BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGÔ NGỌC MINH

ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY KỸ NĂNG
NÓI TIẾNG ANH THEO HƯỚNG TƯƠNG TÁC
CHO SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG
CAO ĐẲNG NGHỀ BẠC LIÊU
S

K

C

0

0

3

9
6

5
1

9
3


LÝ LỊCH SƠ LƢỢC
- Họ và tên: Ngô Ngọc Minh

Giới tính: Nữ

- Ngày, tháng, năm sinh: 13/04/1985

Nơi sinh: Bạc Liêu

- Quê quán: Bạc Liêu

Dân tộc: Kinh

- Địa chỉ: Số 37, Tỉnh lộ 38, phường 5, Tp Bạc Liêu, Tỉnh Bạc Liêu.
- Điện thoại cơ quan: 0781 3822 358

Điện thoại: 0946. 304.066

- E-mail: [email protected]
II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
Đại học:
- Hệ đạo tạo: Tại chức
- Thời gian đào tạo: 2003 - 2007
- Nơi học: Trường Đại học Cần Thơ
- Ngành học: Cử nhân Anh văn
- Nơi thi tốt nghiệp: Trung tâm Giáo Dục Thường Xuyên Tỉnh Bạc Liêu
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI
HỌC
Thời gian


(Ký tên và ghi rõ họ tên)

ii


LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian học cao học nói chung và làm luận văn tốt nghiệp nói riêng
ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự chỉ bảo, hướng dẫn,
giúp đỡ tận tình của lãnh đạo nhà trường, các khoa, quý thầy cô, đồng nghiệp, bạn
bè trong lớp và các bạn sinh viên.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới:
Tiến sĩ Đoàn Thị Huệ Dung – Trưởng khoa Ngoại ngữ - Sư phạm, Giám
đốc TTNN Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM là cán bộ hướng dẫn khoa học đã
nhiệt tình giúp đỡ và hướng dẫn người nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện
luận văn.
Quý Thầy, Cô giảng viên trong Hội đồng bảo vệ chuyên đề đã nhận xét và
gợi ý cho quá trình nghiên cứu.
Quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy các môn học trong chương trình đào tạo
Thạc sĩ Giáo dục đã cung cấp những kiến thức nền tảng giúp người nghiên cứu lĩnh
hội để thực hiện luận văn cao học.
Tôi cũng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:
Ban Giám Hiệu, các thầy cô khoa Sư Phạm, phòng Quản lý sau đại học
thuộc trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP. HCM.
Ban giám hiệu trường Cao đẳng Nghề Bạc Liêu cùng các thầy cô trong
trường đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho người nghiên cứu hoàn thành luận
văn này.
Một lần nữa trân trọng cảm ơn!
TP.HCM, ngày


Nghề Bạc Liêu”
* Nội dung của luận văn gồm những phần chính sau đây:
Chương 1: Cơ sở lý luận về dạy kỹ năng Nói tiếng Anh theo định hướng tương tác
Chương 2: Thực trạng tổ chức dạy và học kỹ năng Nói tiếng Anh tại trường Cao
đẳng Nghề Bạc Liêu
Chương 3:Thực nghiệm sư phạm, đánh giá hiệu quả phương pháp giảng dạy
Cuối cùng là kết luận và kiến nghị

iv


ABSTRACT
Teaching method plays an important role in enhancing the quality of
teaching. Teaching is a learning process that helps learners to keep content and
knowledge. Learning a language is the process of identifying knowledge and
training skills. According to traditional teaching methods, learning a language is
often considered as a passive process transmission knowledge from teacher to
learners by write and copy; however, international intergration the labor must be
creativity, flexibility, and be able to solve complex problems in many changing
situations. With the applicaton of communicative approach in teaching English
Skills is a new change in teaching.
Teaching and learning foreign languages are seen as a discovery process
now, in which learner has always play an active role, receiving the knowledge and
using language appropriate for the specific purpose of communication. In this way,
teacher is only the guider and assist students as they needed. Therefore, teachers
need to use and fully utilized every means to promote communication activities,
improve language skills and make exciting learning, stimulate the learners more
active in thinking and attempt them brainstorming to be able to move into their own
language.
To raise the quality of teaching is the first basic task of the school, as well as

5. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................. 4
6. Cấu trúc luận văn .......................................................................................... 4
PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY KỸ NĂNG NÓI TIẾNG ANH
THEO ĐỊNH HƢỚNG TƢƠNG TÁC
1.1 Tổng quan .........................................................................................................6
1.1.1 Các khái niệm ........................................................................................ ...6
1.1.2 Kỹ năng lời nói ....................................................................................... 10
1.1.3 Sản sinh và tiếp nhận lời nói ................................................................... 12
1.2 Một số phương pháp dạy học tiếng Anh........................................................... 15
1.3 Dạy học theo định hướng tương tác ................................................................ 18
1.4 Một số phương pháp dạy học tương tác ........................................................... 22

vi


1.4.1 Phương pháp nêu vấn đề .......................................................................... 22
1.4.2 Phương pháp dạy học bằng tình huống .................................................... 23
1.4.3 Phương pháp thảo luận ............................................................................ 24
1.4.4 Phương pháp vấn đáp đàm thoại .............................................................. 30
1.4.5 Phương pháp dạy học trực quan............................................................... 35
1.5 Các lý thuyết học tập ....................................................................................... 39
1.5.1 Thuyết hành vi ........................................................................................ 39
1.5.2 Thuyết nhận thức..................................................................................... 40
1.5.3 Thuyết kiến tạo........................................................................................ 40
1.6 Tổ chức quá trình dạy học................................................................................ 40
1.6.1 Dạy học theo hướng lấy người dạy làm trung tâm ................................... 40
1.6.2 Dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm ................................... 41
1.6.3 So sánh đặc trưng của PPDH truyền thống và PPDH hiện đại ................. 42
1.7 Kết luận chương 1 ........................................................................................... 43

3.5 Kết quả thực nghiệm xử lý số liệu.................................................................... 68
3.5.1. Kết quả định tính về tính tích cực học tập của SV ................................... 68
3.5.2. Kết quả định lượng điểm kiểm tra của sinh viên lớp đối chứng và lớp thực
nghiệm .................................................................................................................. 73
3.5.3. Kết quả tổng hợp từ phiếu đánh giá nhận xét của giáo viên dự giờ ......... 77
3.6 Kết luận chương 3...................................................... ....................................... 80
PHẦN KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ
1. Kết luận ............................................................................................................. 82
1.1. Kết luận chung về đề tài ............................................................................ 82
1.2. Đánh giá đề tài .......................................................................................... 83
1.3. Những đóng góp của đề tài ........................................................................ 83
1.4. Hướng phát triển của đề tài........................................................................ 85
2. Kiến nghị ........................................................................................................... 85
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 87
PHỤ LỤC

viii


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nội dung đầy đủ

SV

Sinh viên

GV


TN

Thực nghiệm

ĐC

Đối chứng

TP.HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

ix


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
1. Sơ đồ 1.1 Phương tiện giao tiếp của Nguyễn Quang .......................................... 12
2. Sơ đồ 1.2 Mô hình tiếp nhận lời nói của M.Halle & K.N Stevens ...................... 14
3. Sơ đồ 1.3 Mô hình ba thành tố hình thành PPDH của giáo viên ......................... 16
4. Sơ đồ 1.4 Cơ sở khoa học của dạy học trực quan ............................................... 36

DANH MỤC CÁC HÌNH
1. Hình 2.1 Biểu đồ thể hiện khối lượng nội dung môn học .................................. 58
2. Hình 2.2 Biểu đồ thể hiện mức độ yêu thích kỹ năng nói T.Anh ....................... 59
3. Hình 2.3 Biểu đồ thể hiện các PP ứng dụng trong dạy kỹ năng Nói T.A ............ 60
4. Hình 3.1 Biểu đồ biểu diễn mức độ yêu thích .................................................... 70
5. Hình 3.2 Biểu đồ thể hiện không khí tổ chức lớp học......................................... 71
6. Hình 3.3 Biểu đồ thể hiện mức độ Nói lưu loát .................................................. 72
7. Hình 3.4 Biểu đồ thể hiện khả năng trình bày trước tập thể của SV ................... 73
8. Hình 3.5 Biểu đồ thể hiện khả năng hỏi và trả lời câu hỏi .................................. 74

