Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài.
Trong trường Tiểu học, Tiếng Việt là một môn học quan trọng vì nó đảm
nhận việc hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết.
Điều đó giúp các em sử dụng thành thạo tiếng Việt trong hoạt động tư duy và giao
tiếp. Nếu không biết đọc, viết thì con người không tiếp thu được nền văn minh
nhân loại. Do đó môn tiếng Việt có một vị trí quan trọng trong việc hình thành phát
triển nhân cách của mỗi người.
Trong 2 năm học gần đây việc chính thức đưa chương trình tiếng Việt 1Công nghệ giáo dục vào giảng dạy tại 8 trường năm học 2014- 2015 và 13/13
trường có cấp tiểu học năm học 2015 – 2016 của phòng Giáo dục và Đào tạo Hải
Hà cho thấy tầm quan trọng của môn tiếng Việt trong nhà trường. Việc dạy Tiếng
Việt 1 – Công nghệ giáo dục nhằm phát triển cho trẻ năng lực làm việc trí óc qua
thao tác tư duy cơ bản: Phân tích, ghi mô hình, vận dụng mô hình; phát triển năng
lực hoạt động ngôn ngữ (nghe, nói, đọc, viết) và năng lực sử dụng tiếng Việt đồng
thời hình thành phát triển những phẩm chất khác như: tính chính xác, tính chủ
động, độc lập, tự tin và sáng tạo. Ví bản chất của Công nghệ giáo dục là tổ chức và
kiểm soát quá trình dạy học bằng một quy trình kĩ thuật được xử lý bằng giải pháp
nghiệp vụ sư phạm, để học sinh lớp 1 chiếm lĩnh được ngữ âm ngay từ đầu, biết
cách phân tích ngữ âm, đọc thông viết thạo, nắm chắc các quy tắc chính tả.
Nói như Giáo sư tiến sĩ Hồ Ngọc Đại: “Học đâu biết đấy, học đâu chắc đấy”.
Chương trình đã tạo ra sự chuyển biến tích cực đối với cả học sinh và giáo viên.
Chương trình dạy học Tiếng Việt 1 – Công nghệ giáo dục đang được các trường
tích cực triển khai và thực hiện.
Thực hiện sự chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hải Hà năm học
học 2015 – 2016 trường Tiểu học thị trấn Hải Hà thí điểm thực hiện đề án đổi mới
nâng cao chất lượng giáo dục. Là cán bộ quản lí của nhà trường tôi xác định việc
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

1

Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

II. PHẦN NỘI DUNG
1. Chương 1: Tổng quan
1.1. Cơ sở lí luận.
Với tư tưởng Công nghệ hóa quá trình Giáo dục. Công nghệ Giáo dục coi giáo
dục là một quá trình sản xuất đặc biệt. Quá trình dạy học là quá trình làm ra sản
phẩm là khái niệm khoa học. Người học – học sinh – là chủ thể của quá trình, tự
làm nên sản phẩm (khái niệm) do thầy giáo tổ chức hướng dẫn thông qua mối quan
hệ phân công hiệp tác trong “dây chuyền công nghệ”: Thẩy thiết kế - Trò thi công!
Bản chất của Công nghệ Giáo dục là tổ chức và kiểm soát quá trình dạy học bằng
một Quy trình kĩ thuật được xử lí bằng giải pháp nghiệp vụ hay nghiệp vụ sư phạm.
trong dạy học, Công nghệ Giáo dục quan tâm đến Cái và Cách. Thay cho mệnh đề
thông thường là dạy học cái gì và dạy học như thế nào, CGD coi Cái/Cách là cốt lõi
của nghiệp vụ sư phạm hiện đại. Cái vốn là của có sẵn trong xã hội đương thời.
Nghiệp vụ sư phạm chỉ việc lựa chọn, nhặt ra và sắp xếp lại theo định hướng lý
thuyết theo 3 nguyên tắc: Phát triển – Chuẩn mực – tối thiểu. cái là sản phẩm. Cách
là quá trình chuyển hóa (chuyển vào trong), được thiết kế bằng một Quy trình kĩ
thuật để làm ra Cái (sản phẩm) ở dạng kiến thức khoa học. Cách còn được hiểu là
Cách dùng Cái như ở dạng kĩ năng vận dụng hoặc việc lựa chọn, sắp xếp như nói
trên. Bản chất việc dạy Tiếng Việt 1 – CGD cho học sinh là dạy cho học sinh hệ
thống khái niệm của một môn khoa học nhằm giúp các em chiếm lĩnh được tri thức
ngữ âm cơ bản và hình thành các kĩ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết tương ứng. Lần
đầu tiên học sinh biết tiếng là một khối âm thanh toàn vẹ như một “khối liền” được
tách ra từ lời nói. Tiếp đó, bằng phát âm, các em biết tiếng giống nhau và tiếng
khác nhau hoàn toàn. Sau đó các em biết phân biệt các tiếng khác nhau một phần.
Đến đây, tiếng được phân tích thành các bộ phận cấu thành: phần đầu, phần vần,
thanh. Trên cơ sở đó, các em biết đánh vần một tiếng theo cơ chế hai bước. Học
sinh học cách phân tích tiếng tới đơn vị ngữ âm nhỏ nhất, đó là âm vị (gọi tắt là
âm). Qua phát âm, các em phân biệt được phụ âm, nguyên âm, xuất hiện theo thứ

