KIẾN THỨC – THÁI ĐỘ - THỰC HÀNH CỦA NGƯỜI DÂN
VỀ PHÒNG CHỐNG CÚM A/H1N1 ĐẠI DỊCH TẠI HUYỆN CỦ CHI –
TP. HỒ CHÍ MINH VÀ QUẬN NINH KIỀU TP. CẦN THƠ.
Hồ Thị Thiên Ngân [*], Trần Ngọc Hữu *,Phạm Hữu Khanh*, Nguyễn Hữu Trí*, Phẩm
Minh Thu*,
Nguyễn Trung Nghĩa **, Tô Thị Tuyết Mai***,Lê Văn Tuân****
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Kiến thức, thái độ, và thực hành (KAP) đúng của người dân trong việc
phòng bệnh cúm A H1N1 đại dịch là rất quan trọng.
Mục tiêu nghiên cứu:Xác định tỷ lệ người dân ở khu vực phía Nam có kiến thức đúng,
có thái độ chấp nhận và thực hành đúng về việc phòng chống dịch cúm A/H1N1.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Đây là nghiên cứu cắt ngang mô tả về KAP
của người dân tại Huyện Củ Chi – Tp. HCM và Tp. Cần Thơ. Đối tượng được chọn vào
nghiên cứu theo phương pháp ngẫu nhiên hệ thống và phỏng vấn trực tiếp ngay theo bộ câu
hỏi đã soạn sẵn, số liệu được nhập bằng phần mềm Excel, và phần mềm EPI data và phân
tích bằng Epi 2000. Cỡ mẫu 304 người được chọn ngẫu nhiên trong tháng 3/2010.
Kết quả và phân tích: Người dân có kiến thức đúng về phòng chống bệnh cho cá nhân
74,7% và có kiến thức đúng về phòng chống bệnh cho cộng đồng 36,8%, Thái độ của người
dân khi nhận định nguy hiểm của cúm A/H1N1 là 95,06%, và 97,4 % cho rằng nên phòng
ngừa cúm A/H1N1 đại dịch. Tỉ lệ người dân thực hành đúng về phòng bệnh cá nhân như
thực hiện rửa tay chỉ đạt 148/304 (48,7%), lau chùi, làm thông thoáng nhà cửa thường
xuyên (189/304) 62,2%,,tránh tiếp xúc với người bệnh 86% và thân nhân người bệnh 67,3%.
Kết luận: Những kết quả nghiên cứu thu được sẽ là cơ sở để xây dựng một chương trình
lập kế hoạch phòng chống đại dịch cúm A/H1N1 cho địa phương, và xây dựng chương trình
truyền thông giáo dục sức khỏe hiệu quả và phù hợp cho cộng đồng.
Từ khóa: cúm A/H1N1.


ABSTRACT
KNOWLEDGE, ATTITUDE AND PRACTICE ON PANDEMIC INFLUENZA A (H1N1)
PREVENTION OF PEOPLE LIVING IN CU CHI DISTRICT, HOCHIMINH CITY AND

