TỔNG CỤC KỸ THUẬT
Trường Cao Đẳng Công Nghệ và Kỹ Thuật Ô Tô

CHUYÊN ĐỀ
KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA TRÊN XE

Giảng viên: Đinh Công Tráng
Sinh Viên thực hiện: Lê Xuân Trình
Mã số sinh viên: D37051
Lớp : B
Khóa :9

Hà Nội, ngày … tháng …. năm 2016


LỜI CẢM ƠN
Xin chân thành cảm ơn Garage điện lạnh ô tô Trần Quang đã tạo mọi điều
kiện cho em thực tập trong suốt thời gian qua, trong một môi trường làm việc
chuyên nghiệp, kỹ thuật tốt và tác phong làm việc nghiêm chỉnh.
Với trang thiết bị đầy đủ, đội ngũ công nhân lành nghề, kinh nghiệm lâu
năm, đã giúp em trong quá trình thực tập tạo điều kiện thuận lợi để em được học
thêm và hiểu được nhiều hơn về quá trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điều
hòa không khí trên ô tô.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong trường đặc biệt là thầy giáo
hướng dẫn thực tập Đinh Công Tráng đã hướng dẫn tận tình, cung cấp tài liệu
tham khảo cũng như tạo mọi điều kiện tốt nhất cho em tròn quá trình thực tập.

Ngày … tháng …. năm 2016
Chữ ký





NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
Họ và tên: Lê Xuân Trình
Ngày tháng năm sinh: 28/ 08 1995
Cán bộ hướng dẫn thực tập: Đinh Công Tráng
Bộ phận: Quản lí và hướng dẫn sinh viên thực tập
Sau thời gian: …………………….thực tập tại đơn vị chúng tôi có những nhận
xét như sau:
1. Về ý thức chấp hành nội quy, quy định của cơ quan:
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
2. Về đạo đức tác phong.
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
3. Về năng lực chuyên môn.
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
4. Kết luận
Nhận xét
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
Cán bộ hướng dẫn

Xác nhận của đơn vị thực tập


Luxury.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các book phận trong hệ thống điều
hòa không khí trên xe Universe Space Luxury.

Chương III: Các bộ phận phụ của hệ thống điều hoa không khí trên xe
Universe Space Luxury.
1.
2.
3.

ống dẫn môi chất lạnh.
cửa sổ kính ( Mắt ga).
Quạt máy.

Chương IV: Dụng cụ chuyên dùng.
1.
2.

Bộ đồng hồ đo kiểm tra áp suất hệ thống lạnh ô tô.
Bơm, hút chân không.


MỞ ĐẦU
Tên chuyên đề: Khai thác kỹ thuật hệ thống điều hòa không khí trên xe Universe
45 chỗ ngồi.
Lý do chọn báo cáo: Trong quá trình thực tập tại đơn vị thực tập được tiếp
xúc và làm nhiều.
Mục đích, mục tiêu: có thể chuẩn đoán và sử chữa hệ thống điều hòa
không khí khi gặp sự cố.



2.2.2 Nguyên lý hoạt động.
Mọi chất lạnh thể hơi được bơm đi từ máy nén (1) được áp suất cao và
nhiệt độ cao đến bị ngưng tụ (2)
Tại bộ ngưng tụ (2) nhiệt độ của môi chất rất cao quạt gió thổi mát giàn
nóng, môi chất lạnh thể hơi được giải nhiệt, giảm áp nên ngưng tụ thành thể
lỏng dưới áp suất cao nhiệt độ thấp.
Môi chất lỏng tiếp tục lưu thông đến bình lọc hút ẩm( 4) tại đây mỗi chất
lạnh được tiếp tục làm tinh khiết nhờ được hút ẩm và gạn lọc tạp chất.
Van giãn nở hay van tiết lưu (5) điều tiết lưu lượng của môi chất lạnh thể
lỏng để phun vào bộ bốc hơi ( 6) làm hạ thấp áp suất của môi lạnh. Do được
giảm áp nên môi chất lạnh thể lỏng sôi, bốc hơi biến thành thể hơi bên trong bộ
bốc hơi.
Trong quá trình bốc hơi môi chất lạnh hấp thu nhiệt trong cabin ô tô và
làm cho bộ bốc hơi trở nên lạnh. Quạt lồng sóc hay cong gọi là quạt giàn lạnh
thổi một khối lượng lớn không khí chiu xuyên qua giàn lạnh đưa khí mát vào ca
bin ô tô.
Bước kế tiếp là môi chất lạnh ở dạng thể hơi áp suất thấp được hút trở về
lại máy nén.
Trong quá trình bảo trì và sửa chữa hệ thống điện lạnh ô tô, người ta phân
thành 2 phần riêng biệt: Phần cao áp và phần hạ áp
-

