Sử dụng phương pháp dạy học tích cực để dạy về Quang hợp SGK Sinh học 11 Cơ bản

MỤC LỤC
1. Đặt vấn đề ........................................................................................................... 3
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................... 4
3. Cơ sở lí luận và thực tiễn .................................................................................... 4
3.1. Cơ sơ lí luận .................................................................................................. 4
3.2. Cơ sở thực tiễn ...............................................................................................5
3.3. Biện pháp tiến hành ....................................................................................... 5
3.3.1. Bài Quang hợp ở thực vật ...............................................................................5
3.3.2. Bài Quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM.................................... 7
3.4. Hiệu quả của sáng kiến .................................................................................. 9
4. Kết luận ...............................................................................................................10

Nguyễn Thị Ngọt – Trường THPT số 4 Văn Bàn

1


Sử dụng phương pháp dạy học tích cực để dạy về Quang hợp SGK Sinh học 11 Cơ bản

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

GV: Giáo viên
HS: Học sinh
SGK: Sách giáo khoa
PTTQ: Phương trình tổng quát
TTPU: Trung tâm phản ứng.
ATP: Adenozin triphotphat
ADP: Adenozin diphotphat


- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.
Trong tình hình đổi mới phương pháp dạy học hiện nay ở các trường phổ thông
đã có những tiến bộ đáng kể. Phương pháp dạy học truyền thống “giáo viên làm trung
tâm”, học sinh thụ động ghi chép là chính đã từng bước thay thế bởi phương pháp dạy
học “lấy học sinh làm trung tâm”, giáo viên đóng vai trò chỉ đạo định hướng quá trình
nhận thức của học sinh. Song việc đổi mới phương pháp dạy học còn gặp nhiều khó
khăn do nhiều lí do (nhận thức của giáo viên, phương tiện dạy học, nôi dung chương
trình sách giáo khoa, cơ sở vật chất….) còn nhiều điều bất cập.
Trong dạy học, việc lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp với nội dung
của bài dạy và phù hợp với đối tượng học sinh là một vấn đề hết sức cần thiết. Nhiều
giáo viên trong quá trình giảng dạy cũng đã tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm
nhưng hình thức tổ chức hoạt động nhóm thường nghèo nàn nên gây sự nhàm chán
đối với học sinh.
Trong chương trình Sinh học 11 cơ bản, có hai bài liên quan đến quang hợp với
một số nội dung khá trừu tượng, HS khó nắm bắt nội dung bài học và nếu không có
phương pháp dạy để tạo hứng thú cho HS thì HS sẽ rất nhàm chán....

Nguyễn Thị Ngọt – Trường THPT số 4 Văn Bàn

3


Sử dụng phương pháp dạy học tích cực để dạy về Quang hợp SGK Sinh học 11 Cơ bản

Xuất phát từ vấn đề trên, bản thân tôi đã tìm ra cho mình một phương pháp dạy
riêng nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy đó là Sử dụng phương pháp tích cực để dạy
về Quang hợp SGK 11 Cơ bản, mong rằng phương pháp này được các bạn đồng
nghiệp tham khảo.
2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 11 ban cơ bản.

+ Tham gia vào hoạt động hợp tác, theo nhóm, giúp nhau , cùng nhau tìm tòi,
phát hiện kiến thức.
+ Tham gia thảo luận, tranh luận, góp ý kiến với bạn và bảo vệ ý kiến của cá
nhân.
Nguyễn Thị Ngọt – Trường THPT số 4 Văn Bàn

4


Sử dụng phương pháp dạy học tích cực để dạy về Quang hợp SGK Sinh học 11 Cơ bản

+ Khuyến khích nêu thắc mắc, phát hiện vấn đề và tham gia giải đáp.
+ Tự đánh giá và tham gia nhận xét đánh giá lẫn nhau.
+ Tự bổ sung và hoàn thiện kiến thức.
Trong hoạt động dạy học, dạy học theo kiểu hoạt động nhóm được xem là phổ
biến. Hoạt động tập thể sẽ giúp giải quyết những vấn đề gay cấn nhanh hơn. Hình thức
này cũng giúp cho các em quen dần và sớm thích ứng với đời sống xã hội nhất là
trong giai đoạn hiện nay.
3.2. Cơ sở thực tiễn
Trong chương trình sinh học 11 cơ bản có hai tiết về là Quang hợp, Quang hợp
ở thực vật C3, C4 và CAM ; trong đó bài Quang hợp ở thực vật C3, C4 và CAM có nội
dung khá trừu tượng bao gồm các quá trình sinh học phức tạp, HS nắm bắt đuợc kiến
thức chỉ thông qua những kênh hình vẽ minh hoạ.
Việc hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu và tự lĩnh hội kiến thức từ sách giáo
khoa chính là việc rèn luyện cho học sinh khả năng tự học. Giáo viên là người điều
hành, chuyển các đơn vị kiến thức thành các nội dung hoạt động để học sinh thông
qua việc thực hiện các hoạt động đó có thể lĩnh hội được kiến thức.
Học sinh ở những vùng khó khăn khả năng nhận thức của các em còn nhiều hạn
chế, những nội dung trừu tượng nếu giáo viên cứ dạy theo cách truyền thống học sinh
sẽ rất khó lĩnh hội.

