I. TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Đối với bậc tiểu học, môn Toán có vai trò rất quan trọng đối với học sinh.
Thông qua môn học trang bị cho học sinh những kiến thức, kỹ năng cơ bản và
gần gũi nhất từ đó giúp các em có thể vận dụng vào thực tiễn cuộc sống. Trong
chương trình môn Toán lớp 3 các em được học nhiều mảng kiến thức như: số
học, hình học, giải toán có lời văn,… đặc biệt kiến thức về số học có mối quan hệ
chặt chẽ và làm cơ sở để các em có thể thực hành các bài tập thuộc nhiều mảng
kiến thức khác nhau. Đối với học sinh lớp 3, các em được học tập mở rộng phạm
vi thực hành, vận dụng các bảng nhân, bảng chia từ các phép tính nhân, chia
trong bảng đến dạng thực hành các phép tính nhân, chia ngoài bảng từng bước
cung cấp kiến thức cho học sinh ngày càng phong phú.
Qua công tác dự giờ, kiểm tra trên lớp ở khối lớp 3 vài năm học gần đây
cùng với kinh nghiệm của giáo viên trong thực tế giảng dạy môn Toán ở lớp 3B
cho thấy: Đa số học sinh hiểu được cách vận dụng các phép tính nhân, chia trong
bảng nhưng chất lượng chưa cao, còn nhiều học sinh làm bài chưa chính xác vì
chủ yếu học sinh không thuộc kĩ các bảng nhân, bảng chia nên đến phần thực
hành nhân, chia ngoài bảng thì các em gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí không
làm được. Bởi lẽ ở lớp 3, tâm lý lứa tuổi các em đang phát triển, ý thức tự giác,
tích cực trong học tập chỉ ở giai đoạn đang dần được hình thành; mặt khác học
sinh chưa được sự kiểm tra, giúp đỡ kịp thời vì thời gian trên lớp giáo viên dành
cho các em có giới hạn, năng lực tiếp thu của học sinh không đều nhau có học
sinh tiếp thu nhanh nhưng cũng có nhiều học sinh tiếp thu rất chậm không theo
kịp các bạn trong lớp; bên cạnh đó một số phụ huynh học sinh chưa quan tâm
nhắc nhở thường xuyên việc học tập của con em mình nên kết quả học tập của
các em chưa như mong muốn.
Đề tài này chúng tôi sử dụng phương pháp học theo nhóm giúp học sinh
thay đổi cách thức học tập. Ngoài hình thức làm việc cá nhân các em được có
nhiều cơ hội hợp tác, kiểm tra, giúp đỡ nhau trong học tập, cùng chia sẻ thông tin
trong nhóm, biết báo cáo chính xác kết quả làm việc, đồng thời phát huy được ý
1


học sinh thực hành theo nhóm lượng bài có thể nhiều hơn và mức độ tương đối
khó hơn so với các bài tập còn lại nhằm giúp học sinh chia nhỏ nhiệm vụ để thực
hiện, cùng hội ý để tìm cách giải quyết bài tập.
Thực tế trên lớp, khi tổ chức cho học sinh học theo nhóm giáo viên chưa
giúp học sinh phát huy hết ưu điểm của hình thức học theo nhóm, còn gặp phải
một số hạn chế như sau: Giáo viên ít khi tổ chức cho học sinh làm việc theo
nhóm vì ngại ồn ào, khó quản lí, hay có tổ chức thì mang tính hình thức trong
nhóm làm việc một cách qua loa, chỉ có 1, 2 em nhanh nhẹn làm việc còn các
thành viên còn lại rất thụ động; thời gian giao cho các nhóm làm việc còn hạn
chế, chưa phù hợp với lượng bài tập mà học sinh cần phải thực hành; thiếu sự bao
quát kiểm tra để uốn nắn kịp thời cho các nhóm; kỹ năng điều khiển hoạt động,
phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm của các nhóm trưởng chưa
được bồi dưỡng thường xuyên. Vì thế học sinh nào học tốt thì hoạt động hiểu biết
nhiều hơn, còn học sinh chậm thì có chiều hướng giảm sút kết quả học tập. Mặt
khác các nhóm chưa được ổn định, giáo viên chưa mạnh dạn phát huy năng lực
học tập của học sinh thông qua hình thức học theo nhóm, chỉ kết thúc hoạt động
nhóm trong tiết học thì mỗi học sinh cũng tự ai nấy học được bao nhiêu thì hay
bấy nhiêu các em chưa được tiếp tục quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn trong học tập
nên kết quả học tập của nhiều em chưa tốt, chưa được cải thiện.
Tuy nhiên, đối với những bài tập với hình thức làm việc theo nhóm mà
giáo viên tổ chức chu đáo, đem lại hiệu quả cho thấy học sinh rất thích tham gia
hoạt động, ngày càng mạnh dạn hơn trong giao tiếp cũng như bày tỏ ý kiến, trình
bày kết quả làm việc của mình, các em có được không khí làm việc gần gũi, thân

