/ ĐẶT VẤN ĐỀ I
Tổ chức hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học là nhiệm vụ
quan trọng ở trường mầm non. Đó là sự dẫn dắt mở cửa cho con
người ngay từ những bước chập chững đầu tiên đi vào thế giới của
các giá trị phong phú chứa đựngtrong tác phẩm nghệ thuật ngôn từ.
Sự tiếp xúc thường xuyên với tác phẩm văn học, được chọn lọc
Sẽ phát triển ở trẻ ngôn ngữ, sự nhạy cảm thẩm mĩ, năng lực cảm
thụ văn học những tố chất ban đầu của năng khiếu nghệ thuật. Tiếp
xúc với tác phẩm văn học , trẻ được tiếp xúc với vốn từ tiếng việt
học cách phát âm đúng, tích lũy vốn từ ngữ nghệ thuật, học những
mẫu câu hoàn hảo, sinh động giàu sức biểu cảm. Qua đó các em
yêu mến, trân trọng tiếng nói. Văn học còn góp phần phát triển trí
tuệ tình cảm, đạo đức làm phong phú đời sống tinh thần cho trẻ,
những ấn tượng đẹp đẽ về những hình tượng nghệ thuật trong tác
phẩm sẽ thúc đẩy ham muốn sáng tạo nghệ thuật của trẻ. Những bài
thơ, những câu chuyện kể, tranh vẽ, mô hình mô phỏng chính là sự
thể hiện thế giới bên trong, là nhu cầu tự thể hiện mình của trẻ. Như
chúng ta đã biết trẻ thơ được lớn lên trong vòng tay yêu thương của
cha mẹ qua những mẩu chuyện ngắn hay bài thơ, trẻ đã được giáo
dục để hình thành nhân cách con người. Nhất là với những trẻ
người dân tộc Jrai, việc tiếp xúc với ngôn từ tiếng việt rất khó khăn
vì hàng ngày trẻ giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ( Jrai ) nên khi đến lớp
trẻ trao đổi, trò chuyện với nhau đa số bằng tiếng Jrai. Nên việc cho
trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học rất khó khăn. Chính vì thế là một
giáo viên, tôi luôn lo lắng băn khoăn trong việc giao tiếp với trẻ và
cho trẻ làm quen với tác phấm văn học ( Theo chương trình giáo
dục mầm non mới ) trẻ học mà chơi, chơi mà học.
Bước vào năm học mới, trẻ mới đến trường, làn đầu tiên khi ra xã
hội nên trẻ còn bỡ ngỡ khi giao tiếp với bạn bè nhất là đối với cô
giáo không thành thạo tiếng Jrai như tôi. Vì thế không thể ép trẻ
học liên tục. Và không chỉ dạy giao tiếp trong giờ học mà thôi.

