Dạy tích hợp trong môn ngữ văn
I- Đặt vấn đề
Thế giới đang biến đổi. Một trong những sự biến đổi có tác dụng to lớn đến
nhà trờng là sự biến đổi về thông tin. Ước lợng tổng số kiến thức qua thông tin
cứ bảy năm lại tăng lên gấp đôi. Vì thế việc dạy học trong nhà trờng theo xu h-
ớng cũ là không còn phù hợp nhất là ở bộ môn ngữ văn, kiến thức học sinh tiếp
thu đợc lại tách rời từng mảng, không có điều kiện để bổ sung thêm nên kiến
thức bị rơi vãi rất nhiều.
Những năm gần đây việc dạy học trong nhà trờng đã đợc cải tiến theo hớng
thích hợp để phù hợp với xu hớng của thời đại, tức là giúp học sinh nắm kiến
thức tổng thể, tổng quát và tổng hợp. Việc giảng dạy môn ngữ văn cũng không
ngoài mục tiêu đó. Nội dung chơng trình môn này đợc cải tiến theo các phơng
pháp tích hợp sau:
+ Tích hợp ngang: Văn- Tiếng Việt Tập làm văn = ngữ văn
+ Tích hợp ngang: Ngữ văn thực tiễn cuộc sống
+ Tích hợp dọc: Lớp 3- 5 -6 -7- 8 9
+ Tích hợp chéo: Ngữ văn Sử - Địa- GDCD Âm Nhạc
Là giáo viên đứng lớp tôi nhận thấy đích cuối cùng vẫn là kết quả cần phải
đạt đợc. Vì vậy không phải chủ yếu là số lần tích hợp, hình thức tích hợp mà
chủ yếu là vận dụng những biện pháp dạy học tích hợp nh thế nào cho giờ học
nhẹ nhàng, nhuần nhuyễn mà đạt kết quả cao. chính vì vậy tôi xin mạnh dạn
trình bày một số hớng tích hợp đã đợc tôi áp dụng và đạt kết quả trong quá
trình giảng dạy ngữ văn 7.
II. các biện pháp áp dụng để giải quyết vấn đề đã nêu
Chơng trình ngữ văn đã có ý thức tạo các dữ kiện tích hợp có sẵn để giáo
viên sử dụng trong phơng pháp giáo viên phải biết nhận thấy và tìm thêm các
dữ kiện ở ngoài để áp dụng vào bài giảng cho phù hợp với từng kiểu văn bản
trong từng bài học tiết học.
1. Tích hợp ngang : Văn Tiếng Việt Tập làm văn = Ngữ văn
Tích hợp hàng ngang là sự thâm nhập lẫn nhau giữa ba phân môn. Đọc hiểu
văn bản, tiếng việt và tập làm văn. ở tiết đọc hiểu văn bản giáo viên phải thấy đợc

+ Phất phơ : là lay động nhẹ (từ láy tợng hình). Đặt vào ngữ cảnh, kết hợp
với nghệ thuật so sánh nó vừa tả vẻ đẹp vừa thể hiện tâm trạng cô gái. Cô gái tự
hào vì mình đang tuổi thanh xuân, tơi tắn tràn trề sức sống hoà hợp trong vẻ đẹp
của đồng ruộng quê hơng nhng cô không khỏi bâng khuâng lo lắng về số phận
ngày mai.
Nh vậy vẫn đảm bảo phơng pháp dạy văn lại vừa cung cấp cho tiết Tiếng
Việt, thông qua đó ta thấy đợc tác dụng của từ láy tạo điều kiện bớc đầu cho học
sinh tiếp thu kiến thức Tiếng Việt
ở tiết tiếng việt giáo viên cần dựa vào các từ láy trong các văn bản đã học
để phân loại từ láy cũng nh để luyện tập nhận biết các loại từ láy.
2
ví dụ: ngoài các tứ láy mà SGK cung cấp giáo viên có thể tích hợp thêm ở
hai văn bản đã học ở tiết trớc để hình thành tri thức phân loại từ láy
Học sinh: Phát hiện từ láy trong hai bài ca dao: quanh quanh, mênh mông,
bát ngát, phất phơ, đòng đòng, sau đó phân tích cấu tạo của các từ láy để hình
thành tri thức phân loại từ láy.
+ Láy toàn bộ: mênh mông (láy phụ âm đầu), bát ngát (láy vần)
Khi phân tích nghĩa của từ láy cũng có thể tích hợp các láy có trong văn bản
đã học.
ví dụ: Quanh quanh: có thể quanh gần hay quanh xa hơn một chút so với
quanh cũng có nghĩa xung quanh theo đờng tròn có sự uốn lợn
Bát ngát: rất rộng đến mênh mông có thể không thấy ranh giới (tăng nghĩa
đối với rộng)
Phất phơ : Lay động nhẹ (giảm nghĩa so với phất)
Nh vậy ở tiết tiếng việt vừa giúp cho HS đảm bảo nhận diện đợc các loại từ
láy, nghĩa của từ láy vừa giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn các bài ca dao đã
học để giúp học sinh vận dụng hợp lý vào tiết tập làm văn số 1.
Tơng tự nh vậy ở tiết tập làm văn, bài viết tập làm văn số 1 yêu cầu học sinh
từ các bài ca dao về tình cảm gia đình về quê hơng đất nớc vận dụng vào viết bài
tập làm văn trong đó sử dụng các từ láy phù hợp để tăng sức biểu cảm cho bài

