B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
PHÚ KHÁNH DANH CÁC YU T TÁC NG N S
THA MÃN CÔNG VIC CA NHÂN VIÊN TI
TNG CÔNG TY IN LC TP.HCM
LUN VN THC S KINH T
Chuyên ngành: QUN TR KINH DOANH
Mã s: 60.34.05
LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC:
TS. VÕ TH QUÝ
TP. H Chí Minh - 2011
Trang 1
LI CÁM N Trc tiên, tôi xin chân thành cám n các thy cô trng i hc Kinh t
TP.HCM đã dy d và truyn đt cho tôi nhng kin thc quý báu làm nn tng cho
vic thc hin lun vn này.
Tip theo, tôi xin chân thành cám n Tin s Võ Th Quý đã tn tình hng
dn và ch bo đ tôi có th hoàn tt lun vn cao hc.
Tôi cng xin gi li cám n đn các anh/ch đng nghi
p và bn bè ca tôi –
nhng ngi đã chia s, h tr tôi trong quá trình nghiên cu và thu thp d liu
cho lun vn.
TÓM TT 2
MC LC 3
DANH MC 7
CHNG 1: M U 8
1.1. Lý do hình thành đ tài 8
1.2. Mc tiêu nghiên cu 8
1.3. i tng và phm vi nghiên cu 9
1.4. Phng pháp nghiên cu 9
1.5. Ý ngha thc tin 9
1.6. B cc đ tài 10
CHNG 2: C S LÝ THUYT 11
2.1. Gii thiu 11
2.2. Tng quan v Tng công ty in lc TP.HCM 11
2.2.1. Quá trình hình thành và phát trin 11
2.2.2. Chc nng, nhim v và c c
u t chc b máy 12
2.2.2.1. Chc nng, nhim v 12
2.2.2.2. C cu t chc b máy 13
2.2.3. C cu nhân s 14
2.3. Lý thuyt v s tho mãn công vic và kt qu công vic 16
2.3.1. Khái nim s tha mãn công vic 16
2.3.2. Lý thuyt v s tha mãn công vic 17
2.3.2.1. Thuyt nhu cu cp bc ca Maslow (1943) 17
2.3.2.2. Thuyt ERG ca Alderfer (1969) 18
2.3.2.3. Thuyt thành tu ca David Mc. Clelland (1988) 19
2.3.2.4. Thuyt hai nhân t ca Frederick Herzberg (1959) 19
2.3.2.5. Thuyt công bng ca John Stacey Adams (1963) 20
2.3.2.6. Thuyt k vng ca Victor Vroom (1964) 21
2.3.3. Các nghiên cu liên quan đn s tha mãn công vic 22
2.3.4. Mi liên h gia s tha mãn công vic và kt qu công vic 25
4.2.2. S tha mãn công vic ca mu 45
4.3. ánh giá thang đo 46
4.3.1. ánh giá đ tin cy ca thang đo bng Cronbach Alpha 46
4.3.2. Phân tích nhân t EFA 48
4.3.2.1. Phân tích nhân t cho thang đo ca các yu t tác đng đn s tha
mãn công vic 48
4.3.2.2. Phân tích nhân t cho thang đo kt qu công vic 51
4.4. Kim đnh mô hình nghiên c
u và các gi thuyt 52
4.4.1. Phân tích tng quan 54
4.4.1.1. Kim đnh s tng quan gia các yu t tác đng và s tha mãn
công vic 54
4.4.1.2 Kim đnh s tng quan gia s tha mãn công vic và kt qu
công vic 54
4.4.2. Phân tích hi quy và kim đnh gi thuyt 55
4.4.2.1. Mô hình s tha mãn công vic 55
4.4.2.2. Mô hình kt qu công vic 58
4.4.3. Kim đnh các gi đnh trong hi quy tuyn tính 60
4.4.3.1. Gi đnh liên h tuy
n tính và phng sai ca sai s không đi 60
4.4.3.2. Gi đnh v phân phi chun ca phn d 60
4.4.3.3. Kim tra hin tng đa cng tuyn 60
