B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O
TR

NGă

IăH C KINHăT ăTHẨNHăPH ăH ăCHệăMINH
----------oOo----------

NGUY NăTH ăNG CăTHU

PHÂNăTệCHă NHăH

NGăC AăVI Că AăD NGăHịAă

CỄCăNGU NăTHUăNH Pă

NăTHUăNH PăC Aă

NÔNGăH ă ăXÃăPHỎăTÂN,ăHUY NăTÂNăPHỎă ÔNG,ă
T NHăTI NăGIANG

LU NăV N TH CăS KINHăT

TP. H ăChíăMinh,ăn m 2015


B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O
TR

NGă


L IăCAMă OAN

Tôiă camă đoană Lu nă v nă nƠyă hoƠnă toƠnă doă tôiă th c hi n. K t qu nêuă trong lu nă v nă lƠă
trung th căvƠăkhôngăsaoăchépăt b t c côngătrìnhănghiênăc uănƠoăkhác. Cácăđo nătríchă
d năvƠăs li u s d ng trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvƠăcóăđ chínhăxácăcaoătrongă
ph m vi hi u bi t c aătôi.ăLu năv nănƠyăkhôngănh t thi t ph năánhăquanăđi m c aăTr ng
i h c Kinh t ThƠnhăph H ChíăMinh.
Tácăgi lu năv n


M CL C
CH

NGă1: GI I THI U ............................................................................................ 1

1.1ă

T V Nă

.......................................................................................................... 1

1.2 M CăTIểUăNGHIểNăC U ..................................................................................... 2
1.2.1 M cătiêuăchung ...................................................................................................... 2
1.2.2 M cătiêuăc th ...................................................................................................... 2
1.3 GI THUY TăVÀăCÂUăH IăNGHIểNăC U........................................................ 3
1.3.1 Gi thuy t .............................................................................................................3
1.3.2ăCơuăh iănghiênăc u ................................................................................................ 3
1.4 PH MăVIăNGHIểNăC U ....................................................................................... 3
1.4.1 N iădungănghiênăc u ............................................................................................. 3
1.4.2ă aăbƠnăvƠăth iăgianănghiênăc u ............................................................................ 3

2.2 T NGăQUANăTÀIăLI U ....................................................................................... 17
2.3ăTịMăL

CăCỄCăPH

NGăPHỄPăPHÂNăTệCH .............................................. 24


CH

NGă3: PH

NGăPHỄPăNGHIểNăC U.......................................................... 25

3.1 M U KH OăSỄT .................................................................................................. 25
3.2ăPH

NGăPHỄPăTHUăTH P S LI U ............................................................... 25

3.3 PH

NGăPHỄPăPHÂNăTệCH .............................................................................. 25

3.3.1ăMôăt chi ti t bi n s c aămôăhìnhăOLSătrongăđánhăgiáăcácăy u t nhăh ngăđ n
m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh .................................................................. 26
3.3.2 ng d ngămôăhìnhăh iăquyăOLSătrongănghiênăc u nhăh ng c a m căđ đaăd ng
hóaăđ n thu nh p c aăcácănôngăh ................................................................................ 28
CH NGă 4: NHă H
NG C Aă Aă D NGă HịAă THUă NH Pă ă N THU NH P
C AăNÔNGăH .......................................................................................................... 32

TÀIăLI U THAM KH O
PH L C


DANH M C B NG
B ng 3.1: Các bi n nh h
B ng 4.1:

c đi m chung v ngu n l c c a nông h . .....................................................34

B ng 4.2: S ng
B ng 4.3:

ng đ n quy t đ nh đa d ng hóa thu nh p và d u k v ng. ...28

i trong đ tu i lao đ ng c a h . .......................................................... 35

tu i c a ch h . ........................................................................................... 35

B ng 4.4: Trình đ h c v n c a nông h . .........................................................................36
B ng 4.5: Di n tích đ t s n xu t c a nông h . .................................................................37
B ng 4.6: Ngu n l c xã h i. .............................................................................................. 37
B ng 4.7: Tình hình ti p c n các ngu n tín d ng c a nông h trên đ a bàn. ...................39
B ng 4.8: Thu nh p và thu nh p bình quân đ u ng

i c a nông h . ............................... 40

B ng 4.9: Các ho t đ ng s n xu t c a nông h trên đ a bàn xã Phú Tân. ......................41
B ng 4.10: M c đ đa d ng hóa thu nh p c a nông h (SID) n m 2014. .......................45
B ng 4.11: Ch s SID theo s ho t đ ng t o thu nh p c a nông h . .............................. 45

