CHƢƠNG MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong khi cạnh tranh trong các hoạt động kinh tế đã được nghiên cứu từ rất
lâu thì những nghiên cứu về năng lực cạnh tranh lại được xem là khá mới mẻ, ra đời
và phát triển trong bối cảnh sự cạnh tranh trong hoạt động kinh tế ngày càng căng
thẳng xét về mức độ và ngày càng đa dạng xét về hình thức.
Quá trình toàn cầu hóa mạnh mẽ cùng với những cuộc khủng hoảng cuối thế
kỷ 20 và đầu thế kỷ 21 đã làm thay đổi đáng kể môi trường cạnh tranh. Những biến
đổi mạnh mẽ này đã đẩy các doanh nghiệp đứng trước thách thức làm sao có thể
thích ứng với những thay đổi nhanh chóng ở những thị trường mà họ hoạt động để
cạnh tranh với các đối thủ. Trên thực tế, ở cấp vi mô, khả năng của doanh nghiệp
trong cuộc cạnh tranh với đối thủ được các nhà đầu tư, các nhà quản trị đặc biệt
quan tâm vì nó thường gắn liền với khả năng giành thị phần, lợi nhuận. Ở cấp vĩ mô,
năng lực cạnh tranh quốc gia trong một lĩnh vực xác định có nguồn gốc căn bản từ
năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Vì vậy, đây cũng là vấn đề thu hút được
sự chú ý của các chính phủ.
Nhìn toàn cảnh nền kinh tế thế giới, may mặc nằm trong nhóm ngành mà
tính chất toàn cầu thể hiện nổi trội nhất. Hoạt động sản xuất và tiêu thụ mặt hàng
này trải rộng ở nhiều quốc gia, khu vực và lục địa. Và khi tính chất toàn cầu càng
lớn thì mỗi thay đổi trong môi trường toàn cầu đều có thể có ảnh hưởng sâu rộng
đến nhiều doanh nghiệp may. May mặc cũng là ngành có sự cạnh tranh đã và đang
hết sức gay gắt do rào cản thâm nhập thấp và các đối thủ trong ngành không ngừng
đổi mới các phương thức để tạo sức ép cho nhau như giá thấp, thiết kế độc đáo, chất
lượng nguyên liệu, hoạt động Marketing…Đứng trước áp lực cạnh tranh ngày càng
cao, chẳng hạn trong cuộc khủng hoảng kinh tế 2008-2009 và để lại những hệ lụy
cho đến hôm nay, trong khi ngành may của một số nước ở châu Âu, Bắc Mỹ, châu
Phi lao đao thì ngành may của một số nước khác lại vươn lên mạnh mẽ như Việt
nam, Srilanka…Tuy nhiên, ngay tại Việt nam, nhiều doanh nghiệp may đã phải
đóng cửa hoặc ngưng sản xuất tạm thời do không thể giành được đơn hàng với mức
giá có thể chấp nhận được. Giờ đây, câu chuyện về khả năng cạnh tranh trong một

hút được sự quan tâm của nhiều học giả và giới kinh doanh. Điều này được đánh
dấu bởi số lượng rất lớn các công trình nghiên cứu về chủ đề này với các quan điểm
nghiên cứu khá đa dạng. Tại Việt nam, trên thực tế, đã có một số công trình nghiên
cứu về năng lực cạnh tranh ngành dệt may hoặc của một doanh nghiệp may xác
định nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu năng lực cạnh tranh của các doanh
nghiệp may trong phạm vi vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ với cách tiếp cận
không trên giác độ ngành mà trên giác độ doanh nghiệp. Việc nghiên cứu năng lực
cạnh tranh cấp doanh nghiệp nhưng trên một phạm vi rộng cho phép một sự hiểu
biết thấu đáo về năng lực cạnh tranh vừa có tính bao quát vừa có tính cụ thể và đặc
biệt là có tính so sánh tham chiếu. Xét trong vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ,
nghiên cứu này xuất phát từ nhu cầu thông tin về trạng thái năng lực cạnh tranh
hiện tại và trên những khía cạnh dễ thấy nhất của doanh nghiệp may trong vùng
đang ở mức nào khi so với các đối thủ tham chiếu và những nhân tố thuộc doanh
nghiệp lẫn thuộc môi trƣờng kinh doanh đã tác động nhƣ thế nào đến trạng
thái năng lực đó. Thông tin đó sẽ hỗ trợ các nhà quản trị doanh nghiệp may trong
vùng đưa ra các quyết định chiến lược đúng đắn và giúp các nhà hoạch định vĩ mô
xác định được các biến số chính sách mà họ cần tác động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp
nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.
ii