Trong những năm gần đây để nâng cao chất lượng giảng dạy, tập thể cán bộ
giáo viên nhà trường đã có nhiều cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học.
Tuy nhiên để thực hiện thành công đề án “Nâng cao chất lượng giáo dục” mà
UBND huyện Hải Hà và Phòng GD&ĐT huyện Hải Hà đã đặt ra cho cán bộ giáo
viên, nhà trường còn gặp rất nhiều khó khăn. Ban giám hiệu nhà trường xác định
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

4


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

nâng cao chất lượng giáo dục là mục tiêu hàng đầu mà cán bộ giáo viên nhà trường
hướng tới. Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục? trả lời cho câu hỏi
đó Ban giám hiệu nhà trường đã mạnh dạn lựa chọn thực hiện chương trình Tiếng
Việt 1- Công nghệ giáo dục ngay từ năm đầu tiên năm học 2014 – 2015 cùng với 7
trường trong toàn huyện. Năm học 2015 – 2016 này là năm thứ hai nhà trường tiếp
tục thực hiện dạy và học theo chương trình Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo
dục ......................

Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

5


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

2. Chương II: Nội dung vấn đề nghiên cứu
2. 1. Thực trạng về dạy và học Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục tại
trường tiểu học thị trấn Hải Hà.


Học sinh có đầy đủ sách vở và đồ dùng phục vụ học tập. Trình độ dân trí
tương đối cao, đường xá đi lại thuận tiện học sinh tập trung quanh thị trấn nên
không có tình trạng học sinh bỏ học. Đa số phụ huynh quan tâm đến việc dạy và
học, giáo dục con
*/ Khó khăn:
Do ảnh hưởng của chương trình hiện hành và chương trình Tiếng Việt 1- Công
nghệ giáo dục mới được áp dụng nên một số phụ huynh lo lắng cho là chương trình
học khó.
Trong các cuộc họp phụ huynh, giáo viên đã tuyên truyền, triển khai tới các
phụ huynh nhưng thời gian có hạn nên không thể giới thiệu và hướng dẫn đầy đủ
đến phụ huynh về mô hình này. Do đó việc phối hợp với phụ huynh dạy con học ở
nhà còn hạn chế, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh
Chương trình học mới, lượng kiến thức nhiều, ngay từ những bài học đầu đã
đòi hỏi tính tổng hợp cao nhưng vốn kiến thức của các em còn hạn chế, khả năng
ghi nhớ có hạn, nhận thức của học sinh không đồng đều. Mặc dù nhà trường đã xếp
thêm 1 tiết Giãn thời lượng nhưng việc hoàn thành bài vẫn rất khó khăn với những
em tiếp thu bài chậm.
Quy trình dạy trong các tập thiết kế khác nhau (mỗi tập lại có sự thay điều
chỉnh tuy không nhiều) dẫn đến giáo viên hay nhầm quên bước nhỏ trong từng
việc.
Ví dụ: Đối với mẫu 6 dạng bài luyện tập tổng hợp ôn lại kiến thức về cấu trúc
ngữ âm tiếng Việt, đồng thời rèn các kĩ năng Nghe – Nói - Đọc - Viết mà mỗi tập
thiết kế khác nhau dẫn đến giáo viên dễ lẫn sang quy trình âm vần vì Việc 2 và
Việc 3 đảo.
Sĩ số học sinh đông mỗi lớp từ 32 đến 34 em nên ảnh hưởng không nhỏ đến sự
bao quát, quan tâm đều đến tất cả học sinh trong cả tiết học và khi dạy 1 “Việc”.
2. 2. Các biện pháp.
2. 2. 1. Biện pháp 1: Chuẩn bị cho năm học
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

