MỤC LỤC

Bài tập số 17:.................................................... Error: Reference source not found
A. Lý thuyết: Phân tích các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng lao động:
...................................................................... Error: Reference source not found
1, Điều kiện về chủ thể:............................Error: Reference source not found
2. Điều kiện về nguyên tắc ký kết:...........Error: Reference source not found
3. Điều kiện về nội dung của hợp đồng lao động:....Error: Reference source
not found
4, Điều kiện về hình thức của hợp đồng lao động:. .Error: Reference source
not found
B.Tình huống:...............................................Error: Reference source not found
1. Nhận xét về thủ tục xử lý kỷ luật đối với chị P của Giám đốc chi nhánh
TH ngân hàng công thương?.................... Error: Reference source not found
2. Những sai phạm của chị P có thể bị xử lý như thế nào? Tại sao?....Error:
Reference source not found
3. Hãy giải quyết quyền lợi cho chị P khi chị P không muốn trở lại làm
việc?............................................…….. Error: Reference source not found
Danh mục tài liệu tham khảo:

……………………………………………

Error: Reference source not found

1


Bài tập số 17:
1.

phân tích các điều kiện có hiệu lực của HĐLĐ? (4 điểm)


A. Lý thuyết: Phân tích các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng lao động:
Thiết nghĩ, điều kiện để hợp đồng lao động có hiệu lực: Là tổng hợp các quy định của
pháp luật về hợp đồng lao động mà khi các bên tham gia ký kết hợp đồng lao động phải tuân
theo. Nếu các bên tuân thủ theo các yêu cầu này thì hợp đồng lao động đó có hiệu lực còn nếu
các bên vi pham một trong các điều kiện này thì hợp đồng lao động vô hiệu.
Trong bộ luật lao động sửa đổi, bổ sung, chương 5 về hợp đồng lao động không dành một
điều nào để quy định về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng lao động, song trong quá trình tìm
hiểu, nghiên cứu tất cả các quy định của bộ luật lao động sửa đổi và bộ luật dân sự năm 2005
thì em xin đưa ta những điều kiện để hợp đồng lao động có hiệu lực như sau (gồm 4 điều
kiện):
1, Điều kiện về chủ thể:
Các quy định về chủ thể giao kết hợp đồng là những điều kiện mà chủ thể tham gia
quan hệ đó phải có, đó là năng lực pháp luật lao động và năng lực hành vi lao động.
* Về phía người lao động:
Theo đoạn một Điều 6 Bộ luật lao động sửa đổi bổ sung: Người lao động là người ít
nhất đủ 15 tuổi, có khả năng lao động và có giao kết hợp đồng lao động.
Và theo đoạn một Điều 120 Bộ luật lao động thì: Cấm nhận trẻ em chưa đủ 15 tuổi vào
làm việc, trừ một số ngành nghề và công việc do Bộ lao động – Thương binh và xã hội quy
định.
Qua đó ta thấy, pháp luật nước ta quy định những người từ đủ 15 tuổi, có khả năng lao
động (có sức khoẻ, có trình độ chuyên môn, khả năng nghề nghiệp), tự nguyện ký kết hợp
đồng lao động và thực hiện những công việc mà pháp luật không cấm thì trở thành chủ thể của
hợp đồng lao động. Hợp đồng lao động với trẻ em dưới 15 tuổi với đối tượng là người lao
động, ngoài những ngành nghề do bộ Lao động thương bình và xã hội quy định thì vô hiệu.