4.5. Kim đnh s khác bit gia các tng th 61
4.5.1. Mi quan h gia s tha mãn công vic và gii tính 61
4.5.2. Mi quan h gia s tha mãn công vic và đ tui 61
4.5.3. Mi quan h gia s tha mãn công vic và trình đ hc vn 62
Trang 5
4.5.4. Mi quan h gia s tha mãn công vic và chc danh 62
4.5.5. Mi quan h gia s tha mãn công vic và loi công vic 62
4.5.6. Mi quan h gia s tha mãn công vic và thâm niên công tác 62
Ph lc 4.8: Thang đo phúc li 100
Ph lc 4.9: Thang đo s tha mãn công vic 101
Ph lc 4.10: Thang đo kt qu công vic 102
Ph lc 5: Phân tích nhân t EFA 103
Ph lc 5.1: Thang đo các yu t tác đng đn s tha mãn công vic (ln 1)
103
Ph lc 5.2: Thang đo các yu t tác đng đn s tha mãn công vic (l
n 2)
106
Ph lc 5.3: Thang đo S tha mãn công vic 109
Ph lc 5.4: Thang đo Kt qu công vic 110
Ph lc 6: Phân tích hi quy 111
Trang 6
Ph lc 6.1: Phân tích tng quan 111
Ph lc 6.2 Phân tích hi quy cho mô hình s tha mãn công vic: 112
Ph lc 6.3 Phân tích hi quy cho mô hình kt qu công vic: 116
Ph lc 6.3 Phân tích hi quy cho mô hình kt qu công vic: 116
Ph lc 7: Phân tích ANOVA 120
Ph lc 7.1: Mi quan h gia s tha mãn công vic và gii tính 120
Ph lc 7.2: Mi quan h gia s tha mãn công vic và
đ tui 120
Ph lc 7.3: Mi quan h gia s tha mãn công vic và trình đ hc vn 121
Ph lc 7.4: Mi quan h gia s tha mãn công vic và chc danh 122
Ph lc 7.5: Mi quan h gia s tha mãn công vic và loi công vic 122
Ph lc 7.6: Mi quan h gia s tha mãn công vic và thâm niên công tác 123
Trang 7
DANH MC
DANH MC CÁC CH VIT TT
1. EVN: Tp đoàn in lc Vit Nam
c TP.HCM hin đang hot đng ch
yu trong lnh vc kinh doanh đin nng, đm nhim cung cp đin cho đa bàn
TP.HCM, có nhim v đm bo đy đ ngun đin vi cht lng n đnh cho nhu
cu phát trin kinh t xã hi ngày càng cao ca Thành ph. hoàn thành tt nhim
v này, Tng Công ty cn phi đào to ngun nhân lc th
c s vng mnh và n
đnh. Làm th nào đ thu hút đc nhân tài và gi h làm vic lâu dài là vn đ luôn
đc ban lãnh đo ca Tng Công ty quan tâm. đt đc điu này cn phi hiu
rõ các yu t nào khin cho nhân viên cm thy tha mãn vi công vic. Do đó tác
gi đã chn đ tài “Các yu t tác đng đn s tha mãn công vic ca nhân viên ti
Tng Công ty
in lc TPHCM” đ nghiên cu và làm lun vn tt nghip. Thông
qua nghiên cu này tác gi hy vng ban lãnh đo Tng Công ty hiu rõ hn các yu
t nào thc s khin cho nhân viên cm thy tha mãn vi công vic, qua đó có
chính sách phù hp nhm đng viên, khuyn khích và gi chân nhân viên gn bó
lâu dài vi công ty.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
tài này đc thc hin nhm xác đch các yu t tác đng đn s tha mãn
công vic ca nhân viên ti Tng Công ty in lc TPHCM vi các mc tiêu sau:
- Xác đnh các yu t tác đng đn s tha mãn công vic ca nhân viên.