2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
Từ vấn đề nghiên cứu cấp thiết đã đặt ra cho đề tài và các nghiên cứu đã
được thực hiện về năng lực cạnh tranh nói chung, năng lực cạnh tranh ngành may
nói riêng, các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra là:
1. Khái niệm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp may bao gồm những
thành phần nào?
2. Các thành phần đó có thể được phản ánh nổi bật nhất thông qua những chỉ

Thứ tư, làm rõ sự ảnh hưởng của các nhân tố bên trong lẫn bên ngoài doanh
nghiệp đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp may vùng kinh tế trọng điểm
Trung bộ.
Thứ năm, hình thành được một hệ thống các giải pháp thích đáng nhằm duy
trì và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp may trong vùng kinh tế
trọng điểm Trung bộ.
3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

+ Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung sự nghiên cứu của mình vào năng lực cạnh tranh của các
doanh nghiệp may nhằm xác định được các tiêu chí nào có thể thể hiện được năng
lực của các doanh nghiệp may trong hoạt động cạnh tranh; sử dụng hệ thống chỉ tiêu
đó đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp may trong vùng
kinh tế trọng điểm Trung bộ trong thời gian qua; đồng thời chỉ ra các nhân tố ảnh
hưởng đến năng lực cạnh tranh đó và đề xuất các giải pháp nhằm duy trì và nâng
cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp may trong vùng.
+ Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung:
Đề tài sẽ có hai nội dung trọng yếu là đánh giá năng lực cạnh tranh của các
doanh nghiệp may vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ; phân tích các nhân tố ảnh
hưởng đến năng lực canh tranh của các doanh nghiệp đó và đề xuất hệ thống giải
pháp nhằm duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp may vùng
kinh tế trọng điểm Trung bộ.
Về khách thể nghiên cứu:
Sản phẩm may rất đa dạng, có thể có trang phục, chăn màn, lều bạt và nhiều
sản phẩm chuyên dụng khác. Vì vậy, loại doanh nghiệp may cũng đa dạng theo.
Tuy nhiên, trong các loại sản phẩm may, sản phẩm trang phục (may mặc) là phổ
biến nhất và thị trường trang phục cũng là thị trường có cường độ cạnh tranh gay
gắt dễ thấy nhất. Vì vậy, các doanh nghiệp may được nghiên cứu trong đề tài sẽ là
các doanh nghiệp mà sản phẩm chủ yếu là trang phục (mã ngành là 14100).

+ Phương pháp định tính:
Trước hết, việc khám phá các chỉ tiêu đo lường năng lực cạnh tranh sẽ được
thực hiện bằng phương pháp lý thuyết nền. Cụ thể, các quan điểm nghiên cứu năng
lực cạnh tranh, các khái niệm năng lực cạnh tranh, các mô hình lý thuyết về đánh
giá năng lực cạnh tranh và nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh
doanh nghiệp được tổng hợp một cách hệ thống. Từ các mô hình nền, một mô hình
sẽ được lựa chọn dựa trên một số cân nhắc. Theo mô hình nền đã được lựa chọn,
các chỉ tiêu mà mô hình đề nghị sẽ được liệt kê, có thể được củng cố mức độ thuyết
phục bằng cách tham khảo quan điểm của nhiều nhà nghiên cứu khác.

1

Quy mô được xem xét dựa trên số lao động được quy định theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP của
Chính phủ

v


Sau đó, phương pháp nghiên cứu ý kiến chuyên gia được sử dụng với mục
đích khám phá thêm hoặc sàng lọc các chỉ tiêu có thể áp dụng để đánh giá năng lực
cạnh tranh của các doanh nghiệp may, chỉnh sửa các chỉ tiêu đã được đề nghị trong
mô hình nền theo hướng phù hợp với doanh nghiệp may, và nếu có thể, xác định
các nhân tố được cho là có ảnh hưởng quan trọng đến năng lực cạnh tranh của các
doanh nghiệp may.
Đối tượng được tiếp cận để thu thập thông tin trong nghiên cứu chuyên gia
này sẽ là các nhà quản trị trung và cao cấp của các doanh nghiệp may trên địa bàn
các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ, các cán bộ quản lý nhà nước trong
ngành và các nhà nghiên cứu về lĩnh vực quản trị trong các doanh nghiệp may. Vì
các đối tượng này không có nhiều thời gian nên việc tập hợp thành nhóm hầu như
không thực hiện được. Do vậy, phương pháp thu thập thông tin sẽ là thảo luận tay

