TRƢỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

KH A LUẬN T T NGHI P
NG NH Ƣ PHẠM GI O D C CHÍNH TRỊ
: UỲ
KIM P ƢƠNG
P
: DH11CT

NHẬN THỨC CỦA HỌC INH THPT TRÊN ĐỊA B N
THÀNH PH LONG XUYÊN TỈNH AN GIANG VỀ BẠO
LỰC HỌC ĐƢỜNG TRONG GIAI ĐOẠN HI N NAY

I
s

I

Ƣ
U

D
U

An Giang, Ngày 31 tháng 05 năm 2014


LỜI CẢM ƠN
-------------


TT.GDTX
GD-Đ
TP
TPLX
Đ
GDCD

Bạo lực ọc đƣờng
rung ọc
ọc sin
rung ọc p ổ t ông
rung ọc cơ sở
Sở iáo dục và Đào tạo
Bộ iáo dục
Ban iám iệu
rung tâm iáo dục t ƣờng xuyên
iáo dục- Đào tạo
àn p ố
àn p ố ong Xuyên
Đơn vị tính
iáo dục Công dân


DANH
CH BẢNG BIỂU
--------------

BẢNG
TRANG
Bảng 1: ọc lực trung bìn của ọc sin t eo từng trƣờng

50
p ạm sai lầm


M CL C
-------------Trang
Phần mở đầu
1. ý do c ọn đề tài ............................................................................................ 1
2.Tổng quan tìn ìn ng iên cứu ...................................................................... 2
3 Mục tiêu ng iên cứu ....................................................................................... 3
4. Đối tƣợng &k ác t ể ng iên cứu.................................................................. 3
5 ỉa t uyết k oa ọc ........................................................................................ 3
6
iệm vụ ng iên cứu ...................................................................................... 3
7 Đóng góp của đề tài ........................................................................................ 4
8 P ạm vi ng iên cứu ........................................................................................ 4
9 P ƣơng p áp ng iên cứu ................................................................................ 4
10 Kết cấu của k óa luận ................................................................................... 5
Phần nội dung
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của đề tài ................................................................. 6
1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài ...................................................... 6
1.1.1. Khái niệm nhận thức .......................................................................... 6
1.1.2. Khái niệm hành vi bạo lực ................................................................ 7
1.1.3. Khái niệm bạo lực học đường ........................................................... 8
1.1.3.1. Khái niệm ............................................................................... 8
1.1.3.2. Các hình thức bạo lực học đường........................................... 9
1.1.3.3. Nguyên nhân của bạo lực học đường ..................................... 9
1.1.3.4. Hậu quả của bạo lực học đường............................................. 10
1.2. Đặc điểm tâm lí lứa tuổi của học sinh THPT .......................................... 12
1.2.1. Đặc điểm sinh lý ................................................................................. 13



PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài:
Tình trạng bạo lực học đường (BLHĐ) đã và đang là vấn đề hết sức nóng
bỏng trên thế giới và được nhiều bậc phụ huynh quan tâm nhất hiện nay. Nó
diễn ra ở nhiều lớp học và cấp học khác nhau, không chỉ đối với các học sinh
nam mà còn cả ở học sinh nữ; không chỉ giữa học sinh với học sinh mà còn có
bạo lực giữa học sinh với giáo viên và giáo viên với học sinh.Tuy mức độ có
khác nhau nhưng cả thành thị và nông thôn, cả đồng bằng và miền núi thì các vụ
liên quan đến bạo lực học đường đều không ngừng gia tăng,..
Bạo lực học đường đã trở thành mối quan tâm của rất nhiều gia đình, làm
nhiều ông bố bà mẹ phải đau đầu để tìm ra cách giải quyết tốt nhất, là nỗi trăn
trở và khó khăn của nhà trường và của toàn xã hội bởi hậu quả nghiêm trọng mà
nó gây ra, không những ảnh hưởng nghiêm trọng tới truyền thống văn hóa, kỷ
cương xã hội và đặc biệt gây hoang mang, tạo sự bất ổn trong môi trường học
đường - nơi nuôi dưỡng những chủ nhân tương lai của đất nước. Bên cạnh đó,
lứa tuổi trung học phổ thông (THPT) là lứa tuổi thiếu niên nhưng lại là giai đoạn
phát triển rất cao về thể chất và có những chuyển biến tâm lí hết sức phức tạp.
Chính yếu tố tâm lí cũng như thể chất và nhân cách chưa hoàn thiện một cách
đầy đủ này đã khiến các em trong lứa tuổi vị thành niên hay bị khủng hoảng về
tâm lí, dẫn đến những suy nghĩ và hành động sai lệch. Do đó, cần phải tăng
cường các thiết chế đối với trẻ em đặc biệt là các thiết chế trong trường học.
Đi sâu vào nghiên cứu về bạo lực học đường của học sinh là một vấn đề cấp
bách và ngày càng trở nên cấp thiết trong thời đại ngày nay, khi con người được
coi là động lực, là mục tiêu hàng đầu trong chiến lược phát triển của mỗi quốc
gia.
Thành phố Long Xuyên là trung tâm, kinh tế, chính trị, văn hoá, khoa học
kỹ thuật của tỉnh An Giang và cũng được coi là trung tâm giáo dục quan trọng

hàng đầu, nhằm giúp các em có được hiểu biết và cách nhìn nhận sâu sắc hơn về
cuộc sống, nâng cao ý thức của các em trong học tập và rèn luyện vì mục tiêu
xây dựng, phát triển đất nước tiến lên theo con đường chủ nghĩa xã hội.
Vì những lí do trên mà chúng tôi đã chọn đề tài: “ Nhận thức của học sinh trung
học phổ thông trên địa bàn thành phố Long Xuyên tỉnh An Giang về bạo lực học
đường trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài của khóa luận. Với nội dung xoay
quanh nhận thức của học sinh THPT về bạo lực học đường trên địa bàn thành
phố và một số đóng góp của bản thân về vấn đề này để xây dựng đất nước nói
chung và một An Giang nói riêng ngày càng giàu mạnh, thế hệ trẻ luôn phát huy
được tốt khả năng của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu:
Tại Việt Nam, có các đề tài nghiên cứu về bạo lực học đường như:
Nghiên cứu về “ Bạo lực học đường” của Thạc sĩ Nguyễn Văn Tường, nghiên
cứu thực trạng bạo lực học đường hiện nay với đề tài: “ Thực trạng bạo lực học
2


đường tại trường THPT Bãi Cháy Thành phố Hạ Long – Quảng Ninh” của nhóm
sinh viên Trần Thị Thúy, Bùi Hải Yến, Hoàng Văn Tuyến, hay nghiên cứu của
sinh viên Nguyễn Thị Thùy Dung với đề tài “Nhận thức của học sinh trường
THPT Nguyễn Trường Tộ ( TP. Vinh – Nghệ An) về vấn đề bạo lực học
đường”,... Tuy nhiên, hiện nay đề tài nghiên cứu sâu về nhận thức của học sinh
THPT tại TP. Long Xuyên về bạo lực học đường, trong đó có đề cập đến vai trò
của môn GDCD vẫn còn hạn chế. Chính vì thế, nghiên cứu đề tài “ Nhận thức
của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Long Xuyên tỉnh An
Giang về bạo lực học đường trong giai đoạn hiện nay” là cần thiết.
3. Mục tiêu nghiên cứu:
- Tìm hiểu nhận thức của học sinh THPT trên địa bàn thành phố Long Xuyên
tỉnh An Giang về vấn đề bạo lực học đường trong giai đoạn hiện nay.
- Tìm hiểu những yếu tố tác động đến nhận thức của các em đối với vấn đề bạo