c aăcácăh dơnătrongăvùng.ăC th trongăn mă2013ăhuy năcóăđ nă42,2%ăl t h nghèoă
vƠăc nănghèo,ătrongăđóăcóă4.406ăh nghèoăt ngă ngă39,8%ăđưăx p huy n thu c m t
trong nh ngă vùngă cóă t l h nghèoă caoă nh tă n că ch aă t ngă x ng v i ti mă n ngă
phátătri n v năcóăc a huy n.
LƠăm tăxưăgiápăbi n,ănôngănghi pălƠăngƠnhăkinhăt chínhăc a h u h tăng iădơnă
xưăPhúăTơnăv iăhƠngălo tăcácăngƠnhăngh vƠăs n ph m r tăđaăd ng.ăTuyănhiên,ăv i t
l h nghèoătrongăxưălƠă38,2%,ăn u ch d aăvƠoănôngănghi p, ho c ch chúătr ng s n
xu t m t s n ph măthìăch aăđ l căđ ng iădơnăthoátănghèo,ăc ngănh ănơngăcaoăđ i
s ng c a h nghèoă vùngănôngăthôn.ăV nă đ đ căđ tăraă lƠăng iănôngădơnănghèoă
trongă vùngă cóă th lƠmă gìă đ nơngă caoă thuă nh p, nă đ nh cu c s ng?ă aă d ngă hóaă
ngu n thu nh pălƠăcáchăti p c n mƠăh nghèoăđưăngh ăđ n.ă aăd ngăhóaălƠăho tăđ ng
th ng th y trong s n xu t,ăđ c bi tălƠătrongăl nhăv c s n xu tănôngănghi păvìăng i
dơnăph iăđ i m t v i nh ng r i roănh ăthiênătai,ăd ch b nh, bi năđ ng th tr ng,…ăDoă
đó,ăđaăd ngăhóaăs n xu tăđ căxemălƠăc n thi tăđ gi m thi t h iăvƠăt ngăthuănh p cho
ng iădơn,ăđ c bi tălƠăh nghèo.ăM tăkhác,ăkhiănh ng h nghèoăkhôngăcóăđ ngu n
l c cho s n xu tă nôngă nghi pă thìă h c ngă cóă xuă h ngă thamă giaă vƠoă ho tă đ ng phi
nôngănghi păđ t oăthêmăthuănh p. Theo kinh nghi măphátătri nănôngănghi p m t s
qu c gia trong khu v cănh ăPhi-lip-pin,ăTháiăLan,…ăvƠăm t s t nhăthƠnhă
BSCLă
nh ăThƠnhăph C năTh ,ă ngăTháp,ăAnăGiang,…ăthì vi căđaăd ngăhóaăs n xu tănôngă


2

nghi pă đưă đóngă gópă m tă cáchă đángă k trong vi că lƠmă t ngă thuă nh p c aă ng iă dơnă
c ngănh ăgópăph năkhôngănh trongăl nhăv căxóaăđóiăgi mănghèoă vùngănôngăthôn.
Hi nănay,ătrênăth gi iăvƠătrongăc n că đưăcóănhi uănghiênăc u, báoăcáoăv đaă
d ngăhóaăthuănh păvƠăcácă y u t nhăh ngăđ n thu nh p c aăng iădơn.ăTuyănhiênă
v iăđ căđi măkhácănhauăc a m iăđ aăbƠnăcùngăv i nh ng h n ch trongăquáătrìnhăđi u
tra th c t nênăcácăk t qu nghiênăc u v năcònăgơyănhi uătranhăcưi.ăTh c ti năáp d ng

3)ăPhơnătíchă nhăh

ng c aăđaăd ngăhóaăvƠăcácăy u t khácăđ n thu nh p c aănôngă

h t iăxưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang.
4)

xu t m t s gi iăphápănh m năđ nhăvƠăt ngăthuănh p cho nôngăh

nghiênăc u.

đ aăbƠnă


3

1.3 GI THUY TăVẨăCÂUăH IăNGHIểNăC U
1.3.1 Gi thuy t
Ho tă đ ngă đaă d ngă hóaă cóă th lƠmă t ngă thuă nh p cho nông h

xưă Phúă Tơn,ă

huy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang.
1.3.2ăCơuăh iănghiênăc u
Hi nă tr ng ho tă đ ngă t oă thuă nh pă vƠă thuă nh pă c aă nôngă h t iă đ aă bƠn
nghiênăc uănh th ănƠo?
Nh ngă y uă t ă nƠoă nhă h

ngă đ nă quy tă đ nhă đaă d ngă hóaă thuă nh pă c aă



1.5 PH

NGăPHỄP PHÂNăTệCH

Nghiênăc uănƠyă s d ng ph

ngăphápăth ngăkêămôăt đ căđi m c aăcácăbi n kh o

sátăv t n s , t l ph nătr m,ăgiáătr trungăbình,ăgiáătr l n nh tăvƠă giáătr nh nh t.