4


thiện hơn với các bạn trong nhóm, học hỏi thêm nhiều điều hay từ bạn, biết quan
tâm giúp đỡ những người xung quanh.
Một số nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng học sinh thực hành bảng

- Sách giáo viên Toán 3 - Nhà xuất bản Giáo dục.
- Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức - kỹ năng các môn học ở tiểu học
(lớp 3) - Nhà xuất bản Giáo dục.
- Hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học các môn học cấp tiểu
học - Vụ Giáo dục tiểu học - Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
- Cẩm nang thực hành và nhân rộng phương pháp dạy học lấy học sinh làm
trung tâm - Nhà xuất bản Dân Trí.
- Kinh nghiệm tổ chức hoạt động nhóm trong tiết dạy luyện tập Toán lớp 3
(Tác giả Trịnh Thị Hà - Trường Tiểu học Hạ Trung - Tỉnh Thanh Hóa).
- Các giải pháp dạy phép nhân, phép chia các số tự nhiên môn Toán lớp 3
(Tác giả Vũ Thị Thanh Hoa).
- Địa chỉ truy cập: https://sites.google.com/site/sinhhoc101112/sang-kienkinh-nghiem/tuyentapskkndetainckhspudmontoanlop3
Các đề tài và tài liệu trên giúp chúng tôi có thêm tư liệu trong quá trình
nghiên cứu, phong phú thêm việc tìm giải pháp nâng cao chất lượng thực hành
bảng nhân, bảng chia trong môn Toán cho học sinh lớp 3.
3. Vấn đề nghiên cứu:
Việc sử dụng phương pháp học theo nhóm trong dạy-học môn Toán có
làm nâng cao chất lượng thực hành bảng nhân, bảng chia của học sinh lớp 3B
trường Tiểu học Phước Ninh A không?
4. Giả thuyết nghiên cứu:
Có. Sử dụng phương pháp học theo nhóm trong dạy-học môn Toán sẽ nâng
cao chất lượng thực hành bảng nhân, bảng chia của học sinh lớp 3B trường Tiểu
học Phước Ninh A.

6


III. PHƯƠNG PHÁP
1. Khách thể nghiên cứu:
Chúng tôi chọn học sinh lớp 3B trường Tiểu học Phước Ninh A để thuận


tác động

Kiểm tra sau
tác động

Sử dụng phương pháp học theo
O1

nhóm vào dạy- học môn Toán

O2

Ở thiết kế này, chúng tôi sử dụng phép kiểm chứng T - test phụ thuộc (theo
cặp) để kiểm chứng kết quả.
3. Quy trình nghiên cứu:
- Chuẩn bị của giáo viên:
+ Nắm chắc thực trạng, trình độ học sinh trong lớp.
+ Nghiên cứu tài liệu tham khảo, nghiên cứu kĩ cách vận dụng phương
pháp học theo nhóm.
+ Giáo viên xác định khoảng thời gian tiến hành dạy thực nghiệm, nghiên
cứu nội dung tất cả các bài trong giai đoạn sẽ thực nghiệm (có liên quan đến vận
dụng thực hành bảng nhân, bảng chia) để lựa chọn hình thức tổ chức cho học sinh
học nhóm phù hợp.
+ Cụ thể các bài tập có sử dụng hình thức học theo nhóm trong các tiết dạy
thực nghiệm, thiết kế kế hoạch dạy học, lên kế hoạch chuẩn bị đồ dùng dạy học
phục vụ cho từng tiết dạy.
+ Lên lớp, khi tổ chức cho học sinh học theo nhóm giáo viên cần phải:

* Xác định rõ nội dung học tập cho từng nhóm.