Phần cao áp nhiệt thuộc phía môi chất được bơm đi dưới áp suất và nhiệt độ

-

cao tính từ cửa ra của máy nén đến của vào của giãn nở.
Phần hạ áp nhiệt được tính từ cửa ra của van giãn nở đến cửa vào của máy

tăng cao áp suất và nhiệt độ của hôi môi chất lạnh lên gấp nhiều lần so với nhiệt
độ môi trường rất cần thiết vì nó giúp thực hiện tốt quá trình trao đổi nhiệt giàn
nóng, có ý nghĩa là quá trình ngưng tụ hơi môi chất lạnh được hoàn hảo.
12


Nếu xảy ra bất cứ trở ngại nào cho một trong hai vai trò nêu trên của máy
nén sẽ gây cản trở cho sự lưu thông của môi chất lạnh trong hệ thống, hậu quả
làm tăng áp suất lạnh hoặc không làm lạnh được nữa.
Máy nén còn một công dụng khác là bơm môi chất lạnh chảy xuyên suốt trong
hệ thống.

+ Cấu tạo:

+ Nguyên lí hoạt động : Trục khuỷu quay dẫn động piston chạy xuống. van lưỡi
gà hút mở, hút môi chất lạnh thể hơi từ giàn lạnh vào trong xy lanh máy nén.
Trong khi nén, trục khuỷu tiếp tục quay đưa piston đi lên, van hút đóng van
thoát mở, môi chất lạnh thể hơi được đi dưới áp suất và nhiệt độ cao đến giàn
nóng.

13


Thông số kỹ thuật:
Số xy lanh: 5
Đường kính xy lanh: 35mm
Khoảng chạy của piston: 28,6mm
Thể tích của máy nén: 138cc
Vận tốc: 6000 vòng/ phút
Môi chất lạnh: R= 12


Trục bị mòn dẫn đến hở phốt: Thay phốt
Chết bi buli: Thay bi mới
Mòn piston, xi lanh dẫn đến đẩy ga hút ẩm kín
Van lưỡi gà bị gãy hay không đóng kín.
Bạc xéc- măng trên piston bị vỡ.
Kiểm tra nếu van hỏng thì áp suất bên phía thấp sẽ cao hơn bình thường .
Trong quá trình hoạt động bơm môi chất lạnh nếu nhận thấy dây curoa
máy nén lúc chùng lúc căng không ổn định, chứng tỏ xéc măng trên piston hay
các van lưỡi gà bị vỡ.
Công tác sửa chữa đơn giản nhất gồm: Kiểm tra và chấm thêm dầu bôi
trơn vào máy nén, thay mới phốt trục hoặc đôi khi phải thay mới đĩa van lưỡi gà.
- Quy trình thay máy nén mới:
1. Xả sạch môi chất lạnh trong hệ thống
2. Tháo tách các ống nối, các răc co, bịt kín các đầu ống vừa tháo ra.
3. Tháo tách các mối dây dẫn điện khỏi máy nén.
5. Xả hết dầu nhờn bôi trơn của máy nén cũ vào một cốc đo 90 cc.
6. Bên trong máy nén mới có chứa sẵn một lượng dầu nhờn bôi trơn
nhiều hơn số cần thiết. Do đó ta phải xả số dầu vào trong cốc đo sạch.
7. Nạp trở lại 90cc dầu nhờn mới này vào trong máy nén mới bằng cách
rót thảng vào lỗ hút của máy nén mới.
8. Lắp máy nén mới vào hệ thống.
2.2 Giàn ngưng tụ ( Giàn nóng).
Hình ảnh 3.

