ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRẦN GIANG NAM

PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

THÁI NGUYÊN - 2015


TRẦN GIANG NAM

PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
TỈNH TUYÊN QUANG
Ngành: Phát triển nông thôn
Mã số ngành: 60 62 01 16

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

Người hướng dẫn khoa học TS NGUYỄN THỊ MINH THỌ
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam

đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là

trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ học hàm, học vị nào.
Tôi xin cam đoan:


Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài Nguyên và Môi
trường, Cục Thống kê, Chi cục Phát triển nông thôn, Liên minh HTX tỉnh, Phòng Nông nghiệp và PTNT các huyện, Phòng
Kinh tế thành phố và các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã giúp đỡ, cung cấp thông tin, số liệu cho tôi trong suốt quá
trình thực hiện nghiên cứu luận văn.
Xin chân thành

cảm ơn tất các bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp


đỡ nhiệt tình và đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận văn này.
Do thời gian nghiên cứu có hạn, luận văn của tôi chắc hẳn không thể tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót, tôi rất
mong nhận được sự đóng góp của các thầy cô giáo cùng toàn thể bạn đọc.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 05 tháng 11 năm 2015
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Giang Nam
MỤC LỤC


5

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
HTX:

Hợp tác xã

HTX NN:

Hợp tác xã Nông nghiệp


Bình quân

UBND:

Ủy ban nhân dân

DT:

Diện tích

SXKD:

Sản xuất kinh doanh

FAO:

Tổ chức Nông lương quốc tế

ICA:

Hiệp hội Hợp tác xã quốc tế

JCCU

HTX tiêu dùng tại Nhật bản

TTCN:

Tiểu thủ công nghiệp

thể đã từng bước khẳng định là nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm an ninh xã hội, ổn
định chính trị ở cơ sở và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Tuy nhiên, kinh tế tập thể vẫn chưa thoát khỏi tình trạng yếu kém kéo dài; nhiều
hạn chế, yếu kém của kinh tế tập thể mà Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 18/3/2002, hội
nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX và Chỉ thị số 20-CT/TW, ngày
02/01/2008 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường lãnh đạo thực hiện Nghị quyết
Trung ương 5 khoá IX đã chỉ ra, đến nay vẫn chưa được khắc phục. Tốc độ tăng trưởng của
khu vực kinh tế tập thể chậm, thiếu ổn định, tỉ lệ đóng góp vào GDP giảm dần, không đạt
được mục tiêu Nghị quyết đề ra. Nhiều họp tác xã chưa tuân thủ nghiêm các quy định
pháp

luật;

sự

liên kết,

của

hợp tác của các hợp tác xã chưa chặt

chẽ, hiệu quả thấp, vai trò của liên hiệp hợp tác xã chưa được phát huy.
Tuyên Quang là một tỉnh miền núi phía Bắc với dân số trên 753 nghìn người sống
tập trung ở khu vực nông thôn (chiếm gần 86%), là một tỉnh có truyền thống về phát triển
kinh tế tập thể, nòng cốt là các HTX, đi đầu trong việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 5
khoá IX về phát triển kinh tế tập thể... Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ,
Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh, các ngành các cấp, các đoàn thể xã hội, các
dân tộc trong tỉnh đã kế thừa và phát huy phong trào phát triển HTX, tiếp tục thực hiện và
vận dụng đưa các Nghị quyết, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tập
thể vào cuộc sống và đã

nghiệp tỉnh Tuyên Quang” là cần thiết trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1.

Mục tiêu chung

Đánh giá thực trạng về tình hình tổ chức sản xuất kinh doanh và hiệu quả hoạt động
của các HTXNN trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trong những năm qua, trên cơ sở đó đề ra
các giải pháp cụ thể về phát triển Hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Tuyên Quang trong thời gian
tới.
2.2.

Mục tiêu cụ thể


9
-

Đánh giá thực trạng về tổ chức sản xuất kinh doanh và kết quả hoạt động sản xuất
kinh doanh của các HTXNN trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trước và sau khi Luật
Hợp tác xã năm 2012 có hiệu lực thi hành.

-

Đưa ra các giải pháp, định hướng phát triển Hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp
phù hợp với đặc điểm, điều kiện và quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội
của tỉnh Tuyên Quang đến năm 2020.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1.

