Vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong
xây dựng nông thôn mới ở Hưng Yên hiện nay
Trịnh Hồng Thắm
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Triết học: 60 22 80
Người hướng dẫn : PGS.TS. Nguyễn Quốc Phẩm
Năm bảo vệ: 2013
118 tr .
Abstract. Làm rõ những vấn đề lý luận chung về hệ thống chính trị cấp cơ sở với xây
dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay. Phân tích thực trạng việc thực hiện vai trò
của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Hưng Yên. Đề
xuất một số quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ
sở trong việc xây dựng nông thôn mới ở Hưng Yên hiện nay.
Keywords.Chủ nghĩa xã hội khoa học; Hệ thống chính trị; Xây dựng nông thôn mới;
Chính quyền địa phương

Content.
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược quan trọng trong sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là nền tảng bảo đảm phát
triển kinh tế bền vững, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng, giữ gìn và phát huy bản
sắc văn hóa dân tộc.
Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn
đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã thường
xuyên quan tâm, chăm lo đến vấn đề này. Điều đó được thể hiện thông qua các chỉ thị,
nghị quyết của Đảng đối với vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn mà tiêu biểu là
Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 05/8/2008 tại Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung
ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.


Sau hơn 25 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất

thống chính trị ở cơ sở nông thôn Hưng Yên nhằm phát huy những thế mạnh của tỉnh,
hạn chế những yếu kém, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng
cao đời sống cho nhân dân.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn vấn đề “Vai trò của hệ thống chính trị cấp
cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Hưng Yên hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ
chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Nhóm các công trình nghiên cứu về hệ thống chính trị cấp cơ sở:
Luận án PTS Triết học về “Đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị ở nông thôn
ngoại thành Hà Nội (xã) trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Lưu Minh Trị, Hà Nội,
năm 1993.
Đề tài “Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hóa đời sống xã hội nông thôn
miền núi, vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta”, của PGS.TS
Nguyễn Quốc Phẩm, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2000.
Đề tài cấp Bộ năm 2000 - 2001 “Vai trò của các Đoàn thể nhân dân trong việc
đảm bảo dân chủ ở cơ sở (xã) hiện nay”, Viện Khoa học chính trị, Học viện chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh do TS khoa học Phan Xuân Sơn làm chủ nhiệm đề tài.
Đề tài “Khảo sát tình hình thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tại các tỉnh phía
Bắc Việt Nam 2001 - 2002” của phân viện Hà Nội, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh do PGS.TS Nguyễn Cúc làm chủ nhiệm.
Đề tài “Hệ thống chính trị cơ sở - đặc điểm, xu hướng và giải pháp” của TS Vũ
Hoàng Công, Nxb Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, năm 2002.
Đề tài “Hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn nước ta hiện nay”, của GS.TS
Hoàng Chí Bảo, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2005.


Nhóm các công trình nghiên cứu về nông nghiệp, nông thôn, nông dân, về xây
dựng nông thôn mới:
Công trình “Nông nghiệp nông thôn trong sự nghiệp đổi mới hiện nay”, của
Trung tâm thông tin - tư liệu, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, năm

nhan đề: “Vai trò lãnh đạo của Đảng bộ xã trong việc quy hoạch xây dựng nông thôn
mới ở Thái Bình”.
Những vấn đề xoay quanh nông nghiệp, nông thôn, nông dân và ổn định chính trị
- xã hội ở nông thôn góp phần xây dựng nông thôn mới cũng là đề tài thu hút được sự
quan tâm nghiên cứu của nhiều tác giả luận văn. Có thể kể đến một số công trình
nghiên cứu sau:
Luận văn Thạc sĩ Chính trị học về “Đảm bảo an ninh nông thôn vùng Đồng bằng
sông Hồng trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của tác giả Đặng Thị Thanh
Hoa, Hà Nội, năm 2009.
Luận văn Thạc sĩ Chính trị học về “Điểm nóng khiếu kiện liên quan đến đất đai ở
nông thôn đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của tác giả
Phạm Xuân Nguyên, Hà Nội, năm 2009.
Luận văn Thạc sĩ Triết học về: “Vai trò của nông dân Bạc Liêu trong xây dựng
nông thôn mới hiện nay” của tác giả Diệp Kiều Trang, Hà Nội, năm 2011.
Luận văn Thạc sĩ Chính trị học về “Kiện toàn hệ thống chính trị cấp xã nhằm
tăng cường ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn đồng bằng sông Hồng thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa” của tác giả Trương Thị Phương Hiền, Hà Nội, năm 2012.


Ngoài ra, còn rất nhiều công trình nghiên cứu và bài viết khác về hệ thống chính
trị cấp cơ sở, về vấn đề xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay. Các công trình
nghiên cứu mặc dù đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của hệ thống chính trị cấp
cơ sở, vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn và vấn đề xây dựng nông thôn mới ở
nước ta hiện nay, tuy nhiên, việc nghiên cứu vai trò của hệ thống chính trị cơ sở ở từng
địa phương vẫn còn rất khiêm tốn. Đặc biệt, chưa có một công trình nào nghiên cứu
một cách có hệ thống vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở đối với việc xây dựng
nông thôn mới ở Hưng Yên. Điều đó thúc đẩy tác giả mạnh dạn chọn vấn đề trên làm
đề tài nghiên cứu và viết luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
Mục đích: Trên cơ sở thực trạng vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây

trị cấp cơ sở. Đồng thời có thể làm tài liệu để tuyên truyền đối với công tác xây dựng
nông thôn mới ở các địa phương, trong đó có những giải pháp phát huy vai trò của hệ
thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng nông thôn mới.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của
luận văn gồm 3 chương và 8 tiết.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Hưng Yên, Lịch sử tỉnh Hưng Yên, Nxb Văn hóa thông tin.
2. Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Tài liệu nghiên cứu các Nghị quyết Hội nghị
Trung ương 5, khóa X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.