3


Đoạn hai Điều 10 Bộ luật lao động sửa đổi bổ sung thì: Đối với những ngành nghề và

đ) Hợp tác xã (với người lao động không phải là xã viên), hộ gia đình và cá nhân có sử
dụng lao động;
e) Các cơ sở giáo dục, y tế, văn hoá, thể thao ngoài công lập thành lập theo Nghị định số
73/1999/NĐ-CP ngày 19 tháng 8 năm 1999 của Chính phủ về chính sách khuyến khích xã hội
hoá đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hoá, thể thao.
g) Cơ quan, tổ chức, cá nhân, nước ngoài hoặc quốc tế đóng trên lãnh thổ Việt Nam có
sử dụng lao động là người Việt Nam trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác;
h) Doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam sử dụng lao động nước ngoài, trừ
trường hợp Điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham
gia có quy định khác.
Như vậy, nhà nước ta cũng quy định những đối tượng khi sử dụng lao động bắt buộc phải
ký kết hợp đồng, chỉ khi ký kết thì hợp đồng mới có hiệu lực. Nếu các đối tượng trên khi sử
dụng lao động mà không ký kết hợp đồng thì hợp đồng mà các bên thoả thuận với nhau sẽ vô
hiệu.
Tựu chung lại, đó là các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế, thành lập và hoạt động
theo Luật doanh nghiệp nhà nước, luật doanh nghiệp, luật đầu tư nước ngoài tịa Việt Nam, ví
dụ như doanh nghiệp nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân, công ty
cổ phần…Đối với các doanh nghiệp này thì giám đốc hoặc tổng giám đốc là người ký hợp
đồng lao động.
Đó là hợp tác xã mà chủ hợp tác xã đứng ra ký kết hợp đồng lao động, đó là liên hiệp hợp
tác xã mà giám đốc liên hiệp hợp tác xã đứng ra ký kết, đó là hộ gia đình mà chủ hộ là người
đứng ra ký kết. Đó là các cơ quan, tổ chức Việt Nam, nước ngoài, quốc tế tại Việt Nam, các
văn phòng, chi nhánh đại diện của quốc tế hoặc nước ngoài tại Việt Nam mà người đứng đầu
sẽ là người ký kết hợp đồng lao động (Trưởng chi nhánh, Trưởng văn phòng, Trưởng đại
diện…). Đó là cá nhân thì cá nhân phải ít nhất đủ 18 tuổi trở lên, có khả năng trả công lao
động.
Đối với người sử dụng lao động, họ có thể trực tiếp hoặc uỷ quyền cho người khác ký kết
trừ trường hợp người sử dụng lao động là hộ gia đình, cá nhân và trường hợp theo sự phân cấp



6


tự do chấm dứt hợp đồng lao động (khoản 3 Điều 36 Bộ luật lao động): hợp đồng lao động
được chấm dứt trong các trường hợp sau đây: 3. Hai bên thoả thuận chấm dứt hợp đồng;
Bình đẳng: Các chủ thể trong hợp đồng lao động bình đẳng với nhau về tư các pháp lý
của chủ thể, hệ thống các quyền và nghĩa vụ ngang nhau, xuất phát từ ý chí của các bên chứ
không phải của ai khác (đặc biệt là thanh tra lao động).
Không trái pháp luật, đạo đức xã hội và thoả ước (nếu có) : Điều 128 Bộ luật dân sự
2005 quy định: Điều cấm của pháp luật là những quy định của pháp luật không cho phép chủ
thể thực hiện những hành vi nhất định và đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung
giữa người với người trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng . Thoả
ước lao động tập thể có thể có trước hoặc sau khi ký kết hợp đồng lao động tuỳ từng trường
hợp cụ thể, tuy nhiên, khi ký kết hợp đồng lao động mà tồn tại thoả ước thì các bên sẽ phải
triệt để tuân theo các quy định của thoả ước. Nhà nước ta khuyến khích những thoả thuận có
lợi cho người lao động (Điều 9 Bộ luật lao động sửa đổi bổ sung): Nhà nước khuyến khích
những thoả thuận bảo đảm cho người lao động có những điều kiện thuận lợi hơn so với những
quy định của pháp luật lao động.
Tóm lại, Điều kiện thứ hai để hợp đồng lao động có hiệu lực là điều kiện về nguyên tắc
ký kết. Để hợp đồng lao động có hiệu lực thì các chủ thể khi ký kết hợp đồng lao động phải
bảo đảm những nguyên tắc trên.
3. Điều kiện về nội dung của hợp đồng lao động:
Theo khoản 1 điều 29 Bộ luật lao động sửa đổi bổ sung thì: Hợp đồng lao động phải có
những nội dung chủ yếu sau đây: công việc phải làm, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi,
tiền lương, địa điểm làm việc, thời hạn hợp đồng, điều kiện về an toàn lao động, vệ sinh lao
động và bảo hiểm xã hội đối với người lao động.
Như vậy khi ký kết một hợp đồng lao động thì các chủ thể phải thoả thuận sao cho đảm
bảo các nội dung chủ yếu trên. Ngoài các nội dung trên, trong hợp đồng lao động, các bên có
thể thoả thuận các nội dung khác không trái quy định của pháp luật và các đạo đức xã hội.