Ý nghĩa khoa học

Đề tài góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về quan điểm, đường lối, chủ
trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển HTX trong
nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam.

-

Kết quả nghiên cứu của đề tài là luận cứ khoa học phục vụ cho sự lãnh đạo, chỉ đạo,
điều hành quản lý của tỉnh và việc thực thực hiện chủ trương về đổi mới, nâng cao
hiệu quả và phát triển bền vững HTX của Đảng và Nhà nước.
4.2.

Ý nghĩa thực tiễn


1
0
-

Đề tài làm cơ sơ lý luận và thực tiễn cho các HTX trong tỉnh tham khảo để đưa ra
những giải pháp phát triển HTX của mình trong thời gian tới. Đồng thời giúp cho
cấp ủy Đảng, Chính quyền các cấp có luận cứ khoa học trong việc xây dựng cơ chế,

chính sách phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn trong giai đoạn 2015 - 2020.
Đề tài góp phần làm thay đổi nhận thức của cán bộ, đảng viên, các tổ
chức chính trị xã hội và nhân dân về HTX kiểu mới trên địa bàn toàn tỉnh.
Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhất cho phong trào HTX
phát triển và hoạt động có hiệu quả trong giai đoạn xây dựng nông thôn
mới hiện nay.

có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Do vậy, Kinh tế hợp tác là một quan hệ kinh
tế tự nguyện, phối hợp, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau giữa các chủ thể kinh tế,

kết hợp sức

mạnh

thể giải

của từngthành viên với

ưu

thế sức mạnh

tập

quyết tốt hơn những vấn đề của sản xuất, kinh doanh và đời sống kinh tế, nhằm nâng cao
hiệu quả hoạt động và lợi ích của mỗi thành viên [28],
1.1.2.

Khái niệm về hợp tác xã

Ngày 23 tháng 9 năm 1945, Đại hội liên minh hợp tác xã quốc tế (ICA) lần thứ 31


tổ chức tại Manchester - Vương quốc Anh đã định nghĩa về hợp tác xã như sau: "Hợp tác xã
là hiệp hội hay là tổ chức tự chủ của cá nhân liên kết với nhau một cách tự nguyện nhằm
đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung về kinh tế,
hóa thông qua một

chuyên gia trong và ngoài nước trước khi Luật được thông qua.
Như vậy ta có thể hiểu: “Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở
hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và
hợp tác

tương trợ lẫn nhau trong

nhằm đáp ứng

hoạt động sản xuất, kinh doanh,

nhu cầu chung của thành viên, trên

cơ sở tự chủ, tự chịu trách

nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã”[22].
1.1.3.

tạo việc làm

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hợp tác xã


Đối với việc tổ chức hoạt động của HTX nhiều quan điểm của các nhà kinh tế và
chính trị đều tập trung vào một số nguyên tắc cơ bản như sau:
Đầu tiên, là nguyên tắc dân chủ và tự nguyện, đây là nguyên tắc quan trọng nhất vì
dựa trên tinh thần tự nguyện các hộ nông dân cá thể nhận thấy lợi ích của việc gia nhập vào
các HTX họ sẽ quyết định tham gia và nhiệt tình đóng góp để xây dựng phát triển HTX,
không chỉ vì lợi ích cá nhân mà còn vì lợi ích của các thành viên khác. Vì thế Các Mác,
Ăng-ghen cũng như Lênin đã nhấn mạnh rằng: “Tuyệt đối không được cưỡng ép nông dân

