BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM

NGUYỄN TIẾN DŨNG
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI
PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
NGÀNH DỊCH VỤ VẬN TẢI DU LỊCH TẠI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
Mã số: 60 34 01 02

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 01 năm 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Cán bộ hướng dẫn khoa học : TS. PHAN NGỌC TRUNG
Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký

Luận văn Thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ TP. HCM
ngày 04 tháng 01 năm 2013

Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm:
(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc sĩ)

1. PGS. TS. Nguyễn Phú Tụ - Chủ tịch Hội đồng
2. TS. Mai Thanh Loan – Phản biện 1
3. TS. Đinh Bá Hùng Anh – Phản biện 2
4. TS. Lê Quang Hùng – Ủy viên
5. TS. Nguyễn Ngọc Dương – Ủy viên thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có)
dịch vụ vận tải du lịch TP. HCM.
Đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong
các doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành dịch vụ vận tải du lịch TP. HCM.
III- NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 30/05/2012 theo Quyết định số 844/QĐ-ĐKC
IV- NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 15/12/2012
V- CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: TS. PHAN NGỌC TRUNG

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH

TS. PHAN NGỌC TRUNG

iii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong
luận văn là trung thực, do chính tác giả thu thập và phân tích. Những số liệu và kết quả
trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình khoa
học nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Học viên thực hiện Luận văn

NGUYỄN TIẾN DŨNG

cho tôi trong suốt thời gian học tập tại trường. Đặc biệt, tôi xin ghi ơn sâu sắc và xin
gửi lời chúc sức khỏe đến Tiến sĩ Phan Ngọc Trung và gia đình.
Nhân đây, tôi xin gửi lời cảm ơn Ban Giám đốc và tập thể công nhân viên các
Công ty dịch vụ vận tải du lịch Hoa Mai, Quỳnh Lam, Phương Thảo, Minh Châu,
Rạng Đông, Minh Dũng, Quê Hương, An Thuận Thành, Phú Long, Thành Bưởi, Kỹ
Nguyên, Quốc Phong, Tân Hoàng Anh, Sài Gòn, Tâm Châu đã tạo điều kiện tốt nhất
cho tôi thu thập, điều tra khảo sát để có dữ liệu viết luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn các bạn học viên lớp 10SQT2 trường Đại học Kỹ
thuật Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã gúp tôi tham gia điều tra khảo sát.
Xin chân thành cảm ơn các đơn vị: Cục thống kê Thành phố Hồ Chí Minh,
Phòng thống kê Quận 5, Phòng Công thương Quận 8 đã cung cấp số liệu giúp tôi hoàn
thành luận văn này.
Mặc dù tôi đã cố gắng để hoàn thiện luận văn. Tuy nhiên, trong quá trình thực
hiện không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những góp ý quí báu
của quí thầy cô và bạn đọc.
Xin chân thành cảm ơn.

Nguyễn Tiến Dũng v

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU
1. GIỚI THIỆU 1
1.1. Đặt vấn đề 1
1.2. Tính cấp thiết của đề tài 2
2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
2.1. Mục tiêu của đề tài 3

1.4.2. Cấp độ thứ hai 27
1.4.3. Cấp độ thứ ba 27
1.5 CÁC GIẢ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 28
1.5.1. Giả thuyết 1: Hướng dẫn hành động 28
1.5.2. Giả thuyết 2: Nhà lãnh đạo thân thiện 29
1.5.3. Giả thuyết 3: Biểu trưng của văn hóa doanh nghiệp 29
1.5.4. Giả thuyết 4: Cơ sở vật chất 29
1.5.5. Giả thuyết 5: Tổ chức giao lưu 30
1.5.6. Giả thuyết 6: Môi trường văn hóa tổ chức 30
1.5.7 Giả thuyết 7: Quan hệ với các đối tượng bên ngoài 31
1.5.8 Giả thuyết 8: Sự tham gia của nhân viên 31
TÓM TẮT CHƯƠNG 1 33
Chương II: THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA NGÀNH DỊCH VỤ VẬN TẢI DU LỊCH
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 34
2.1. TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 34
2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa 34
2.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa 36
2.1.3. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa 37
2.1.4. Thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh 38
2.1.5. Tầm quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với sự phát triển kinh tế,
xã hội 41
2.2. THỰC TRẠNG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NGÀNH
DỊCH VỤ VẬN TẢI DU LỊCH TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 42
2.2.1. Đặc điểm của các doanh nghiệp 43
2.2.2. Vai trò của các doanh nghiệp 43
2.2.3. Số lượng doanh nghiệp 44
vii

