B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHệ MINH
TRN MINH SANG

ÁNH GIÁ TỊNH HỊNH NGHỆO A CHIU CA CÁC
H GIA ỊNH TI KHU VC ÔNG NAM B

LUN VN THC S KINH T

THÀNH PH H CHệ MINH - 2012
LI CM N

Xin cho tôi gi li cm n chơn thƠnh đn:
TS. Nguyn Tn Khuyên, lƠ ngi hng dn khoa hc, đư tn tình
hng dn, truyn đt nhng kin thc mi, b ích vƠ giúp tôi hoƠn
thƠnh đ tƠi.
QuỦ Thy Cô trng đi hc kinh t TP. H Chí Minh, vì s h tr,
hng dn nhit tình vƠ s khích l trong quá trình hc tp, nghiên cu.
Các Anh, Ch  Tng cc thng kê Vit Nam đư to điu kin vƠ h
tr cho tôi rt nhiu trong vic thu thp s liu, thông tin cn thit liên quan
đn đ tƠi.
VƠ cui cùng tôi xin cm n s giúp đ, đng viên v mt tinh thn ca
tt c nhng ngi thơn trong gia đình, bn bè vƠ đng nghip
Tp. H Chí Minh, nm 2012
Tác gi Trn Minh Sang

LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s
liu, kt qu nêu trong lun vn lƠ trung thc, đc trích dn vƠ có tính k
tha, phát trin t các tƠi liu, tp chí vƠ các công trình nghiên cu đư đc
công b./.

Tp. H Chí Minh, nm 2012
Tác gi

CHNG M U 1
1. t vn đ 1
2. Mc tiêu nghiên cu 3
3. Cơu hi nghiên cu 3
4. Gi thuyt nghiên cu 4
5. Phng pháp nghiên cu 4
6. i tng vƠ phm vi nghiên cu 5
CHNG 1. C S Lụ LUN V NGHỆO A CHIU 6
1.1. Khái nim nghèo: 6
1.1.1. Khái nim nghèo trên th gii 6
1.1.2. Khái nim nghèo ti Vit Nam 9
1.2. Ch tiêu vƠ chun nghèo 12
1.3. LỦ thuyt liên quan đn nghèo đa chiu 13
1.4. Các kt qu nghiên cu liên quan đn các chiu vƠ ch s nghèo. 18

ii
CHNG 2. PHNG PHÁP NGHIÊN CU 21
2.1. o lng nghèo 21
2.1.1. o lng nghèo tuyt đi theo ch s đm đu 21
2.1.2. o lng nghèo tng đi theo phng pháp ch s nghèo đa
chiu (MPI) 22
2.2. Phm vi nghiên cu 30
2.3. Ngun d liu 30
2.3.1. Mô t b d liu VHLSS 2010 30
2.3.2. D liu c lng h nghèo  03 đa phng 31
CHNG 3 NGHỆO A CHIU  THÀNH PH H CHệ MINH,
TNH BỊNH DNG VÀ TNH NG NAI 33
3.1. Khái quát v tình hình nghèo  thƠnh ph H Chí Minh, tnh Bình
Dng vƠ tnh ng Nai 33
3.1.1. ThƠnh ph H Chí Minh 33

v
DANH MC BIU 

Hình 1.1: Biu đ các thƠnh phn ca nghèo đa chiu 18
Hình 2.1: Biu đ ca các chiu vƠ ch s theo MPI 27
Hình 3.1. Mc thiu ht các ch s  các h nghèo MPI theo khu vc 42
Hình 3.2. Mc thiu ht các chiu ca các h nghèo MPI theo khu vc 43
Hình 3.3. Mc thiu ht ca các ch s  các h nghèo MPI ti 3 tnh tính
theo t l %. 44
Hình 3.4. Mc thiu ht ca các chiu các h nghèo MPI ti 3 tnh tính theo
t l %. 45

1
CHNG M U

1. t vn đ
Nghèo đc đnh ngha da vƠo hoƠn cnh xư hi ca cá nhơn, nghèo
không ch đn gin lƠ mc thu nhp thp mƠ còn thiu thn trong vic tip
cn dch v, nh giáo dc, vn hóa, thuc men, không ch thiu tin mt, thiu
nhng điu kin tt hn cho cuc sng mƠ còn thiu th ch kinh t th trng
hiu qu, trong đó có các th trng đt đai, vn vƠ lao đng cng nh các th
ch nhƠ nc đc ci thin có trách nhim gii trình vƠ vn hƠnh trong
khuôn kh pháp lỦ minh bch cng nh mt môi trng kinh doanh thun li.
Mc nghèo còn lƠ tình trng đe da b mt nhng phm cht quỦ giá, đó lƠ
lòng tin vƠ lòng t trng.
Nghèo đói vƠ xóa đói gim nghèo luôn lƠ vn đ thi s không nhng
đi vi tng nc mƠ còn mang tính toƠn cu vƠ đòi hi cn phi đc xem