4
5

Họ và tên
Nguyễn Thị Nguyệt A
Phạm Thị Thanh
Nguyễn Thị Huệ
Trần Thị Mai Hồng
Hoàng Thị Nhung

Lớp
1A
1B
1C
1D
1E

Sĩ số
27
33
34
32
32

Nữ
16
15
16
16
16

hành cho bốc thăm lớp => từ cách làm đó các đồng chí giáo viên dạy lớp 1 sẽ cảm
thấy thoải mái khi nhận lớp và cuối năm không có sự so sánh hay ý kiến về chất
lượng lớp là đầu vào toàn học sinh yếu, tạo sự công bằng trong giáo viên.
* Phân công giảng dạy
Thực hiện phân công giảng dạy: Phân công giáo viên dạy Tiếng Việt 1- Công
nghệ giáo dục không dạy Toán. Phân công 2 giáo viên dạy toán riêng để các giáo
viên lớp 1 chuyên tâm dạy tốt chương trình Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục
không phải chịu trách nhiệm chất lượng môn toán.
2. 2. 2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch.
Ngay từ đầu năm học sau khi nhận được hướng dẫn nhiệm vụ năm học tôi đã
tiến hành xây dựng kế hoạch chỉ đạo dạy và học Tiếng Việt 1 – Công nghệ giáo
dục cụ thể với phương châm: Quyết tâm thực hiện hiệu quả vì quyền lợi của HS.
Việc xây dựng kế hoạch phải đảm bảo mục tiêu:
- Nâng cao chất lượng dạy học tiếng Việt cho học sinh lớp 1.
- Giúp cán bộ quản lí nắm vững quan điểm, tư tưởng, quy trình dạy học TV1CGD.
- Giúp giáo viên dạy học TV1- CGD có nghiệp vụ sư phạm vững vàng, tự tin,
dạy học nhẹ nhàng, hiệu quả, đúng phương pháp, quy trình dạy TV1- CGD; học
sinh có phương pháp học tập tích cực.
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

9


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

Việc xây dựng kế hoạch cần cụ thể, phân công rõ nhiệm vụ của từng cán bộ
giáo viên thực hiện, sĩ số học sinh để dễ nắm bắt trong quá trình triển khai. Qua
việc trao đổi với giáo viên khối 1 tôi đã chủ động lựa chọn và phân công giáo viên
thực hiện các tiết dạy mẫu, chuyên đề:
* Tiết mẫu

TT

Nội dung

Người thực hiện
Hoàng Nhung
Phạm Thanh
Nguyễn Huệ
Trần Mai Hồng
Nguyễn Thị Nguyệt

