SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ TÍCH CỰC KHÁM PHÁ THIÊN NHIÊN
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI"
1
1/ Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
- Đối với trẻ em, thiên nhiên là một trong những đối tượng và là phương tiện
quan trọng để phát triển toàn bộ nhân cách đứa trẻ. Thiên nhiên làm cho đứa trẻ
thích thú, chú ý, quan tâm đến xung quanh hơn, nó làm phát triển năng lực quan sát,
trí thông minh và vốn sống thực tiễn của trẻ.
- Thông qua việc khám phá thiên nhiên còn giúp trẻ hiểu biết muôn loài, nhận biết
tầm quan trọng của môi trường thiên nhiên đối với đời sống con người. Từ đó trẻ
biết chăm sóc cây xanh, vật nuôi, bảo vệ môi trường, biết yêu qúy lao động, nhất là
lao động chân tay, bởi vì dù khoa học kĩ thuật có phát triển tới đâu đi nữa thì thiên
nhiên vẫn cần phải được con người chăm sóc và bảo vệ, thông qua khám phá thiên
nhiên giúp trẻ ham hiểu biết và thích khám phá những điều mới lạ.
- Qua nhiều năm công tác tôi suy nghĩ rất nhiều về vấn đề cho trẻ tiếp xúc với thiên
nhiên qua những giờ hoạt động ngoài trời: Phải làm thế nào để giúp trẻ tiếp cận và
tích cực khám phá thiên nhiên, làm thế nào để trẻ hiểu rằng xung quanh chúng còn
rất nhiều điều mới lạ mà chúng chưa khám phá hết được, làm thế nào để thế hệ trẻ
thơ hiểu được những điều lớn lao mà thiên nhiên mang lại cho con người.
2
- Nên thông qua hoạt động ngoài trời sẽ giúp trẻ được khám phá thiên nhiên,
được tự mình trải nghiệm, tìm tòi khám phá nhiều điều kỳ thú, qua đó trẻ tích lũy
được nhiều kinh nghiệm cảm tính, trẻ được trực tiếp nhìn thấy hiện tượng tự nhiên
trong môi trường sống thực với tất cả những mối quan hệ và sự phụ thuộc lẫn nhau.
Trẻ được dạo chơi thoải mái tạo ra sự sung sướng, thỏa mãn khi được tiếp xúc với
môi trường xung quanh.
- Tóm lại: Thiên nhiên xung quanh rất gần gũi, gắn bó và có vai trò quan trọng đối
với người lớn cũng như trẻ em. Thiên nhiên tạo cho con người sự sống. Thiên nhiên
chính là nguồn lực sống để tái tạo, trau dồi vào tâm hồn trẻ thơ giúp chúng ứng

tăng cường sức đề kháng cho cơ thể trẻ, giúp trẻ có một sức khoẻ dồi dào, chống lại
sự thay đổi đột ngột của thời tiết.
b/ Tạo bầu không khí thoải mái trước khi quan sát:
- Đối với trẻ nhỏ, sự động viên khích lệ của người lớn trước khi làm một việc gì đó
là rất quan trọng, nó tạo cho trẻ sự thoải mái, tự tin vào bản thân, trẻ dám làm, dám
nghĩ và dám nói ra những điều trẻ quan sát phát hiện ra, nếu bầu không khí không
được thoải mái trẻ sẽ không dám nêu lên những điều trẻ khám phá được vì trẻ sợ,
nếu sai sẽ bị la, nên việc tạo cho trẻ có tâm thế thoải mái khi quan sát sẽ giúp giờ
học trở nên sôi động, giúp trẻ tích cực hơn trong giờ khám phá đạt kết quả cao.
c/ Tổ chức quan sát trực tiếp các đối tượng, thường xuyên cho trẻ tiếp xúc
với môi trường sống:
5
- Hoạt động ngoài trời là cơ hội tốt nhất để tổ chức các hoạt động đa dạng tích
cực của trẻ, trong quá trình hoạt động trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên: với mây,
với nắng và gió, với hoa, lá, cỏ, cây…
- Vậy nên khi tổ chức cho trẻ quan sát cần cho trẻ quan sát trực tiếp nhất là trẻ phải
được thường xuyên quan sát môi trường sống, trong quá trình quan sát, khả năng tri
giác của trẻ chính xác hơn, nhanh nhạy hơn, óc quan sát sắc nhọn và tinh tế hơn. Vì
khi quan sát trẻ sẽ được tận mắt nhìn thấy cây cỏ, hoa lá, các con vật và những công
việc làm của con người. Trẻ được nhìn, sờ tay, ngửi, ăn, nếm…những cái mới lạ
trong thiên nhiên và đích thực tai trẻ nghe thấy tiếng chim hót, gà gáy…nói chung
trẻ sẽ được đắm mình trong môi trường thiên nhiên và khám phá cuộc sống mới lạ.
Ví dụ: Khi khám phá các loại cây trẻ mẫu giáo lớn sẽ hiểu sâu hơn, rõ hơn, và cụ
thể hơn về các loại cây (thân đứng, thân bò, thân leo…)
Khi khám phá về các hiện tượng thiên nhiên: “gió” trẻ sẽ cảm nhận được gió có ích
lợi gì? Gió thổi cơ thể con người cảm thấy như thế nào? Tại sao con biết là đang có
gió? Lắng nghe gió thổi qua lá cây?
d/ Không biến buổi hoạt động ngoài trời thành tiết khám phá môi trường
xung quanh:
6