kinh tế hiệu quả, vì theo khoa học quản lý hiện nay thì yếu tố đảm bảo sự công bằng trong
phân phối là một trong những động lực giúp cho người lao động gắn bó và nhiệt tình với
công việc. Chính điều đó làm cho các HTX nói riêng và các tổ chức khác nói chung vận
hành hiệu quả và ngày càng phát triển[27].
Theo Luật Hợp tác xã năm 2012 quy định về nguyên tắc tổ chức và hoạt động của
HTX cụ thể như sau: [22]
Một là: Cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi hợp
tác xã. Hợp tác xã tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi liên hiệp hợp tác xã.
Hai là: Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã kết nạp rộng rãi thành viên, hợp tác xã
thành viên.
Ba là: Thành viên, hợp tác xã thành viên có quyền bình đẳng, biểu quyết ngang
nhau không phụ thuộc vốn góp trong việc quyết định tổ chức, quản lý và hoạt động của hợp
tác xã, liên hiệp hợp tác xã; được cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác về hoạt
động sản xuất, kinh doanh, tài chính, phân phối thu nhập và những nội dung khác theo quy
định của điều lệ.
Bốn là: Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tự chủ, tự chịu trách nhiệm về hoạt động
của mình trước pháp luật.
Năm là: Thành viên, hợp tác xã thành viên và hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có
trách nhiệm thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và theo quy định của điều lệ. Thu
nhập của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được phân phối chủ yếu theo mức độ sử dụng sản
phẩm, dịch vụ của thành viên, hợp tác xã thành viên hoặc theo công sức lao động đóng góp
của thành viên đối với hợp tác xã tạo việc làm.
Sáu là: Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cho
thành viên, hợp tác xã thành viên, cán bộ quản lý, người lao động trong hợp tác xã, liên hiệp
hợp tác xã và thông tin về bản chất, lợi ích của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.
Bảy là: Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã chăm lo phát triển bền vững cộng đồng


thành viên, hợp tác xã thành viên và hợp tác với nhau nhằm phát triển phong trào hợp tác xã
trên quy mô địa phương, vùng, quốc gia và quốc tế.


vật...

của hộ nông

nhất trên từng cánh đồng và chủng loại giống, về

thời vụ gieo trồng và chăm sóc.
HTX là nơi tiếp nhận những trợ giúp của Nhà nước tới hộ nông dân, vì vậy hoạt
động của HTX có vai trò làm cầu nối giữa Nhà nước với hộ nông dân một cách có hiệu quả
trong một số trường hợp, khi có nhiều tổ chức tham gia hoạt động dịch vụ cho hộ nông dân
hoạt động của HTX là đối trọng buộc các đối tượng phải phục vụ tốt cho nông dân.
1.2.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển hợp tác xã nông nghiệp [28]
Sự hình thành và phát triển HTX là đòi hỏi khách quan của nền kinh tế thị trường

nói chung và kinh tế thị trường định hướng XHCN nói riêng. Tuy nhiên, ở mỗi quốc gia
hoặc trong từng vùng, từng ngành cụ thể kinh tế HTX có những đặc điểm riêng cả về vai
trò, vị trí, mục tiêu, phương thức hoạt động cũng như quá trình hình thành và phát triển. Sự
khác biệt đó

được quy định bởi đặc điểm của

chế độ

chính trị xã hội, đường lối, chính sách của Đảng cầm quyền, sự tác động giúp đỡ của nhà
nước, các tổ chức xã hội có liên quan và điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội. Đó chính là
những nhân tố ảnh hưởng đến sự ra đời, hình thành và phát triển HTX.


cũng phải là những chủ thể có tầm nhìn chiến lược, có tri thức kinh doanh. Đây cũng
là cơ sở cho sự chỉ đạo triệt để, quyết liệt, sáng tạo, hiệu quả và phù hợp quyết sách
trên thực tiễn.

-

Chủ nhiệm (Giám đốc) HTX: Nếu xét riêng chức danh Chủ nhiệm HTX

(không gắn với Trưởng ban quản trị), thì Chủ nhiệm HTX là chủ thể có trách nhiệm điều
hành hoạt động của HTX. Vai trò của Chủ nhiệm HTX là trực tiếp đảm bảo các quyết sách,
kế hoạch, quyết định của các chủ thể có thẩm quyền trong HTX được triển khai thực hiện
một cách toàn

diện, triệt để, hiệu quả trên thực tiễn. Do đó, nếu chủ

nhiệm HTX không có đủ năng lực, không phát huy được vai trò của mình, thì những quyết
định, chính sách, kế hoạch của Đại hội thành viên, hay Ban quản trị HTX sẽ đơn thuần chỉ
là “những trang giấy”.
-

Thành viên Ban kiểm soát - Trưởng ban kiểm soát: Là chủ thể trực tiếp


thực hiện chức năng giám sát, kiểm tra các hoạt động trong HTX. Hoạt động kiểm tra, giám
sát về mặt hình thức là đảm bảo tuân thủ đúng Điều lệ HTX, Nghị quyết của Đại hội thành
viên; kịp

thời phát hiện, ngăn chặn và khắc phục mọi sai phạm, đảm bảo

quyền làm chủ HTX và lợi ích của thành viên.