- Xác đnh mc đ nh hng ca các yu t đn s tha mãn công vic ca
nhân viên.
Trang 9
- Xác đnh mc đ nh hng ca s tha mãn công vic đn kt qu công
vic ca nhân viên.
- Kim đnh s khác bit v s tha mãn công vic ca nhân viên theo các đc
đim cá nhân.
1.3. i tng và phm vi nghiên cu
tài gm hai đi tng nghiên cu: (1) mi quan h gia các yu t tác
đng và s tha mãn công vic, (2) mi quan h gi
- Chng 2: C s lý thuyt
- Chng 3: Phng pháp nghiên cu
- Chng 4: Kt qu nghiên cu
- Chng 5: Kt lun
Trang 11
CHNG 2: C S LÝ THUYT
2.1. Gii thiu
Chng 1 đã trình bày khái quát v nghiên cu, xác đnh đc nhng mc
tiêu nghiên cu, mc đích và ý ngha thc tin ca đ tài. Ti chng 2, tác gi s
gii thiu s lc v Tng công ty in lc TP.HCM, trình bày mt s khái nim,
c s lý thuyt và các nghiên cu có liên quan trc đây v s tha mãn ca con
ngi nói chung và đi tng là ng
i lao đng nói riêng trong mt t chc. T đó
xây dng mô hình nghiên cu ban đu và đa ra các gi thit ca mô hình.
2.2. Tng quan v Tng công ty in lc TP.HCM
2.2.1. Quá trình hình thành và phát trin
Sau ngày min Nam hoàn toàn gii phóng, đn nm 1976, Công ty in lc
Vit Nam đi tên thành Công ty in lc min Nam thuc B in và Than. Sau
nhiu thay đi v c cu t chc, Công ty in lc mi
n Nam đi tên thành Công ty
in lc 2 thuc B Nng Lng, trong đó qun lý k c in lc Thành Ph H
Chí Minh.
Trong giai đon t nm 1986 đn nm 1995, ngành đin ngày càng phát trin
và in lc Thành Ph H Chí Minh ngày càng ln mnh cùng vi s phát trin
kinh t ca thành ph. Chính vì vy, nm 1995 in lc Thành Ph H Chí Minh
tách khi Công ty
in lc 2, hch toán đc lp và trc thuc Tng Công ty in
lc Vit Nam (nay là Tp đoàn in lc Vit Nam) vi tên gi là Công ty in lc
Thành ph H Chí Minh. n ngày 05/02/2010, vi quyt đnh s 768/BCT ca B
Công Thng, Công ty in lc TP.HCM chính thc đi tên thành Tng Công ty
li đin có cp đin áp đn 110kV.
- T v
n lp d án đu t, giám sát thi công, đu thu đng dây và trm bin
áp đn cp đin áp 110kV.
- i lý cung cp dch v bu chính vin thông.
- Kinh doanh thit b vin thông.
- Xây lp các công trình vin thông công cng.
- Kho sát, thit k, lp d án đu t, qun lý đu thu, xây dng, vn hành
các công trình thy đin va và nh.
- Bo dng và sa cha máy tính, máy v
n phòng.
Trang 13
- T vn v phn cng, thit k h thng máy tính tích hp vi phn cng,
phn mm và vi các công ngh truyn thông, qun lý máy tính và tích hp
mng cc b.
- Sn xut phn mm, thit k trang web, xây dng, khai thác và lu tr c s
d liu.
- ào to nâng cao trình đ v công ngh thông tin.
- Kinh doanh dch v n ung, l hành ni
đa và quc t (không kinh
doanh ti tr s).
- Mua bán vt t, thit b đin t và Công ngh thông tin.
- Thí nghim hiu chnh thit b đin.
- Kinh doanh bt đng sn.