15


+ Được cấu tọa bằng 1 ống kim loại dài uốn cong ngoằn ngoèo thành nhiều hình
chữ U nối tiếp xuyên qua vô số cánh tỏa nhiệt mỏng, các cánh tỏa nhiệt bám

dùng đồng hồ tiến hành bơm áp suất 18 kg vào giàn. Nếu hở to thì áp suất sẽ
giảm xuống nhanh chóng nhìn đồng hồ ta sẽ phát hiện được. Cách khắc phục
hiệu quả nhất là thay gian. Nếu đồng hồ báo áp suất không giảm hoặc giảm
không đáng kể trong thời gian từ 3 – 5 phút ta tiến hành dùng bơm nước xịt sạch
bụi bẩn trên cách cánh tỏa nhiệt ( Lưu ý xịt theo chiều của cánh tỏa nhiệt để
tránh làm móp, bẹp cánh). Sau khi xịt xong ta mang giàn nóng thả vào bể thử
kín. Quan sát thật kĩ nếu không thấy bong bóng khí nổi lên thì giàn vẫn kín. Nếu
có bọt khí nổi lên ta cần đánh dấu các vị trí hở đó lại. Ta có thể tiến hành khắc
phục bằng cách hàn lại tùy theo chất lượng nhôm giàn nóng còn tốt hay không.
Nếu như trong quá trình sử dụng chất lượng nhôm đã xuống cấp thì khi ta hàn
kín. Các vị trí hở rất có thể khi chịu áp suất cao giàn sẽ bị phá và hở ở chỗ khác,
trường hợp này nên thay thế gian mới.
Sau khi kiểm tra độ kín , ta dùng dung dịch xúc rửa đổ vào trong giàn và
dùng máy nén khí thổi sạch hết cặn bẩn trong giàn đến khi ta nhìn thấy màu
dung dịch xúc rửa trắng. Quá trình này, giúp giàn không bị tắc và quá trính nén
hút môi chất không bị gián đoạn. Sau khi xịt xong dùng mút sạch bịt hai đầu
giàn tránh cho không khí bụi bẩn vào trong giàn tiến hành ghép giàn trở lại hệ
thống.
Các cánh tỏa nhiệt của bộ ngưng tụ bị móp méo: lúc này nhiệt độ của môi
chất rất cao, quạt gió thổi mát giàn nóng nhưng khi cánh tỏa nhiệt bị móp méo
sẽ không nhận đủ gió của quạt nóng để thổi mát môi chất thể hơi để giảm áp
ngưng tụ thành thể lỏng dưới áp suất cao. Các cánh tỏa nhiệt rất khó khắc phục
nên tùy vào mức độ hư hỏng ta có thể thay mới giàn.
17


2.3 Bình lọc hút ẩm EK – 305 ( phin lọc ) của xe Universe Space Luxury
hình ảnh 4

Bình lọc hút ẩm môi chất lạnh là một bình kim loại bên trong có lưới lọc



Bên trong bầu cảm biến nhiệt chất dễ bị bốc hơi( môi chất lạnh cacbon
đioxit). Trong quá trình lắp ráp, bầu cảm biến nhiệt phải được gắn áp sát tốt vào
ống ra của giàn lạnh giúp cho van giãn nở hoạt động chính xác.
+ Nguyên lí tiết lưu môi chất lạnh phun vào bộ bốc hơi của kiểu van giãn nở
này có thể tóm tắt lại như sau :
-

Lò xo (1) đội van lên đóng mạch môi chất
Sức hút trong đường ống hút( khoảng giữa từ đầu ra của bộ bốc hơi và
đầu vào của máy nén) tác động qua ống cân bằng áp suất (3) có khuynh
hướng mở van.

Áp suất của bầu cảm biến tác động làm mở van. Ở chế độ ngưng hoạt động,
áp suất mặt dưới màng (4) mạnh hơn mặt trên của màng, lỗ (1) đội van nóng.
Khi máy nén bắt đầu bơm, áp suất bên dưới màng giảm nhanh, đồng thời áp suất
bên trong bầu cảm biến lớn màng lõm xuống ấn cây đẩy (5) mở van, môi chất
lạnh thể lỏng phun vào bộ bốc hơi. Tại đây, môi chất lạnh bắt đầu sôi và bốc
hơi hoàn toàn trước khi rời khỏi giàn lạnh để trở về máy nén. Vào giai đoạn này
môi lạnh lưu thông theo mạch:
Từ bình lọc hút ẩm Lưới lọc (6) Van (2) Lỗ thoát (9) cửa vào phía cuối bộ
bốc hơi.
Trong quá trình sôi và bốc hơi môi chất lạnh sinh hàn hấp thụ nhiệt trong
cabin để làm mát khối không khí trong ô tô.
Đến khi độ lạnh đã đạt yêu cầu, áp suất bên trong bầu cảm biến giảm, màng
(4) võng lên, không tì vào chốt đẩy (5), lò xo (1) đội van (2) đóng bớt lỗ nạp hạn
chế lưu lượng môi chất phun vào bộ bốc hơi. Động tác này của van giúp kiểm
soát được lượng môi chất lạnh phun vào bộ hơi thích ứng với mọi chế độ hoạt
động của hệ thống lạnh.