chung của HTX.
+ Với tư cách là đối tượng phục vụ của HTX: Thành viên HTX là lực lượng đảm


bảo cho “đầu ra ” của các hàng hóa, dịch vụ mà HTX sản xuất, ung ứng luôn được ổn định,
thường xuyên; thông qua việc ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX, thành viên là
đối tượng đề ra các yêu cầu về “chất lượng, số lượng” hàng hóa dịch vụ, “cung cách phục
vụ” và “định hướng chiến lược thị trường, cung cấp thông tin thị trường” cho HTX, từ đó
góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu cho HTX.
+ Với tư cách là đối tác của HTX: Thành viên HTX là “thị trường nội địa” cho yêu
cầu nâng cao “lợi thế cạnh tranh” cho HTX; Thành viên còn là “môi trường thông tin, kênh
quảng quá hàng hóa - dịch vụ, quảng bá thương hiệu HTX” từ việc trực tiếp
dụng,

giới

thiệu sử dụng

sử

và giới thiệu nhu cầu hàng hóa - dịch

vụ của HTX.
1.2.12. Nhân tố tài chính trongHTX
Các yếu tố thuộc về nhân tố tài chính có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của
HTX gồm các vấn đề về: Vốn (lượng vốn, nguồn vốn, hình thức vốn); điều phối và sử dụng
vốn; thu hút, huy động vốn; cơ chế quản lý tài chính; chiến lược tài chính; quyết sách thu
chi tài chính; phân phối lãi và trích lập các quỹ trong HTX. 12.1.3. Nguồn vật lực trongHTX
Nguồn vật lực trong HTX gồm các yếu tố về: Máy móc, thiết bị, phương tiện hoạt
động, nhà xưởng, sân bãi, kho bãi, bến bãi, nhà cửa, văn phòng, hội trường, đất đai, vật tư,


-

Mục tiêu hoạt động của HTX: Mục tiêu hoạt động của HTX chính là mục đích mà
HTX hướng đến, mong muốn đạt được khi tiến hành hoạt động. Mục tiêu hoạt động
của HTX có vai trò định hướng cho toàn bộ các hoạt động khác của HTX, của từng
chủ thể trong HTX; là tiêu chuẩn để đánh giá, phán xét hành vi, hoạt động của các
chủ thể trong HTX cũng như của HTX; là căn cứ để đưa ra các quyết sách, quyết
định, sách lược trong HTX; là động lực thúc đẩy các chủ thể trong HTX tiến hành
hoạt động. Tùy vào ngành, nghề, lĩnh vực kinh doanh cụ thể mà HTX tiến hành xác
định mục tiêu kinh doanh.

-

Kế hoạch kinh doanh của HTX: Kế hoạch hoạt động là một trong những văn bản
quản lý chính thức của HTX, thể hiện chủ yếu qua các chỉ tiêu được nêu cụ thể trong
văn bản kế hoạch; biểu hiện sự chọn lựa của HTX về phương hướng, mục tiêu và
hoạt động kinh doanh; đề ra chỉ tiêu, yêu cầu cụ thể để xét tính hiệu quả, đúng đắn
của quyết sách kinh doanh. Kế hoạch kinh doanh của HTX thường bao gồm kế
hoạch kinh doanh dài hạn (thông thường là kế hoạch 3, 5 năm) và kế hoạch ki nh
doanh hàng năm.

1.2.1.6.

Hiệu quả kinh doanh - hoạt động của HTX

Xét từ góc độ bản chất vốn có của HTX là phục vụ thành viên, phục vụ cộng đồng,
thì

hiệu quả hoạt động của HTX không thể chỉ căn cứ vào vấn đề lỗ lãi, lợi

Điều lệ HTX do Đại hội thành viên thống nhất xây dựng, là văn bản pháp lý nội bộ
có hiệu lực tối cao trong nội bộ HTX. Điều lệ HTX là nơi chứa đựng tất cả những vấn đề
quan trọng của HTX, từ ngành nghề kinh doanh, mục tiêu và phương châm hoạt động, tư
cách thành viên, tổ chức bộ máy, cơ chế giám sát, quản lý, thiết chế tổ chức, văn hóa ứng xử
và nhiều vấn đề trọng yếu khác đối với yêu cầu tồn tại và phát triển HTX. Đây là một trong
những cơ sở đầu tiên cho sự thành công của HTX.
1.2.2.