từ các cuộc điều tra trên quy mô rộng của Tổng cục Thống kê. Từ các dữ liệu đó,
năng lực cạnh tranh sẽ được đánh giá trên những chỉ tiêu có thể sử dụng. Vì trong
khuôn khổ đề tài, năng lực cạnh tranh được nghiên cứu ở cấp doanh nghiệp may với
một số lượng lớn các doanh nghiệp nên các doanh nghiệp may đã được phân nhóm
theo quy mô, loại hình kinh tế và vùng kinh tế trọng điểm (là 3 nhân tố được xem là
nhân tố gốc). Cách tiếp cận nghiên cứu sẽ là dựa trên giá trị quan sát có tính đại
diện của chỉ tiêu nhưng có tính đến các giá trị cá biệt. Vì vậy, không chỉ có giá trị
trung bình tương ứng với các chỉ tiêu đánh giá của các nhóm doanh nghiệp được sử
dụng mà đề tài sẽ dùng công cụ Thống kê mô tả trên Excell để xác định gần như
đầy đủ các thông số thống kê của nhóm. Năng lực cạnh tranh của các nhóm doanh
nghiệp sẽ được phân tích từ bảng thống kê mô tả đó, trong đó có giá trị trung bình
và nhiều thông số thể hiện sự khác biệt giữa các giá trị quan sát cả thể, mối quan hệ
giữa các giá trị cá thể và giá trị trung bình.
Sự khác biệt về năng lực cạnh tranh giữa các nhóm doanh nghiệp may theo
quy mô, theo loại hình kinh tế của doanh nghiệp và giữa các vùng kinh tế trọng
điểm sẽ được kiểm định bằng công cụ phân tích ANOVA trên Excell.
Để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh
nghiệp may trong vùng, có hai phương pháp được thực hiện song song. Với những
nhân tố thuộc doanh nghiệp, một cuộc điều tra với quy mô nhỏ hơn, chỉ trên các
doanh nghiệp may trong vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ, đã được tiến hành. Với
các nhân tố ngoài doanh nghiệp, các dữ liệu thứ cấp được cung cấp bởi Tổng Cục
Thống kê và được tìm kiếm từ một số nguồn khác đã được sử dụng để tiến hành các
phân tích so sánh trong phạm vi có thể được.
5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU DỰ KIẾN

Luận án dự kiến đạt được các kết quả nghiên cứu sau:
+ Một hệ thống lý thuyết tương đối hoàn chỉnh về năng lực cạnh tranh

vii


cạnh tranh công nghiệp của Tổng thống Mỹ (1985, trích trong Flanagan và cộng sự,
2005, tr.20), trong nghiên cứu của Scott và Lodge (1985, trích trong Flanagan và cộng
sự, 2005, tr.20), của Báo cáo cạnh tranh thường niên 2003 (trích trong Herciu, Mihaela
and Toma, 2006, tr.1); của Porter và Schwab (2009); của Competitiveness Support

viii


Fund2 (dưới sự bảo trợ của USAID, 2008 và 2009); của Hausman, Austin và cộng
sự (2009); của Porter (2012) …
Ở cấp độ ngành, các nghiên cứu ứng dụng được công bố trên mạng còn
nhiều hơn. Ví dụ các nghiên cứu của Electronics and Electrical Engineering
Laboratory (1993); của Gelei (2004); của Mattson và Koo (2004); của Flanagan,
Jewel, Ericsson và Henricsson (2005); của Shoemaker và cộng sự (2008); của Chen,
Wu, và Ark (2008) …
Ở cấp độ doanh nghiệp (DN) có thể kể đến các nghiên cứu của Prahalad &
Hamel (1990); của Kumar và Chadee (2002); của Mills và cộng sự (2002); của
Sago (2003); của Lucato (2006); của Gehlhar và cộng sự (2006); Chikan (2006);
của Depperu và Cerrato; của B. Plawgo và M. Chapman; của Markus; của Bibu và
cộng sự; của Guo3…
Một điều dễ dàng nhận ra từ các nghiên cứu trên về năng lực cạnh các nhà
nghiên cứu có quan điểm không giống nhau xét về cách quan niệm năng lực cạnh
tranh, từ đó cũng đưa ra những cách thức đo lường và phân tích nhân tố ảnh hưởng
đến năng lực cạnh tranh khác nhau.
Với mục tiêu nghiên cứu của mình, đề tài sẽ đặt trọng tâm vào nghiên cứu
năng lực cạnh tranh ở cấp DN.
6.1.2. Các quan điểm nghiên cứu năng lực cạnh tranh
Trên thực tế, có sự không thống nhất trong cách hiểu về năng lực cạnh tranh
trong các công trình nghiên cứu về chủ đề này cả trong và ngoài lĩnh vự may. Các
nghiên cứu của có tính tổng hợp của Abastha và Momaya (2004), Mohamed (2005),