4

H năn a,ănghiênăc u s d ng ch s SIDăđ xácăđ nh m căđaăd ng hóaăthuănh p c a
nôngăh t iăđ aăbƠnănghiênăc u. NgoƠiăra.ăBƠiăvi tăcònăs d ngăph
h i quy đaăbi n theo
h

cl

ng bình ph

ngăpháp phơn tích

ng bé nh t (OLS) đ xácăđ nhăcácăy u t

ngăđ n m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p. Nghiênăc uăc ngăs d ngă

đ xácă đ nh nhă h

nghiênăc u, ph măviăvƠăđ iăt

ngănghiênăc u;ăđ ng th iătómăl

c v ph

ngăphápăvƠă

s li uănghiênăc u.
Ch

ngă2:ăT ngăquanălỦăthuy tăvƠăth c ti n.

Ch

ngănƠyătrìnhăbƠyăcácăn i dung t ngăquanălỦăthuy tăvƠăcácătƠiăli uăliênăquană

đ nănghiên c uănh ăcácăkháiăni m v đaăd ngăhóaăvƠăcáchăđoăl
nh p c aănôngăh ; t ngăquanăcácănghiênăc uăđưăcó;ăcácăph

ng;ăcácăv năđ v thu

ngăphápăphơnătíchăthƠnhă

ph năchính.
Ch

ngă3:ăPh

Ch


ngă4,ăCh

c uăchính,ăđ aăraăk t lu năvƠăg iăỦăchínhăsách.ă
nghiênăc uăvƠăđ xu tăh

ngă5ăs tómăl

c k t qu nghiên

ng th iănêuălênănh ng h n ch trong

ngănghiênăc u ti p theo.


6

CH

NGă2

T NGăQUANăLụăTHUY TăVẨăTH C TI N
Ch

ngănƠyătrìnhăbƠyăcácăn i dung t ngăquanălỦăthuy tăvƠăcácătƠiăli uăliênăquană

đ nănghiênăc uănh ăcácăkháiăni m v đaăd ngăhóaăvƠăcáchăđoăl
nh p c aănôngăh ; t ngăquanăcácănghiênăc uăđưăcó;ăcácăph

ng;ăcácăv năđ v thu

nôngănghi păthìăngoƠiăthuănh p t côngăvi căđ ngăángăng

iănôngădơnăc ngăcóăthêmă

thu nh p t phiănôngănghi pă(cácăngƠnhăngh ngoƠiănôngănghi p, ti năcôngăvƠăt t o
vi călƠm).ăS đaăd ngăhóaănƠyăcóăth giúpăt ngăthuănh p, trong th iăgianădƠiăs gơyăraă
s chuy nă đ iă c ă c u trong khu v c ho c qu că gia.ă Víă d , s li u th ngă kêă th B
nôngănghi p vƠăPhátătri nănôngăthônăthìăt tr ng GDP c aăngƠnhănôngănghi p trong
t ng GDP gi m t 24,5%ăn mă2000ăxu ngă20,58%ăn mă2010.
aăd ngăhóaăc ngăcóăth lƠăvi c chuy năđ i t s n xu tăl
c păsangăth

ngăth c t cung t

ngăm iănôngănghi p.ăKhôngănh t thi t ph i cóăc s giaăt ngăv s l

ng

hayăcơnăb ngăcácăngu n thu nh pămƠăc ngăcóăthă lƠăchuy n m t ph n c a s năl

ng


7

nôngăh th c hi năchoăgiáătr ti n m t.ăVíăd , m tănôngădơnăcóăth chuy n t vi c s n
xu t h t, c vƠăcácălo iărauăkhácănhauăsangăchuyênătiêuăth ch m t ho c m tăvƠiălo i
cơyătr ngă(DelgadoăvƠăSiamwalla,ă1997).
NgoƠiăra,ăđaăd ngăhóaăthuănh păc ngăcóăth lƠăs chuy năđ i t s n xu tăcơyă
tr ngăcóăgiáătr th păsangăcơyătr ng, v tănuôiăvƠăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi păcóăgiáă

xemălƠăđaăd ngăhóaătheoăỦăngh aăc aăđaăho tăđ ng.
Trongă nghiênă c uă nƠyă tácă gi s ti p c n v nă đ đaă d ngă hóaă thuă nh p theo
quanăđi m c aăJoshiăvƠăErsadoăcóăngh aălƠăm t h giaăđìnhăv i hai ngu n thu nh p s
đaăd ngăh năsoăv i m t h ch v i m t ngu n thu nh p, hay khi hai h giaăđìnhăđ uăcóă
hai ngu n thu nh pămƠăh cóăm i ngu năđóngăgópă50%ăvƠoăt ng thu nh p, s đ