e/ Tổ chức cho trẻ khám phá xã hội thông qua lao động:
- Lao động là một hình thức tổ chức giáo dục quan trọng cho trẻ trong trường mầm
non, đây là một hoạt động được trẻ nhỏ ưa thích. Trong quá trình tham gia lao động,
8
trẻ sẽ tự tích lũy được các kinh nghiệm trong cuộc sống, tổ chức cho trẻ lao động là
cơ hội cho trẻ được thể hiện và rèn luyện các phẩm chất nhân cách quan trọng của
người lao động, đó là: sự cần cù, chịu khó, sự kiên trì, quyết tâm, cố gắng vượt khó
để hoàn thành nhiệm vụ.
- Có thể tổ chức cho trẻ lao động chăm sóc thiên nhiên như: Xới đất, nhổ cỏ, nhặt lá
úa cho cây, cho chim và thú nuôi ăn, nhặt lá rụng, tưới nước cho cây…
Ví dụ: Sau khi tổ chức cho trẻ quan sát cây trong sân trường, giáo viên có thể hỏi
trẻ: Làm gì cho cây mau lớn? các con có muốn tự mình chăm sóc cây không? Sau
đó cô cho trẻ sử dụng quốc, giá để vun đất cho gốc cây, sử dụng bình tưới để tưới
nước cho cây, tìm sâu trên lá cây…
g/ Tổ chức các trò chơi cho trẻ:
- Với trẻ Mầm Non chơi là hoạt động chủ đạo, chơi mà học - học mà chơi, thông
qua chơi trẻ lĩnh hội những hiểu biết về khoa học cũng như cuộc sống.
- Ngoài những hoạt động khám phá, tìm tòi thì với thiên nhiên ấy ta có thể xen lẫn
vào đó các trò chơi vận động, học tập, dân gian để củng cố tri thức mà trẻ vừa được
khám phá, trải nghiệm.
9
- Khi tổ chức các trò chơi giáo viên cần lưu ý tạo cho trẻ không khí sôi nổi, thoải
mái, lôi cuốn trẻ tham gia vào trò chơi tích cực. Cần xen kẽ trò chơi động và tĩnh để
giúp trẻ cân đối về thể lực. Có thể tận dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có
trên sân để tổ chức thành trò chơi học tập đơn giản, nhưng cũng nhằm mục đích
củng cố tri thức và phát triển tư duy ở trẻ.
Ví dụ: Trò chơi học tập khi trẻ mới học ở giờ toán với đề tài “Đếm đến 5, nhận biết
chữ số 5” ta có thể cho trẻ tìm 5 cây trong vườn giống nhau và tìm sô 5 gắn vào đó.
Cho mỗi trẻ nhặt 5 lá cây và xếp thành hình bé thích như: Hoa 5 cánh, ngôi sao 5
cánh…

51 % 34/ 35
trẻ
97 % 46 %
Tích cực khám
phá thiên nhiên
26/ 35
trẻ
74 % 35/ 35
trẻ
100 % 26 %
Ý thức bảo vệ
môi trường
12/ 35
trẻ
34 % 35/ 35
trẻ
100 % 66 %
Yêu quý thiên
nhiên
12/ 35
trẻ
34 % 34/ 35
trẻ
97 % 63 %
Thích lao động 25/ 35
trẻ
71 % 35/ 35
trẻ
100 % 29 %
12