- Làm rõ thực trạng nhận thức của học sinh tại một số trường THPT trên địa
bàn thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang về bạo lực học đường.
- Giúp HS hiểu được khái niệm và các hình thức của bạo lực học đường.
b. Về thực tiễn
- Trên cơ sở lý luận giúp học sinh có thái độ và hành vi phù hợp khi giải
quyết các vấn đề liên quan đến bạo lực học đường.
- Nắm được thực trạng nhận thức về bạo lực học đường trong học sinh
THPT, từ đó đề ra những giải pháp nhằm giúp các em có nhận thức đầy đủ và
chính xác hơn về bạo lực học đường.
- Đưa ra những kiến nghị, phương hướng nhằm hạn chế ảnh hưởng tiêu cực
của vấn nạn bạo lực học đường.
- Kết quả nghiên cứu của khóa luận có thể là nguồn tài liệu tham khảo cho
chính quyền địa phương, giáo viên và học sinh trong sự nghiệp giáo dục và đào
tạo đặc biệt là công tác giáo dục đạo đức học sinh tại các trường THPT trên địa
bàn thành phố Long Xuyên tỉnh An Giang.
8. Phạm vi nghiên cứu:
- Khóa luận tập trung nghiên cứu nhận thức về bạo lực học đường của đối
tượng học sinh THPT từ lớp 10 đến lớp 12 trên địa bàn thành phố Long Xuyên
tỉnh An Giang
- Về không gian: tác giả khóa luận chọn ngẫu nhiên 3 trường THPT trên địa
bàn TPLX: THPT Thoại Ngọc Hầu, THPT Long Xuyên, THPT Ischool
9. Phƣơng pháp nghiên cứu:
Để giải quyết vấn đề nêu trên, trong quá trình nghiên cứu tôi sử dụng phối hợp
nhiều phương pháp, gồm các phương pháp sau:
- Nghiên cứu lý thuyết: tìm hiểu các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:
Chọn mẫu ngẫu nhiên học sinh của 3 trường để làm đối tượng khảo sát,sử dụng
135 bảng hỏi đối với học sinh và số mẫu khảo sát được phân bố đều ở từng
trường và từng khối lớp.


2.2.2. Yếu tố khách quan
2.3. Vai trò của môn Giáo dục công dân đối với nhận thức của học sinh
về bạo lực học đƣờng.

5


CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
“Nhận thức của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Long
Xuyên tỉnh An Giang về bạo lực học đƣờng trong giai đoạn hiện nay”
1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài:
1.1.1. Khái niệm nhận thức:
Do yêu cầu của lao động, của cuộc sống, con người thường xuyên tiếp xúc với
các sự vật, hiện tượng xung quanh, qua đó con người nhận thức được các nét cơ
bản của sự vật, hiện tượng. Cứ như vậy, nhận thức của con người ngày càng
được mở rộng. Vậy, nhận thức là gì? Có nhiều khái niệm về nhận thức khác
nhau:
Theo quan điểm triết học Mác- Lênin: “Nhận thức là quá trình phản ánh
biện chứng hiện thực khách quan vào trong bộ óc của con người, có tính tích
cực, năng động, sáng tạo, trên cơ sở thực tiễn”.
Theo từ điển triết học: “Nhận thức là quá trình tái tạo lại hiện thực ở
trong tư duy của con người được quyết định bởi quy luật phát triển của xã hội
và gắn liền cũng như không thể tách rời khỏi thực tiễn, nó phải là mục đích của
thực tiễn, phải hướng tới chân lí khách quan”.
Điều này có nghĩa là nhận thức là cơ sở, là nền tảng cho mọi sự hiểu biết
của con người, nếu không có nhận thức thì con người sẽ mãi mãi ở trạng thái
của một đứa trẻ sơ sinh.
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Nhận thức là quá trình biện chứng
của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người
tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể”.