c

xemălƠăđaăd ngăh năsoăv h giaăđìnhăcóăhaiăngu nămƠăm tătrongăđóăchi mă90%ăcònă
m t ngu n ch 10% c a t ng thu nh p.
2.1.1.2 o l

ng đa d ng hóa thu nh p

Cóănhi uăcáchăth căkhácănhauăđ đoăl

ng m căđ đaăd ngăhóaănh :ă

+ H s đaăd ngăhóaă phiănôngănghi p (NAI - Non-agricultural Diversification
Index) th hi n s đaăd ngăhóaăthu nh păthôngăquaăs đaăd ngăhóaăc aăcácăngƠnhăngh
phiănôngănghi p xu t hi nătrongănôngăh . H s nƠyăcƠngăcaoăth hi nătínhăđaăd ng
hóaăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi p trong h nôngăthônăcƠngăcao.
+ Ch s đaăd ngăhóaăcơyătr ng (Crop Diversification Index – CDI)ădùngăđ đoă
l

ng m căđ đaăd ngăhóaăthuănh păthôngăquaăm căđ đaăd ngăhóaăcơyătr ng trong

môăhìnhăcơyătr ng c a h . N uătoƠnădi nătíchăc a h tr ng 1 lo iăcơy,ăt călƠăchuyênă



đ đaă d ngă hóaă cácă ho tă đ ng s n xu tă trongă nôngă h , n uă chuyênă mônă hóaă 1ă ho t
đ ngăthìăSIDă=ă0,ăSIDăcƠngăcaoăthìăm căđ đaăd ngăhóaăthuănh păcƠngăcaoăvƠăch s
à

à

n v 1. Ch s nƠyăđ

cătínhătoánănh ăsau:

Trongăđó:ăPiă=ăt tr ng thu nh p c a ho tăđ ng th iătrênăt ng thu nh pă(1≥ăSIDă≥ă
0)
Nh ăv y, trong gi i h n v cáchăti p c n c aănghiênăc u trong v năđ đaăd ngăhóaă
thu nh p,ăđ tƠiăs s d ngăcôngăth c SID - SimpsonăIndexăDiversificationădoăcôngă
th cănƠyăđ

cătínhătoánăd aătrênăt l đóngăgópăthuănh p c a t ngăngƠnhăngh trong

t ng thu nh p, ch s nƠyă cóă cáchă tínhă toánă phùă h p v iă quană đi m c aă Joshiă vƠă
Ersado v đaăd ngăhóaăthuănh păvìăth côngăth cănƠyăđ

c s d ngătrongă

căl

ng

m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p.
2.1.1.3 Các v n đ liên quan đ n thu nh p
Theoăđ nhăngh aăc a T ng c c th ngăkêăv thu nh p c aănôngăh thìăthuănh p c a

- Thu nh p t ngu năthuăkhácătínhăvƠoăthuănh p;
- Thu nh p t phiănôngănghi păvƠăth y s n.
2.1.1.4 Các v n đ liên quan đ n nông h
*ăKháiăni m h nôngăthôn
Cóăr t nhi u quan ni m c aăcácănhƠăkhoaăh c v h nôngăthôn:
Trongă giáoă trìnhă Kinhă t nôngă h c aă tácă gi Trai-a-n pă (1992)ă cóă vi t:ă “H
nôngăthônălƠăđ năv s n xu t r t năđ nh”ăvƠătácăgi cho r ngă“H nôngăthônălƠăđ năv
tuy tăđ iăđ t ngătr

ngăvƠăphátătri nănôngănghi p”.ăLu năđi mătrênăc aăôngăđưăđ

ápăd ng r ngărưiătrongăchínhăsáchănôngănghi p t i nhi uăn
n

c

cătrênăth gi i, k c cácă

căphát tri n.
Tácăgi Nguy năSinhăCúc,ătrongăphơnătíchăđi uătraănôngăthônăn mă2001,ă“H

nôngă nghi pă lƠă nh ng h cóă toƠnă b ho c 50% s laoă đ ngă th

ngă xuyênă thamă giaă

tr c ti p ho căgiánăti păcácăho tăđ ng tr ng tr t,ăch nănuôi,ăd ch v nôngănghi pă(lƠmă
đ t, th yănông,ăgi ngăcơyătr ng, b o v th c v t)ăvƠăthôngăth

ng ngu n s ngăchínhă


+ N n kinh t nôngă nghi p s chuy nă đ iă c ăc uă nôngă nghi pă theoă h

ngă đaă

d ngăhóaăs n xu tănh ălƠ:ăchuy năđ iăc ăc uăcơyătr ng, v tănuôiătrênăt ngăđ năv di n
tíchăđ tănôngănghi p,ătrênăt ng h đ

căphátătri nătheoăh

thay th cho ch đ đ c canh trong s n xu tătr

ng h n h păvƠăđaăd ng, d

c kia.