36

Ngày 6/10/2014
Thứ ba
Ngày 7/10/2014

Thứ năm
Ngày 9/10/2014
Thứ tư
Ngày 22/10/2014
Thứ ba
Ngày 28/10/2014
Thứ năm
Ngày 30/10/2014
Thứ ba
Ngày 4/11/2014
Thứ tư

nhóm

Ghi chú

Bài tập 1

- Nhóm 4

Bài tập 1

- Nhóm đôi


- Nhóm đôi
- Nhóm đôi

(SGK trang 56)
So sánh số lớn gấp

Bài tập 5
Bài tập 1

- Nhóm 4
- Nhóm đôi

Bài tập 1

- Nhóm đôi

(SGK trang 36)
37

Thứ tư
Ngày 8/10/2014

Luyện tập

Học theo

38

39


thức mới

Thứ tư
Ngày 6/11/2014

Bài tập 4

59

Bảng chia 8

(hình thành

(SGK trang 59)

bảng chia)
- Bài tập 1

Thứ sáu
Ngày 7/11/2014
Thứ hai
Ngày 10/11/2014
Thứ ba
Ngày 11/11/2014
Thứ năm
Ngày 13/11/2014
Thứ hai
Ngày 17/11/2014
Thứ ba

(SGK trang 62)
Luyện tập

Bài tập 1

- Nhóm 4

(SGK trang 64)
Bảng chia 9

Bài tập 1

- Nhóm đôi

(SGK trang 68)
Luyện tập

Bài tập 2

- Nhóm đôi

(SGK trang 69)
Chia số có hai chữ số

Bài tập 1

- Nhóm đôi

cho số có một chữ số


cho số có một chữ số
(SGK trang 72)
Chia số có ba chữ số

72

- Nhóm 4

cho số có một chữ số
(tiếp theo)
(SGK trang 72)

Các tiết có vận dụng thực hành bảng nhân, bảng chia trong tuần 8 đến tuần
16 mà giáo viên không tổ chức cho học sinh học nhóm trong tiết học thì giáo viên
10


linh động cho học sinh theo nhóm kiểm tra nhanh, ghi nhận kết quả thực hành của
bạn cùng nhóm (ngay khi kết thúc tiết học). Cùng với kết quả hàng ngày các em
học tập trên lớp, tiếp tục vận dụng nhóm cho học sinh hỗ trợ nhau vào giờ ra
chơi, buổi sáng truy bài đầu giờ và các tiết học buổi chiều (tiết Toán ôn tập).
(Kế hoạch dạy học kèm theo phần phụ lục 1.2)
4. Đo lường và thu thập dữ liệu:
- Chúng tôi sử dụng bài kiểm tra của học sinh để làm công cụ đo lường, cụ
thể như sau:
+ Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra có 6 câu, nội dung kiến thức
có liên quan đến thực hành bảng nhân, bảng chia trong các tuần từ tuần 1 đến
tuần 7.
+ Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra có 6 câu, nội dung kiến thức từ
tuần 8 đến tuần 16 liên quan đến thực hành các phép tính nhân, chia có sử dụng


Sau tác động
7,5
1,58
0,000000001

12


Chênh lệch giá trị trung
0,95

bình chuẩn (SMD)
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD =

7,5 − 5,9
= 0,95. Điều đó cho
1,72

thấy mức độ ảnh hưởng của phương pháp học theo nhóm đối với chất lượng thực
hành bảng nhân, bảng chia trong môn Toán của học sinh lớp 3B là lớn.
(Kiểm chứng kết quả đề tài kèm theo phần phụ lục 3.1)
Giả thuyết của đề tài đã được kiểm chứng.

