B GIÁO DO
I HC KINH T TP.HCM
NGÔ TN LI
VÀ CÁC YU T N
KH N VIC CA NHÂN VIÊN KHU VC
CÔNG A BÀN TP C
LUC S KINH T
Tp. H
Chí Minh, 2015
B GIÁO DO
I HC KINH T TP.HCM
NGÔ TN LI
VÀ CÁC YU T N
KH N VIC CA NHÂN VIÊN KHU VC
CÔNG A BÀN TP C
Chuyên ngành : Chính sách công
Mã s : 60340402
LUC S KINH T
NG DN KHOA HC:
PGS. TS. NGUYN TRNG HOÀI
Tp. H Chí Minh, 2015
Li đu tiên, tôi xin chân thành cm n thy Nguyn Trng Hoài đã tn tình
hng dn tôi trong sut quá trình thc hin lun vn.
Tip theo, tôi cng xin gi li cm n đn QuỦ thy cô cùng toàn th cán b
ca Trng đã nhit tình ging dy và giúp đ tôi hoàn thành khóa hc.
Cui cùng xin gi li cm n sâu sc đn đng nghip c quan, gia đình, bn
bè đã đng viên và to mi điu kin thun đ tôi có th hoàn thành lun vn. Trong
quá trình thc hin lun vn không th tránh khi nhng sai sót, rt mong đc s
góp Ủ ca QuỦ thy cô.
Bng 5.6 Kt qu chy phân tích nhân t khám phá EFA ln 2 45
Bng 5.7 Bng ma trn xoay đi vi bin đc lp sau khi tin hành EFA ln 2 45
Bng 5.8. Bng tr s đc trng và phng sai trích đi vi bin đc lp 47
Bng 5.9. Kt qu chy phân tích nhân t khám phá EFA đi vi bin ph thuc 47
Bng 5.10 Bng ma trn xoay đi vi bin ph thuc 48
Bng 5.11. Bng tr s đc trng và phng sai trích đi vi bin ph thuc 48
Bng 5.12. Thang đo các yu t nh hng đn kh nng chuyn vic ca nhân viên sau
khi thc hin EFA 49
Bng 5.13. Thang đo kh nng chuyn vic ca nhân viên sau khi thc hin EFA 50
Bng 5.14. Bng phân tích mi tng quan gia các bin 50
Bng 5.15. Bng kim đnh thng kê ca bin đc lp 52
Bng 5.16. Bng kim đnh h s Durbin – Waston 52
Bng 5.17. Bng tóm tt kt qu kim đnh các gi thuyt nghiên cu 55
Hình 2.1 Tháp nhu cu Maslow 8
Hình 2.2 Mô hình các yu t nh hng đn kh nng chuyn vic ca nhân viên . 15
Hình 5.1 Mô hình nghiên cu điu chnh 44
Biu đ 5.1 Biu đ th hin phn d ca bin KNCV 54
CNH: Công nghip hóa
HH: Hin đi hóa
Q: Quyt đnh
UBND: y ban nhân dân
TP: Thành ph
TPHCM: Thànhph H Chí Minh
10
11
2.4.1 Nhân t liên quan đn bn thân ngi lao đng 11
2.4.1.1 Tinh thn trách nhim vì công vic 11
2.4.1.2 Xung đt công vic – gia đình 11
2.4.2 Nhân t gn vi t chc 11
2.4.2.1 Thu nhp t công vic 11
2.4.2.2 Thách thc trong công vic 12
2.4.2.3 Vai trò và thái đ ca ngi lãnh đo 13
2.4.2.4 Bu không khí ca tp th 14
2.4.2.5 Môi trng và điu kin làm vic 14
15
16
16
3.1.1 iu kin t nhiên 16
3.1.2 Dân s - xã hi – du lch 17
3.1.3 C s h tng 17
3.1.4 Tim nng kinh t 18
20
25
26
27
27
27
4.2.1 Nghiên cu đnh tính 27
4.2.2 Nghiên cu đnh lng 28
6.2.1 Gi Ủ ci thin các chính sách đãi ng 59
6.2.2 Gi Ủ gim thiu mc đ chuyn vic/nâng cao kh nng gn bó vi công vic
ca ngi lao đng khu vc công 62
65
-1-
1.1.