3. Ban Tư tưởng - văn hóa Trung ương (2006), Tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
4. Ban Dân vận Trung ương (2002), Xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
5. Ban Dân vận tỉnh ủy Hưng Yên (2002 - 2003), Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài
khoa học: Nâng cao chất lượng xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước thôn,
làng, cụm dân cư trong việc nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.
6. Ban Thường vụ tỉnh ủy Hưng Yên (2005), Bác Hồ với Hưng Yên - Hưng Yên với
Bác Hồ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
7. Bộ nội vụ - Viện nghiên cứu khoa học tổ chức nhà nước (2004), Hệ thống chính trị
cơ sở - thực trạng và một số giải pháp đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
8. Hoàng Chí Bảo (2002), Hệ thống chính trị ở nông thôn nước ta hiện nay - từ nghiên
cứu lý luận đến ứng dụng thực tiễn, Tạp chí nghiên cứu lý luận chính trị, số 6, tr 36
- 42.
9. Hoàng Chí Bảo (2002), Củng cố và tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở trong sự
nghiệp đổi mới và phát triển của nước ta hiện nay, Học viện chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh, Hà Nội.

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
25. Đào Thanh Hải (2006), Giới thiệu về các tổ chức chính trị - xã hội Việt Nam, Nxb
Lao động xã hội, Hà Nội.
26. Học viện chính trị - hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (2013), Những vấn đề cơ
bản về nhà nước và pháp luật xã hội chủ nghĩa, Nxb Chính trị - hành chính, Hà
Nội.
27. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2005), Đề cương bài giảng Chính trị
học, Hà Nội.
28. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2002), Nghiên cứu một số vấn đề nhằm
củng cố và tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở trong sự nghiệp đổi mới và phát


triển ở nước ta hiện nay, Báo cáo tóm tắt công trình tổng quan và kiến nghị, Học
viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
29. Học viện hành chính quốc gia (2007), Tài liệu bồi dưỡng về quản lý hành chính
nhà nước, Nxb Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội.
30. Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn bộ giáo trình quốc gia các bộ môn khoa
học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh (2008), Giáo trình Chủ nghĩa xã hội
khoa học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
31. Tô Duy Hợp (2003), Định hướng phát triển làng - xã đồng bằng sông Hồng ngày
nay, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
32. Nguyễn Văn Khánh (2001), Biến đổi cơ cấu ruộng đất và kinh tế nông nghiệp ở
vùng châu thổ sông Hồng trong thời kỳ đổi mới (qua khảo sát một số làng xã),
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
33. Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 18/3/2002 về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ
thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn của Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành
Trung ương khóa IX.
34. Dương Xuân Ngọc (2000), Quy chế thực hiện dân chủ ở cấp xã - một số vấn đề lý

48. Đặng Đình Tân (2000), Thể chế chính trị Việt Nam, Học viện chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh, Viện Khoa học chính trị, Hà Nội.
49. Đặng Đình Tân (2001), Chính quyền cấp cơ sở (xã) ở nước ta hiện nay: thực trạng
và giải pháp, Kỷ yếu đề tài khoa học về hệ thống chính trị ở cơ sở, Hà Nội.
50. Đỗ Thị Thạch (2008), Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở với việc thực hiện bình
đẳng giới ở vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay, Kỷ yếu Hội thảo khoa học, Học
viện chính trị - hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
51. Đỗ Thị Thạch, Phạm Thành Nam (2006), Hệ thống chính trị cấp cơ sở với việc
giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân hiện nay, Nxb Lý luận chính trị, Hà
Nội.
52. Lê Minh Thông (2007), Cơ sở lý luận về tổ chức và hoạt động của hệ thống chính
trị trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
53. Nguyễn Hữu Tiến (2008), Phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn ở Việt Nam
(Tuyển tập), Nxb Nông nghiệp, Hà Nội.


54. Tỉnh ủy Hưng Yên (2008), Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung
ương 3 (khóa VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước.
55. Tỉnh ủy Hưng Yên (2011), Chương trình xây dựng hệ thống chính trị cơ sở xã,
phường, thị trấn trong sạch, vững mạnh giai đoạn 2011 - 2015.
56. Tỉnh ủy Hưng Yên (2011), Nghị quyết của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XVII
về chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2011 - 2020,
định hướng 2030.
57. Lưu Minh Trị (1993), Đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị ở nông thôn ngoại
thành Hà Nội (cấp xã) trong giai đoạn hiện nay, Học viện chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh, Hà Nội.
58. Trung tâm thông tin - tư liệu, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (1993), Nông
nghiệp nông thôn trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, Hà Nội.

triển đất nước, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.