+ K đ à c i ti n k thu tăcanhătác,ăápăd ng gi ng m i k t h p v iăphơnăbónă
hóaăh căvƠăt
ti t ki măđ

iă tiêuăn

ngănh ngăđ ng th i

c di nătíchăđ t s n xu t,ăphátătri n nhi u lo i s n ph măhƠngăhóaăphùăh p

v i nhu c u th tr
-

c ch đ ngălƠmăt ngăn ngăsu t, s năl



Ngu n thu nh păchínhăc aănôngăh lƠăt s n xu tănôngănghi p.ăDoăđó,ăthu nh p
c aă nôngă h ch u nhă h
chínhăsáchănhƠăn

ng c a r t nhi u y u t t đi u ki n t nhiên,ă th tr

ng,

căđ năcácăy u t thu c ngu n l c c a h nôngădơn.ăTheoăcácănhƠă

nghiênăc uăthìăcóănhi u y u t

nhăh

ngăđ n thu nh pănôngăh nh ăm căđ đaăd ng

hóaăthu nh p, kh n ngăti p c n v iăcácăt ch cătínăd ng, ngu n v n…ăNgoƠiăraăcònă
cóă cácă y u t thu c v ch h nh ă trìnhă đ h c v n, kinh nghi m…,ă cácă đ că đi m
chung c a h nh ătƠiăs n, s laoăđ ng…
2.1.3.1 Các y u t liên quan đ n ngu n l c nông h
- Ngu năl cătƠiăchínhă(v n)
V nă lƠă y u t đ uă vƠoă r t c n thi t cho s n xu tă nóiă chungă vƠă s n xu tă nôngă
nghi pănóiăriêng.ăV nălƠăm t y u t quan tr ngăcóă nhăh

ngăđ n hi u qu s n xu tăvƠă

thu nh p c aănôngăh .ă ưăcóănhi uănghiênăc uăphơnătíchăv vaiătròăc a v năđ i v i thu
nh pănôngăh .ăTheoăLêăKh
khôngă th thi uă doă ng


c

ngăkhôngăđ tíchăl yăchoătáiăđ uăt ,ă

v năđ u t ăt ngơnăsáchăh n ch vìăph i chia s choăcácăkhuăv căkhácăc a n n kinh t ,
v năđ uăt ătr c ti p t n

căngoƠiătrongăl nhăv cănôngănghi păkhôngăđángăk vìăthi u

h p d nă đ i v iă cácă nhƠă đ uă t ă vƠă ngu n v nă bánă chínhă th că hayă phiă chínhă th c
th

ng nh l nênă ítăđ

c s d ng cho s n xu t.ă Doă đó,ă v n vay t cácă t ch că tínă


12

d ngăđóngăvaiătròăh t s c quan tr ngăđ i v i s n xu t c aăcácănôngăh (LêăKh

ngă

Ninh, 2011).
Nghiênă c u c aă Tr

ngă ôngă L că vƠă Tr nă Báă Duyă (2008)ă c ngă đưă choă th y

thi u v năđ uăt ălƠănguyên nhơnăd năđ năn ngăsu t th p,ăkéoătheoăthuănh p c a h gia

ch iăchoăvayănênăti p t c b l thu căvƠoătínăd ngăphiăchínhăth c.ăNguyênănhơnăc a
tìnhătr ngănƠyălƠădoăcácăt ch cătínăd ngăkhôngăth đi u ch nhălưiăsu tăđ bùăđ p chi
phíăvƠăr i ro cao khi cho vay
vayăth

nôngăthônădoăng

ng g păcácăb t tr căkhóăl

ng nhăh

i vay thi uătƠiăs n th ch păvƠăng

i

ng x uăđ n kh n ngătr n nh ăm t

mùa,ăd ch b nh,ăgiáăc b păbênh…ăK t qu lƠăcácăt ch cătínăd ng s h n ch cho vay
nôngăthôn,ăt đóăm raăc ăh iăchoătínăd ngăphiăchínhăth căphátătri năvìăng

iădơnă

nôngă thônă r t c n v n cho s n xu t, c n ti nă đ trang tr iă choă cácă nhuă c uă đ t xu t
trong khi thu nh păkhôngăđ đ đápă ng.
H qu c a vi căcácăt ch cătínăd ngăchínhăth c h n ch cho vay
nhi uăng
cao.ă
tr

nôngăthônălƠă

ng cho nh ngăng

i cho vay

i cho vay ti năđ c quy năbócăl tăvƠăd n

iănôngădơnăb năcùng.