“Nhận thức về bạo lực học đường là sự hiểu biết của chủ thể về nội dung khái
niệm bạo lực học đường và có thể vận dụng những tri thức đó vào giải quyết các
mối quan hệ xung quanh và bày tỏ thái độ, điều chỉnh hành vi ứng xử của mình”
[2;Tr.7]
Đây cũng được xem là khái niệm làm cơ sở định hướng nghiên cứu cho
các nội dung tiếp theo của đề tài khóa luận
1.1.2. Khái niệm về bạo lực:
Trong tiếng Việt, bạo lực được hiểu là: “sức mạnh dùng để cưỡng bức, trấn áp
hoặc lật đổ”. Khái niệm này dể làm cho người ta liên tưởng tới các hoạt động
chính trị, nhưng trên thực tế bạo lực được coi như là một phương thức hành xử
trong các quan hệ xã hội nói chung. [3;Tr.1]
Các mối quan hệ xã hội vốn rất đa dạng và phức tạp nên hành vi bạo lực
cũng rất phong phú, được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy theo từng góc độ
nhìn nhận: bạo lực nhìn thấy và bạo lực không nhìn thấy được, bạo lực với phụ
nữ, bạo lực với trẻ em, hành hạ, đánh đập, chửi bới, quấy rối, lạm dụng tình
dục,... và tất cả những vấn đề trên làm tổn thương đến cơ thể, tình cảm, tâm lý,
sự tiến bộ của con người.

7


Trong các dạng bạo lực thì dạng bạo lực không trực tiếp liên quan tới
tình dục cũng có tác hại tương tự. Bạo lực gia đình là dạng bạo lực thường xảy
ra nhiều nhất, đó là khi một bên lạm dụng hoặc đánh bên kia, đây là một điều hổ
thẹn và không chấp nhận được. Lạm dụng lời nói, khi một người nói những lời
cay nghiệt hay tệ hại với người kia để làm tổn thương tình cảm cũng là sai trái
và không bao giờ thích hợp. Đôi khi người ta bị quấy rối tình dục bởi đồng
nghiệp, người quen hoặc người lạ. Quấy rối tình dục là khi một người bị trêu
trọc, hăm dọa tống tiền, hoặc dọa làm cho có cảm giác sợ sệt, lo lắng vì những
hành động, lời nói hay những gì họ muốn làm với người đó liên quan đến tình

lại một cách hiếu chiến để cố ý làm tổn thương về tinh thần hoặc thể xác cho
người khác. Bắt nạt là đặc trưng của một cá nhân hành xử theo một cách nào đó
để đạt được quyền lực trên người khác”.
Một khái niệm khác cho rằng: bạo lực học đường là bất kỳ hình thức
hoạt động bạo lực hoặc các hoạt động bên trong các cơ sở trường học. Nó bao
gồm các hành vi bắt nạt, lạm dụng thân thể, lạm dụng bằng lời nói, ẩu đả,
bắn,… Bắt nạt và lạm dụng vật chất là những hình thức phổ biến nhất của bạo
lực có liên quan đến bạo lực học đường. Tuy nhiên, trường hợp cực đoan như
bắn và giết người cũng đã được liệt kê như là bạo lực học đường.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu vấn đề bạo lực học đường đang còn nhiều vướng
mắc và chưa có sự thống nhất trong việc đưa ra một định nghĩa, khái niệm cụ thể
mang tính khoa học lý luận. Trong giới hạn nghiên cứu của đề tài này chúng tôi
xin đưa ra một khái niệm về Bạo lực học đường như sau:
“Bạo lực học đường là một dạng thức của bạo lực trong xã hội. Nó là
những hành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấp công lý, đạo đức, xúc phạm, trấn
áp người khác ( có thể dùng lời nói, hành động có hoặc không có vũ khí...) gây
nên những tổn thương tinh thần và thể xác ở phạm vi các mối quan hệ trong
trường học (giữa giáo viên – học sinh, học sinh – học sinh)” [5;Tr.1]
Và như đã trình bày rõ trong phần phạm vi nghiên cứu, trong đề tài khóa
luận này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu nhận thức về bạo lực học đường
giữa học sinh với học sinh.
1.1.3.2. Các hình thức bạo lực học đường:
Biểu hiện của hành động bạo lực học đường có thể xảy ra dưới nhiều hình thức
như:
+ Xúc phạm, lăng mạ, xỉ nhục, đay nghiến, chà đạp nhân phẩm, làm tổn
thương về mặt tinh thần con người thông qua lời nói.
+ Đánh đập, tra tấn, hành hạ, làm tổn hại về sức khỏe, xâm phạm cơ thể
con người thông qua những hành vi bạo lực.
1.1.3.3. Nguyên nhân của bạo lực học đường:
- Xảy ra vì những lí do trực tiếp rất không đâu: Nhìn đểu, nói móc, tranh