Nhân tố bên ngoài

1.2.2.1.

Quản lý nhà nước đối với HTX

Quản lý nhà nước có vai trò ảnh hưởng rất lớn tới quá trình hình thành và phát triển
HTX. Sự tác động của nhân tố này được thực hiện thông qua khuôn khổ pháp lý, hệ thống
chính sách vĩ mô và quá trình hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước đối với HTX từ trung
ương đến cơ sở, cũng như quá trình tổ chức, triển khai trong thực tiễn của bộ máy này.
Hiện nay, chủ trương, chính sách về chiến lược phát triển kinh tế, xã hội có ảnh


hưởng mạnh đến yêu cầu phát triển HTX gồm: chiến lược phát triển bền vững và chương
trình xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, chủ trương xây dựng nông thôn mới đã đặt ra yêu
cầu bức thiết cho chính quyền cơ sở trong việc phải phát triển ít nhất mỗi xã có 01 HTX
hoạt động có hiệu quả để đạt tiêu chí số 13 về hình thức tổ chức sản xuất theo Quyết định số
491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc
gia về nông thôn mới.
1.2.2.2.

Mức độ hội nhập kinh tế quốc tế của nền kinh tế

-

Naoto Imagawa, Chu Thị Hảo (2003), Lý luận về HTX- Quá trình phát triển HTX
nông nghiệp ở Việt Nam, NXB Nông nghiệp, Hà Nội. Các tác giả đã khái quát toàn
bộ quá trình phát triển của các hình thức tổ chức, quản lý các HTX trong nông thôn
Việt Nam giai đoạn trước khi chuyển sang kinh tế thị trường, phân tích thực trạng
mô hình tổ chức quản lý các HTX ở một số địa phương tiêu biểu và đề ra một số
phương hướng và giải pháp chủ yếu để xây dựng mô hình tổ chức có hiệu quả cho
các loại hình hợp tác xã.

-

Nguyễn Văn Bình, Chu Tiến Quang, Lưu Văn Sùng (2001), “Kinh tế hợp tác, HTX
ở Việt Nam - Thực trạng và định hướng phát triển”, Nxb nông nghiệp, Hà Nội. Các
tác giả đã hệ thống hóa quá trình hình thành, phát triển các loại hình kinh tế hợp tác,
HTX trên thế giới và ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, nêu lên định hướng phát triển HTX
phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước ta.

-

Ngô Thị Cẩm Linh (2008), “Một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế hợp tác xã
nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc”, Luận văn thạc sỹ Kinh tế nông nghiệp,
Trường Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh. Tác giả đã làm rõ một số vấn đề lý
luận, thực tiễn và đề xuất giải pháp hỗ trợ phát triển phát triển hợp tác xã nông
nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.

-

Bùi Giang Long (2009), “Thực trạng và giải pháp nhằm phát triển hợp tác xã nông
nghiệp ở tỉnh thái nguyên trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế,


Hợp tác xã là một loại hình kinh tế tập thể khá phổ biến, hoạt động trên nhiều lĩnh
vực đời sống xã hội và hiện diện ở các nền kinh tế có trình độ phát triển khác nhau. Kinh
nghiệm thế giới cho thấy, đến nay hợp tác xã vẫn tỏ ra là mô hình hoạt động hiệu quả, phù
hợp với điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Và quan trọng

hơn nữa,

thông qua hợp tác xã, các hộ nông dân, các doanh nghiệp nhỏ hợp tác với nhau, tăng sức
mạnh để đối phó với khó khăn và tránh các nguy cơ thua lỗ cao. Cụ thể:
1.3.2.1.

