B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHệ MINH
***
LỂM XUỂN KIU QUN TR RI RO TệN DNG TI NGỂN
HÀNG THNG MI C PHN U T
VÀ PHÁT TRIN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
TP. H CHệ MINH ậ NM 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHệ MINH
*** LỂM XUỂN KIU
TPHCM, ngày tháng nm 2012
Tác gi lun vn
Lâm Xuân kiu MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC BIU
DANH MC CÁC S
PHN M U 1
CHNG 1. TNG QUAN V RI RO TệN DNG VÀ QUN TR RI RO
TệN DNG TRONG HOT NG NGỂN HÀNG 4
1.1. RI RO TÍN DNG CA NGÂN HÀNG 4
1.1.1. Ri ro 4
1.1.1.1. Khái nim v ri ro 4
1.1.1.2. Ri ro trong hot đng ngân hàng 5
1.1.2. Ri ro tín dng 6
1.1.2.1. Khái nim 6
1.1.2.2. Nhân t nh hng 7
1.1.2.3. Tác đng ca ri ro tín dng 10
1.2. QUN TR RI RO TÍN DNG TI NGÂN HÀNG THNG MI 12
1.2.1. Khái nim 12
1.2.2. S cn thit ca qun tr ri ro tín dng ti các NHTM 13
1.2.3. Ni dung ca qun tr ri ro tín dng 14
1.2.3.1. Nhn bit ri ro tín dng 14
phn u t và Phát trin Vit Nam 44
2.2.3.1. Nguyên nhân khách quan 44
2.2.3.2. Nguyên nhân xut phát t khách hàng và đi tác ca khách hàng. 46
2.2.3.3. Nguyên nhân ch quan: 46
2.3. THC TRNG CÔNG TÁC QUN TR RI RO TÍN DNG TI NGÂN
HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM 47
2.3.1. B máy t chc qun tr ri ro: 47 2.3.2. Phân cp thm quyn trong hot đng tín dng 50
2.3.2.1. Thm quyn phán quyt tín dng di hình thc phê duyt đ xut
tín dng 50
2.3.2.2. Thm quyn phán quyt tín dng di hình thc phê duyt ri ro tín
dng 51
2.3.3. Quy trình tín dng 51
2.3.3.1. Quy trình tín dng đi vi khách hàng doanh nghip 51
2.3.3.2. Quy trình tín dng bán l 58
2.3.4. Công c qun tr ri ro tín dng 60
2.3.4.1. H thng xp hng tín dng ni b 60
2.3.4.2. Chng trình phn mm SIBS 63
2.3.4.3. Qun lý b ch tiêu k hoch tín dng 64
CHNG 3. CÁC GII PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUN TR RI
RO TệN DNG TI NGỂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT
NAM 67
3.1. NH HNG V QUN TR RI RO TÍN DNG CA NGÂN HÀNG
TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM N NM 2020 67
3.2. MT S GII PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUN TR RI RO TÍN
DNG TI NGÂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM 71
3.2.1. Chú trng đn công tác thu thp và x lý thông tin đi đôi vi vic xây
dng mng li thông tin hiu qu 71
Ngân hàng thng mi c phn u t và Phát trin Vit Nam
CAR
T l an toàn vn
CIC
Trung tâm thông tin tín dng NHNN
DNNN
Doanh nghip Nhà nc
DPRR
D phòng ri ro
DVKH
Dch v khách hàng
HQT
Hi đng qun tr
HSC
Hi s chính
IFRS
Chun mc lp báo cáo tài chính quc t
NHNN
Ngân hàng Nhà nc
NHTM
Ngân hàng thng mi
Q
Quyt đnh
QHKH
Quan h khách hàng
QLRRTD
Qun lý ri ro tín dng
QTTD
Qun tr tín dng
ROA DANH MC CÁC BIU
Biu đ 2.1: Tng trng tín dng ca BIDV nm 2009-2012 34
Biu đ 2.2: C cu d n tín dng theo k hn ca BIDV nm 2009-2011 35
Biu đ 2.3: C cu d n tín dng theo loi tin t ca BIDV nm 2009-2011 36
DANH MC S
S đ 2.1: Mô hình hot đng tín dng ca BIDV 48
1 PHN M U
1. LỦ do la chn đ tài
Trong hot đng ca các NHTM Vit Nam hin nay, n
- xut mt s gii pháp và kin ngh nhm nâng cao công tác qun
tr ri ro tín dng ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam.
3. i tng, phm vi nghiên cu ca đ tài
- i tng nghiên cu là hot đng tín dng, qun tr ri ro tín dng
ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam.