tập trung vào học hành.
Kể cả những em chỉ chứng kiến chứ không tham gia hành vi bạo lực
cũng bị ảnh hưởng. Chứng kiến những hành vi bạo lực khiến các em cảm thấy
sợ hãi, và nếu thấy những kẻ gây ra bạo lực không hề bị trừng trị thì những em
chứng kiến cũng có thể hùa theo số đông, ủng hộ hành vi này, và có nhiều khả
năng trở thành kẻ có hành vi bạo lực trong tương lai.
Nghiêm trọng hơn là hậu quả của những hành vi bạo lực tình dục. Không chỉ tổn
thương về thể chất, mà tổn thương tinh thần cũng rất khó khắc phục. Khủng
hoảng tâm lý, suy sụp tinh thần, hoảng loạn, có xu hướng muốn tự tử, nhận thức
lệch lạc về giới tính, ác cảm về vấn đề tình bạn – tình yêu hay nhận thức sai lầm
về cuộc sống, muốn trả thù đời hoặc đi tìm sự quên lãng trong những tệ nạn
khác là hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
10


Những hậu quả mà bạo lực học đường gây ra kể cả thể xác hay tinh thần
cũng đều trực tiếp ảnh hưởng đến công việc học tập cũng như tương lai của học
sinh nếu không được can thiệp kịp thời.
*Ảnh hưởng đến gia đình và nhà trường:
Trước thực trạng BLHĐ gia tăng chóng mặt như vậy, khiến cho không ít
các bậc phụ huynh mất ăn, mất ngủ vì lo cho con cái của họ. Rồi bao gia đình
đứng trước tình trạng tan vỡ hạnh phúc do con hư, thường xuyên đánh nhau, gây
gổ với bạn bè. Rồi thì “trẻ con mất lòng người lớn”, từ những xích mích của trẻ
con mà các bậc phụ huynh phải to tiếng, mất tình làng nghĩa xóm
Hành vi bạo lực không chỉ tác động xấu đến nạn nhân, gia đình mà còn
khiến không khí trường học trở nên nặng nề, căng thẳng với nỗi sợ hãi, bất an
luôn bao trùm. Người lớn, cả thầy cô lẫn cha mẹ, có khi không hay biết, có khi
xem đó như là một phần tự nhiên của tuổi mới lớn nên để các em tự giải quyết
(trừ khi những hành vi này đi đến thái quá) mà không biết rằng những hành vi
bạo lực được lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ gây ra những tổn thương thể chất hoặc