Phát trin ngun nhân lc phc v cho s nghip CNH, HH đt nc là
mt trong nhng khâu đt phá quan trng đc ng ta đ ra ti Ngh quyt i hi
đi biu toàn quc ln th XI. ây đc xem là khâu đt phá đúng và trúng vi
hoàn cnh ngun nhân lc nc ta hin nay khi hi nhp quc t, cnh tranh quyt
lit và đòi hi ca thi đi khoa hc, công ngh.
Vn đ qun lỦ con ngi bao gm nhiu khía cnh: chm công, tính lng,
sàng lc, tuyn dng nhân viên, đào to, hun luyn, đánh giá công vic ca nhân
viên, son tho các chính sách lng thng, các ch đ đãi ng lao đng,… Nhng
mt trong nhng vn đ quan trng nht mà các chuyên gia qun tr nhân s không
th b qua là vic hoch đnh và thc hin các chin lc phát trin ngun nhân lc,
thu hút nhân tài v làm vic cho đn v, đng thi không đ h có tâm lỦ “đng núi
này trông núi n”. Chính vì th, đ thu hút nhân tài thì các doanh nghip không
ngng hoàn thin chính sách phát trin ngun nhân lc. Theo đó, mc lng thng
cùng nhiu ch đ đãi ng khác luôn đc lãnh đo các doanh nghip đc bit quan
tâm.
Hin nay, Vit Nam làm sao gi chân đc nhân viên là mt vn đ đau
đu cho các nhà qun lỦ ca các doanh nghip Vit Nam, đc bit là sau khi Vit
Nam gia nhp WTO, các doanh nghip trong nc có nhu cu m rng sn xut
Nh vy, vn đ đt ra đi vi S Ni v Cn Th khi đa ra chính sách v
ngun nhân lc là cn phi nhn dng, xem xét, đánh giá xem các chính sách hin
nay đang áp dng Cn Th có tác đng nh th nào đn ngi lao đng, da trên
c s đó S s đa ra nhng chính sách và có nhng hng đi phù hp hn trong
công tác qun tr ngun nhân lc, có nhng đng thái tích cc đ gi chân nhng
ngi tht s tài gii phc v cho s phát trin ca đt nc và tránh hin tng
chy cht xám trong tng lai. ó cng là lỦ do tôi chn đ tài “
”.
1.2.
- Phân tích thc trng các chính sách khuyn khích, thu hút ngun nhân lc
trong các c quan nhà nc trên đa bàn TP Cn Th hin nay
- Xác đnh các yu t nh hng đn kh nng chuyn vic ca cán b
công chc, viên chc đang làm vic trong các c quan nhà nc.
- T đó, đ ra các chính sách nhm khuyn khích nhân viên làm vic trong
các c quan nhà nc và thu hút ngun nhân lc có cht lng v phc v trong các
c quan nhà nc Cn Th.
1.3.
- Các yu t nào nh hng đn kh nng chuyn vic ca cán b công
chc, viên chc đang làm vic trong các c quan nhà nc.
- Các chính sách hin nay cn đc thay đi nh th nào đ có th gi
chân nhân viên đang làm vic trong c quan nhà nc, đng thi thu hút và tuyn
dng nhng ngi có trình đ cao vào phc v trong các c quan nhà nc Cn
Th?
-3-
1.4.
- i tng nghiên cu là các chính sách đãi ng khu vc công hin nay
đang áp dng trong các c quan nhà nc TP Cn Th.
Ngun nhân lc (NNL) và phát trin ngun nhân lc là mt trong nhng vn
đ ct lõi ca s phát trin kinh t - xã hi mi quc gia. Trong thi đi ngày nay,
đi vi các nc đang phát trin, gii quyt vn đ này đang là yêu cu đt ra ht
sc cp bách, khái nim ngun nhân lc cng đang đc hiu theo nhiu Ủ kin
khác nhau.