- Phm vi nghiên cu: lun vn ch gii hn thc hin nghiên cu v ri
ro tín dng trong thi gian t nm 2009 đn nm 2012.
4. ụ ngha khoa hc và thc tin ca đ tài nghiên cu
Trên c s phân tích tình hình hot đng tín dng ca Ngân hàng
TMCP u t và Phát trin Vit Nam, đ ti nêu ra nhng du hiu nhn bit
sm các khon n có vn đ, tìm ra các nguyên nhân đ t đó kin ngh các
gii pháp có hiu qu và kh thi.
5. Phng pháp nghiên cu
phù hp vi ni dung, yêu cu, mc đích ca đ tài đ ra, phng
pháp đc thc hin trong quá trình nghiên cu gm phng pháp thng kê,
phân tích, so sánh và tng hp. Bên cnh đó, đ tài cng vn dng kt qu
nghiên cu ca các công trình khoa hc liên quan đ làm phong phú và sâu
sc hn các c s khoa hc và thc tin ca đ tài.
3 6. B cc ca lun vn
Ngoài phn m đu và phn kt lun, lun vn gm 3 chng:
Chng 1: Tng quan v ri ro tín dng và qun tr ri ro tín dng trong hot
đng ngân hàng.
Chng 2: Thc trng qun tr ri ro tín dng ti ngân hàng TMCP u t và
Phát trin Vit Nam.
Chng 3: Các gii pháp nâng cao công tác qun tr ri ro tín dng ti ngân
hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam.
đem li nhng hu qu mà ngi ta không th d đoán đc.
Tuy khó tìm đc mt đnh ngha ri ro hoàn ho song có th bit đc
rng ri ro thng có hai đc tính sau:
- Th nht là biên đ ri ro: là s thit hi t ri ro gây ra mc nào.
- Th hai là tn s xut hin ca ri ro là nhiu hay ít.
Là mt doanh nghip kinh doanh tin t, ngân hàng thng mi cng
gánh chu các ri ro do các tác đng ca môi trng vi mô và v mô gây nên
cng nh các doanh nghip khác.
5 1.1.1.2. Ri ro trong hot đng ngân hàng
Ri ro trong hot đng ngân hàng là nhng bin c không mong đi khi
xy ra dn đn s tn tht v tài sn ca ngân hàng, gim sút li nhun thc t
so vi d kin hoc phi b ra thêm mt khon chi phí đ có th hoàn thành
đc mt nghip v tài chính nht đnh.
Ri ro là mt yu t khách quan cho nên ngi ta không th nào loi
tr đc hn mà ch có th hn ch s xut hin ca chúng cng nh nhng
tác hi do chúng gây nên
Các nguyên nhân dn đn ri ro trong hot đng ngân hàng: có ba
nhóm nguyên nhân
- Nhng nguyên nhân thuc v nng lc qun tr ca ngân hàng
o Do không qun lý cht ch thanh khon dn đn thiu kh
nng chi tr
o Cho vay và đu t quá liu lnh, c th trong cho vay ngân
hàng tp trung ngun vn quá nhiu vào mt doanh nghip
hoc mt ngành kinh t nào đó, trong đu t ngân hàng ch
chú trng đu t vào mt loi chng khoán có ri ro cao.
o Do thiu am hiu th trng, thiu thông tin hoc phân tích
chc nng ca ngân hàng thng mi, tín dng ngân hàng là quan h tín dng
bng tin gia bên cho vay (ngân hàng) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghip
và các ch th kinh t khác) trong đó bên cho vay ng trc vn bng tin cho
7 bên đi vay s dng trong mt thi gian nht đnh theo tha thun, bên đi vay có
trách nhim hoàn tr vn gc và lãi cho bên cho vay khi đn hn thanh toán.
Ri ro tín dng là loi ri ro phát sinh trong quá trình cho vay ca ngân
hàng, biu hin trên thc t qua vic khách hàng không tr đc n hoc tr
n không đúng hn cho ngân hàng.
Ri ro tín dng còn đc gi là ri ro mt kh nng chi tr và ri ro sai hn.
Ri ro tín dng trong hot đng Ngân hàng ca t chc tín dng, theo
quy đnh ti iu 2 Quy đnh v phân loi n, trích lp và s dng d phòng
đ x lý ri ro tín dng ban hành theo Quyt đnh s 493(493/2005/Q-
NHNN) ngày 22/4/2005 ca Thng đc NHNN là “Ri ro tín dng là kh
nng xy ra tn tht trong hot đng Ngân hàng ca t chc tín dng do
khách hàng không thc hin hoc không có kh nng thc hin ngha v ca
mình theo cam kt”.