suy đồi về mặt đạo đức và sự sai lệch về mặt hành vi một cách đáng báo động.
Cùng với những ảnh hưởng tới văn hóa truyền thống của xã hội thì hành
vi bạo lực chốn học đường cũng đã là một phần không nhỏ làm mất trật tự xã
hội. Những vụ bạo lực học đường không chỉ xảy ra trong khuôn viên nhà trường
mà phần lớn còn xảy ra ở bên ngoài nhà trường. Những vụ bạo lực học đường có
thể là giữa một học sinh với một học sinh nhưng cũng có thể là những hành vi
“đánh hội đồng” và cả những vụ bạo lực học đường có sự tham gia của những
người ngoài, vì thế sự mất trật tự xã hội mà nó gây ra không phải là nhỏ. Một
khi những vụ bạo lực học đường diễn ra thì nó đã làm cho môi trường xã hội
không còn tính lành mạnh, nếu không có những biện pháp ngăn chặn thì sự “ô
nhiễm môi trường xã hội” này sẽ ngày càng lan rộng và ảnh hưởng đến đời
sống, văn hóa xã hội của cả một quốc gia.
Có thể thấy rằng hậu quả của hành vi bạo lực học đường đang ngày càng
hiển hiện trong đời sống tâm lý của học sinh, của gia đình, của nhà trường và xã
hội, nó là hồi chuông cảnh báo cho những ai thực sự quan tâm đến thế hệ trẻ và
tương lai của đất nước, sẽ còn tốn nhiều thời gian, công sức, của cải để chúng ta
giải quyết vấn nạn bạo lực học đường. Tuy nhiên, để làm được điều đó cần phải
có nhận thức đúng đắn về vấn đề bạo lực học đường, một quyết tâm cao độ
đánh tan vấn nạn bạo lực học đường, của toàn ngành giáo dục, của các cấp liên
ngành, của các lực lượng liên quan, của gia đình, nhà trường, của giáo viên và
học sinh.
1.2. Đặc điểm tâm lí lứa tuổi của học sinh THPT:
Theo tâm lí học Mác xít, Tuổi thanh niên ( từ 14, 15 đến 18 tuổi) được
coi là một thời kỳ phát triển nhất định, đóng kín một cách tương đối mà ý nghĩa
của nó được quan điểm bởi vị trí của nó trong toàn bộ quá trình phát triển chung,
và ở đó quy luật phát triển chung bao giờ cũng được thể hiện một cách độc đáo
về chất.

12


quan sát đã chịu sự điều khiển của hệ thống tín hiệu thứ hai nhiều hơn và không
tách khỏi tư duy ngôn ngữ. Tuy vậy, quan sát của các em cũng khó có hiệu quả
nếu thiếu sự chỉ đạo, định hướng của giáo viên. Giáo viên cần quan tâm để định
hướng quan sát của các em vào một nhiệm vụ nhất định, không vội vàng kết
luận khi chưa tích lũy đầy đủ các sự kiện...
Ở tuổi này, ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí
tuệ, đồng thời vai trò của ghi nhớ logic trừu tượng, ghi nhớ ý nghĩa ngày một
13


tăng rõ rệt (các em sử dụng tốt hơn các phương pháp ghi nhớ, tóm tắt ý chính, so
sánh, đối chiếu,...). Đặc biệt các em tạo được tâm thế phân hóa trong ghi nhớ.
Các em phân biệt được tài liệu nào nhớ từng chữ, cái gì hiểu mà không cần
nhớ...Bên cạnh đó, một số em còn ghi nhớ kiểu đại khái, chung chung, hoặc chủ
quan vào trí nhớ của mình mà đánh giá thấp việc ôn tập tài liệu.
Sự phát triển mạnh của tư duy lý luận liên quan chặt chẽ đến tư duy sáng
tạo. Nhờ khả năng khái quát, thanh niên có thể tự mình phát hiện ra những cái
mới. Với các em điều quan trọng là cách thức giải quyết các vấn đề được đặt ra
chứ không phải là loại vấn đề nào được giải quyết. Học sinh cấp III đánh giá các
bạn thông minh trong lớp không dựa vào điểm số mà dựa vào cách thức giải
quyết các vấn đề học tập: giải bài tập, phương pháp tư duy... Các em có xu
hướng đánh giá cao các bạn thông minh và những thầy cô có phương pháp dạy
tích cực, tôn trọng những suy nghĩ độc lập của học sinh, phê phán sự gò ép, máy
móc trong phương pháp sư phạm.
Tuy vậy, hiện nay số học sinh Trung học phổ thông đạt tới mức tư duy
đặc trưng cho lứa tuổi như trên còn chưa nhiều. Nhiều khi các em chưa chú ý
phát huy hết năng lực độc lập suy nghĩ của bản thân, kết luận vội vàng, cảm
tính,...Vì vậy, việc giúp các em phát triển nhận thức là một nhiệm vụ quan trọng
của người giáo viên.
Như vậy, ở tuổi Trung học phổ thông, những đặc điểm của con người về