trên thế giới theo WHO kể từ 01/2009 – 10/2009 đã có 441661 người mắc và 5712 ca tử
vong(5)…Riêng ở khu vực phía nam kể từ 31/5/2009 khi có ca mắc đầu tiên đến thời điểm
tháng 12/2009 đã có 15304 mắc, số ca tử vong là 24; Tỷ lệ tử vong là 0,03%(4) và đối tượng
tử vong là người phụ nữ có thai, người bệnh mãn tính, người suy giảm miễn dịch (1,2). Khi
dịch xảy ra đã ảnh hưởng đến lực lượng lao động, làm ảnh hưởng hoạt động của xã hội, thậm
chí ảnh hưởng đến an ninh, chính trị xã hội… Do đó việc ngăn chặn dịch cúm A/H1N1 trên
người là nhiệm vụ quan trọng của các quốc gia trên thế giới. Hiện nay số ca mắc ít nhưng
khả năng bùng phát làn sóng thứ hai của đại dịch là có thể xảy ra nhưng chưa thể dự báo
được khi nào. Các chuyên gia trên thế giới cũng đang lo ngại sẽ xảy ra sự kết hợp giữa chủng
cúm A/H5N1, cúm đại dịch A/H1N1 và cúm mùa hiện nay nhất là tại các nước đang có lưu
hành đồng thời các chủng virus cúm này. Vì vậy chúng tôi đã tiến hành khảo sát kiến thức,
thái độ hành vi của cộng đồng trong phòng chống cúm A/H1N1. Những kết quả khảo sát sẽ
là cơ sở để xây dựng chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe hiệu quả và phù hợp cho
cộng đồng về phòng chống cúm A/H1N1.
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung
Xác định tỷ lệ người dân ở Tp. Hồ Chí Minh và Tp. Cần Thơ có kiến thức đúng, có thái
độ chấp nhận và thực hành đúng về việc phòng chống dịch cúm A/H1N1.
Mục tiêu cụ thể
Xác định tỷ lệ người dân khu vực phía Nam mà đại diện là người dân thành phố Hồ Chí
Minh và Cần Thơ có kiến thức đúng về bệnh cúm A/H1N1.
Xác định mối liên quan giữa kiến thức đúng và thực hành đúng về việc phòng chống
bệnh cúm A/H1N1.
Xác định các mối liên quan giữa thực hành với kiến thức và với các đặc tính dân số học
của người dân.
Xác định tỷ lệ các kênh truyền thông phổ biến nhất tại địa phương và các kênh truyền
thông được người dân ưa thích.


ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU


Trình độ

Nghề nghiệp:

(n = 354)

Tỷ lệ (%)

Nam

98

32,2

Nữ

206

67,8

≤30 tuổi

38,1%

>30 tuổi

61,9%

Không biết chữ


167

54,9

- Công nhân

42

13,8

- Nông dân

1

0,3

- Nội trợ

24

7,9

- Buôn bán

17

5,6

- Nghề khác

Bảng 2:Thái độ phòng chống bệnh.
Thái độ đúng

Tần số n=304

Tỷ lệ %

Phòng chống bệnh đối với bản thân

234

76,97

Thái độ tích cực

286

94,07

Thái độ không xem thường

288

94,73

Có 76,97% người dân chấp nhận các biện pháp phòng chống bệnh cho bản thân trong đó
có 89,5% tránh tiếp xúc người bệnh và tránh tiếp xúc với thân nhân người bệnh 60,9%. Kết
quả cho thấy người dân có thái độ tích cực trong việc phòng bệnh cho bản thân và cũng phù
hợp với kiến thức của họ về vấn đề này.
94,07% người dân có thái độ tích cực trong việc phòng chống bệnh cho cộng đồng, kết

Rửa tay sau khi dụi mũi, chùi mũi

185

40,1

Lau chùi, thông thoáng nhà cửa, trường lớp

187

61,5

Tránh tiếp xúc với người bệnh

101

33,22

Tránh tiếp xúc với thân nhân người bệnh

143

47

Khảo sát cho thấy người dân đã có 48,44% thực hành đúng về các biện pháp phòng
chống cúm A/H1N1, trong đó mang khẩu trang khi có dịch xảy ra có 35,5% người mang
khẩu trang khi đến nơi công cộng, thực hiện động tác rửa tay thường xuyên chiếm 47,7%,
thói quen rửa tay sau khi dụi mũi, chùi mũi chiếm tỷ lệ 40,1%, vì vây chúng ta cần lưu ý
hơn nữa trong việc giáo dục sức khỏe, để người dân bỏ thói quen này hoặc thực hiện
động tác rửa tay sau khi dụi mũi, chùi mũiĐi sâu khảo sát cho thấy người dân lau chùi

120
Củ Chi: 154
χ2= 1.4131, p=
77,92%
(-0.03830543
0.2345
0.17008032)
107
Cần Thơ: 150
71,33%
39
Nam: 98
χ2= 9.7938
44,31%
(-0.3244610
p= 0.001751
-0.0737954)
123
Nữ: 206
56,94%
55
χ2= 3.4749, p=
Vệ sinh nhà cửa, ≤ 30 tuổi: 119
46,21%
( -0.237499505
0.06231
thông thoáng nhà
0.005112496)
107
cửa