xuyên qua bộ bốc hơi, trao nhiệt cho bộ này và làm sôi môi chất lạnh. Trong lúc
chạy xuyên ngang qua các ống giàn lạnh, môi chất lạnh lỏng bốc hơi hoàn toàn.
Bộ bốc hơi hay giàn lạnh còn chức năng hút ẩm trong dòng không khí thổi
xuyên qua nó. Chấ ẩm sẽ ngưng tụ thành nước và được đưa ra bên ngoài ô tô
nhờ ống xả bố trí bên dưới giàn lạnh.Đặc tính hút ẩm này giúp cho khối không
khí mát trong ca bin được tinh khiết và khô ráo.
Tóm lại, nhờ hoạt động của van giãn nở hay ống tiết lưu ( Orifice Tube),
lưu lượng môi chất lạnh phun vào bốc hơi được điều tiết để có được độ mát lạnh
thích ứng với mọi chế độ tải của hệ thống điện lạnh.Trong công tác tiết lưu này,
nếu lượng môi chất chảy vào bộ bốc hơi quá lớn nó sẽ bị tràn ngập, hậu quá là
độ lạnh kém vì áp suất và nhiệt độ trong môi chất trong bốc hơi cao. Môi chất
không thể sôi cũng như không thể bốc hơi hoàn toàn được, tình hình này có thể
gây hỏng hóc cho máy nén. Ngược lại nếu môi chất lạnh lỏng nạp vào không đủ
độ lạnh sẽ rất kém do lượng môi chất ít sẽ bốc hơi rất nhanh chưa kịp chạy qua
bộ bốc hơi.
* Kiểm tra bảo trì bộ bốc hơi ( Giàn lạnh)
- Các bệnh thường gặp cách khắc phục
+ Bộ bốc hơi bị hở dẫn đến hết ga ( khắc phục sửa chữa giống như bộ
ngưng tụ)
+ Các cánh tỏa nhiệt của bộ bốc hơi bị móp méo: Lúc này, môi chất lạnh
từ bộ ngưng tụ lưu thông đến bình lọc hút ẩm, tại đây môi chất lỏng tiếp tục
được làm tinh khiết nhờ được hút hết ẩm và gạn lọc tạp chất. Van giãn nở điều
tiết lưu lượng của môi chất lạnh thể lỏng được phun vào bộ bốc hơi( Giàn lạnh)
làm hạ áo suất của môi chất lạnh. Do được giảm áp nên môi chất lạnh thể lỏng
sôi, bốc hơi biền thành thể hơi bên trong giàn lạnh. Quạt giàn lạnh thổi một khối
lượng lớn không khid chiu xuyên qua cánh tỏa nhiệt giàn lạnh đưa khí mát vào
22


cabin ô tô nhưng khi cách cánh tỏa nhiệt bị móp méo sẽ cản trở việc lưu thông

bảo ráp nối kín.
Trang trí hệ thống điều hòa không khí trên xe Universe SPace Luxury có hai loại
đường ống chính:
-

Đường ống hút bằng cao su cốt thép được dập với mặt bích bằng đồng.
Đường ống đẩy cũng bằng cao su cốt thép được dập mới mặt bích bằng
đồng.

* Các bệnh thường gặp và khắc phục
- Ống bị thủng: Kiểm tra bằng các bơm áp suất và đem thử kín trong bể. Nếu
ống hở thì phải thay mới.
Mặt bích bị hở: Thay gioăng mới.
2. Cửa sổ kính ( Mắt ga)
Là một cửa sổ nhỏ bằng kính thủy tinh, nó giúp quan sát dòng hơi chất
đang lưu thông trọng đường ống dẫn mỗi khi cần kiểm tra sửa chữa, được bố trí
trên đường ống nối tiếp giữa bình lọc hút ẩm và van giãn nở.
Để kiểm tra môi chất lưu thông trong hệ thống ta thao tác:
-

Mở nắp che cửa sổ kính ( Mắt ga)
Quan sát cẩn thận qua cửa số kính trong lúc động cơ ô tô vận hành sẽ
nhận một trong các tình trạng

a) Nếu vết dọc dầu nhờn chạy qua trong ống, chứng tỏ hệ thống đang ở trạng
thái trống không
b) Nếu thấy có bong bóng hay sủi bọt chứng tỏ thiếu môi chất lạnh

24