Theo quy định của pháp luật, hình thức của hợp đồng lao động bao gồm: Hợp đồng lao
động bằng văn bản, hợp đồng lao động bằng lời nói (bằng miệng), hợp đồng lao động bằng
hành vi. Tuy nhiên việc giao kết hợp đồng lao động theo hình thức nào không phải là sự tuỳ
liệu của các bên mà phải tuân thủ theo quy định của pháp luật.

8


Theo Điều 28 Bộ luật lao động sửa đổi thì: Hợp đồng lao động phải được ký kết thành
văn bản và phải được làm thành hai bản, mỗi bên giữ một bản. Đối với một số công việc có
tính chất tạm thời mà thời hạn dưới ba tháng hoặc đối với lao động giúp việc gia đình thì các
bên có thể giao kết bằng miệng. Trong trường hợp giao kết bằng miệng, thì các bên đương
nhiên phải tuân theo các quy định của pháp luật lao động. Khi ký kết hợp đồng lao động, các
bên phải tuân thủ theo điều kiện về hình thức được quy định tại Điều 28 Bộ luật lao động sửa
đổi.
Đối với hợp đồng lao động bằng văn bản thì đây là loại hợp đồng được kí kết theo mẫu
hợp đồng lao động do Bộ lao động-thương binh và xã hội hướng dẫn. Hợp đồng này phải được
lập thành hai bản, mỗi bên giữ một bản. Theo quy định của pháp luật, hợp đồng lao động bằng
văn bản được áp dụng cho các loại hợp đồng sau: Hợp đồng lao động không xác định thời hạn,
hợp đồng lao động xác định thời hạn từ ba tháng trở lên (Điều 28 Bộ luật lao động sửa đổi),
hợp đồng lao động với người coi giữ tài sản gia đình (Điều 139 Bộ luật lao động sửa đổi) và
hợp đồng lao động làm việc với tư cách là vũ nữ, tiếp viên, nhân viên trong các cơ sở dịch vụ
như khách sạn, nhà hàng, sàn nhảy…(Nghị định số 87/CP ngày 12/12/1995 về tăng cường
quản lý các hoạt động văn hoá, đẩy mạnh bài trừ một số tệ nạn xã hội nghiêm trọng).
Hợp đồng lao động bằng lời nói do các bên thoả thuận thông qua sự đàm phán thương
lượng bằng ngôn ngữ mà không lập thành văn bản, quá trình giao kết này có thể có hoặc
không có người làm chứng tuỳ theo yêu cầu của các bên. Khi giao kết bằng lời nói các bên
phải tuân thủ pháp luật về giao kết hợp đồng lao động. Hợp đồng lao động bằng lời nói được
áp dụng cho công việc có tính chất tạm thời mà thời hạn dưới ba tháng hoặc lao động giúp
việc gia đình.