Theo Phm Minh Hc (2002) cho rng: xét trên bình din quc gia hay đa
phng NNL đc xác đnh là “ tng th các tim nng lao đng ca mt nc hay
mt đa phng, tc là ngun lao đng đc chun b sn sàng tham gia mt công
vic lao đng nào đó, tc là nhng ngi lao đng có k nng bng con đng đáp
ng đc yêu cu ca chuyn đi c cu lao đng, chuyn đi c cu kinh t theo
hng CNH, HH”. Theo cách hiu này, NNL là ngun lao đng sn sàng tham gia
lao đng trong phm vi quc gia, vùng hay đa phng. Mt cách chung nht, có
th hiu NNL là b phn dân s trong đ tui nht đnh theo qui đnh ca pháp lut
có kh nng tham gia lao đng. NNL là tng hp nhng nng lc c v th lc và
trí lc ca nhóm ngi, mt t chc, mt đa phng hay mt quc gia. tui lao
đng đc qui đnh c th mi nc có khác nhau.
Bên cnh đó, Nguyn Hu Dng (2003), Vin trng Vin khoa hc Lao
đng và các vn đ xã hi, xem xét NNL di hai góc đ: nng lc xã hi và tính
nng đng xã hi. góc đ th nht, NNL là ngun cung cp sc lao đng cho xã
hi, là b phn quan trng nht ca dân s, có kh nng to ra mi giá tr vt cht và
tinh thn cho xã hi. Xem xét NNL di dng tim nng giúp đnh hng phát trin
NNL đ đm bo không ngng nâng cao nng lc xã hi ca NNL thông qua giáo
dc, đào to, chm sóc sc kho. Tuy nhiên, nu ch dng li xem xét NNL di
dng tim nng thì cha đ. Mun phát huy tim nng đó, phi chuyn NNL sang
trng thái đng, thành vn nhân lc, tc là nâng cao tính nng đng xã hi ca con
ngi thông qua các chính sách, th ch và gii pháp gii phóng trit đ tim nng
con ngi. Con ngi vi tim nng vô tn, nu đc t do phát trin, t do sáng
to và cng hin, đc tr đúng giá tr lao đng thì tim nng vô tn đó đc khai
phng, vùng, quc gia. Tính thng nht đó đc th hin quá trình bin ngun
lc con ngi thành vn con ngi đáp ng yêu cu phát trin.
Ngun nhân lc xã hi th hin tim nng ca mt quc gia v con ngi, k
c nhng ngi hin ti cha có vic làm, tht nghip và c tr em đang hc trong
các trng.
Ngun nhân lc xã hi đc hiu theo hai ngha: Theo ngha rng, ngun
nhân lc xã hi là ngun cung cp sc lao đng cho sn xut xã hi, cung cp
ngun lc con ngi cho s phát trin. Do đó, ngun nhân lc xã hi bao gm toàn
b dân c có th phát trin bình thng. Theo ngha hp, ngun nhân lc xã hi là
kh nng lao đng ca xã hi, là ngun lc cho s phát trin kinh t xã hi, bao
gm các nhóm dân c trong đ tui lao đng, có kh nng tham gia vào lao đng,
sn xut xã hi, tc là toàn b các cá nhân c th tham gia vào quá trình lao đng, là
tng th các yu t v th lc, trí lc ca h đc huy đng vào quá trình lao đng.
-6-
Trong thi đi ngày nay, con ngi đc coi là mt '' tài nguyên đc bit '',
mt ngun lc ca s phát trin kinh t. Bi vy vic phát trin con ngi, phát
trin ngun nhân lc xã hi tr thành vn đ chim v trí trung tâm trong h thng
phát trin các ngun lc. Chm lo đy đ đn con ngi là yu t bo đm chc
chn nht cho s phn vinh, thnh vng ca mi quc gia. u t cho con ngi là
đu t có tính chin lc, là c s chc chn nht cho s phát trin bn vng.
Có quan đim cho rng: Phát trin ngun nhân lc là gia tng giá tr cho con
ngi, c giá tr vt cht và tinh thn, c trí tu ln tâm hn cng nh k nng ngh
nghip, làm cho con ngi tr thành ngi lao đng có nhng nng lc và phm
cht mi, cao hn, đáp ng đc nhng yêu cu to ln và ngày càng tng ca s
phát trin kinh t - xã hi.