2.1.4. Số lao động hàng năm có trong các doanh nghiệp 45


Chương III: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY VIỆC XÂY DỰNG VĂN
HÓA DOANH NGHIỆP CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA NGÀNH
DỊCH VỤ VẬN TẢI DU LỊCH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 78
3.1. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 78
3.1.1. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp là một quá trình lay dài. 78
3.1.2. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp phát triển toàn diện con người 78
3.1.3. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp là tìm kiếm những giá trị khác biệt 79
3.2. ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 79
3.2.1. Tạo dựng khả năng và thói quen tư duy chiến lược 79
3.2.2. Tạo dựng khả năng thích ứng tốt với những thay đổi 80
3.2.3. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp ưu tiên lấy việc phát triển con người
làm gốc và thực hiện chia sẻ quyền hạn và trách nghiệm 81
3.3. MỤC TIÊU XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 81
3.3.1. Mục tiêu đến năm 2015 82
3.3.2. Mục tiêu đến năm 2020 82
3.4. CÁC GIẢI PHÁP RÚT RA TỪ KẾT QUẢ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ
KHẢO SÁT THỰC TIỄN 83
3.4.1. Giải pháp thứ nhất: Nâng cao nhận thức về vai trò của nhà lãnh đạo 83
3.4.2. Giải pháp thứ hai: Tăng cường mối quan hệ với các đối tượng bên ngoài
doanh nghiệp 86
3.4.3. Giải pháp thứ ba: Xây dựng môi trường làm việc thân thiện và hợp tác. 88
3.4.4. Giải pháp thứ tư:Xây dựng và hoàn thiện biểu trưng của văn hóa doanh
nghiệp 91
3.4.5. Giải pháp thứ 5: Tăng cường giao lưu tạo sự gắn bó 94
3.4.6. Giải pháp thứ 6: Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, tăng cường giao lưu 95
3.5 Ý KIẾN ĐỀ NGHỊ 95
3.5.1. Đề nghị với doanh nghiệp 96
3.5.2. Đề nghị với chính quyền thành phố Hồ Chí Minh 98
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 99

Bảng 2.1 Tiêu thức phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ 35
Bảng 2.2 Tổng số và cơ cấu doanh nghiệp nhỏ và vừa có đến 31/12/2010 39
Bảng 2.3 Một số chỉ tiêu chính về kết quả hoạt động của ngành vận tải 47
Bảng 2.4 Tố độ phát triển một số chỉ tiêu chính của ngành vận tải 49
Bảng 2.5 Số lao động của các công ty qua các năm 50
Bảng 2.6 Trình độ học vấn của cán bộ nhân viên các công ty 51
Bảng 2.7 Doanh thu đạt được qua các năm của các công ty 53
x

Bảng 2.8 Tổng tài sản có qua các năm của các công ty 54
Bảng 2.9 Quy mô mẫu nghiên cứu 59
Bảng 2.10 Đặc điểm mẫu nghiên cứu 62
Bảng 2.11 Hệ số Cronbach alpha của các các thang đo 63
Bảng 2.11 Hệ số Cronbach alpha của các các thang đo (tt) 64
Bảng 2.12 Hệ số Cronbach alpha thang đo chung văn hóa doanh nghiệp 65
Bảng 2.13 Phân tích nhân tố EFA của thành phần 66
Bảng 2.14 Phân tích nhân tố EFA của thành phần chung văn hóa doanh nghiệp 67
Bảng 2.15 Sự tương quan giữa các khái niệm nghiên cứu 69
Bảng 2.16 Hiện tượng đa cộng tuyến*: Đánh giá giá trị dung sai và VIF 71
Bảng 2.17 Hiện tượng đa cộng tuyến*: Đánh giá giá trị Eigen và chỉ số điều kiện 71
Bảng 2.18 Kết quả dự báo của mô hình hồi quy bội 73

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
Biểu đồ 2.1: Tổng số DNNVV qua các năm 39
Biểu đồ 2.2: Tổng số doanh nghiệp phân theo qui mô có đến/12/2010 40
Biểu đồ 2.3: Tổng số doanh nghiệp phân theo loại hình doanh nghiệp 40
Biểu đồ 2.4: GDP tính theo giá so sánh năm 1994 42
Biểu đồ 2.5: Số lượng DNNVV ngành dịch vụ vận tải du lịch 44
Biểu đồ 2.6 : Tốc độ phát triển DNNVV ngành dịch vụ vận tải du lịch 45
Biểu đồ 2.7: Số lượng lao động của các DNNVV ngành dịch vụ vận tải du lịch thành