 Vit Nam, đn nay s các công trình nghiên cu v nghèo đa chiu
cha nhiu vƠ phng pháp nghèo đa chiu ít đc s dng. Nm 2010, da
trên kt qu điu tra nghèo h gia đình vi 8 chiu đói nghèo lƠ thu nhp, giáo
dc, y t, tip cn h thng an sinh xư hi, cht lng vƠ din tích nhƠ , dch
v nhƠ , tham gia các hot đng xư hi, an toƠn xư hi, nhóm chuyên gia ca
ngơn hƠng Th gii vƠ Vit Nam đư áp dng ch s nghèo đa chiu đ đa ra
bc tranh toƠn din hn v tình trng nghèo  hai thƠnh ph lƠ HƠ ni vƠ
thƠnh ph H Chí Minh. [3]
T công trình nƠy, thông qua vic áp dng ch s nghèo đa chiu đư rút
ra đc mt s kt lun quan trng:

3
-  c hai thƠnh ph, 3 chiu đóng góp nhiu nht vƠo ch s nghèo đa
chiu lƠ thiu ht v tip cn h thng an sinh xư hi, thiu ht tip cn các
dch v nhƠ  (đin, nc, thoát nc, ầ) vƠ thiu ht v cht lng vƠ din
tích nhƠ .
- Ch s nghèo đa chiu  TP.HCM cao hn HƠ Ni, nông thôn cao hn
thƠnh th vƠ ngi di c cao hn ngi có h khu. i vi c dơn có h
khu, ba đóng góp ln nht vƠo ch s nghèo đa chiu ln lt lƠ an sinh xư
hi, dch v nhƠ , vƠ cht lng vƠ din tích nhƠ .
- c bit, ch s nghèo đa chiu rt cao đi vi nhóm dơn di c đang có
ít nht mt thiu ht, trong đó an sinh xư hi cng lƠ yu t đóng góp hƠng
đu. áng chú Ủ, ngi di c không h khu đang thc s gp phi vn đ
khó khn trong tham gia các t chc vƠ hot đng xư hi.
Trong bi cnh đó, tôi chn đ tƠi: “ánh giá tình hình nghèo đa chiu
ca các h gia đình ti khu vc ông Nam b” lƠm ni dung lun vn nhm
xác đnh h nghèo theo hng đa chiu ti thƠnh ph H Chí Minh, tnh Bình
Dng vƠ tnh ng Nai, đng thi xác đnh s thiu thn v ngun lc ca
ngi nghèo vƠ đ xut mt s kin ngh.
2. Mc tiêu nghiên cu

tranh nghèo  khu vc ông Nam B.

5
Phng pháp tip cn nghiên cu nghèo tin t: Theo phng pháp nƠy,
mt gia đình gi lƠ nghèo nu h gia đình có mc chi tiêu bình quơn đu
ngi mt tháng di chun nghèo.
Phng pháp tip cn nghèo đa chiu đc xơy dng đ đánh giá tình
trng nghèo ca các h gia đình ti khu vc ông Nam B trên c s ch s
nghèo đa chiu (MPI) do Alkire and Santos xơy dng. ó lƠ các nhu cu c
bn trên 5 lnh vc: Giáo dc, Sc khe, Tiêu chun sng, GiƠu có kinh t vƠ
tình trng vic lƠm.
 tƠi nƠy s dng phng pháp MPI nh lƠ công c chính đ tr li cho
các cơu hi nghiên cu.
D liu chính lƠ ngun d liu th cp đc trích t Kt qu kho sát
mc sng ca h Gia đình (VHLSS) nm 2010 ca Tng cc Thng kê
(GSO).
6. i tng vƠ phm vi nghiên cu
 tƠi tp trung vƠo nghiên cu nghèo h gia đình  thƠnh ph H Chí
Minh, các tnh Bình Dng vƠ ng Nai thông qua phơn tích d liu t
VHLSS 2010 ca Tng cc Thng kê.

