi
- Cần có đồ dùng sáng tạo của cô
2.2 Đối với Phụ huynh:
- Hiểu sâu sắc hơn về ngành học mầm non
13
2.3 Đối với các cấp, các ngành có liên quan:
- Tăng cờng cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục cho các trờng mầm non, nhằm
nâng cao chất lợng dạy và học cho học sinh.
- Quan tâm giúp dỡ tạo điều kiện để việc thực hiện chuyên đề giáo dục tạo hình,
cũng nh các chuyên đề khác ở trờng mầm non đạt chất lợng cao.
Trên đây là một số kinh nghiệm, mà bản thân tôi đã đúc rút đợc trong quá
trình giáo dục tạo hình cho học sinh mầm non, tuy nhiên trong quá trình nghiên
cứu và trình bày còn nhiều hạn chế, rất mong đợc sự đóng góp của các đồng
nghiệp về kinh nghiệm, để chuyên môn của tôi đợc hoàn thiện hơn./.
Than Uyên, ngày 12 tháng 10 năm 2008
Ngời viết
Bùi Thị Phơng Hồng
14