1.1.2.2. Nhân t nh hng
Các nhân t thuc v ngân hàng
- Trình đ chuyên môn và đo đc ngh nghip ca cán b tín dng:
Cht lng cán b tín dng bao gm trình đ chuyên môn và đo đc ngh
nghip. ây là nhng nhân t đu tiên, có nh hng trc tip đn công tác
qun lý ri ro tín dng ca NHTM.
- Các công c qun tr ri ro tín dng ca ngân hàng
+ Quy trình tín dng: Quy trình tín dng có ý ngha rt quan trng
trong vic hn ch sai sót khi cho vay và gim thiu kh nng xy ra ri ro tín
dng. Quy trình tín dng s quy đnh rõ tng khâu công vic và trách nhim
c th ca các cán b có liên quan.
9 - Môi trng pháp lý: Môi trng pháp lý bao gm h thng pháp lut
điu chnh hot đng kinh doanh ca doanh nghip và nhng bin pháp đ
thc thi pháp lut. Trong nn kinh t th trng, mi thành phn kinh t đu
có quyn t ch v hot đng kinh doanh ca mình nhng phi nm trong
khuôn kh pháp lut quy đnh. Hot đng ca ngân hàng nói chung và hot
đng tín dng nói riêng cng không nm ngoài vòng kim soát đó. Nó cng
phi tuân theo nhng quy đnh có liên quan ca Chính ph và Ngân hàng Nhà
nc ban hành.
+ Chính sách tin t ni lng có th mang li li ích ngn hn cho
các NHTM, nhng ni lng quá mc s dn đn tình trng gia tng lm phát
và tng giá bt đng sn mt cách gi to, nh hng xu đn h thng ngân
hàng trong tng lai
+ Chính sách t giá có tác đng khác nhau đn tng ngành và hot
đng xut nhp khu, tác đng gián tip đn kh nng sinh li và hot đng
kinh doanh ngoi hi ca ngân hàng. Thay đi ln v t giá hay biên đ dao
đng quá ln thng nh hng tiêu cc đn tình hình tài chính ca khách
hàng vay vn và tng n khó đòi, tác đng đn ngân hàng s ln hn nu
không có qui ch thích hp v qun lý trng thái ngoi hi ca các ngân hàng.
Trong nn kinh t b đô la hóa vi qui mô ln, ri ro t giá thng không cao
nhng ri ro tín dng rt ln và bc l rõ nét khi đng bn t b mt giá, làm
gim kh nng tr n các khon vay ngoi t.
+ Chính sách tài khóa : do chính sách thu thng có thiên hng
tng thu ngân sách, nhng thay đi đt ngt trong h thng thu cng có th
tác đng ti giá tài sn và kh nng tr n ca bên vay
+ Chính sách bo h cng nh hng đn h thng ngân hàng, trong
đó các NHTM quc doanh vn là kênh ch yu cp vn cho khu vc doanh
10
- Gim kh nng thanh toán: Ngân hàng thng lp k hoch cân đi
dòng tin ra (tr lãi và gc tin gi, cho vay, đu t mi ) và dòng tin vào
(tin nhn gi, tin thu n gc và lãi cho vay ) ti các thi đim trong tng
lai. Khi các món vay không đc thanh toán đy đ và đúng hn s dn đn
s không cân đi gia hai dòng tin. Các khon tin gi, tin tit kim ca
khách hàng vn phi thanh toán đúng k hn trong khi các khon tin vay ca
khách hàng li không đc hoàn tr đúng hn. Nu ngân hàng không đi vay
hoc bán các tài sn ca mình thì kh nng chi tr ca ngân hàng s b suy yu
và hn ch, ngân hàng s gp khó khn trong khâu thanh toán.
- Gim uy tín: Nu tình trng mt kh nng chi tr tái din nhiu ln
hay nhng thông tin v ri ro tín dng ca ngân hàng b tit l ra công chúng,
uy tín ca ngân hàng trên th trng tài chính s b gim sút.
- Phá sn ngân hàng: Nu doanh nghip vay vn ngân hàng gp khó
khn trong vic hoàn tr, nht là nhng món vay ln thì có th dn đn khng
hong trong hot đng ca chính ngân hàng. Ngân hàng nu không chun b
kp thi cho nhng tình hung nh vy, mà thm chí dù có cng không đ
kh nng đáp ng nhu cu rút tin quá ln, s nhanh chóng mt kh nng
thanh toán, dn đn s sp đ ca ngân hàng nu Ngân hàng Trung ng
không can thip kp thi hoc không th can thip.
i vi khách hàng
Lãi vay ngân hàng đc hch toán vào chi phí sn xut ca doanh
nghip. Khi đ phát sinh n quá hn vi lãi sut ln hn (=150%) lãi sut
trong hn thì chi phí ca doanh nghip s tng lên. Doanh nghip đã đang gp
khó khn trong tình hình tài chính, gi li càng thêm khó khn gp bi. Nguy
c không có đ tin đ tr n cho ngân hàng là điu không th tránh khi, dn
đn vic phát mi tài sn th chp, đôi khi dn đn tình trng phá sn cho
khách hàng.