Nữ:
137
206
66,50%
≤ 30 tuổi = 119
89
χ2= 3,5469,
74,78%
(-0,001165315
Rửa tay
p= 0,05966
0,221287959)
> 30 tuổi = 185
118
63,78%
Củ Chi:
79
χ2= 18,9493,
154
51,29%
p= 1,342e-05 (-0,3580112
-0,1360148)
Cần Thơ: 150
114
76%
Nam:
66
98
67,34%
χ2= 5,4453,

71,33%
Nhận xét: bảng 5 cho thấy:
Có sự khác biệt về thực hành đúng rửa tay giữa Củ Chi và Cần thơ có ý nghĩa thông kê
với p= 0,000001342.
Có sự khác biệt về thực hành đúng vệ sinh – thông thoáng nhà cửa giữa nhóm nam và
nhóm nữ, trong đó tỷ lệ nam thực hành đúng cao hơn nữ có ý nghĩa thống kê (p= 0,01962).
Tỷ lệ nhóm ≤ 30 tuổi có thực hành đúng vệ sinh - thông thoáng nhà cửa cao hơn nhóm
>30 tuổi, khác biệt này có ý nghĩa thống kê (68,90% / 49,72%) với p= 0,001473.


Tỷ lệ thực hành đúng vệ sinh - thông thoáng nhà cửa của Cần thơ cao hơn Củ Chi
(71,33% / 43,50%), sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê với p= 0,000001693.
Mối liên quan giữa kiến thức đúng và thực hành đúng
Bảng 6: Mối liên quan giữa kiến thức đúng và thực hành.
Kiến thức

Thực hành

Đúng
Rửa tay
Không
đúng
Đúng
Mang khẩu trang
Không
đúng
Đúng
Vệ sinh nhà cửa, Thông
thoáng nhà cửa



(73,23%) (26,77%)
48

58

(45,28)

(54,72%)

67

98

(59,39%) (40,61%)
63

(0,51-1,34)

76

(54,68%) (45,32%)
107

55

11,00

0,0009091
(1,34-3,55)



bệnh có thực hành đúng cao hơn so với người không có kiến thức đúng hay có kiến thức sẽ
giúp cá nhân tự bảo vệ tốt hơn.
- Giữa kiến thức đúng và thực hành đúng về phòng chống cúm do virus cúm A/H1N1
bằng biện pháp mang khẩu trang không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với
với p=0,407.

= 0,69

Bảng 7: Kênh Truyền thông.
Củ chi

Cần Thơ

Tổng cộng

n=154

n=150

n= 304

Số người

%

Số
người


82

27

Báo chí

84

54,55

81

54

165

54,3

đài

64

41,56

69

46

129


Tờ rơi

25

15,58

64

64

89

29,3

Y tế

5

3,25

11

7,3

16

5,3

87,5% người dân nhận thông tin từ đài truyền hình, báo chí 54,3%, đài phát thanh 42,4%.
Nguồn thông tin người dân nhận được từ y tế (5,3%), tờ rơi (29,3%), xe loa (7,9 %), băng



TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Bộ trưởng Bộ Y Tế (2009), Quyết định số 1440/QĐ-BYT ngày 29/04/2009.

2.

Bộ trưởng Bộ Y Tế (2009), Quyết định số 1846/QĐ-BYT ngày 27/05/2009.

3.

Cục Y tế dự phòng & Môi Trường (2009), Báo cáo tình hình đại dịch cúm A
(H1N1) tại Việt Nam.

4.

Viện Pasteur Tp. HCM (2009) Báo cáo tình hình đại dịch cúm A (H1N1) khu vực
phía Nam (2009)- Số liệu thống kê 24 bệnh truyền nhiễm khu vực phía nam.

5.

WHO
(2009),
Pandemic
influenza
A (H1N1)
situation
at2009. />