Mt s tác gi khác li quan nim: Phát trin là quá trình nâng cao nng lc
ca con ngi v mi mt: Th lc, trí lc, tâm lc, đng thi phân b, s dng,
khai thác và phát huy hiu qu nht ngun nhân lc thông qua h thng phân công
đây ch ra rng, mt nn kinh t mun tng trng nhanh và mc cao phi da
trên ít nht ba tr ct c bn: áp dng công ngh mi, phát trin h tng c s hin
đi và nâng cao cht lng NNL. Trong đó đng lc quan trng nht ca s tng
trng kinh t bn vng chính là nhng con ngi, đc bit là NNL CLC, tc là
nhng con ngi đc đu t phát trin, có k nng, kin thc, tay ngh, kinh
nghim, nng lc sáng to nhm tr thành “ngun vn - vn con ngi, vn nhân
lc”. Bi trong bi cnh th gii có nhiu bin đng và cnh tranh quyt lit, phn
thng s thuc v nhng quc gia có NNL CLC, có môi trng pháp lỦ thun li
cho đu t, có môi trng chính tr- xã hi n đnh.
Trong nn kinh t hin đi, thut ng "nhân viên" đ cp đn mt mi quan
h đc xác đnh c th gia mt cá nhân và mt đn v, mà khác vi đi tng
là à à à . Khái nim nhân viên trong lun này bao gm tt c nhng
ngi đang công tác ti đn v nh là nhng ngi gi chc v ch cht trong đn
v và c nhng ngi là chuyên viên bình thng đang công tác ti đn v.
Chuyn vic ca nhân viên là vic nhân viên đang công tác ti đn v nhng
li có mong mun đc sang làm vic ti đn v khác (c quan khác) vì nhng yu
t khách quan (nh: tin lng, phúc li, môi trng làm vic, ch đ thng tin,…)
Tháp nhu cu Maslow là mt trong nhng lỦ thuyt v nhu cu nhân s mà
tôi rt tâm đc. ó là dng biu đ hình tháp cho phép chúng ta thy đc tng
cung bc nhu cu ca tng ngi lao đng trong mt t chc, mt đn v.
Theo Maslow, v cn bn, nhu cu ca con ngi đc chia làm hai nhóm
chính: nhu cu c bn (basic needs) và nhu cu bc cao (meta needs).
Nhu cu c bn liên quan đn các yu t th lỦ ca con ngi nh mong
mun có đ thc n, nc ung, đc ng ngh… Nhng nhu cu c bn này đu là
các nhu cu không th thiu ht vì nu con ngi không đc đáp ng đ nhng
nhu cu này, h s không tn ti đc nên h s đu tranh đ có đc và tn ti
trong cuc sng hàng ngày.
Các nhu cu cao hn nhu cu c bn trên đc gi là nhu cu bc cao.
Nhng nhu cu này bao gm nhiu nhân t tinh thn nh s đòi hi công bng, an
H2.1.
Con ngi cá nhân hay con ngi trong t chc ch yu hành đng theo nhu
cu. Chính s tha mãn nhu cu làm h hài lòng và khuyn khích h hành đng.
ng thi nhu cu đc tha mãn và tha mãn ti đa là mc đích hành đng ca
con ngi. Theo cách xem xét đó, nhu cu tr thành đng lc quan trng và vic tác
-9-
đng vào nhu cu cá nhân s thay đi đc hành vi ca con ngi. Nói cách khác,
ngi lãnh đo hoc qun lỦ có th điu khin đc hành vi ca nhân viên bng
cách dùng các công c hoc bin pháp đ tác đng vào nhu cu hoc k vng ca
h làm cho h hng hái và chm ch hn vi công vic đc giao, phn chn hn
khi thc hin nhim v và tn ty hn vi nhim v đm nhn. Trong trng hp
ngc li vic không giao vic cho nhân viên là cách thc gim dn nhit huyt ca
h và cng là cách thc đ nhân viên t hiu là mình cn tìm vic mt ni khác
khi làm vic là mt nhu cu ca ngi đó.