Vai trò của hợp tác xã tại một số nước phát triển

Châu âu có gần 290.000 hợp tác xã (HTX) với 140 triệu thành viên và khoảng 4,9
triệu người làm thuê. Liên minh châu Âu (EU) có khoảng 30.000 HTX nông nghiệp với
doanh số khoảng 210 tỷ ơrô. Các HTX nông nghiệp lớn nhất hoạt động trong các ngành chế
biến bơ sữa, thịt và thương mại nông nghiệp. Lĩnh vực ngân hàng
nơi

các HTX có thị

phần

cũng

là



hỗ trợ cung cấp các dịch vụ tài chính (vay vốn, bảo hiểm). Bên cạnh đó còn có các HTX
cung

cấp các dịch vụ khác như: làm đất, cung cấp máy nông

nghiệp, dụng cụ lao động, vật tư chuồng trại, xăng dầu, chất đốt, .[16].
Tại Phần Lan, nơi được xem là “quê hương” của HTX, mô hình kinh tế nay đóng
vai trò quan trọng trong việc kết nối người dân nông thôn và nghề nghiệp của họ với kinh tế
thị trường và quá trình công nghiệp hóa được diễn ra nhanh chóng. Phạm vi hoạt động của
HTX rất rộng, trải rộng gần như trên các lĩnh vực của đời sống xã hội đến mức hiện nay hầu
như mỗi người dân Phần Lan đều có quan hệ với HTX trong một hay nhiều lĩnh vực của đời
sống. Các HTX ở Phần Lan thường giữ thị phần cao trong các lĩnh vực then chốt, đặc biệt là
trong các ngành công nghiệp lương thực, ngân hàng - bảo hiểm, thương mại nông nghiệp và
bán lẻ [16].
Tại nước Mỹ có gần 50.000 HTX với khoảng 150 triệu thành viên. Các HTX nông
nghiệp (3.500 HTX) đóng vai trò quan trọng, đảm nhận gần 1/3 công việc thu hoạch, chế
biến và thương mại nông nghiệp. Tổng doanh thu của các HTX này vào khoảng 100 tỷ ơ-rô,
trong đó 1/3 thuộc về 100 HTX lớn nhất. HTX ở Mỹ rất mạnh trong ngành công nghiệp sản
xuất bơ sữa, ví dụ như Dairy Farmers of America (DFA) với doanh số khoảng 10 tỷ ơ-rô
[16].
Ở Nhật Bản, HTX là nhân tố tích cực, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế.
Các loại hình tổ chức HTX ở Nhật Bản bao gồm: HTX nông nghiệp và HTX tiêu dùng.
Năm 1972, Liên hiệp các HTX quốc gia Nhật Bản (BEN-NOH) chính thức được thành lập
và được Chính phủ giao thực hiện các mục tiêu về phát triển nông nghiệp, nông thôn. Các
HTX nông nghiệp Nhật Bản có mặt hầu hết các làng mạc, thành phố, thị
trong

những


[16].
1.3.1.2.

Vai trò của HTX tại một số nền kinh tế mới

Ãn Độ là nước công nghiệp, nền sự phát triển nền kinh tế của quốc gia này phụ
thuộc rất lớn vào phát triển nông nghiệp. Ở Ản Độ, HTX đã ra đời từ rất lâu và trở thành lực
lượng vững mạnh, tham gia hầu hết các hoạt động kinh tế của đất nước. Người nông dân coi
HTX là phương tiện để tiếp nhận tín dụng, các yếu tố “đầu vào” và các dịch vụ cần thiết cho
sản xuất nông nghiệp. Khu vực HTX có phạm vi hoạt động rất rộng, trong các lĩnh vực tín
dụng, chế biến nông sản, hàng tiêu dùng, hàng thủ công mỹ nghệ và xây dựng nhà ở với
tổng vốn hoạt động khoảng 18,33 tỷ USD. Nổi bật nhất là các HTX tín dụng nông nghiệp,
chiếm tới 43% tổng số tín dụng trong cả nước; các HTX sản xuất
chiếm

tới

62,4% tổng

đường

sản lượng đường trên cả nước; HTX

sản xuất phân bón chiếm 34% tổng sản lượng phân bón được sản xuất trong nước. Một
trong những Liên hiệp HTX hoạt động kinh doanh có hiệu quả nhất ở Ản Độ là Liên hiệp
HTX sản xuất sữa Amul (bang Gujaza) được thành lập từ năm 1953. Đây là một liên hiệp
sản xuất sữa lớn nhất của Ản Độ, có tới gần 2 triệu cổ phần và chiếm khoảng 42,6% thị
trường sữa trong cả nước.
Nhận rõ vai trò của các HTX trong nền kinh tế quốc dân, Chính phủ Ản Độ đã