Hình 1: Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động
của nhóm duy nhất
2. Bàn luận kết quả
13




giúp cho giáo viên mạnh dạn vận dụng đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao
chất lượng giảng dạy.
- Đối với giáo viên: Trong giảng dạy, phải không ngừng tìm tòi, học hỏi,
trau dồi kinh nghiệm; thường xuyên, tích cực tìm tư liệu tham khảo từ các nguồn
thông tin khác nhau (như: sách tham khảo, tạp chí giáo dục và truy cập Internet
về vận dụng đổi mới phương pháp dạy học,…) để nâng cao nhận thức và trình độ
chuyên môn từ đó vận dụng vào công tác giảng dạy. Giáo viên đặc biệt phải bao
quát học sinh, trong mỗi tiết học luôn tạo điều kiện cho học sinh tự thực hành
theo khả năng của mình để giáo viên nắm sát thực tế trình độ của từng học sinh,
từ đó tạo ra sự hỗ trợ giúp đỡ nhau giữa các đối tượng học sinh thông qua việc
linh động vận dụng các hình thức học tập phù hợp nội dung kiến thức theo từng
giai đoạn. Thực hiện phối hợp tốt giữa giáo viên và học sinh, kịp thời hướng dẫn,
giúp đỡ các nhóm hoạt động. Khi tổ chức cho học sinh học theo nhóm, giáo viên
chú ý chia nhóm là khâu hết sức quan trọng, ngay từ khi xây dựng kế hoạch dạy
học giáo viên cần căn cứ vào kết quả chia nhóm để xây dựng kế hoạch hoạt động
cho phù hợp. Qua thực tế vận dụng cho thấy việc chia nhóm nên ổn định, phải
chọn cử nhóm trưởng và thư ký, đảm bảo thời gian của tiết học (hay trong khoảng
thời gian cho phép) đồng thời phải chọn đối tượng đại diện báo cáo kết quả hoạt
động trong nhóm cần được luân phiên có như thế sẽ rất thuận lợi trong việc tạo
điều kiện cho học sinh giúp đỡ nhau, học hỏi thêm nhiều điều hay từ bạn, giúp
giáo viên nắm được kết quả học tập của nhóm một cách thực tế, khách quan hơn.
- Kết quả nghiên cứu đề tài trên cho thấy dữ liệu đáng tin cậy, kết quả
không phải do ngẫu nhiên mà là do tác động. Vì thế, giải pháp mà chúng tôi đưa
ra không chỉ áp dụng được đối với giáo viên lớp 3 trường Tiểu học Phước Ninh A
mà có thể áp dụng đối với khối lớp 3 và các khối lớp khác có vận dụng hình thức
học theo nhóm trong môn Toán ở các trường trong huyện.
- Chúng tôi đã nỗ lực trong nghiên cứu, học hỏi và vận dụng để hoàn chỉnh
đề tài, rất mong được sự quan tâm, đóng góp của Ban giám khảo và đồng nghiệp
để đề tài được hoàn thiện hơn, góp phần đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng

II. Đề kiểm tra và hướng dẫn đánh giá trước và sau tác động.
2.1 Đề kiểm tra trước tác động và hướng dẫn đánh giá.
2.2 Đề kiểm tra sau tác động và hướng dẫn đánh giá.
18


III. Kết quả
3.1 Kiểm chứng kết quả đề tài
3.2 Kiểm chứng độ tin cậy của dữ liệu
- Kiểm chứng độ tin cậy trước tác động.
- Kiểm chứng độ tin cậy sau tác động.

Phước Ninh, ngày 10 tháng 3 năm 2015
Người thực hiện
Võ Minh Định

……………

Phan Thị Thu Thúy ……………

19


PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI
I. Thực nghiệm (thực hiện tác động)
1.1 Kế hoạch nghiên cứu:
Tên đề tài: Sử dụng phương pháp học theo nhóm nhằm nâng cao chất lượng thực
hành bảng nhân, bảng chia trong môn Toán cho học sinh lớp 3B trường Tiểu học
Phước Ninh A, năm học 2014 - 2015
Người nghiên cứu: Võ Minh Định - Phan Thị Thu Thúy

học sinh học theo nhóm các bài liên quan đến thực hành các phép tính
nhân, chia từ bài: "Luyện tập" SGK trang 36 đến bài: "Chia số có ba chữ số

