Hue University of Medicine and Pharmacy

HỘI NGHỊ NỘI KHOA MIỀN TRUNG MỞ RỘNG 2015

CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ
BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

PGS.TS. Võ Tam
Phó Hiệu Trưởng Trường Đại Học Y Dược Huế
Phó Chủ Tịch Hội Thấp Khớp Học Việt Nam
Chủ Tịch Hội Thấp Khớp Học Thừa Thiên Huế


Hue University of Medicine and Pharmacy

NỘI DUNG
1. Vài nét về bệnh viêm khớp dạng thấp ( RA : Rheumatoid Arthritis )
2. Chẩn đoán xác định, mức độ hoạt động của bệnh.
3. Điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp


Hue University of Medicine and Pharmacy

Các bệnh lý khớp viêm

Rheumatoid arthritis

Osteoarthritis

Ankylosing spondilytis




Hue University of Medicine and Pharmacy

Bệnh viêm khớp dạng thấp – RA.





Bệnh lý khớp viêm mạn tính thường gặp nhất
Tỷ lệ hiện mắc 0,3-1% dân số (Việt Nam: ~0,3%)
Tỷ lệ mắc mới 20-300/100.000 dân
Nữ > nam (2-3/1), tuổi khởi phát (TB): 30-60 tuổi


Hue University of Medicine and Pharmacy

Định nghĩa

• Viêm khớp dạng thấp là bệnh hệ thống tự miễn: viêm khớp mạn
tính kết hợp với biểu hiện toàn thân
Đau và sưng khớp 1
Viêm màng hoạt dịch, dây chằng 2
Hủy xương tại chỗ 3
Phá hủy sụn (hẹp khe khớp) 1
Bào mòn xương 1,3
Biến dạng khớp, dây chằng
Cứng khớp
Giới hạn vận động khớp 4

• Đối xứng
• Cứng khớp buổi sáng kéo dài
Bàn tay RA
• Các khớp bàn ngón
• Khớp liên đốt ngón gần
• Khớp ngón xa thường không bị ảnh hưởng
• Teo cơ liên đốt, mu tay


Hue University of Medicine and Pharmacy

Vị trí khớp viêm
Thường gặp nhất:
• Bàn tay, cổ tay
• Bàn chân, cổ chân
• Khớp gối
Muộn:
• Vai, Háng
• Cột sống cổ


Hue University of Medicine and Pharmacy

Biểu hiện tại khớp ở giai đoạn muộn
• Bàn tay hình lưng lạc đà
• Ngón tay hình cổ cò
• Dính, cứng khớp
• Lệch trụ
• Bán trật khớp
• Teo cơ mu tay, liên đốt

• Dính, biến dạng khớp

 X quang khó phát hiện tổn thương xương
khớp sớm trong RA
 Siêu âm, MRI: đánh giá viêm màng hoạt dịch


Hue University of Medicine and Pharmacy

Yếu tố dạng thấp (RF)
• 70-80% RA có RF (+) (40-50% trong RA sớm).
• 3-5 % RF (+) ở người bình thường
• Có thể dương tính trong một số bệnh khác (lupus, HC Sjogren tiên phát, xơ
gan, viêm gan, nhiễm virus, lao …)
• Có 40-60% bn (+) tại thời điểm phát bệnh
• Yếu tố nguy cơ đối với mức độ tàn tật


Hue University of Medicine and Pharmacy

Anti-CCP: tự KT kháng cyclic citrulineated peptide
• Anti-CCP Ab được sản xuất tại khớp viêm
• Anti-CCP ab có thể có trước khi bệnh xuất
hiện Thường (+) sớm trong RA khi chẩn
đoán còn chưa rõ ràng
• 50-70% bn RA có anti-CCP (+)
• Rất đặc hiệu cho RA: ~ 95-98%
• Anti-CCP (+) là tiên lượng thường xấu hơn



Các tiêu chí chẩn đoán RA của Viện Thấp Khớp Học Hoa Kỳ - American
College of Rheumatology (ACR - 1987)
•

Chẩn đoán khi có ít nhất 4 trong 7 tiêu chí sau:
1. Cứng khớp buổi sáng trong ít nhất 1h
2. Viêm (sưng phần mô mềm) ≥ 3 khớp
3. Viêm các khớp cổ tay hoặc khớp liên đốt, khớp bàn ngón tay và chân
4. Viêm khớp đối xứng
5. Các nốt thấp dưới da
6. Yếu tố dạng thấp (RF) trong huyết thanh tăng
7. Tổn thương trên XQ (khuyết mòn, loãng xương ở các khớp bàn ngón tay và cổ tay)

•

Các tiêu chí 1–4 phải tồn tại ít nhất 6 tuần

Arnett FC, et al. Arthritis Rheum 1988; 31:315–324.


Hue University of Medicine and Pharmacy


Hue University of Medicine and Pharmacy

Chẩn đoán mức độ hoạt tính của bệnh


Hue University of Medicine and Pharmacy



+

+

+

+

No Tender Joint

+

+

+

+

No Swollen Joint

+

+

+

+

ESR or CRP


Đánh giá sức khỏe chung của BN

3.

Đánh giá sức khỏe chung của bác sĩ

4.

ESR hoặc CRP

5.

Bảng câu hỏi chức năng


Hue University of Medicine and Pharmacy

DAS 28 ?

DAS28 (CRP) = 0.56*√(TJC28) +0.28*√(SJC28)+0.014*GH+0.36*ln(CRP+1)+0.96
DAS28 (ESR)=
   0.56*√(TJC28)+0.28*√(SJC28)+0.014*GH+0.70*ln(ESR)

/>

28 khớp được tính để đánh giá hoạt tính bệnh khớp

Hue University of Medicine and Pharmacy