Trong mt doanh nghip hoc t chc nhu cu c bn có th đc đáp ng
thông qua vic tr lng tt và công bng, cung cp các ba n tra hoc n gia ca
min phí hoc bo đm các khon phúc li khác nh tin thng theo danh hiu thi
đua, thng các chuyn tham quan, du lch, thng sáng kin… đáp ng nhu
cu an toàn, Nhà qun lỦ có th bo đm điu kin làm vic thun li, bo đm
công vic đc duy trì n đnh và đi x công bng đi vi nhân viên. bo đm
đáp ng nhu cu quan h, ngi lao đng cn đc to điu kin làm vic theo
nhóm, đc to c hi đ m rng giao lu gia các b phn, khuyn khích mi
ngi cùng tham gia Ủ kin phc v s phát trin doanh nghip hoc t chc. Cng
trong các doanh nghip liên doanh song nhiu ngi vn không mun làm vic
trong công ty liên doanh mà h mun làm vic trong các c quan, doanh nghip
Vit Nam vi mc lng thp hn rt nhiu. LỦ do ch yu xut phát t quan nim
làm vic trong các công ty liên doanh khó bo đm cho s tin thân và phát trin đa
v xã hi. iu này có ngha là các công ty liên doanh vi nc ngoài không đáp
ng đc nhu cu thng quan, tin chc ca nhng ngi này so vái các c quan,
doanh nghip Vit Nam… i vi nhng đi tng nh th, tin lng hoc thu
nhp không phi là gii pháp tha mãn trc tip nhu cu ca h mà phi là chc v
mà h phi đt đc. Vì th, vi cng v là ngi ch đn v hoc ngi đng đu
mt t chc cn phi bit tu hoàn cnh c th đ vn dng thuyt nhu cu này vào
vic phát hin nhu cu ca tng nhân viên, hình thành và phát trin các k nng
khuyn khích nhân viên mt cách thích hp.
nc ta hin nay đang áp dng 02 b lut dành riêng cho công chc và
viên chc đó là Lut cán b, công chc s 22/2008/QH12 ngày 13 tháng 11 nm
2008 và Lut viên chc s 58/2010/QH12 ngày 15 tháng 11 nm 2010 ca Quc
hi có quy đnh c th v các quyn li (nh: đc đm bo tin lng xng đáng
vi quyn hn và nhim v đc giao, đc đào to, bi dng,…) ca cán b,
công chc, viên chc đc hng khi tham gia vào h thng nhà nc.
- Theo Ngh quyt 10/2010/NQ-HND ngày 25 tháng 6 nm 2010 ca y
ban nhân dân TP Cn Th v chính sách thu hút, h tr, khuyn khích ngun nhân
lc ca TP Cn Th cng đã đ ra chính sách thu hút ngun nhân lc cht lng
cao v phc v cho thành ph, các mc h tr đi vi nhng ngi chp nhn công
tác ti các qun, huyn thuc phm vi ca thành ph và chính sách h tr, khuyn
khích đào to ngun nhân lc (đc bit là cán b, công chc, viên chc n). -11-
2.4
ây là mt yu t quan trng góp phn to đng lc thúc đy ngi lao
đng làm vic nâng cao nng sut lao đng. Tin lng nh hng trc tip đn
mc sng ca ngi lao đng. Phn đu nâng cao tin lng là mc đích ca ht
thy mi ngi lao đng. Mc đích này to đng lc đ ngi lao đng phát trin
trình đ và kh nng lao đng ca mình.
-12-
Tin lng chính là s lng tin mà ngi s dng lao đng tr cho ngi
lao đng theo giá tr sc lao đng đã hao phí trong nhng điu kin xã hi nht đnh
trên c s tho thun ca hai bên trong hp đng lao đng. S tin này nhiu hay ít
còn ph thuc vào nng sut lao đng, hiu qu làm vic, trình đ hay kinh nghim
làm vic,…. Tin lng phn ánh đóng góp nhiu cho xã hi và càng th hin giá tr
xã hi trong cuc sng ca ngi lao đng. Do vy, tin lng tho đáng s là đng
lc đ ngi lao đng làm vic hiu qu và đt nng sut lao đng cao.