từng câu cho đến khi thuộc thơ.
- Muốn phương pháp dùng lời có hiệu quả, trước khi có tiết học
Làm Quen Văn Học, ngoài bài soạn, giáo viên còn phải dành
thời gian ôn lại nội dung câu chuyện hoặc đọc lại bài thơ để khi
vào tiết học sẽ có hiệu quả cao hơn.
VD:Bài thơ” Đất nước của ta” có những câu thơ lặp đi lặp lại, trẻ
dễ bị nhầm vì thế tôi cho trẻ đọc từng câu thơ.
- Đối với các câu văn hay lời kể khó hiểu, tôi phải thay các câu
gần gũi với trẻ để dễ hiểu hơn. Hoặc tôi giải thích lại các từ
khó bằng tiếng Jrai và tiếng việt.
VD: Truyện “ Chiếc gươm thần” :Môt buôi, vua người Kinh lại
đem thanh gươm đến trả, vua Pơ Tao mừng lắm như vừa mới săn
được thú rừng. Hoặc giải thích bằng tiếng Jrai ( Pran joa mơ ak )
cho trẻ hiểu sự gần gũi hay trao đổi gợi mở trò chuyện với trẻ về
nội dung của bài thơ, câu chuyện, kích thích vận động nhận thức
của trẻ, trẻ được trao đổi, bộc lộ suy nghĩ, cảm nhận riêng của trẻ
nhằm phát huy tối đa năng lực của trẻ.
- Ngoài ra tôi còn dùng đến phương pháp giải thích bằng việc gắn
với lời đọc, lời kể diễn cảm bằng việc trao đổi, trò chuyện với trẻ về
nội dung tác phẩm
b/Phương pháp đàm thoại
* Đối với tiết kể chuyện.
- Phương pháp này rất quan trọng khi dạy trẻ, dựa trên phương
pháp này giúp trẻ phát triển ngôn ngữ.
- Khi tổ chức đàm thoại, tôi trao đổi và giải thích cho trẻ những từ
khó, từ đó giúp trẻ khắc sâu kiến thứcvaf dễ nhớ nội dung câu
chuyện.
- Khi kể chuyện cho trẻ nghe xong, tôi đặt câu hỏi về tên câu
chuyện, tên tác giả hoặc câu hỏi mang tính tái tạo về nhân vật gắn
liền mối quan hệ nhân vật trong chuyện.Vì sao nhân vật này lại

* Đối với tiết thơ:
- Tôi chú ý đặt câu hỏi bằng các khổ thơ, câu thơ trong nội dung
bài thơ trẻ vừa học , tránh những câu trả lời có hay không.
VD1: Bài thơ “Đất nước của ta”. Bài thơ nói lên cảnh đẹp của Tây
Nguyên
Khi đọc thơ xong tôi đặt câu hỏi để hỏi trẻ:
+ Bài thơ có tựa đề là gì?
+ Trong bài thơ tác giả nói đến những cảnh đẹp nào?
+ Các cô gái trong Pơlơi rủ nhau đi đâu?
VD2: Bài thơ “ Em yêu nhà em” của tác giả Đàm Thị Lam Luyến,
người dịch Siu Pơi
Bài thơ này nói về cảnh đẹp thân thiết của ngôi nhà mình ở
Tôi đặt câu hỏi gần gũi để hỏi trẻ:
+ Trong bài thơ nói lên những cảnh đẹp nào của ngôi nhà?
+ Tình cảm của bạn nhỏ đối với ngôi nhà?
Ngoài ra cần nhắc nhở trẻ về ngắm ngôi nhà của mình có những
cảnh đẹp gì, để tiết hai trẻ học thuộc thơ và nội dung câu hỏi sâu
sắc hơn .
c/ Phương pháp trực quan
Phương pháp này bao gồm các đồ dùng trực quan tranh vẽ, con rối,
mô hình, các hình tượng, sự vật để hỗ trợ bổ xung làm sâu sắc hơn,
sống dậy hình tượng tác phẩm khiến trẻ cảm nhận bằng trực cảm,
sử dụng trực quan kết hơp khéo léo với lời nói, nắm được đặc điểm
tâm lí của trẻ để hướng dẫn trẻ chi giác trực quan, đảm bảo tính hệ
thống, tránh lạm dụng, tùy từng thời điềm, mục đích mà sử dụng.
Việc sử dụng đồ dùng trực quan tốt sẽ gây hứng thú, tạo tình
huống, củng cố những biểu tượng, khắc sâu gây ấn tượng cho trẻ, vì
thế việc sử dụng phương pháp này trở nên hữu hiệu hơn đối với trẻ.
VD1: Dùng mô hình ngôi nhà, các cảnh vật có trong nội dung bài
thơ để dạy trẻ quan sát, sau buổi học đưa vào trang trí góc văn học