20


3. Vấn đề

cho số có một chữ số (tiếp theo)" SGK trang 72 - từ tuần 8 đến tuần 16.
- Việc sử dụng phương pháp học theo nhóm trong dạy-học môn Toán có

nghiên cứu

làm nâng cao chất lượng thực hành bảng nhân, bảng chia của học sinh lớp

Giả thuyết

3B trường Tiểu học Phước Ninh A không?

nghiên cứu

- Có. Sử dụng phương pháp học theo nhóm trong dạy-học môn Toán sẽ
nâng cao chất lượng thực hành bảng nhân, bảng chia của học sinh lớp 3B

4. Thiết kế

trường Tiểu học Phước Ninh A.
Thực hiện kiểm tra trước tác động và sau tác động đối với nhóm duy nhất
Kiểm tra trước


Kết quả P = 0,000000001< 0,05 có ý nghĩa đối với vấn đề nghiên cứu.
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = 0,95 cho thấy mức độ ảnh
hưởng lớn.
Như vậy sử dụng phương pháp học theo nhóm đã nâng cao chất lượng thực
hành bảng nhân, bảng chia trong môn Toán của học sinh lớp 3B.

21


1.2 Kế hoạch dạy học
Toán
Tiết 48:

Luyện tập chung
22


I. Mục tiêu:
Giúp học sinh củng cố về:
- Nhân, chia trong phạm vi bảng tính đã học.
- Quan hệ của một số đơn vị đo độ dài thông dụng.
- Giải toán dạng "gấp một số lên nhiều lần".
- Đo độ dài đoạn thẳng.

- Giáo dục học sinh tính nhanh nhẹn, chính xác khi thực hành bài tập.
II. Đồ dùng dạy học:
Giáo viên:
- Bảng phụ để học sinh giải bài toán có lời văn (bài tập 4).
- Phiếu theo dõi học sinh chưa thuộc bảng nhân, bảng chia (bài tập 1)
Học sinh:

- Yêu cầu học sinh thực hành tự thực hiện vào vở cột 1, 2, 4 của câu a và
b, em nào nhanh có thể làm thêm cột 3.
- Cá nhân thực hành
- 2 học sinh sửa bài bảng lớp (1 em câu a, 1 em câu b), cho học sinh nêu
miệng kết quả đối với những em đã thực hành xong cột 3, nhận xét, chốt ý.
Hoạt động 3: Thực hiện bảng con
Mục tiêu: Học sinh biết đổi số đo độ dài có hai tên đơn vị đo thành số đo
độ dài có một tên đơn vị đo.
Cách tiến hành:
- Học sinh nêu yêu cầu bài tập (viết số vào chỗ chấm)
- Cho học sinh nhắc lại mối quan hệ của các đơn vị đo độ dài.
- Cho học sinh thực hiện bảng con dòng 1, giáo viên theo dõi giúp đỡ học
sinh. Học sinh nào làm xong trước tiếp tục nhẩm kết quả dòng 2.
- Cho 1 học sinh đính bảng con đã làm lên bảng lớp, nhận xét kết quả. Cho
học sinh nêu miệng kết quả dòng 2, nhận xét. Chốt ý.
Hoạt động 4: Làm việc cá nhân
Mục tiêu: Học sinh vận dụng giải toán dạng "gấp một số lên nhiều lần".
Cách tiến hành:
- Học sinh đọc bài toán.
- Học sinh hỏi đáp tìm hiểu bài toán.
24


- Giáo viên hỏi, học sinh trả lời hình thành tóm tắt bài toán.
- Gợi ý hướng dẫn học sinh tìm cách giải dựa vào sơ đồ tóm tắt.
- Học sinh làm vào vở, 1 học sinh giải vào bảng phụ. Giáo viên theo dõi
kiểm tra nhận xét tập các học sinh làm xong.
- Đính bảng phụ nhận xét kết quả. Chốt ý cho học sinh nêu lại cách thực
hiện gấp một số lên nhiều lần.
Hoạt động 5: Làm việc nhóm đôi