2. 2. 3. Biện pháp 3: Chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn để nâng cao chất
lượng giản dạy.
Để nâng cao chất lượng dạy và học Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục người
cán bộ quản lý phải xây dựng một nề nếp sinh hoạt cụ thể 2 tuần/lần. Mỗi tháng
phó hiệu trưởng phụ trách định hướng với Tổ trưởng chuyên môn các nội dung cần
trao đổi.
Ban giám hiệu cần lựa chọn tổ trưởng chuyên môn là người giỏi về chuyên
môn, có uy tín với đồng nghiệp, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc và có
khả năng lãnh đạo tổ của mình. Những vấn đề gì ngoài khả năng giải quyết của tổ,
tổ trưởng sẽ kiến nghị với Ban giám hiệu để tìm biện pháp giải quyết kịp thời.
Áp dụng hình thức sinh hoạt chuyên môn lấy học sinh làm trung tâm thường
xuyên để thúc đẩy mối quan hệ hòa đồng, đoàn kết của giáo viên. Các đồng chí
giáo viên trong tổ thông qua buổi sinh hoạt chuyên môn sẽ mạnh dạn trao đổi việc
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

10


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

11


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

Bên cạnh đó, trong các đợt thi đua chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam
20/11 Ban giám hiệu đã tổ chức hội thi sáng tạo đồ dùng dạy học để phụ vụ tốt hơn
cho bài giảng. Mỗi giáo viên đều phải đầu tư, suy nghĩ để sáng tạo ra đồ dùng dạy
học phù hợp. Nhiều đồ dùng dạy học đã được giáo viên sáng tạo ra từ việc áp dụng
công nghệ thông tin. Tuy chương trình Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục không
khuyến khích giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học nhưng quá trình 1 năm giảng dạy
các đồng chí giáo viên dạy Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục đã thiết kế bộ chữ
mẫu sử dụng cho “Việc 3: Em tập viết” thực sự có hiệu quả và thiết thực, được sự
đánh giá cao của các đồng nghiệp trường bạn khi về dự giờ, góp phần thành công
cho chuyên đề cấp Huyện đạt tại Tiểu học thị trấn: Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo
dục Bài: Luật chính tả e,ê,i.
Một số hình ảnh về bộ chữ mẫu sử dụng trong “Việc 3 - viết”

Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

12


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

13



Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

18


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

19


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

2. 2. 5. Biện pháp 5: Kế hoạch thăm lớp, dự giờ và kiểm tra chất lượng:
Thực tế cho thấy trình độ của một số giáo viên trẻ và giáo viên có tuổi trong
trường không đồng đều nên việc giảng dạy chưa thật đều tay, chất lượng học tập
của học sinh phần nào bị hạn chế.
Việc dự giờ không thể tùy tiện, với người cán bộ quản lý, trước khi dự giờ, tôi
thường xem trước thiết kế của bài sẽ dự, đồng thời dự luôn 2 lớp để tiện theo dõi so
sánh cách dạy của giáo viên qua đó phân tích phương pháp, hình thức tổ chức dạy
học, kĩ năng sư phạm của giáo viên trong tiết dạy ra sao, học sinh có tích cực tham
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

20


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

gia các hoạt động học tập không, có em nào bị bỏ quên trong giờ dạy, em nào có kĩ



Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

chế đã tăng (giảm) và yêu cầu giáo viên thay đổi hình thức bồi dưỡng nâng cao chất
lượng của lớp, tuyên dương những giáo viên có biện pháp bồi dưỡng hiệu quả giảm
số lượng học sinh yếu. Cuối kì II trước khi kiểm tra học kì tôi tiến hành cho kiểm
tra chất lượng học sinh của 5/5 lớp 1 với 156/158 học sinh (trong đó có 1 học sinh
khuyết tật, 1 học sinh ốm dài ngày nghỉ học từ đầu năm) kết quả rấ khả quan: toàn
khối chỉ còn 2 em đọc chậm 1 em không biết đọc - viết do từ đầu năm học khi nhận
em cũng chưa biết nghe lời cô giáo, chưa tự mở được sách vở, không cầm được bút
và chưa gần gũi các bạn gần như Tự kỉ nhưng không có giấy chứng nhận vì gia
đình không muốn con mình bị coi là khuyết tật.
Chính vì việc dự giờ và kiểm tra chất lượng được duy trì thường xuyên và có
kế hoạch nên ban giám hiệu đã phát hiện ra những giáo viên có năng lực, có nhiều
biện pháp hay khi rèn học sinh cử đi thi giáo viên chủ nhiệm giỏi cấp Huyện và đạt
giải cao. Đồng thời cũng kịp thời giúp đỡ các đồng chí giáo viên còn hạn chế vươn
lên trong chuyên môn.
Nhờ thực hiện tốt các biện pháp trên mà năng lực giảng dạy của đội ngũ giáo
viên nói chung và giáo viên dạy Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục nói riêng được
nâng lên rõ rệt, chất lượng học sinh cũng được cải thiện rõ rệt, tạo sự tin tưởng cho
các giáo viên nhận lớp khi bàn giao cuối năm.
2. 2. 6. Biện pháp 6: Tuyên dương khen thưởng và động viên kịp thời:
Cuối cùng một yếu tố không thể thiếu được là tuyên dương khen thưởng kịp
thời với những thành tích của các giáo viên chủ nhiệm giỏi. Người cán bộ quản lý
cần đánh giá và động viên được sự cố gắng của những giáo viên đã miệt mài vì
chất lượng vì học sinh thân yêu.
Đồng thời với việc tuyên dương cần đẩy mạnh công tác khen thưởng đặc biệt
là khen thưởng bằng vật chất, các cụ xưa có câu: “Một nén tiền công không bằng
một đồng tiền thưởng” để thấy rằng phần thưởng tuy nhỏ nhưng có tác dụng động

Môn Tiếng việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động
ngôn ngữ choc học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ đó được thể hiện qua 4 kĩ
năng Nghe – Nói - Đọc - Viết mà đối với học sinh lớp 1 thì 4 kĩ năng đó là nền tảng
để học sinh có thể học tốt khi lên các lớp cao hơn sau này.
Qua thực tiễn việc chỉ đạo dạy và học chương trình Tiếng Việt 1 – Công nghệ
giáo dục tôi nhận thấy để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Tiếng Việt 1Công nghệ giáo dục thì đòi hỏi cần thực hiện một số yêu cầu sau:
Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

23


Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy và học TV1- CGD

* Đối với Ban giám hiệu
- Ban giám hiệu chủ động bồi dưỡng TV1 – CGD cho GV chủ nhiệm lớp 1 và tổ
chức tập huấn cấp trường cho 100% GV.
- Phân công giáo viên dạy lớp 1 là những giáo viên đã được đi tập huấn
- Lựa chọn, sắp xếp lớp học, sĩ số học sinh phù hợp với tình hình thực tế của nhà
trường
- Ưu tiên, đầu tư tổ chức chuyên đề, tiết mẫu của chương trình TV1 – CGD.
- Xếp TKB có tiết Giãn thời lượng vào các buổi chiều trong tuần
- Tổ chức dự giờ ngay từ đầu năm học để thống nhất một số phương pháp và
hình thức dạy học. Chỉ đạo làm đồ dùng dạy học phục vụ cho dạy TV1 –
* Đối với giáo viên
- Thực hiện nghiêm túc các công văn chỉ đạo, điều chỉnh chương trình.
- Tuyên truyền đến các bậc phụ huynh chương trình học mới và hướng dẫn
cách học của chương trình mới này.
- Phân loại đối tượng học sinh từ đó có biện pháp bồi dưỡng phù hợp, hiệu
quả, giúp các em theo kịp các bạn.
- Chủ động làm đồ dùng dạy học phù hợp với chương trình dạy. (bộ chữ mẫu

- Sau khi dạy xong nếu còn vướng mắc gặp phải GV ghi lại vào sổ nhật kí và
đề xuất với tổ chuyên môn, chuyên môn trường để cùng thống nhất phương pháp,
nội dung dạy học.
- Thường xuyên trao đổi để chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy, kinh nghiệm tổ
chức các hình thức học tập linh hoạt.
* Đối với học sinh
- Đi học chuyên cần
- Có đầy đủ đồ dùng học tập
- Tích cực, tự giác tham gia các hoạt động

Phạm Quỳnh Anh – Phó hiệu trưởn trường Tiểu học Thị trấn Hải Hà

25