2.2.2.2. C cu t chc b máy
C cu t chc ca Tng Công ty in lc TP.H Chí Minh bao gm 15
Công ty in lc khu vc, 2 Ban Qun lý d án, 1 Trung tâm và 4 Công ty ph tr
nh hình di đây:
SÀI GÒN
+ Nhân viên: 3433 ngi chim t l 46.24%
+ Công nhân: 3439 ngi chim t l
46.23%
- C cu theo gii tính
+ Nam gii: 6140 ngi chim t l 82.12%. Lc lng lao đng nam ch
yu tp trung khi trc tip do công vic thng đòi hi sc khe và có tính khá
nguy him.
Nm
Tng
s
lao
đng
Sau đi hc i hc Cao đng
Trung cp
+CNKT
Lao đng khác
SL
T l
%
SL
T l
%
SL
T l
%
SL
T l
%
SL
T l
tng. iu này th hin vic Tng công ty đã ti u hóa sn xut mt s khâu đ
gi
m s lng công nhân nhm tng nng sut lao đng nh ghi ch s đin k, vn
hành các trm bin áp 110kV; tng cng tuyn k s có nng lc đ đáp ng yêu
cu công ngh mi. T l CBCNV có trình đ sau đi hc tng nhanh t 0.37%
trong nm 2008 lên 1.20% trong nm 2010.
T l CBCNV có đ tui di 45 rt cao, chim 79.4%, đây là lc lng lao
đng tr, kinh nghim, nng đng, sáng to và là ngun lc ch yu cho s phát
trin ca Tng công ty.
Trang 16
2.3. Lý thuyt v s tho mãn công vic và kt qu công vic
2.3.1. Khái nim s tha mãn công vic
Hin có rt nhiu khái nim v s tha mãn công vic. Theo Locke (1976),
s tha mãn đi vi công vic là mt trng thái tình cm hoc tích cc hoc vui v
đt đc qua tri nghim trong công vic ca mt ngi hoc kinh nghim làm vic
ca ngi đó. Theo Wright và Cropanzano (1997) thì s tha mãn công vi
c là thái
đ ca nhân viên đi vi nhng khía cnh khác nhau trong công vic, bao gm 2
yu t v cm xúc và s nhn thc. S tha mãn đi vi công vic còn là mt phn
ng tích cc đi vi công vic ca ngi nào đó (Smith & Stone, 2002), và là thái
đ ca ngi đó đi vi công vic (Brief, 2001). Còn Ellickson và Logsdon (2002)
thì cho rng s tha mãn công vic đc đnh ngha là mc đ ngi nhân viên yêu
thích công vic c
a h, đó là thái đ da trên s nhn thc ca ngi nhân viên (có
th là tích cc hay tiêu cc) v công vic hoc môi trng làm vic ca h.
Luddy (2005) cho rng s tha mãn công vic nh là s phn ng v mt
tình cm và cm xúc đi vi các khía cnh khác nhau ca công vic ca nhân viên.
Ông nhn mnh các nguyên nhân ca s tha mãn công vic bao gm v trí công
vic, s giám sát c
a cp trên, mi quan h vi đng nghip, ni dung công vic, s
ti ca nhân viên. bc cao hn, nhu cu an toàn bao gm nhng yu t đm bo
s an toàn ca nhân viên ti ni làm vic c v vt cht ln tinh thn, đc th hi
n
thông qua môi trng làm vic, các chính sách phúc li ca công ty nh bo him y
t, bo him xã hi,… Khi nhu cu an toàn đc tha mãn, nhu cu xã hi xut
hin. Nhu cu xã hi th hin nhu cu có các mi quan h vi cp trên, đng
nghip, khách hàng, đi tác… Nhu cu t trng là nhu cu đc tôn trng ca
T
th hin
T trng
Xã hi
An toàn
Sinh lý
Trang 18
ngi lao đng, th hin qua bn cht công vic, quyn t ch nht đnh trong công
vic, s ghi nhn kt qu sau khi hoàn thành công vic. Nhu cu cao nht trong bc
thang nhu cu ca Maslow (1943) là nhu cu t th hin. Nhu cu này đc th hin
c hi đào to, c hi thng tin, đc t khng đnh bn thân.