bằng cách tổ chức hoạt động tập thể cho các em thật phong phú, sinh động,...
khiến cho các hoạt động đó phát huy được tính tích cực của học sinh
- Giao tiếp trong gia đình:
Trong mối quan hệ gia đình, cùng với sự trưởng thành về nhiều mặt, quan
hệ dựa dẫm, phụ thuộc vào cha mẹ dần dần được thay thế bằng quan hệ bình
đẳng, tự lập. Trong hoàn cảnh giao tiếp tự do, rỗi rãi, trong tiêu khiển, trong việc
phát triển nhu cầu, sở thích, thanh niên hướng vào bạn bè nhiều hơn là hướng
vào cha mẹ. Nhưng khi bàn đến những giá trị sâu sắc hơn như chọn nghề, thế
giới quan, những giá trị đạo đức thì ảnh hưởng của cha mẹ lại mạnh hơn rõ rệt.
Mối quan hệ giữa các em với cha mẹ có nhiều thay đổi.
Một đặc điểm phổ biến của tuổi này là tâm lí muốn mình làm người lớn,
coi mình là người lớn. Các em không còn thích làm nũng, không quấn quýt, đòi
được thức khuya, ăn mặc sinh hoạt theo ý thích. Đôi lúc chúng cảm thấy thất
vọng, ấm ức vì cho rằng cha mẹ chưa nhận thấy chúng đã lớn, vẫn coi chúng là
trẻ con, chúng thấy cha mẹ không cho chúng thể hiện được những suy nghĩ, tâm
tư, tình cảm của mình. Do đó, chúng không còn tâm sự nhiều với cha mẹ như
khi còn bé. Cha mẹ có thể cảm nhận được những thay đổi ấy nơi thanh niên. Và
nếu như cha mẹ không hiểu, thông cảm và có cách cư xử hợp lý, lo lắng thái hóa
dễ dẫn đến những phản ứng quá mạnh.
- Đời sống tình cảm:
Đời sống tình cảm của học sinh Trung học phổ thông rất phong phú và
được thể hiện rõ nhất trong tình bạn của các em vì đây là lứa tuổi mà những hình
thức đối xử có lựa chọn đối với mọi người trở nên sâu sắc và mặn nồng.
15


Ở lứa tuổi này nhu cầu về tình bạn, tâm tình cá nhân được tăng lên rõ rệt.
Tình bạn sâu sắc bắt đầu từ tuổi thiếu niên, nhưng sang tuổi này tình bạn của các
em trở nên sâu sắc hơn nhiều. Các em có yêu cầu cao hơn đối với tình bạn: sự
chân thật, lòng vị tha, tin tưởng, tôn trọng lẫn nhau,...Trong quan hệ với bạn các