6
CHNG 1.
C S Lụ LUN V NGHỆO A CHIU

Phng pháp xác đnh chun nghèo:
- Chia nhu cu vt cht lƠm 2 nhóm: nhu cu n vƠ nhu cu khác
- Xác đnh mc chi tiêu ti thiu cho nhu cu n (hao phí calori bình
quơn/ngƠy đêm)
- Xác đnh mc chi tiêu ti thiu cho nhu cu khác (theo t l vi tng
nhu cu chi tiêu)
- Tng hp 2 mc trên đc tng nhu cu chi tiêu ti thiu.
o lng nghèo v vt cht
- Ch s vƠ t l đm đu:
Ch s đm đu ngi (N
0
): m s ngi sng di mc chun nghèo.
T l đm đu ngi (P
0
) hay t l nghèo: LƠ t l s h có thu nhp
di hoc bng chun nghèo đi vi toƠn b s h trong quc gia.
Thc đo nƠy đc dùng rng rưi nht vƠ đn gin nht đ tính phn
trm dơn s có thu nhp hoc chi tiêu thp hn chun nghèo. Trong đó:
P
0
lƠ ch s đm đu
N
0
lƠ tng s ngi nghèo
N lƠ tng s h hoc tng s dơn (kho sát)
1 N N
0

Trong đó: Z: Chun nghèo
X
i
: Thu nhp bình quơn hay chi tiêu bình quơn.
- Ch s khong cách nghèo bình phng P2 (đo lng mc đ trm
trng vƠ tính khc nghit ca nghèo):
n
i 1
2
i
Z
)X-(Z
N
1
P2

Thc t, th gii thng dùng khái nim nghèo mƠ không dùng khái
nim đói nghèo nh  Vit Nam vƠ nhn đnh nghèo theo bn khía cnh lƠ
thi gian, không gian, gii vƠ môi trng.
- V thi gian: Phn ln ngi nghèo lƠ nhng ngi có mc sng di
mc "chun" trong mt thi gian dƠi, cng có mt s ngi nghèo tình th
nh nhng ngi tht nghip, nhng ngi mi nghèo do suy thoái kinh t
hoc thiên tai đch ha, t nn xư hi, ri roầ
- V không gian: Nghèo din ra ch yu  nông thôn, ni có phn ln
dơn s sinh sng. Tuy nhiên, tình trng nghèo  thƠnh th, trc ht  các
nc đang phát trin cng có xu hng gia tng.

9
- V gii: Ngi nghèo lƠ ph n đông hn nam gii, nhiu h gia đình
nghèo nht do n gii lƠ ch h. Trong các h nghèo do đƠn ông lƠm ch thì

c th vƠ thi gian nht đnh. [2]
Ch tiêu đánh giá h nghèo ca Vit nam
- Ch tiêu chính: Thu nhp bình quơn mt ngi 1 tháng (hoc 1 nm)
đc đo bng ch tiêu giá tr hay hin vt quy đi, thng ly lng thc
(go) tng ng mt giá tr đ đánh giá.
Khái nim thu nhp  đơy lƠ thu nhp thun túy (tng thu tr đi tng chi
phí sn xut). Tuy nhiên, cn nhn mnh ch tiêu thu nhp bình quơn nhơn
khu hƠng tháng lƠ ch tiêu c bn nht đ xác đnh mc đói nghèo.
- Ch tiêu ph: LƠ dinh dng ba n, nhƠ , mc vƠ các điu kin hc
tp, cha bnh, đi li
Mc dù ly ch tiêu thu nhp c bn biu hin bng giá tr đ phn ánh
mc sng; tuy nhiên, trong điu kin giá c không n đnh nh  nc ta thì
rt cn thit s dng hình thc hin vt, ph bin lƠ quy lƠ go tiêu chun
(go thng) tng ng vi mt giá tr nht đnh. Vic s dng hin vt quy
đi tng ng vi mt giá tr so sánh vi mc thu nhp ca mt ngi dơn
theo thi gian vƠ không gian đc d dƠng. c bit đi vi ngi nghèo nói
chung vƠ ngi nghèo  nông thôn nói riêng, ch tiêu khi lng go bình
quơn/ngi/tháng tng ng vi lng giá tr nht đnh lƠ có Ủ ngha thc t. 11
Xác đnh chun nghèo ca Vit Nam
Hin nay, có hai cách tip cn cho phép phơn tích tình trng nghèo 
Vit Nam: Cách ca Tng cc thng kê (GSO) vƠ ca B LTB&XH. Cách
tip cn ca GSO ging cách tip cn ca Ngơn hƠng Th gii, vi ngng
nghèo lng thc (chi tiêu đ có đc ti thiu 2.100 calo/ngi/ngƠy) vƠ
ngng nghèo tng quát (chi tiêu cho nhu cu lng thc, thc phm khong
70% vƠ chi tiêu cho phi thc phm khong 30%). GSO thc hin kho sát v
tình trng nghèo, ch không xác lp chun nghèo ca Vit Nam. B
LTB&XH chn c s đ xác đnh ngng nghèo lƠ mc chi tiêu cn thit đ