T lý thuyt này, ta có th th
y nhà qun lý cn phi bit đc nhân viên ca
mình đang cp bc nhu cu nào đ t đó đng viên nhân viên bng cách đáp ng
các nhu cu cá nhân đó ca h vì ch khi nào các nhu cu ca nhân viên đc đáp
ng thì h mi có th có s tha mãn trong công vic. Thuyt cp bc nhu cu ca
Maslow (1943) đc ng dng nhiu nht trong các nghiên cu v s tha mãn
công vi
c ca nhân viên và tác gi s dng thuyt này làm c s đ xây dng các
yu t nh hng đn s tha mãn ca nhân viên đi vi công vic.
2.3.2.2. Thuyt ERG ca Alderfer (1969)
Thuyt ERG ca Alderfer (1969) ging nh thuyt nhu cu cp bc ca
Maslow, tuy nhiên s lng nhu cu đc rút gn còn ba nhu cu, đó là nhu cu tn
k sao cho nhân viên đt đc “thành tu” h mong mun. Ngoài ra cn phi xây
d
ng môi trng làm vic đnh hng vào nhng giá tr thành đt đ hình thành và
phát trin đng lc thành đt ca nhân viên. Còn nhu cu quyn lc đc th hin
c hi đc thng tin, đc có chc v trong công ty hoc t chc. Cui cùng, nhu
cu liên minh đc th hin mi quan h vi cp trên và đng nghip.
Lý thuyt ca McClelland (1988) cho thy đ khuyn khích m
i ngi làm
vic thì ngi lãnh đo phi hiu đc cp di ca h có loi nhu cu nào mnh,
yu đ có các bin pháp tho mãn nhu cu ca nhân viên mà vn đm bo đc
mc tiêu ca t chc hoc công ty.
2.3.2.4. Thuyt hai nhân t ca Frederick Herzberg (1959)
Thuyt này chia các nhân t làm hai loi: các nhân t đng viên và các nhân
t duy trì. Các nhân t đng viên gm thành tu đt đc, s tha nhn ca ngi
khác, bn cht công vic, trách nhim công vic, s t ch trong công vic, s
thng tin và s tin b. Nu nhân viên đc đáp ng s mang li s tha mãn trong
công vic cho h, ngc li nhân viên s không có s tha mãn. Các nhân t
duy trì
gm chính sách công ty, s giám sát trong công vic, lng bng, mi quan h vi
cp trên và đng nghip, điu kin làm vic, đi sng cá nhân, v trí công vic và s
đm bo ca công vic. Nu đc đáp ng s không có s bt mãn trong công vic,
ngc li s dn đn s bt mãn (Efere, 2005). Nh vy, Herzberg (1959) đã tách
Trang 20
bit tng đi hai nhóm nhân t này và cho rng ch có nhng nhân t đng viên
mi có th mang li s tha mãn cho nhân viên và nu không đáp ng các nhân t
duy trì s dn đn s bt mãn ca nhân viên.
Tuy nhiên nhiu nghiên cu đã đa ra kt qu không ng h s phân chia hai
nhóm nhân t nh trên ca Herberg (1959) cng nh bác b vic cho rng các nhân
t duy trì không mang li s tha mãn trong công vic (Kreitner & Kinicki, 2007).