nghiên cứu năng lực cạnh tranh dựa trên hiệu quả hoạt động (Performance) vẫn có
nhiều ưu điểm như:
+ Phản ánh năng lực cạnh tranh một cách trực tiếp nhất, rõ ràng nhất. Nhìn
chung, năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với sự thành công của DN mà sự thành công
đó, một cách đơn giản, được hiểu là việc đạt được các mục tiêu của DN. Vì vậy, các
đánh giá về hiệu quả hoạt động, dù phần nhiều mang tính bề mặt và hướng về quá
khứ nhiều hơn, vẫn được sử dụng phổ biến.
+ Phần lớn các chỉ tiêu đánh giá có giá trị rõ ràng, đo lường dễ dàng và mang
tính khách quan.
+ Dữ liệu về các chỉ tiêu đánh giá cũng không quá khó thu thập ngay cả khi
nghiên cứu trải trên nhiều DN mà đây chính là đặc điểm phạm vi nghiên cứu của
luận án.
Đối chiếu với mục tiêu nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài, quan
điểm nghiên cứu về năng lực cạnh tranh được sử dụng trong đề tài sẽ là quan điểm
hiệu quả hoạt động (Performance).

x


Bảng 1: Các quan điểm nghiên cứu về năng lực cạnh tranh

Nghiên cứu năng lực dựa trên hiệu Nghiên cứu năng lực dựa trên các quá trình (PROCESSES)
quả hoạt động (PERFORMANCE)

Nghiên cứu năng
lực cạnh tranh
dựa trên tài sản
(ASSET)

Quan điểm

Thị phần

Sự khác biệt
Khả năng sinh lời
Giá
Chi phí
Sự đa dạng của sản phẩm
Hiệu quả
Sáng tạo giá trị
Sự hài lòng của khách hàng
Phát triển sản phẩm mới

Ngƣời nghiên cứu
Chaston, 1997; Horne, 1992; Johnson,
1992;Patterns, 1991; Bambarger, 1989;
Stoner, 1987
Shee, 2001; Khalil, 2000; Mehra, 1998
Barney, 2001, 1991,; Peng, 2001; Peteraf,
1993; Amit, 1993; Grant, 1991; Teece,
1991;
Sushil, 1997; Nelson, 1992; Grant, 1991;
Prahalad, 1990;
Porter,
1999,1990;
Grupp,
1997;
Papadakis,
1994; Ghemawat, 1990;
Sushil, 2000; O’Farell, 1992, 89, 88;


Momaya,
2000;
Sushil, 1997;
Hofer, 1997;
Prahalad,
1996;
Barkham,
1994;
Box, 1994;
Heron, 1993;
Dyke, 1992;
Hamel, 1989,
90;
Bartlett, 1989;
Buckley, 1988;
Keats, 1988;
Man, 1998;
Doz, 1987,
Ibrahim, 1968;

Nguồn: Ambastha, Momaya (2004)
6.1.3. Các hướng nghiên cứu chính về năng lực cạnh tranh
Các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh thường được triển khai theo 2 hướng
cơ bản: xây dựng nền tảng lý thuyết về năng lực cạnh tranh và ứng dụng các lý

xi


thuyết về năng lực cạnh tranh vào việc nghiên cứu năng lực cạnh tranh của một thực
thể xác định (quốc gia, ngành hoặc DN)