12
đng tín dng ca ngân hàng. Nhn dng ri ro tín dng bao gm các công vic
theo dõi, xem xét, nghiên cu môi trng hot đng và toàn b hot đng cp
tín dng ca ngân hàng nhm thng kê đc tt c các ri ro tín dng.
- Phân tích ri ro tín dng là phi xác đnh đc nhng nguyên nhân
gây ra ri ro tín dng. Phân tích ri ro tín dng là nhm tìm ra bin pháp hu
hiu đ phòng nga ri ro, trên c s tìm ra các nguyên nhân đ t đó tác
đng đn các nguyên nhân làm thay đi chúng và phòng nga ri ro mt cách
hu hiu hn.
- o lng, lng hóa ri ro tín dng là vic xây dng mô hình thích hp
đ lng hóa mc đ ri ro ca khách hàng, t đó xác đnh phn bù ri ro và
gii hn tín dng an toàn ti đa đi vi mt khách hàng, cng nh đ trích lp d
phòng ri ro. Các mô hình áp dng ph bin nh mô hình cht lng 6C, mô
hình xp hng ca Moody’s và Standard & Poor, mô hình đim s Z, ầ
- Kim soát – phòng nga ri ro là vic s dng các bin pháp, k
thut, công c, chin lc, chng trình hot đng đ ngn nga, né tránh
hoc gim thiu nhng tn tht và nh hng không mong đi có th xy ra
vi ngân hàng.
- Tài tr ri ro: khi ri ro đã xy ra, trc ht cn theo dõi, xác đnh
chính xác nhng tn tht v tài sn, v ngun nhân lc, v giá tr pháp lý. Sau
đó cn có nhng bin pháp tài tr ri ro thích hp. Các bin pháp này đc
chia làm hai nhóm là t khc phc ri ro và chuyn giao ri ro.
1.2.2. S cn thit ca qun tr ri ro tín dng ti các NHTM
Vic thit lp h thng qun tr ri ro tín dng trong hot đng ngân hàng
nhm mc đích đ ti đa hóa thu nhp trên c s gi mc đ ri ro hoc tn
tht tín dng mc ngân hàng cho là hp lý, đc kim soát và trong phm
14 vi ngun lc tài chính ca ngân hàng. Khi các ngân hàng thng mi thc
hin tt quy trình qun tr ri ro tín dng s đem li hiu qu c th nh:
thanh toán phát trin theo chiu hng xu; có biu hin gim vn điu l.
Nhóm các du hiu liên quan đn phng pháp qun lý ca khách hàng
- Thay đi thng xuyên c cu ca h thng qun tr hoc ban điu hành.
- H thng qun tr hoc ban điu hành luôn bt đng v mc đích, qun
tr, điu hành đc đoán hoc ngc li quá phân tán.
- Cách thc hoch đnh ca khách hàng có biu hin: c hoch đnh
bi HQT hoc Giám đc điu hành ít hay không có kinh nghim; HQT
hoc Giám đc điu hành các doanh nghip ln tham gia quá sâu vào vn đ
thng nht; Thiu quan tâm đn li ích ca c đông, ch n; Thuyên chuyn
nhân viên din ra thng xuyên; lp k hoch xác đnh mc tiêu kém, xut
hin các hành đng nht thi, không có kh nng đi phó vi nhng thay đi.
- Qun lý có tính gia đình: có biu hin thiu tin tng vào nhng ngi
qun lý không thuc gia đình; cho thành viên ca gia đình cha đc đào to,
hun luyn đy đ đm đng cng v then cht.
- Có tranh chp trong quá trình qun lý.
- Có các chi phí qun lý bt hp lý: Tp trung quá nhiu chi phí đ gây n
tng nh thit b vn phòng quá hin đi, phng tin giao thông đt tin,
Ban Giám đc có cuc sng xa hoa, ln ln gia chi phí kinh doanh và tài
chính cá nhân.
Nhóm các du hiu liên quan ti các u tiên trong kinh doanh
- Du hiu hi chng hp đng ln: Doanh nghip b ám nh bi mt