lương và yêu cầu chị P trả lại cho ngân hàng toàn bộ số tiền chia lãi là 25.500.000 đồng. Sau
đó, đến tháng 1/2008, chị P lại tự ý thu nợ của ông L nhưng không nộp cho thủ quỹ. Khi cơ
quan phát hiện và yêu cầu nộp thì đến ngày 12/2/2008 chị P mới nộp cho đơn vị với lý đã
muợn số tiền đó đề tổ chức đám cưới cho em gái.
Ngày 25/2/2008, Hội đồng kỷ luật của chi nhánh ngân hàng công thương tại tỉnh TH đã
họp và đề nghị xử lý kỷ luật đối với chị P bằng hình thức sa thải. Chị P không được mời dự
phiên họp này. Ngày 28/2/2008, Giám đốc chi nhánh ngân hàng công thương ra quyết định số
02/QĐ xử lý kỷ luật sa thải chị P từ ngày 5/3/2008.
Ngày 20/10/2008, sau khi được luật sư tư vấn, chị P thấy rằng việc giám đốc chi nhánh
ngân hàng công thương sa thải chị là trái pháp luật. Chị P khởi kiện yêu cầu giám đốc ngân

10


hàng công thương huỷ quuyết định sa thải; chị P cũng không muốn trở lại làm việc và yêu cầu
chi nhánh giải quyết các quyền lợi theo quy định của pháp luật.
Nhận xét chung: Ngân hàng công thương Việt Nam doanh nghiệp nhà nước nên theo
khoản 1 Điều 1 Nghị định 41-CP của Chính phủ ngày 6/7/1995 quy định chi tiết và hướng dẫn
thi hành một số điều của Bộ luật lao động về kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất (sau đây
gọi là Nghị định 41-CP) thì lao động làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước là đối tượng
áp dụng kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất. Chính vì vậy, chị P là cán bộ tín dụng công
tác tại chi nhánh tỉnh TH ngân hàng công thương Việt Nam nên khi chị P có vi phạm thì chị P
sẽ là đối tượng áp dụng kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất theo Bộ luật lao động sửa đổi.
1. Nhận xét về thủ tục xử lý kỷ luật đối với chị P của Giám đốc chi nhánh TH ngân
hàng công thương?
Tình huống: Ngày 26/3/2007, khi xử lý tiền bán thế chấp của khách hàng, chị P đã nhận
quá tỷ lệ chia lãi là 8.500.000 đồng. Ngân hàng yêu cầu chị P nộp lại số tiền trên nhưng chị P
không đồng ý, nên ngày 5/4/2007, giám đốc chi nhánh tỉnh TH ngân hàng Công thương đã
đưa sai phạm của chị P ra kiểm điểm và xử lý bằng hình thức chuyển công việc khác, hạ bậc
lương và yêu cầu chị P trả lại cho ngân hàng toàn bộ số tiền chia lãi là 25.500.000 đồng.

Theo khoản 3 Điều 87 Bộ luật lao động sửa đổi: Khi xem xét xử lý kỷ luật lao động phải
có mặt của đương sự và phải có sự tham gia của đại diện Ban chấp hành công đoàn cơ sở
tong doanh nghiệp.
Theo điểm c khoản 1 Điều 11 Nghị định 41-CP thì: Việc xem xét, xử lý vi phạm kỷ luật
lao động theo Điều 87 Bộ luật lao động được quy định như sau: c) đương sự phải có mặt và
có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư, bào chữa viên nhân dân, hoặc nhờ người khác bào chữa.
Như vậy, Ngày 25/2/2008 khi giám đốc chi nhánh họp hội đồng kỷ luật đối với chị P để
xử lý vi phạm tự ý thu nợ tháng 1/2008 mà không mời chị P đến dự phiên họp là vi phạm
nghiêm trọng thủ tục xử lý kỷ luật. Trong trường hợp này, Hội đồng kỷ luật phải mời chị P
đến tham gia và chị P có quyền tự bào chữa cho mình hoặc nhờ người khác bào chữa. Nếu
giám đốc đã 3 lần thông báo bằng văn bản mà chị P vẫn vắng mặt thì lúc đó Hội đồng kỷ luật
chi nhánh tỉnh TH mới có quyền họp kỷ luật vắng mặt chị P (Theo điểm c khoản 1 Điều 11
Nghị định 41/CP: Nếu người sử dụng lao động đã 3 lần thông báo bằng văn bản mà đương sự
vẫn vắng mặt thì người sử dụng lao động có quyền xử lý kỷ luật và thông báo quyết định xử lý
kỷ luật cho đương sự biết). Song trường hợp này, giám đốc không mời chị P đến, đây là cái
sai thứ ba trong thủ tục tiến hành xử lý kỷ luật của giám đốc chi nhánh đối với chị P.