luyện cho trẻ bước vào hoạt động có tính chất văn học nghệ thuật
đọc thơ, kể chuyện diễn cảm nhập vai trong trò chơi đóng kịch,
điều đó có nghĩa từ chỗ trẻ nhận biết, đánh giá, những điều phẩn
ánh trong tác phẩm trẻ được trải nghiệm, nhập vai vào các nhân vật,
tình huống trong câu chuyện
Để dạy trẻ kể lại chuyện có hiệu quả dài và nhất là phải lưu ý đến
việc lựa chọn chuyện kể, đọc cho trẻ nghe và dạy trẻ kể lại chuyện.
Các câu chuyện không nên quá dài và nhất là phải chú ý đến trí nhớ
và sự chú ý của trẻ. Chuyện kể phải phù hợp với chủ đề, phù hợp
với trẻ về nội dung phát triển của trẻ, những đặc tính cần thiết của
nhân cách. Từ ngữ phải dễ hiểu chính xác, giàu hình ảnh.
- Trong khi lắng nghe cô kể chuyện trẻ có những cảm xúc tình cảm
trạng thái nhất định và thể hiện vai một cách mạnh dạn, tình cảm
này là cơ sở để trẻ hiểu tác phẩm và biểu hiện thái độ với sự kiện và
nhân vật trong chuyện, trẻ đánh gia đúng đắn về nhân vật và xuất
hiện ở trẻ hình ảnh cụ thể, dễ dàng và trong trí tưởng tượng của trẻ,
trẻ hình dung cần phải làm gì trong tình huống ấy.
VD:Trong chuyện “ Voi Và Kiến “
+ Trẻ trong vai voi: thể hiện giọng điệu oai phong ( Đúng tôi là loài
to nhất thiên hạ đây )
+ Trẻ trong vai kiến : thể hiện giọng điệu nhanh nhẹn thông minh
( Là con người , con người sống rất tử tế khôn ngoan. Đi lại gặp
những loài vật nhỏ bé thì họ tránh chứ không giẫm đạp bừa bãi làm
chết chúng)
B/ MỘT SỐ HÌNH THỨC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO
TRẺ 5-6 TUỔI JRAI LÀM QUEN VĂN HỌC
Để phát huy tác dụng nhiều mặt đến việc giáo dục trẻ, trong quá
trình cho trẻ tiếp xúc với văn học, cô giáo cần tạo cho trẻ yêu thích
khám phá lời hay, ý đẹp , hứng thú khi tiếp nhận các bài thơ câu
chuyện, vì vậymuoons tạo cho trẻ lòng yêu thích văn học dựa trên

cảnh đẹp gì và hẹn giờ sau cô sẽ dạy các cháu đọc thơ, từ đó trẻ
thích và mong được cô dạy đọc thơ.
Khi hoạt động ở mọi lúc, mọi nơi tôi tổ chức cho trẻ ôn lại thơ hoặc
tóm tắt lại nội dung câu chuyện và dẫn dắt cho trẻ tập kể chuyện,
đọc đồng giao, giải câu đố. Nhằm củng cố kiến thức mà trẻ đã được
làm quen.
b/ Hình thức làm quen văn học trên các tiết học
Vận dụng một số phương pháp hình thức dạy truyền thống và kết
hợp phương pháp giáo dục mầm nôn mới để phát huy tính tích cực
của trẻ nhằm giúp trẻ cảm thụ văn học và cảm xúc của mình bằng
các hình thức sau.
VD:Khi kể chuyện “ Voi Và Kiến ”
Trẻ đã được nghe cô kể ở mọi lúc mọi nơi nên vào tiết học tôi tiến
hành các bước sau:
+ Hát bài hát “ Chú voi con ở bản Đôn ” để giới thiệu bài kết hợp
với chủ đề
+ Giới thiệu bài bằng bài đồng dao “ Con vỏi con voi ”. Cô giả làm
động tác dáng đi của con voi.
+ Đố các cháu cô vừa miêu tả dáng đi của con vật nào? Trong câu
chuyện gì?
Khi trẻ trả lời xong câu hỏi thì tôi đii vào kể chuyện cho trẻ nghe.
- Lần một: kể diễn cảm thể hiện giọng điệu của từng nhân vật .
- Lần hai: dùng mô hình vẽ , tạo cảnh khu rừng có voi, kiến, kì
nhông, ông trời để kết hợp với lời kể. Kể đến đâu thì dùng tay
đưa các nhân vật đó ra phía trước để trẻ dễ quan sát.
- Lần ba: Tóm tắt truyện bằng tranh minh họa cho trẻ quan sát
các nhân vật
Khi đàm thoại là cuộc trò chuyện giữa cô và trẻ nên để trẻ thoải mái
trả lời không gò bó trẻ, có thể gợi ý trẻ trả lời,dựa trên cơ sở này
giúp trẻ kể lại truyện.