- Ngu năl căđ tăđai
tă đaiă lƠă đi u ki n c n thi t cho t t c cácă ngƠnhă s n xu t,ă nh ngă n i dung
kinh t s khácănhau.ăTrongăcôngănghi p,ăgiaoăthông…ăđ tăđaiălƠăc ăs lƠmăn nămóngă
đ xơyăd ngănhƠămáy,ăcôngăx

ng,ăđ

ngăsá…ăTrongănôngănghi păđ tăđaiălƠăt ăli u

s n xu tăkhôngăth thay th đ

c,ănóăđóngăvaiătròăquanătr ng trong h u h tăcácăho t

đ ngănôngănghi p nghi păđ c bi tălƠătr ng tr tăvƠăch nănuôi.
tăđaiălƠătƠiăs n quan tr ng nh t c aănôngăh vƠăkh n ngăti p c n v iăđ tălƠă
m t y u t quy tă đ nhă đ i v i s n xu tă nôngă nghi pă quaă đóă lƠmă nhă h

ngă đ n thu

nh p c aănôngăh . Do ph n l n thu nh p c aănôngăh ph thu căvƠoăs n xu tănôngă
nghi păvƠăs n xu tănôngănghi p


s n xu tănh ngăh t ngăc

ngăđ uăt ăv n, s călaoăđ ng, ng d ng khoa h c k thu t

vƠoăs n xu tăđ t ngăn ngăsu t, s năl
nh păcaoăh năchoăh .
- Ngu năl călaoăđ ng

ng.ăDoăđó,ăđ i v i nh ng h cóăítăđ t

ngătrênăm tăđ năv di nătíchăs mang l i thu


14

Ngu n l călaoăđ ngălƠăl căl

ng s n xu t quan tr ng nh t c aăxưăh i.ăLaoăđ ng

lƠă y u t đ c bi tă thamă giaă vƠoă quáă trìnhă s n xu tă khôngă ch v s l

ngă ng

đ ngămƠăcònăc ch tăl

nhăh

s l
Tr
l

ngăngƠyăvƠăthuăho ch khi t iămùaăv , s thamăgiaănƠyăc ngăgópăph n t oănênăthuă

nh p cho h .
Tuyănhiênăc ngădoătínhăch tămùaăv trong s n xu tănôngănghi păvƠătrongăđi u
ki nătrìnhăđ c aăng

iălaoăđ ng h n ch ,ăkhóăthamăgiaăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi p

nênătìnhătr ngălaoăđ ngănhƠnăr i trong t ng h kháăl n.ăTìnhătr ngănôngăh cònănhi u
ng

iălaoăđ ng s ng ph thu căc ngăkháăph bi n hi nănay,ăcácănôngăh c ngăđưăcóăỦă

th c t tăh nătrongăvi c t oăđi u ki n h căhƠnhăchoă conăcáiănênăs l

ngăng

i tr c

ti pălaoăđ ngăvƠăt o thu nh păchoănôngăh khôngănhi u.ăVìăv yăđ i v i m t s h tuy
cóănhi uăng

iălaoăđ ngătrongăđ tu iălaoăđ ngănh ngăkhôngăt ngăthêmăđ

c thu nh p

cho h .
Ch tăl

ngălaoăđ ng c a h th hi n

ng

i. Nh ngălaoăđ ngătrìnhăđ h c v n th p ho c

ng g n v i nh ngăcôngăvi c thu nh p th p,ă khôngă năđ nhăvƠă

c l i.ăNôngădơnăcóătrìnhăđ h c v n cao s cóăl i nhu năcaoăh n,ăb iătrìnhăđ h c

v n cao t oăđi u ki n thu n l iăchoăng

iănôngădơnăápăd ng khoa h c k thu tăvƠoăs n

xu t, s d ng m tăcáchăhi u qu phơnăbónăvƠăcácăđ uăvƠoătrongăs n xu tăkhác.ăBênă
c nhăđóătrìnhăđ h c v năc ngăgiúpăchoăng
thôngă tină giúpă choă ng