xii

TÓM TẮT
Văn hóa doanh nghiệp là một khái niệm xuất hiện muộn hơn so với tất cả các
khái niệm được dùng trong quản lý. Nó khởi nguồn từ nước Mỹ, do các doanh nghiệp
ở Mỹ phải đối diện với một thực tế là phải thay đổi cách thức tiếp cận trong quản lý và
điều hành công ty, sau đó được Nhật Bản xây dựng và phát triển mạnh mẽ. Thuật ngữ
“văn hóa tổ chức” (organisational culture) xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí Mỹ vào
khoảng thập niên 1960. Thuật ngữ tương đương “văn hóa công ty” (corporate culture)
xuất hiện muộn hơn, khoảng thập niên 1970, và trở nên phổ biến sau khi tác phẩm
“Văn hóa công ty” của Terrence Deal và Atlan Kennedy được xuất bản tại Mỹ năm
1982. Ở Việt Nam, hiện nay văn hóa doanh nghiệp là một môn học trong các trường
Đại học. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cũng quan tâm đến văn hóa doanh nghiệp.
Tuy nhiên, để hiểu và xây dựng văn hóa cho doanh nghiệp còn nhiều khó khăn do hiểu
biết về văn hóa doanh nghiệp của các nhà lãnh đạo còn hạn chế.
Mục đích của nghiên cứu này là hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về
văn hóa doanh nghiệp làm cơ sở cho việc phát triển các thang đo lường các thành phần
của văn hóa doanh nghiệp và văn hóa doanh nghiệp tổng thể, qua đó để đề xuất mô
hình nghiên cứu phục vụ cho nghiên cứu thực tiễn. Nghiên cứu này cũng nhằm mục
đích là dựa trên cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu đã đề xuất để nghiên cứu đánh
giá thực tiễn tình hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiện nay của các doanh nghiệp
nhỏ và vừa ngành vận tải du lịch thành phố Hồ Chí Minh, thông qua đánh giá thực tiễn
để chỉ ra những mặt còn hạn chế để các doanh nghiệp khắc phục và những mặt mạnh
để phát huy, đồng thời qua nghiên cứu này để các doanh nghiệp mà trước hết là các


xiv

ABSTRACT
Corporate culture is a concept that appears later than all of the concepts used in
management. It originated in the United States, so American businesses are faced with
the fact that a change in approach in the management and administration of the
company, the Japanese then developed and flourished. The term "organizational
culture" first appeared in the U.S. press about the 1960s. Equivalent term "corporate
culture" appeared later, around 1970, and became popular after his "company culture"
of Terrence Deal and Atlan Kennedy was published in the United States in 1982. In
Vietnam, the current corporate culture is a subject in universities. Business leaders
interested in corporate culture. However, to understand the business and cultural
construction more difficult by the cultural understanding of business leaders is limited.
The purpose of this study was to systematize some basic theoretical issues of
corporate culture as a basis for the development of a scale measuring the components
of corporate culture and corporate culture overall, thereby to the proposed research
model for empirical research. This study also aims to be based on theory and research
model proposed to study realistic appraisal of the situation of the current corporate
culture construction of small and medium businesses transportation travel calendar of
Ho Chi Minh City, through practical assessment to indicate the presence is limited to
businesses overcome and strengths to promote, at the same time through this research
to the business that first of all the conscious business leaders and proper understanding
of the corporate culture as well as the importance of corporate culture. Especially in


                



 
   
               
-      
- 
 
-

2

      
n tâm.
1.2. Tính cấp thiết của đề tài


 

        
        

    
      


     

     .  

Cung c lý thuy  cho vic tr  
doanh nghip trong các doanh nghip nh và va ngành dch v du lch ti
thành ph H ng th h hi p.
nh các thành phn c    ng,
c trng v     hip
nh và vng nghiên cu chính là các doanh nghip nh và va
ngành dch v du lch thành ph H Chí Minh hin nay.
t s  xut v gii pháp chung nhy vic xây d
doanh nghip trong các doanh nghip nh và va ngành dch v du lch thành
ph H  các doanh nghip có th ly làm tài li nghiên
cu ng dng vào vic xây dp ca mình. 4

2.2. Nội dung nghiên cứu
 
                  

 


g các doanh
  D

2.3. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
2.3.1. Phương pháp luận


     
               

(18)
.
   
Đi tìm sự ưu
việt (In search of excellence
“Tính vượt trội và thống nhất của văn hóa là một tính chất căn bản của những
công ty có chất lượng cao nhất. Hơn nữa, nếu văn hóa công ty càng mạnh và càng
được định hướng tập trung vào thị trường, công ty càng không phải cần đến những
cẩm nang hướng dẫn chính sách, những biểu đồ tổ chức, hay các qui tắc, thủ tục rườm
rà. Trong những công ty này, mọi người từ cấp cao nhất đến cấp thấp nhất đều biết rõ
mình phải làm gì trong phần lớn mọi tình huống vì các giá trị định hướng của công ty
đều hết sức rõ ràng”
(18)
.

        

6



3.2. Mục đích của đề tài


   

   

nhiu tài liu và nhiu công trình nghiên cu v    p và nhng tài
li  ch
a hai tác gi Edgar H. Schein và Third Edition, Bruce M. Tharp 
Four Organizational Culture Types và nhng tài liu liên quan khác.
3.3.2. Tình hình nghiên cứu trong nước

 Quân  
        
                
.
  
        

      


4. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN


8

Chương I: 
Chương II: T
 
Chương III: Các  
    
Chí Minh