Tin thng còn đc hiu là s tin mà ngi s dng lao đng thng cho
ngi lao đng trong nhng điu kin đc bit theo s tho thun ca hai bên hoc
theo s t nguyn ca bên s dng lao đng trong các trng hp nh: Khi công
nhân hoàn thành xut sc nhim v, tit kim đc nguyên vt liu, có nhng sáng
kin sáng to trong hot đng lao đng… Nu tin thng đm bo gn trc tip
vi thành tích ca ngi lao đng, gn vi h thng ch tiêu đc nghiên cu, phân
loi c th và mc thng có giá tr tiêu dùng trong cuc sng thì tin thng s là
công c đ ngi s dng lao đng kích thích s hng say, gn bó, s tích cc, tinh
thn trách nhim, nng sut và hiu qu ca ngi lao đng.
Trong mt nghiên cu hin ti ca Watson Wordwide trong The Human
Capital Edge: 21 People Management Practices Your Company Must Implement
(or Avoid) to Maximize Shareholder Value, đã khuyn cáo, đ cun hút đc nhng
ngi lao đng tt nht hin nay, cn phi có mt mc lng cao hn mc lng
trung bình ca nhng công ty khác trên th trng vic làm.
Theo nghiên cu ca Chew, Janet Cheng Lian (2004), khi nhân viên nhn
thy h đc tr lng cao, công bng và xng đáng vi nhng gì h đã đóng góp
thành viên di quyn, nó gn lin vi nhng phm cht tài và đc ca ngi lãnh
đo. Phong cách, phng pháp cng nh thái đ ca ngi lãnh đo quyt đnh đn
s phát trin ca các t chc. Vi phong cách uy quyn tc là ngi lãnh đo hành
đng đc đoán, khi ra quyt đnh không tham kho Ủ kin ca bt k ai, dn đn
vic ra lnh cng nhc, không tôn trng Ủ kin ca tp th thì nhân viên thng
không làm vic t giác và đc lp, không phát huy đc tính sáng to và hng thú
trong lao đng, cui cùng có tác đng xu đn tp th. Vi phong cách dân ch t
do tc là ngi lãnh đo trao quyn ch đng sáng to, đc lp ti đa và t do hành
đng cho nhân viên đ hoàn thành nhim v. ng thi, cung cp nhng thông tin
cn thit đ h có Ủ kin đóng góp và tham gia vào quá trình xây dng, phát trin t
chc. Vic la chn phong cách này hay phong cách lãnh đo khác có mt Ủ ngha
quan trng đi vi vic cng c giáo dc tp th lao đng. Mi phong cách lãnh đo
có đc thù riêng và thích ng vi tng điu kin và hoàn cnh c th. Phong cách
lãnh đo khác nhau to ra thái đ ca ngi lãnh đo khác nhau. Thái đ ca ngi
lãnh đo nh hng trc tip đn mi quan h gia ngi lãnh đo vi tp th, đóng
vai trò to ln trong vic xây dng và cng c tp th vng mnh t đó nh hng
ti hiu qu làm vic và nng sut lao đng. Hành vi ca ngi lãnh đo có nh
hng tích cc đn lòng trung thành ca nhân viên, khi nhân viên càng trung thành
thì kh nng chuyn vic ca h càng thp (Chew, Janet Cheng Lian (2004)).
(H5
-14-
2.4.2.4.
Tp th lao đng là nhóm ngi mà tt c các thành viên trong quá trình
thc hin nhng trách nhim ca mình hp tác trc tip vi nhau, luôn có s liên
quan và tác đng qua li ln nhau. Nu quá trình lao đng và bu không khí trong
tp th lao đng to ra cm giác gn gi, chan hoà, tin tng ln nhau gia nhng
đ chiu sáng, đ m, ting n, đ rung, bi, các cht đc hi nh hng ti con
ngi. Nu ni làm vic có điu kin làm vic không tt nh quá sáng hoc quá ti
-15-
s nh hng đn th giác ca ngi lao đng, gim kh nng lao đng. Hoc ni
làm vic có môi trng b ô nhim, mc đ an toàn không cao, nh hng đn sc
kho ca ngi lao đng. Mt khác, làm cho ngi lao đng có cm giác không yên
tâm nên không chuyên tâm vào công vic, làm gim nng sut lao đng.
Theo nghiên cu ca Chew, Janet Cheng Lian (2004), các cá nhân s li
vi công ty khi h cm thy có s quan tâm chu đáo ca công ty v cht lng cuc
sng, sc khe, gia đình, an toàn lao đng, v sinh,…
(H7
H5
H6
H7