Nam đã đề ra nhiệm vụ : “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, khắc phục lối
truyền thụ kiến thức một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học.
Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình
dạy học, đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu của sinh viên nhất là sinh viên đại
học. Phát triển phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn
dân nhất là trong thanh niên” [18,41]
Đổi mới PPGD nhằm tích cực hoá hoạt động học tập, phát huy tính chủ động,
sáng tạo và năng lực tự học, tự nghiên cứu của sinh viên (SV). Giúp SV nhạy bén
với cái mới và quan tâm đến đổi mới để phát triển, gắn lý thuyết với thực hành biến
quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, đổi mới phương pháp còn hướng SV
tích cực tham gia các hoạt động xã hội của trường, lớp. Giáo viên (GV) là người giữ
vai trò chủ đạo trong việc tổ chức, điều khiển, định hướng quá trình dạy học, còn
người học giữ vai trò chủ động, tích cực trong quá trình học tập và tham gia nghiên
cứu khoa học.
Trong quá trình học tiếng Anh, người học luôn gặp phải những khó khăn liên
quan đến cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Trong bốn kỹ năng đó, người học
thường gặp nhiều khó khăn với kỹ năng Nói. Có nhiều nguyên nhân làm người học

1


nhận thấy khó khăn, một trong những nguyên nhân đó là trong quá trình học tiếng
Anh ở trung học cơ sở, trung học phổ thông, hay học tiếng Anh ở các trường
chuyên nghiệp kỹ năng Nói thường không được chú trọng. Trong khi đó kỹ năng
Nói đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong môi trường năng động như ngày nay. Kỹ
năng Nói (Speaking skill) được xem là kỹ năng khó rèn luyện trong bốn kỹ năng
ngôn ngữ. Vì vậy, phát triển và cải thiện kỹ năng Nói tiếng Anh cho sinh viên ở các
trường Nghề là thực sự cần thiết.
Việc rèn luyện cho người học kỹ năng giao tiếp được xem là mục tiêu cơ bản
trong tiến trình dạy học ngôn ngữ trong đó cả bốn kỹ năng Nghe - Nói - Đọc - Viết

ưu nhược điểm trong bộ môn giảng dạy của mình, đồng thời ứng dụng một cách
hiệu quả nhất các phương pháp dạy học nhằm cải thiện kỹ năng Nói tiếng Anh của
các sinh viên, ngày càng nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.
Để trang bị cho sinh viên vốn ngôn ngữ và kỹ năng nhằm sử dụng được khi
giao tiếp, người dạy cần phải tổ chức, xây dựng và tạo điều kiện môi trường ngôn
ngữ nhằm khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động Nói trên lớp một cách
tự nhiên và có hiệu quả.
Với mục tiêu trên người nghiên cứu chọn đề tài “Ứng dụng phương pháp dạy
kỹ năng nói tiếng Anh theo hướng tương tác cho sinh viên tại trường Cao Đẳng
Nghề Bạc Liêu.”
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
+ Mục tiêu nghiên cứu:
Trên cơ sở khảo sát thực trạng và thực nghiệm phương pháp giảng dạy, đề tài
đề xuất ứng dụng một số phương pháp dạy học theo định hướng tương tác phù hợp
với kỹ năng Nói tiếng Anh cho sinh viên tại trường Cao đẳng nghề Bạc Liêu.
+ Nhiệm vụ nghiên cứu :
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về PPDH ngoại ngữ và dạy học theo định hướng
tương tác.
- Khảo sát thực trạng dạy và học kỹ năng Nói tiếng Anh tại trường Cao đẳng
Nghề Bạc Liêu.
- Ứng dụng một số phương pháp giảng dạy theo định hướng tương tác nhằm
nâng cao chất lượng đào tạo tại trường.
- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá, kiểm chứng phương pháp đã đề xuất.