Tranh4: Đến cổng nhà khỉ, vợ khỉ ra chào đón rùa
Tranh5 : Rùa mở miệng đáp lễ và bị rơi xuống đất
Tranh6 : Khi rơi xuống đất, mai rùa bị rạn cho đến ngày nay.
Tôi gợi ý cho trẻ về tên của câu chuyện để trẻ tự tìm hiểu. Sau đó
mới nói lại cho trẻ đó là câu chuyện “ Khỉ và Rùa”
- Cô kể tranh thứ nhất và tranh thứ hai: “ Trong một khu rừng nọ
, có một chú rùa và một chú khỉ là bạn thân của nhau Ngày
nào khỉ cũng đến nhà rùa chơi, một hôm khỉ mời rùa đến nhà
chơi”Cô kể tiếp tranh 3:” Nhà khỉ ở trên cây cao, rùa không
trèo lên được, khỉ bèn đưa đuôi cho rùa ngậm và kéo lên” Tiếp
theo là tranh 4-5-6… Cô gợi ý cho trẻ kể tiếp theo gợi ý của cô
- Sau đó kể lại toàn bộ truyện “ Khỉ và rùa” cho trẻ nghe
+ Lần sau cho trẻ kể theo tranh thì một số trẻ đã nắm vững một
cách chính xác liên tục của sự kiện trong câu chuyện và kể lại
chuyện theo nguyên bản.
- Trong biện pháp này, toàn bộ nội dung chuyện được thể hiện
qua bộ tranh và thể hiện những chi tiết chính của câu chuyện ,
trẻ phải tự suy nghĩ ra hành động, sự kiện xảy ra và kể lại.Đối
với những trẻ yếu, bô tranh này có thể giúp trẻ kể lại được.
Đối với những trẻ phát triển tốt hơn ,cô xếp tranh lộn xộn
không có trật tự để trẻ tự lên xếp tranh theo thứ tư.
- Hoạt động này chính là việc trẻ tự kể lại chuyện theo thị giác
của mình mà điều này rất quan trọng là làm cho trẻ tái tạo được
nội dung cốt truyện và lời nói,hình ảnh nghệ thuật riêng của
trẻ.
d/ Hình thức đóng kịch
Nghệ thuật là một phương trình giáo dục toàn diện và vô tận để
giáo dục thẩm mỹ cho trẻ. Cùng với các loại hình nghệ thuật khác
như: hội họa, âm nhạc,…đóng kịch cũng là nghệ thuật được trẻ em
rất yêu thích. Nó có ý nghĩa giáo dục toàn diện cho trẻ nhân cách

hướng dẫn và cùng làm với trẻ về cách hóa trang và bố trí sân khấu
VD: Khi đóng kịch “Sự tích thác thác Ialy”
Cho trẻ đàm thoại về nội dung câu chuyện
+ Trong chuyện có những nhân vật nào?
+ Người anh tên là gì? Tính cách nhưng thế nào?
+ Vì sao bà con trong buôn làng lai quý mến Li?
+ Khi ngã xuống thác nước Li được ai cứu?
+ Vì sao Lo ngã xuống nước thì bị chết?