iănôngădơnăt ngăc

ng kh n ngăn m b t

iă nôngă dơnă cóă thêmă c ăh iă đ tham gia ho tă đ ngă phiă nôngă

nghi păvƠătìmăvi călƠmă đôăth .
Trìnhă đ h c v n th pă đưă lƠmă choă ng

iă nôngă dơnă b h n ch trong vi c ti p

c năthôngătină, k thu t s n xu t... Th c t cho th y r ng ph n l n nh ng ch h cóă
trìnhăđ h c v năcaoăcóănhi uăc ăh i trong vi c ti p c năcácăti n b khoa h c k thu t
trong s n xu t, l a ch năngƠnhăngh s n xu tăkinhădoanhăcóă uăth h năsoăv i nh ng

ngăđ nătrìnhăđ h c v n, ngh nghi păvƠăc ăh iătìmăki m vi călƠmăc aăconăcáiă

h vƠăm c s ng c a c giaăđình.
Trìnhăđ h c v n c a ch h khôngăch cóăỦăngh aăr t l n trong vi c t oănênăs
n ngăđ ngăvƠăkh n ngăthíchă ng c a h tr

c nh ng bi năđ i c a cu c s ngămƠăcònă

gópăph n t oănênăv tríăxưăh i c a h .Nh ng ch h cóătrìnhăđ h c v năcaoăth

ng thìă

thƠnhăviênătrongăh c ngăcóătrìnhăđ h c v n,ătrìnhăđ chuyênămônăkháăh năvƠăthamă
giaăvƠoănhi uăngƠnhăngh trongăxưăh i t oănênănhi u m i quan h trongăxưăh i t đóă
t oănênăv tríăxưăh i c a h .ăCácăm i quan h nƠyăgiúpăchoănôngăh đ

c h tr kháă


16

nhi uăthôngătin,ăcóănhi uăc ăh i trong vi c ti p c năcácăngu n v nă uăđưi,ăk thu t s n
xu t m i...ăgópăph nănơngăcaoăthuănh p cho h .
NgoƠiăra,ădoătrìnhăđ c a ch h th

ng th păvƠăh ítăđ

căđƠoăt o v chuyênă

mônălƠmănôngănghi pămƠăs n xu tănôngănghi p l i ph thu c nhi uăvƠoăđi u ki n t

h năv cácăđi u ki n s ng,ăđi u ki n s n xu t.ăNgoƠiăra,ănh ng h cóăth i gian s ng
đ aăph

ngălơuăn măph n l năcóăch h l n tu i.Ng

tr ngă vƠoă nh ngă ng

i Vi tăNamăđ t ni m tin, s kínhă

i l n tu i,ă vƠă cƠngă l n tu i h cƠngă ho tă đ ng s n xu t kinh

doanh nhi uăh nă(Phană ìnhăNgh a,ă2010).ăNh ng h s ngălơuăn măt iăđ aăph

ngăs

cóăv n, tƠiăs n nhi uăh nădoăquáătrìnhătíchăl yănhi uăn m,ăvìăv yăcóăđi u ki n thu n
l iăđ s n xu tănơngăcaoăthuănh p.ăTuyănhiên,ănh ngănghiênăc u g năđơyăchoăth yăđ i
v i nh ngă ng

i tr tu i s d dƠngă trongă vi că thamă giaă cácă ho tă đ ngă phiă nôngă

nghi p (Demurgeră vƠă c ng s , 2010) mang l i thu nh pă caoă h nă đ i v i thu nh p
thu nătúy,ănênăđ i v i m t s h mƠăch h hayăcácăthƠnhăviênătrongăh cònătr tu i
thìăc ngăcóănhi u kh n ngăh cóăngu n thu nh păcaoăh n.
2.1.3.2 Các y u t ti p c n th tr
Th tr

ngă lƠ n iă mƠă ng

ng


xu tă(nôngădơn)ătr c ti p ho căgiánăti păđ năng

iătiêuădùngăcuôiăcùng.ăDoăđó,ăvi c

s n ph mănôngănghi p c aănôngăh xơmănh păăvƠoăth tr

ngăvƠăbánăđ

c s n ph m

c aămìnhăv iăgiáăc h pălỦăs lƠăđi u ki n quan tr ngăđ nôngăh c i thi năvƠănơngăcaoă
thu nh p.
Trongăđi u ki n Vi t nam hi n nay, do h th ngătiêuăth s n ph măvƠăk t c u
h t ngăkémăphátătri nănênănôngăh bánăs n ph m t phátălƠăch y u.ăCácăđ aăph
n

cătaăcóăchungăđ căđi mălƠăvùngăđôăth th

ngă

ngăcóăk t c u h t ng kinh t - xưăh i

t tăh nă nôngăthônăvìăth h nôngădơnă nôngăthônăvƠăvùngăsơuăvùngăxaăluônăb thi t
thòi.ă Nh ng h
tr