12


Tuy nhiên, bên cạnh những cái sai đó thì trong thủ tục xử lý kỷ luật của giám đốc chi
nhánh đối với chị P cũng có những thủ tục đúng pháp luật:
- Đúng thẩm quyền: thẩm quyền xử lý vi phạm lao động được quy định tại nghị định 41CP, sửa đổi tại nghị định số 33/2003/NĐ-CP ngày 02/4/2003 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung
một số điều của Nghị định số 41-CP của Chính phủ ngày 6/7/1995 quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của Bộ luật lao động về kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất (sau
đây gọi là Nghị định 33/2003/NĐ-CP) như sau: Người có thẩm quyền xử lý vi phạm kỷ luật
lao động, kể cả tạm đình chỉ công việc được quy định tại Điều 87 và Điều 92 của Bộ luật lao
động là người sử dụng lao động; người được người sử dụng lao động uỷ quyền chỉ được sử lý
kỷ luật lao động theo hình thức khiển trách. Các hình thức kỷ luật khác chỉ được uỷ quyền khi
người sử dụng lao động đi vắng và bằng văn bản. Như vậy, trong trường hợp này thì giám đốc

ràng chị P đã thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp (khi xử lý tiền bán thế chấp của khách hàng, chị P
đã cố tình nhập quá tỷ lệ chia lãi). Hơn thế, khi ngân hàng yêu cầu chị P nộp lại số tiền trên,
nhưng chị P đã không đồng ý. Có thể nói, đây là một hành vi cố ý vi phạm quy chế nghề, vi
phạm nội quy lao động của một ngân hàng.
Vì thế không thể áp dụng hình thức khiển trách đối với chị P trong trường hợp này. Vì
theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 33/2003/NĐ-CP thì Hình thức khiển trách bằng miệng hoặc
bằng văn bản được áp dụng đối với người lao động phạm lỗi lần đầu, nhưng ở mức độ nhẹ.
Mặc khác, ngày 5/4/2007, giám đốc chi nhánh tỉnh TH ngân hàng Công thương đã đưa
sai phạm của chị P ra kiểm điểm và xử lý bằng hình thức chuyển công việc khác và hạ bậc
lương. Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 33/2003/NĐ-CP thì: Hình thức kéo dài thời hạn nâng
bậc lương không quá sáu tháng hoặc chuyển làm công việc khác có mức lương thấp hơn trong
thời hạn tối đa sáu tháng hoặc cách chức được áp dụng đối với người lao động đã bị khiển
trách bằng văn bản mà tái phạm trong thời hạn ba tháng kể từ ngày bị khiển trách hoặc
nhưng hành vi vi pham đã được quy định trong nội quy lao động. Người sử dụng lao động căn
cứ vào mức độ vi phạm kỷ luật cuả người lao động, tình hình thực tế của doanh nghiệp và
hoàn cảnh của người lao động để lựa chọn một trong ba hình thức quy định tại khoản này.
Như vậy, có thể hiểu hành vi vi phạm này của chị P đã được quy định trong nội quy lao động
và giám đốc chi nhánh đã căn cứ vào nội quy lao động để ra quyết định xử lý kỷ luật lao động
đối với chị P. Chính vì vậy, đối với vi phạm này, theo em, nên xử lý như sau: Giám đốc chi
nhánh nên căn cứ vào mức độ vi phạm kỷ luật của người chị P, tình hình thực tế của ngân
hàng và hoàn cảnh thực tế của chị P mà chựa chọn một trong hai hình thức kỷ luật: hoặc là