3


3. Giả thuyết nghiên cứu
Nếu ứng dụng phương pháp dạy kỹ năng Nói theo định hướng tương tác sẽ
cải thiện kỹ năng Nói tiếng Anh của sinh viên, nâng cao chất lượng học tập và khả

-

Cơ sở lý luận về dạy học theo định hướng tương tác người học

-

Một số phương pháp dạy học tương tác: PP nêu vấn đề, PP đóng vai, PP
trò chơi, PPDH bằng tình huống, PP thảo luận, PP vấn đáp-đàm thoại,
PPDH trực quan.

-

Các lý thuyết học tập : Thuyết nhận thức, thuyết hành vi, thuyết kiến tạo

 Chương 2 : Thực trạng tổ chức dạy và học kỹ năng Nói tiếng Anh tại trường
Cao đẳng Nghề Bạc Liêu
-

Sơ lược về trường Cao đẳng Nghề Bạc Liêu

-

Khảo sát thực trạng lấy ý kiến của giáo viên và sinh viên về dạy và học
kỹ năng Nói tiếng Anh tại trường.

 Chương 3 : Thực nghiệm sư phạm, đánh giá hiệu quả phương pháp giảng dạy
Bao gồm: Mục đích thực nghiệm, nội dung thực nghiệm, tổ chức thực
nghiệm và đánh giá hiệu quả của phương pháp đề xuất
* Kết luận - Kiến nghị
-

học làm cho người học có khả năng thực hiện một hành động hay làm được một
việc gì đó năng động hơn, linh hoạt hơn, trong đó người học được đặt vào tình
huống để suy nghĩ và giải quyết các vấn đề, từ đó hình thành và phát triển hoạt động
học tập của họ nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Ngoại ngữ: là một ngôn ngữ cụ thể được tạo ra để thoả mãn nhu cầu giao
tiếp và nhu cầu nhận thức bằng ngôn ngữ khác với ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ của người
học.

6


Phương pháp: Phương pháp có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp “Methods” có
nghĩa là “con đường”. Phương pháp là hệ thống các nguyên tắc, những yêu cầu mà
con người phải thực hiện trong khi vươn tới mục đích của mình, phương pháp có
nghĩa là con đường, là cách thức để đạt được những mục tiêu nhất định.
Phương pháp dạy học (PPDH): Phương pháp dạy học là cách thức làm việc
của người dạy và người học, nhờ đó mà người học nắm vững kiến thức, kỹ năng, kỹ
xảo, hình thành thế giới quan, phát triển năng lực nhận thức.
- Theo TS. Lưu Xuân Mới: “Phƣơng pháp giảng dạy là tổng hợp các cách
thức hoạt động tƣơng tác đƣợc điều chỉnh của giảng viên và sinh viên nhằm thực
hiện tốt các nhiệm vụ dạy học”.
- Theo nhà giáo dục học Xcatkin: “Phƣơng pháp giảng dạy là hệ thống
những hoạt động có mục đích của giáo viên và hoạt động nhận thức có tổ chức của
sinh viên nhằm lĩnh hội tốt nội dung trí dục và đức dục”.
- Phương pháp dạy học là cách thức tương tác giữa thầy và trò nhằm giải
quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học (IK.
Babanxki, 1983).
- Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động tương hỗ giữa thầy và trò
nhằm đạt được mục đích dạy học. Hoạt động này được thể hiện trong việc sử dụng
các nguồn nhận thức, các thủ thuật logic, các dạng hoạt động độc lập của người học

chức năng như thế nào ở đây, từ đó làm cơ sở để đề ra phương hướng, mục tiêu, đối
tượng, nội dung, và phương pháp dạy học ngoại ngữ thích hợp trong dạy học ngoại
ngữ.
Đặc trưng của hoạt động dạy học ngoại ngữ: Gồm 5 thành phần
1) Đối tượng
2) Động cơ
Đối
tượng

3) Mục đích
4) Phương tiện
5) Điều kiện
Động
cơ

Mục
đích

Hoạt động
dạy học
ngoại ngữ

Điều
kiện

Phương
tiện

8



9