như: tự nguyện nhận những nhiệm vụ khó khăn và cố gắng hoàn thành nó.
16


Ngầm so sánh bản thân với mọi người xung quanh, đối chiếu ý kiến của mình
với ý kiến người lớn. Đôi khi các em lại tự xem xét, đánh giá bản thân thông qua
việc ghi nhật ký.
- Sự phát triển mạnh của tính tự trọng:
Tính tự trọng của học sinh Trung học phổ thông phát triển mạnh. Các em không
chịu được sự xúc phạm của người khác với mình. chỉ một câu nói hay hành động
của người khác mà các em cho là cố ý xúc phạm mình cũng có thể là nguyên
nhân gây xung đột, ẩu đả. Tính tự trọng có hai chiều hướng: tính tự trọng cao
được thể hiện ở chỗ đánh giá mình không thấp hơn người khác, có thái độ đúng
mực, tích cực đối với bản thân và biết bảo vệ nhân cách của mình một cách phù
hợp trong mọi hoàn cảnh và tự trọng thấp nghĩa là luôn luôn không hài lòng,
luôn xem thường mình, không tự tin vào sức lực và khả năng của bản thân.
- Tính tích cực xã hội:
Tính tích cực xã hội được hình thành và phát triển khá sớm trong quá trình
trưởng thành của nhân cách. Song đến tuổi học trung học phổ thông, do vị thế
của người học sinh lớn (cuối phổ thông), vị thế trong gia đình, trong xã hội được
tăng cường nên có những đặc điểm và sắc thái mới như: quan tâm nhiều hơn đến
tình hình kinh tế, chính trị và góp ý trao đổi vấn đề, sẵn sàng tham gia các hoạt
động xã hội như thi học sinh giỏi, văn nghệ, thể dục, thể thao,..
- Sự hình thành thế giới quan:
Tuổi thanh niên mới lớn là lứa tuổi quyết định của sự hình thành thế giới
quan. Những cơ sở của thế giới quan đã được hình thành từ rất sớm – hình thành
ngay từ nhỏ. Suốt thời gian học tập ở phổ thông, học sinh đã lĩnh hội được
những tâm thế, thói quen đạo đức nhất định, thấy được cái xấu, cái đẹp, cái
thiện, cái ác... dần dần những điều đó được ý thức và được quy vào các hình
thức, các tiêu chuẩn, nguyên tắc, hành vi xác định.

hơn. Cùng năm 2007, tại các quốc gia như Nhật Bản, Anh,..điều đưa ra những số
liệu cho thấy có hơn 6000 giáo viên đã từng là đối tượng bị tấn công về thể chất
trong các vụ BLHĐ. Trước đó, tại Nhật Bản đã có 52.756 vụ BLHĐ và 171 vụ
tự tử diễn ra trong cả nước, mà 6 trong 171 vụ tử tử là do bị bắt nạt trong trường
học. Cùng thời gian này tại Hoa Kỳ, có 5,9% học sinh mang theo vũ khí như
súng, dao,... vào trường học và đã có 7,8% số học sinh được thông báo là bị đe
dọa hay bị thương tích bởi những loại vũ khí nói trên trong trường học ít nhất 1
lần. Cũng theo một nghiên cứu của Trung Tâm Phòng Ngừa và Kiểm Soát bệnh
tật Mỹ (CDC) thì mỗi ngày tại nước này có 160.000 học sinh không dám đi học
vì sợ bắt nạt ở trường.
Năm 2008, tại Australia đã có 55.000 học sinh bị đình chỉ học tập và
chiếm gần một phần ba trong số đó có hành vi không đúng đắn về thể chất, thực
hiện 175 vụ tấn công vào học sinh và giáo viên.
Đến năm 2009 vừa qua, Hiệp hội giáo viên và giảng viên ở Anh đã đưa
ra kết quả của 1 cuộc điều tra với hơn 1000 thành viên của mình là có gần ¼
trong số họ từng là đối tượng bạo lực thể chất của học sinh. Cùng năm này,
18


BGD Bungari đã đưa ra những quy định chặt chẽ cho các giáo viên để trừng
phạt những học sinh không tuân lời có những hành vi như ăn mặt kỳ quái, uống
rượu, mang điện thoại vào lớp học [7; Tr.11
1.3.2. Thực trạng bạo lực học đường hiện nay ở Việt Nam:
Số liệu thống kê tại hội nghị tổng kết 5 năm của Ban Chỉ đạo Đề án
Chương trình Quốc gia phòng, chống tội phạm có đến 7.841 vụ phạm tội ở lứa
tuổi vị thành niên. Trong đó có đến 80% đối tượng phạm pháp rơi vào hoàn cảnh
khó khăn về kinh tế, bố mẹ ly thân, ly dị, đối tượng hình sự, cờ bạc, trong gia
đình thường xuyên xảy ra tình trạng bạo lực…
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, năm 2009 – 2010
trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và