14


xử lý chị P bằng hình kéo dài thời hạn nâng bậc lương không quá sáu tháng hoặc là chuyển
làm công việc khác có mức lương thấp hơn trong thời hạn tối đa sáu tháng.
Đối với vi phạm của chị P tháng 1/2008:
Với tình huống là: Đến 1/2008, chị P lại tự ý thu nợ của ông L nhưng không nộp cho
thủ quỹ. Khi cơ quan phát hiện và yêu cầu nộp thì đến ngày 12/2/2008 chị P mới nộp cho đơn

định cụ thể mức giá trị tài sản bị trộm cắp, tham ô, tiết lộ bí mật công nghệ kinh doanh hoặc
có hành vi khác gây thiệt hại được coi là nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của đơn vị để quyết
định việc sa thải người lao động. Như vậy, việc Hội đồng kỷ luật của chi nhánh ngân hàng
công thương tại tỉnh TH ngày 25/2/2008 đã họp và xử lý kỷ luật đối với chị P bằng hình thức
sa thải, có thể hiểu là: Mặc dù bài không cho số tiền nhất định mà chị P đã tự ý thu nợ là bao
nhiêu nhưng ngân hàng đã căn cứ vào đặc điểm kinh doanh của ngân hàng mà đã xác định cụ
thể vi phạm của P là hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của ngân hành nên
mới quyết định hình sa thải đối với chị P.
Do đó, theo em, mặc dù kỷ luật lao động lần đầu của chị P đương nhiên được xoá nhưng
hành vi vi phạm của chị lần hai có tính chất tham ô (tự ý thu nợ của khách hàng, không nộp lại
cho thủ quỹ mà lại dùng số tiền đó vào việc riêng), gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản, lợi ích
của ngân hàng nên trong trường hợp này, nên xử lý kỷ luật đối với chị P là sa thải chị P.
3. Hãy giải quyết quyền lợi cho chị P khi chị P không muốn trở lại làm việc?
Như đã nói ở trên, ngày 25/2/2008, Hội đồng kỷ luật của chi nhánh ngân hàng Công
thương tại tỉnh TH đã họp và ra quyết định xử lý kỷ luật đối với chị P bằng hình thức sa thải.
Việc chị P không được mời đến dự phiên họp này là sai về thủ tục, vi phạm quy định tại khoản
3 Điều 87 Bộ luật lao động. Chính vì vậy, việc chị P yêu cầu giám đốc ngân hàng công thương
chi nhánh tỉnh TH huỷ quyết định sa thải chị ngày 25/2/2008 là đúng và giám đốc chi nhánh
ngân hàng công thương tỉnh TH phải huỷ quyết định sa thải đó.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 41 Bộ luật lao động: Trong trường hợp người sử dụng
lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì phải nhận người lao
động trở lại làm công việc theo hợp đồng đã ký và phải bồi thường một khoản tiền tương ứng
với tiền lương và phụ cấp lương (nếu có) trong những ngày người lao động không được làm
việc cộng với ít nhất hai tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có).
Trong trường hợp người lao động không muốn trở lại làm việc, thì ngoài khoản tiền
được bồi thường quy định tại đoạn 1 khoản này, người lao động còn được trợ cấp theo quy
định tại Điều 42 Bộ luật này.

16


Điều 43 Bộ luật lao động và Điều 15 Nghị định 44/2003/NĐ-CP thì sau 7 ngày kể từ ngày
chấm dứt hợp đồng lao động, chị P sẽ được nhận lại khoản tiền đã nói ở trên, nhận lại sổ lao
động, ngân hàng không được cản trở việc chị đi xin việc ở nơi mới.

17


Danh mục tài liệu tham khảo:
1.

Bộ luật lao động năm 1994(đã được sửa đổi và bổ sung năm 2002, 2006 và 2007)

và các văn bản hướng dẫn.
2.

giáo trình kĩ năng giải quyết các tranh chấp lao động, nxb.CAND, Hà Nội,

2001.
3.

viện nhà nước và pháp luật, th.Nguyễn Phương Lan, hỏi đáp bộ luật lao động

nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nxb.lao động.
4.



5.