1. Trong lớp biểu bì có khí A. Dẫn nước và khoáng đến từng tế bào lá và dẫn
khổng
các sản phẩm của quang hợp ra khỏi lá
2. Diện tích bề mặt lá lớn
B. Giúp CO2 khuếch tán vào cung cấp cho quang
hợp
3. Hệ gân lá bao gồm mạch gỗ C. Là bào quan quang hợp
và mạch rây
4. Nhiều tế bào trong lá có chứa D. Giúp hấp thụ được nhiều tia sáng
lục lạp
Đáp án: 1B; 2D; 3A; 4C
+ Sau khi các nhóm đã làm việc xong, giáo viên yêu cầu một nhóm treo bảng phụ, các
nhóm còn lại nhận xét bổ sung
- GV yêu cầu HS quan sát hình 8.3 trang 37 SGK kết hợp với kiến thức đã học ở lớp
10, nêu cấu tạo của lục lạp phù hợp với chức năng quang hợp (Chất nền chứa enzim
pha tối, hệ thống tilacoit chứa enzim pha sáng quang hợp)
+ Treo tranh và yêu cầu học sinh nêu lại cấu tạo của lục lạp?
+ Đặc điểm nào của lục lạp phù hợp với chức năng quang hợp? (Chất nền chứa
enzim pha tối, hệ thống tilacoit chứa enzim pha sáng quang hợp)
+ Các HS khác nhận xét và bổ sung
* Hệ sắc tố quang hợp
- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp tìm hiểu mục 3 SGK trang 38 và vẽ sơ đồ phân
loại các loại sắc tố quang hợp ở cây xanh.
+ Yêu cầu hai học sinh lên bảng trình bày
+ Các HS khác so sánh hai kết quả, nhận xét và kết luận
Diệp lục a
Diệp lục
Diệp lục b
Sắc tố quang hợp
Caroten

Nơi xảy ra
Hệ thống tilacoit của lục lạp
Chất nền stroma ở lục lạp
Nguyên liệu
Ánh sáng, nước, ADP, ATP, NADPH
NADP+
Sản phẩm
O2, ATP, NADPH
ADP, NADP+, cacbohydrat
- GV: Vậy oxi có nguồn gốc từ đây và được tạo ra từ quá trình nào?
Dựa vào quá trình quang phân li nước HS sẽ trả lời được
Quá trình quang phân li nước: 2H2O + A/s (diệp lục) → 4H+ + 4e- + O2
* Pha tối
- Thực vật C3: GV yêu cầu HS quan sát hình 9.2 SGK trang 41, thảo luận nhóm và
hoàn thành phiếu học tập
Tìm hiểu về thực vật C3
+ Đại diện:...............................................................
+ Chất nhận CO2 đầu tiên:..................
+ Sản phẩm đầu tiên ổn định chu trình:...................
+ Các giai đoạn của chu trình:.....................
+ Tại sao gọi là chu trình C3?...............................................................................
Yêu cầu HS quan sát hình 9.1 SGK trang 40 thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu học
tập
Sau khi các nhóm đã làm việc xong, giáo viên yêu cầu một nhóm treo bảng phụ, các
nhóm còn lại nhận xét bổ sung
- Thực vật C4 và CAM

Nguyễn Thị Ngọt – Trường THPT số 4 Văn Bàn

7


Sử dụng phương pháp dạy học tích cực để dạy về Quang hợp SGK Sinh học 11 Cơ bản

Hình thái giải
phẫu lá

- Lá bình thướng
- Có 1 loại lục lạp ở
mô giậu

- Lá bình thường
- Có hai loại lục
lạp: ở tế bào mô
giậu và tế bào bao
bó mạch
Axit oxaloaxetic (
AOA)
Cao

- Lá mọng nước
- Có 1 loại lục lạp ở mô
giậu

Chất nhận CO2 Ribulozo 1,5 đi
Axit oxaloaxetic
đầu tiên
photphat
( AOA)
Cường độ
Trung bình

học của học sinh hai lớp là như nhau. Sau khi học xong hai bài trên học sinh được
làm một bài kiểm tra 15 phút, kết quả thu được như sau:
Loại điểm
Điểm giỏi
Điểm khá
Điểm
trung
bình
Điểm yếu
Điểm kém

Năm học 2012 – 2013 (sử
dụng các phương pháp
truyền thống)
5/37 = 13,5%
15/37 = 40,5%
10/37 = 27%

Năm học 2013 – 2014 (sử dụng
phương pháp tích cực)

7/37 = 19%
Không

2/40 = 5%
Không

10/40 = 25%
20/40 = 50%
8/40 = 20%

10


Sử dụng phương pháp dạy học tích cực để dạy về Quang hợp SGK Sinh học 11 Cơ bản

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo Sinh học 11 Cơ bản, Nhà xuất bản Giáo dục
2. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn sinh học lớp 11, Nhà xuất
bản Giáo dục
3. Hóa sinh học, Phạm Thị Trân Châu, Nhà xuất bản giáo dục
4. Phương pháp dạy học tích cực, PGS.TS Vũ Hồng Tiến , Nguồn tin: Dạy học intel.net

Nguyễn Thị Ngọt – Trường THPT số 4 Văn Bàn

11