Các tài liệu này không ghi rõ thời gian công bố

6

Theo bản dịch được xuất bản ở Việt nam là năm 2008

7

Các tài liệu này không ghi rõ thời gian công bố

xii


Huỳnh (2004) về sử dụng mô hình cạnh tranh hệ thống để đánh giá năng lực cạnh
tranh ngành.
Rõ ràng, các nghiên cứu lý thuyết về năng lực cạnh tranh là rất phong phú
và cũng thể hiện rất nhiều quan điểm. Tựu trung lại, các nghiên cứu lý thuyết nền về
năng lực cạnh tranh thường được triển khai theo các hướng cụ thể sau:
- khái niệm năng lực cạnh tranh và các khía cạnh của khái niệm năng lực
cạnh ở các cấp độ khác nhau: quốc gia, ngành, doanh nghiệp
- các yếu tố thể hiện năng lực cạnh tranh và tạo nên năng lực cạnh tranh
- các mô hình nghiên cứu năng lực cạnh tranh bao gồm đánh giá năng lực
cạnh tranh và các nhân tố ảnh hưởng (hay còn được gọi là mô hình giải thích).
* Ứng dụng nghiên cứu năng lực cạnh tranh quốc gia/ngành/doanh nghiệp
Với hướng nghiên cứu này, các công trình được công bố cũng hết sức đa
dạng và phong phú không kém.
Ở ngoài nước, các nghiên cứu ứng dụng ở cấp quốc gia đã được tham khảo
bao gồm của Porter và Schwab (2009); của Quỹ hỗ trợ năng lực cạnh tranh (dưới
sự bảo trợ của USAID, 2008-2009); của Hausman, Austin và cộng sự (2009); của

về năng lực cạnh tranh nhưng phần lớn các nghiên cứu ứng dụng trên đều theo
hướng:
+ Đánh giá năng lực cạnh tranh dựa trên hệ thống chỉ tiêu: hoặc áp dụng lại
các chỉ tiêu đã được giới thiệu hoặc nghiên cứu phổ biến, hoặc thiết lập lại bộ chỉ
tiêu dựa trên nghiên cứu định tính.
+ Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của một quốc
gia/ngành/doanh nghiệp: có thể bao quát hết các nhân tố hoặc chỉ tập trung vào một
số nhân tố đặc biệt.
6.2. Các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực may
Với nhiều quốc gia, ngành may mặc giữ một vai trò trong nền kinh tế xét
trên nhiều khía cạnh: đóng góp GDP, tạo công ăn việc làm, tạo nguồn thu ngoại
tệ…Vì vậy, nghiên cứu năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực này cũng đã thu hút
được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong nước và ngoài nước.
Trong giới hạn về khả năng tìm kiếm tài liệu, việc tìm hiểu các công trình
nghiên cứu năng lực cạnh tranh được tìm thấy chủ yếu trên mạng Internet cho thấy
một số vấn đề sau:
6.2.1. Cấp độ của khái niệm năng lực cạnh tranh được nghiên cứu trong lĩnh
vực may
Như đã trình bày ở trên, năng lực cạnh tranh có thể được nghiên cứu ở các
cấp khác nhau: cấp quốc gia, cấp ngành, cấp doanh nghiệp và có thể cả cấp sản
phẩm. Tuy nhiên, những nghiên cứu về năng lực cạnh tranh trong ngành may tiếp
cận được chủ yếu nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ở cấp độ ngành.
6.2.2. Các hướng nghiên cứu chính về năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực may
Với các tài liệu thu thập được, nhìn chung, các nghiên cứu về năng lực cạnh
tranh của ngành may có thể được phân thành hai nhóm, tương tự như các nghiên
cứu năng lực cạnh tranh trong các lĩnh vực khác. Có những nghiên cứu hướng đến
việc đánh giá năng lực cạnh tranh thông qua một hoặc một số chỉ tiêu điển hình như
các nghiên cứu của Salinger và cộng sự (1999), của Verma (2002); của Nathan
Associates Inc (2005); của Haider (2007); của Thomas (2008); của Nguyễn Thị
Như Liêm và cộng sự (2008); của Belbase và Kharel (2009); của

năng lực cạnh tranh nói chung và trong lĩnh vực may nói riêng
* Phương pháp định tính
Phần lớn các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh nói chung theo định hướng
xây dựng nền tảng lý thuyết về năng lực cạnh tranh sử dụng phương pháp này. Và
theo cảm nhận của người đọc, các nhà nghiên cứu chủ yếu sử dụng phương pháp
quan sát các hiện tượng cạnh tranh, kết hợp với các lý thuyết được xây dựng trước
đó để khái quát hóa lý thuyết. Điển hình là các nghiên cứu của Abbott và Bredahl