nôngă thônă th

ng thi uă thôngă tină v ph


iădơnăđôăth c ngăcóăthuănh păcaoăh nănênăh s năsƠngătr giáăcaoă

cho nh ngănôngăs nănƠy,ăn u s n ph mănƠyă nôngăthônăthìăch lƠăt s n xu t r i t
tiêuăth .
Chínhăvìăv y,

h u h tăcácăn

c t l đóiănghèoăcaoăth

ng t p trung

nh ng

vùngăxaăxôiăv i nh ngăđi u ki n th i ti t,ăđ tăđaiăkhôngăthu n l i. Trong khi nh ng
vùngăg năthƠnhăph vƠănh ng th tr

ng l năthìăcóăt l đóiănghèoăth pă(

ng Kim

S n,ă2008).
2.2 T NGăQUANăTẨIăLI U
Cácănghiênăc u th c nghi m v thu nh p vƠăđaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh
đ

c th c hi n r t nhi u

trongăvƠăngoƠiăn


ngăvƠăti n

côngăc aăcácăthƠnhăviênăđóngăvaiătròăquanătr ng trong t ng thu nh p c a h , nh tălƠă
nh ng h khôngăcóăđ t s n xu tăthìăthuănh p c a h h u h t xu tăphátăt ho tăđ ng
lƠmăthuêăchoănh ng h khác.
K t qu phơnătíchăs li uăđưăch ng minh r ngăcácăy u t nh ăt l laoăđ ng c a
h ,ă trìnhă đ h c v n c a ch h , di nă tíchă đ tă nôngă nghi p, ch s đaă d ngă hóaă thuă
nh păcóăquanăh ch t ch vƠăt l thu n v i thu nh p c a h nôngădơn.ăDoăđó,ăn u h
cóăkh n ngăt tăh năv laoăđ ng,ăđ tăđai,ătrìnhăđ h c v năthìăh cóănhi uăc ăh iăt ngă
thu nh pătrongăquáătrìnhăđaăd ngăhóa.ăBênăc nhăđó,ănghiên c uăc ngănh n th y r ng
cácăy u t

nhăh

ngăđ n thu nh păc ngăchínhălƠăcácăy u t

nhăh

ngăđ n kh n ngă

đaăd ngăhóaăthuănh p c a h nôngădơn,ăc th khi h b h n ch v v n,ălaoăđ ng, k
n ngăs n xu t s d nă đ n h nôngădơnăch tham gia duy nh t m t ho tăđ ng t o thu
nh p.
Tácă gi Maiă V nă Namă (2008)ă đưă cóă nghiênă c uă “C ăs choă phátă tri n doanh
nghi p v aăvƠănh vƠănôngăh
cho th yăxuăh

ng b ngăsôngăC uăLong”.ăK t qu nghiênăc uănƠyă



Côngă ôngăt nh Ti năGiang”.ăD aătrênăs li u thu th păđ

nh

huy nă Gòă

c t 135 nôngăh t i huy n

GòăCôngă ông,ăt nh Ti n Giang. K t qu nghiênăc u cho th y:
+ăXuăh
c aănôngăh đ

ngăđaăd ngăhóaăs n xu t c aănôngăh cònăt

ngăđ i th p. Thu nh p

căhìnhăthƠnhăt cácăho tăđ ng s n xu tănôngănghi p, chi mătrênă60%ă

thu nh p bao g m tr ng tr t,ăch nănuôiăvƠăth y s n;ăphiănôngănghi p chi m 38,96%
g măcácăngh lƠmăthuê,ăkinhădoanhăbuônăbánănh ;ăcácăthuănh păkhácăchi m 1,27%.
+ Thu nh p c a h ph thu c ch y uă vƠoă s n xu tă nôngă nghi p,ă trongă nôngă
nghi pă thìă l nhă v c tr ng tr t chi mă 32%,ă ch nă nuôiă chi m 14,7%, th y s n chi m
12,4%.ăNgoƠiăraănghiênăc uăcònăchoăbi t thu nh p c aănhómăh đaăd ngăhóaăcaoăh nă
r t nhi u so v iănhómăh ch aăđaăd ng.ăTrongăđóăthuănh p t cácăho tăđ ngăphiănôngă
nghi păđóngăvaiătròăquanătr ng trong vi căt ngăthuănh p khi m căđ đaăd ngăhóaăcƠngă
cao.
+ Nh ng h cóăthuănh p th păthìăkh n ngăthamăgiaăvƠoăcácăho tăđ ngăphiănôngă
nghi p cao, ph n l n thu nh p c a h cóăđ