Thc t
nht thit đc quyt đnh bi hin thc mà nó đc quyt đnh bi nhn thc ca
con ngi v nhng k vng ca h trong tng lai. Khác vi Maslow (1943) và
Herzberg (1959), Vroom (1964) không tp trung vào nhu cu ca con ngi mà tp
trung vào kt qu. Lý thuyt này xoay quanh ba khái nim c bn (Kreitner &
Kinicki, 2007) là k vng, tính ch
t công c và hóa tr. K vng (expectancy) là
nim tin rng n lc s dn đn kt qu tt. Khái nim này chu nh hng bi các
nhân t nh s sn có ca các ngun lc phù hp (thi gian, con ngi,…); k nng
đ thc hin; s h tr cn thit đ thc hin nhim v (thông tin, s giám sát, đnh
hng,…). Tính cht công c
(instrumentality) là nim tin rng kt qu tt s dn
đn phn thng xng đáng. Khái nim này b nh hng bi các nhân t nh s rõ
ràng trong mi liên kt gia hiu qu làm vic và phn thng ngi lao đng đc
nhn, tin tng vào s công bng ca ngi có quyn quyt đnh thng/pht, tin
tng vào tính minh bch trong vic quyt đnh thng/ph
t. Hóa tr (valence) là
mc đ quan trng ca phn thng đi vi ngi thc hin công vic. Các nhân t
nh hng đn hoá tr nh n lc khuyn khích làm vic, hiu qu công vic đt
đc tng xng vi phn thng nhn đc, s quan tâm đn nhng kt qu/phn
thng mà cá nhân nhn đc. Thuyt ca Vroom (1964) đc th hi
n di dng
hình sau: Hình 2.3: Thuyt k vng ca Victor Vroom (1964)
Thuyt trên cho rng ngi nhân viên ch đc đng viên khi nhn thc ca
h v c ba khái nim hay ba mi quan h trên là tích cc. Nói cách khác là khi h
tin rng n lc ca h s cho ra kt qu tt hn, kt qu đó s dn đn phn thng
xng đáng và phn thng đó có ý ngh
a và phù hp vi mc tiêu cá nhân ca h.
các tiêu chí đ đánh giá mc đ tha mãn đi vi công vic bng bng câu hi tha
mãn Minnesota (MSQ). Bng câu hi này gm các thành phn: kh nng s dng
nng lc bn thân, thành tu, tin b, thm quyn, chính sách công ty, đãi ng,
đ
ng nghip, sáng to, s đc lp, giá tr đo đc, s tha nhn, trách nhim, s
đm bo, đa v xã hi, s giám sát ca cp trên, điu kin làm vic… Sau đó,
Smith, Kendall và Hullin (1969) ca trng đi hc Cornell đã nghiên cu các yu
t tác đng đn s tha mãn công vic bng thang đo gm ít yu t hn, đc gi là
ch s
mô t công vic JDI (Job Description Index). Ch s JDI là mt thang đo s
dng nm yu t chính đ đo lng s tha mãn ca nhân viên đi vi công vic,
bao gm: đc đim công vic, tin lng, cp trên, đng nghip và c hi đào to-
Trang 23
thng tin. ây là công c đc s dng ph bin nht nh là thc đo ca s tha
mãn đi vi công vic. Có th nói ch s JDI ca Smith, Kendall và Hullin (1969)
và bng câu hi MSQ ca Weiss và các đng nghip (1967) là 2 công c đã đc s
dng rng rãi trong rt nhiu các nghiên cu sau này (Green, 2000).
Ngoài ra, khi nghiên cu khía cnh đc đim công vic, Hackman và
Oldham (1974) đã xây dng mô hình đc đ
im công vic nhm xác đnh cách thit
k công vic sao cho ngi lao đng có đc đng lc làm vic ngay t bên trong
h cng nh to đc s tha mãn công vic nói chung và to đc hiu qu công
vic tt nht. Mô hình đc đim này có 5 đc đim ct lõi: s đa dng k nng, hiu
rõ công vic, công vic có ý ngha, tính t ch trong công vic và thông tin ph
n
hi. Nhng đc đim ct lõi này tác đng lên 3 trng thái tâm lý ca ngi lao
đng: hiu đc ý ngha công vic, trách nhim đi vi kt qu công vic và nhn
thc v kt qu công vic. T trng thái tâm lý này s sinh ra các kt qu v công
vic và cá nhân nh s tha mãn công vic, đng lc làm vic ni ti cao và hiu
sut công vic cao.