xv


(1992), của Ambastha và Momaya (2004), của Depperu và Cerrato, của Plawgo và
Chapman và nhiều nghiên cứu khác…
* Phương pháp định lượng
Phương pháp định lượng được tìm thấy trong các nghiên cứu của Datta và
cộng sự (2004) (dùng hàm translog về chi phí sản phẩm áp dụng tính toán dựa trên
số liệu của 8 năm 1993-2000 của ngành dệt may Mỹ); của Haider (2007): sử dụng
các số liệu thứ cấp về giá trị xuất khẩu, giá sản phẩm, thị phần và thời gian giao
hàng để đánh giá năng lực cạnh tranh ngành may Bangladesh; của Shoemaker
(2008) khi sử dụng số liệu thứ cấp về 15 chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh
ngành nuôi bò sữa Mỹ; của Tập đoàn O’Route (2011): dùng số liệu thứ cấp về chi
phí để đánh giá năng lực cạnh tranh của ngành may Nicaragua trong sự đối chiếu so
sánh với ngành may của một số nước...
* Phương pháp hỗn hợp
Đây là phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong các công trình nghiên
cứu về năng lực cạnh tranh. Có rất nhiều nghiên cứu đã được tiến hành một cách rất
công phu và thường được tiến hành qua 2 bước: phỏng vấn chuyên sâu, thảo luận
nhóm nhằm phát hiện, bổ sung các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh hoặc/và
các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, sau đó tiến hành tiến hành đánh giá
bằng hệ thống dữ liệu (có thể bằng dữ liệu thứ cấp lẫn sơ cấp). Điển hình trong sử

Trường phái thứ nhất chỉ sử dụng đơn tiêu thức để đánh giá. Và tùy thuộc
vào quan niệm của người nghiên cứu về năng lực cạnh tranh mà họ có thể sử dụng
tiêu thức thị phần, hay chi phí, hay chỉ số RCA, hay ULC (Chi phí lao động đơn vị),
hay năng suất…
Trường phái thứ hai tuân thủ nguyên tắc đa trị của khái niệm năng lực cạnh
tranh mà sử dụng rất nhiều chỉ tiêu đánh giá. Các chỉ tiêu thường được nhóm gộp
theo các nhóm tùy thuộc vào quan điểm của nhà nghiên cứu về năng lực cạnh tranh,
vào kết quả nghiên cứu định tính thường được thực hiện khá công phu.
3) Trạng thái năng lực cạnh tranh của các quốc gia, ngành hay doanh nghiệp
được nghiên cứu
Một trong những thành tựu mà các nghiên cứu trên đạt được mang tính thực
tiễn rất lớn, đó chính là xác định được vị trí cạnh tranh của các quốc gia, ngành,
doanh nghiệp mà họ nghiên cứu. Đặc biệt, trong lĩnh vực may, dựa trên hệ thống
chỉ tiêu đã được lựa chọn, các nghiên cứu trên đã cho thấy một bức tranh tổng thể
nhưng nhiều chi tiết về năng lực cạnh tranh của ngành may một số quốc gia nhưng
Ấn độ, Nepal, Campuchia, Thái Lan, Nicaragua…Và xuất phát từ ý thức rất rõ về
tính tương đối của khái niệm năng lực cạnh tranh nên sự đánh giá trên cũng chỉ có ý
nghĩa trên những thị trường xác định và trên các phương diện được lựa chọn đánh
giá.

xvii


4) Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và cách thức ảnh hưởng
của chúng
Như vậy, các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh nói chung, năng lực cạnh
tranh trong lĩnh vực may nói riêng là khá phong phú. Trong giới hạn những nghiên
cứu có thể tiếp cận được có thể nhận thấy năng lực cạnh tranh là một khái niệm
nghiên cứu nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu mà có quan điểm khá
khác biệt, đôi khi là trái chiều trong việc quan niệm về năng lực cạnh tranh. Chính


lực cạnh tranh của các doanh nghiệp may cũng đã được gợi ý trong các nghiên cứu
được trình bày ở trên nhưng chủ yếu là cho bối cảnh cụ thể của các nghiên cứu đó
hoặc ngược lại, mang tính công thức chung. Vì lẽ đó, các giải pháp được xây dựng
với quan điểm riêng, cho bối cảnh nghiên cứu riêng của đề tài cũng sẽ được đề cập
đến.

xix