bản trên vừa nắm kiến thức mới một cách dễ dàng.
2. Tích hợp ngang: Ngữ văn thực tiễn cuộc sống
Gắn bài học với thực tiễn cuộc sống xã hội qua dạy học ngữ văn cũng là h-
ớng tích hợp. Sự tích hợp này cũng rất tự nhiên vì văn học là từ cuộc sống và trở về
với cuộc sống. Dạy văn là dạy từ cuộc sống, qua cuộc đời và cuộc đời.
Giáo viên cho HS khai thác cuộc sống trong văn bản từ đó mà cảm thụ thấm
thía đợc cái chân thiện mỹ đã đợc thể hiện trong tác phẩm rồi hệ thống nhận thức
hành động theo lẽ sống, tình đời trong đó, cái lẽ sống tình đời phù hợp với lứa tuổi
Ví dụ Khi học bài: Những câu ca dao về tình cảm gia đình giáo viên có thể
đặt câu hỏi.
? Tác giả dân gian đã nhắn nhủ đến chúng ta điều gì?
Thấm thía ơn cha nghĩa mẹ, có hiếu với cha mẹ
Qua dạy văn giáo viên cần tế nhị nhẹ nhàng, dẫn dắt học sinh liên hệ từ bài
văn đến cuộc sống.
3. Tích hợp dọc: lớp 3 - 4- 5 - 6 -7 - 8 - 9
Tích hợp dọc hay còn gọi là tích hợp đồng tâm đòi hỏi giáo viên phải biết
kết hợp ôn tập cũ để biết mới họăc hiểu mới có liên hệ ôn cũ.
Biện pháp kết hợp ôn- giảng, giảng - ôn chỉ có thể thức hiện đợc khi giáo
viên nghiên cứu toàn bộ chơng trình và SGK của toàn cấp. Để trong từng tiết giáo
viên biết đợc học sinh đã có kiến thức cũ gì có liên quan đến kiến thức sẽ học tiếp
để dự báo.
Ví dụ khi học bài: Dùng cụm chủ vị để mở rộng câu (SGK văn 7 tập 2)
Giáo viên cần nắm đợc học sinh đã học đợc ở lớp 6 về cụm danh từ, cụm
động từ, cụm tính từ vì vậy khi phân tích ví dụ để hình thành khái niệm giáo viên
có thể cho HS nhận biết các cụm danh từ trong câu.
4
Ví dụ: văn chơng gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình
cảm ta sẵn có
? Hãy phân tích cấu tạo của cụm danh từ?
Với câu hỏi này học sinh có điều kiện ôn lại kiến thức cũ và xác định đợc

ngữ văn đòi hỏi giáo viên phải đầu t thời gian công sức một cách thích đáng. Với
việc xây dựng đợc giáo án theo hớng thích hợp HS sẽ tiếp cận đợc với từng giờ học
5
tốt hơn. Qua kiểm tra trắc nghiệm từng giờ học và qua các kì thi các lớp do tôi phụ
trách đạt kết quả khả quan (80 97%)
2.Bài học thực tiễn
Trải qua thực tiễn giảng dạy cùng kinh nghiệm tiếp thu từ đồng nghiệp tôi
nhận thấy việc đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích hợp là thực sự khoa
học kiến thức HS tiếp thu sẽ không bị cắt từng mảng rơi rụng mà luôn luôn đợc
hồi cố bổ sung thống nhất liền mạch từ đó khả năng vận dụng sáng tạo trong bài
làm rất lớn. Cùng với các phơng pháp đổi mới khác HS sẽ không còn tình trạng
thụ động ngồi nghe giảng, học thuộc lòng những điều giáo viên cung cấp. Các em
sẽ chủ động tiếp cận kiến thức và đợc làm việc thức sự bày tỏ quan điểm của mình
một các đúng đắn. Từ đó có khả năng vận dụng sáng tạo trong bài dạy của mình.
Tất nhiên trong quá trình thực hiện sẽ gặp nhiều khó khăn nếu không cẩn thận sẽ
tích hợp một cách khiên cỡng làm đứt mạch bà giảng nhng nếu giáo viên đam mê
với nghề đầu t thời gian công sức nhất định sẽ tích hợp đợc một cách nhuần
nhuyễn nhẹ nhàng mà sâu sắc.
Trên đây chỉ là một trong những khía cạnh để đổi mới phơng pháp dạy học.
Những ý kiến nhỏ mà tôi trình bày chắc chắn còn nhiều vấn đề cần sự tham gia
đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để giờ ngữ văn đạt hiệu quả cao hơn.
Giao Tân, ngày 28 tháng 3 năm 2007
Ngời viết
Đinh Thị Ngọc

6