-Cho trẻ chọn vai mình thích cô giúp trẻ dựng cảnh sân khấu, cô
làm người dẫn chuyện hoặc một cháu nào đó làm người dẫn
chuyện.
-Cô hướng dẫn cho trẻ vào vai,với hình thức này trẻ rất thích học
và đạt kết quả cao
e / Hình thức cho tổ chức cho trẻ làm quen văn học qua góc thư
viện
-Theo hình thức đổi mới và giáo dục mầm non mới, bắt buộc trong
lớp phải xây dựng được góc thư viện phù hợp theo từng chủ để.
- Sau mỗi tiết học trẻ được tái tạo củng cố lại các kiến thức đã học,
cảm nhận của trẻ qua các góc chơi. Ngay từ đầu, tôi đã sưu tầm
tranh ảnh phù hợp với chương trình để trưng bày ở góc thư viện các
loại tranh ảnh, tạp chí, các đồ chơi bằng nhựa , các con rối,… Tôi
sưu tầm vải vụn có màu sắc đẹp để khâu các con rối theo nội dung
câu chuyện, tranh vẽ phù hợp với lời thơ tạo nên góc thư viện
phong phú. Sau khi học làm quen văn học, tôi đưa trẻ vào chơi góc
thư viện, hướng dẫn cho trẻ xem tranh, cách lật sách để xem và kể
chuyện theo tranh. Từ đó trẻ biết tự lấy sách, tranh truyện ra xem và
gọi tên từng nhân vật trong tranh.
- Cứ thế văn học sẽ đến với trẻ hàng ngày để củng cố khắc sâu
được những điều mà trẻ đã được học

thuộc thơ hoặc nhớ tên nhân vật trong chuyện khi nghe bạn, cô
đọc thì sẽ nhẩm theo, nếu trẻ còn lúng túng thì cô sửa sai nhằm
giúp trẻ đọc tốt hơn, lưu loát hơn trong môn “Làm quen văn
học”

III/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
- Qua những phương pháp và hình thức cho trẻ làm quen văn
học mà tôi đã áp dụng đối với bản thân trên những giờ dạy trẻ,
bản thân tôi đã trau dồi thêm kiến thức và kinh nghiệm, qua đó
tôi thấy trẻ mỗi ngày càng thêm giàu trí tưởng tượng, phát triển
ngôn ngữ, tình cảm, yêu thương mọi người, trẻ thấy được vẻ
đẹp của quê hương đất nước, phong tục tập quán của dân tộc
qua những bài thơ câu chuyện bổ ích giúp trẻ có ý thức học tập
tốt hơn
- Qua các đợt thao giảng, dự giờ, kiểm tra đột xuất, kiểm tra chất
lượng cuối học kì, đa số trẻ nắm vững kiến thức, đọc , phát âm
rõ tiếng phổ thông, ý kiến xay dựng bài sôi nổi, thích nghe
truyện, xem tranh, ham đọc thơ nhất là tổ chức đóng kịch.
- Từ đó trẻ đi học đều hơn, siêng năng học tập.
- Bản thân tôi còn trau dồi tích lũy thêm một số tiếng Jrai để vận
dụng vào các môn học khác
IV/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
- Từ những phương pháp vận dụng trong các tiết học và kết quả
đạt được, tôi rút ra một số bài học kinh ngiệm như sau
+ Trước tien tôi dành thời gian nghiên cửu kĩ yêu cầu của bài
dạy, nắm vững các phương pháp hình thức tổ chức các tiết học.
+ Khi kể chuyện hay đọc thơ phải đưa mình vào trong thơ
chuyện để thể hiện tình cảm , cảm xúc của nhân vật một cách sống
động.
+ Trích dẫn giảng dạy nội dung thơ chuyện rõ ràng dễ hiểu để