143/2001/Q-TTg ngƠy 27/09/2001
2006-2010
260.000
200.000
170/2005/Q-TTg ngƠy 08/07/2005
2011-2015
500.000
400.000
09/2011/QTTg ngƠy 30/01/2011
Ngun: Tng hp t các quyt đnh ca Th tng v chun nghèo
1.2. Ch tiêu vƠ chun nghèo
Khi đánh giá nc giƠu, nghèo trên th gii, gii hn nghèo đc biu
hin bng ch tiêu chính lƠ thu nhp quc dơn bình quơn đu ngi (GDP).
Tuy nhiên, mt s nhƠ nghiên cu cho rng ch cn c vƠo thu nhp thì cha
đ cn c đ đánh giá. Vì vy, T chc UNDP đa thêm ch s phát trin con
ngi (HDI) bao gm 3 ch tiêu:
- Tui th
- Thu nhp
- Tình trng bit ch ca ngi ln.
T nm 2010 tr v trc, Ch s phát trin con ngi phn ánh mc
hng th ca dơn c đi vi nh hng tng trng vƠ phát trin kinh t:
Thu nhp, tui th vƠ giáo dc. HDI đc tính lƠ trung bình cng ca ch s
tui th (LEI ậ Life Exenctancy Index), ch s giáo dc (EI ậ Education
Index) vƠ ch s thu nhp (II).
HDI = (LEI + EI + II)/3.
+ Nu HDI < 0,5 Thp

13
+ Nu 0,5 ≤ HDI ≤ 0,8 Trung bình
+ Nu HDI > 0,8 Cao

gia y t c bn)
Phng pháp tính HPI
- Cp nht các thông tin: (i) t l dơn s không k vng sng quá 40 tui
(P1); (ii) T l ngi ln không bit ch (P2); (iii) t l suy dinh dng
(P3.1), t l không tip cn dch v y t (P3.2), t l các h không tip cn
phng tin v sinh bo đm (P3.3) vƠ P3 đc tính theo bình quơn s hc
ca 3 yu t trên P3 = (P3.1 + P3.2 + P3.3)/3
- Tính HPI, theo công thc:
HPI = (P1 + P2 +P3)/3
S dng HPI:
- Xác đnh mc đ nghèo kh con ngi (t 0 - 100%)
LƠ c s đ xác đnh các mc tiêu gim nghèo mt cách tng hp hn.
LƠ c s nghiên cu hu hiu, đ b sung thêm các tiêu chí vƠo MPI
Theo Jahan (2002), Ch s phát trin con ngi (Human Development
Index - HDI) đc gii thiu ln đu tiên vƠo nm 1990, lƠ mt đo lng kh
nng tip cn trung bình đn phúc li. HDI bao gm 3 chiu đo lng vi các
bin đc la chn lƠ tui th (đi din cho đi sng lơu dƠi), t l ngi ln
bit ch kt hp vi t l hc tiu hc, trung hc c s vƠ trung hc ph
thông (đi din cho giáo dc) vƠ GDP bình quơn đu ngi tính theo giá tr

15
ngang bng sc mua (PPP) (đi din cho mc sng đy đ). Ch s HDI có
tính cht “gp” trong khi ch s HPI li biu th s thiu ht (Anand & Sen,
1997). HPI lƠ mt ch s tng hp v nghèo đa chiu đo lng s thiu ht
trong tip cn đn các tính cht phát trin c bn ca con ngi  ba khía
cnh tui th, giáo dc vƠ thu nhp nh HDI nhng cng thêm khía cnh
tham gia hay vƠo hay b loi tr khi đi sng xư hi (Anand & Sen, 1997,
trích bi Jahan, 2002).[18]
Ch s nghèo kh đa chiu (MPI) đc t chc Sáng kin phát trin con
ngi vƠ nghèo đói (OPHI - Oxford Poverty and Human Development