Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5

Phòng giáo dục & Đào tạo ….
Trường tiểu học ……..
-----------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
Giải pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt
phân môn Tập đọc lớp 5

Năm Học : 2012 - 2013

1


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
Trong cuộc sống hằng ngày, dù ở môi trường nào con người cũng cần phải
có hoạt động giao tiếp. Trong xã hội hiện đại, hoạt động giao tiếp lại càng quan
trọng hơn. Để giao tiếp tốt mỗi người cần phải có kĩ năng sử dụng Tiếng Việt
(đọc, viết, nghe, nói). Muốn có một lớp người trong tương lai năng động, linh hoạt
trong giao tiếp thì ngay từ bây giờ chúng ta phải bồi dưỡng cho mầm non của đất
nước, đặc biệt đối với cấp Tiểu học và quan trong hơn nữa các em học sinh ở
Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng chúng tôi chủ yếu là học sinh người dân tộc.
Các em học sinh có rất nhiều khó khăn không chỉ về mặt kinh tế mà còn khó khăn
đủ mọi mặt.
Dạy đọc có một ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học. Đọc trở thành một đòi hỏi cơ
bản đầu đối với những người đi học. Đầu tiên các em phải học đọc, sau đó phải

hiện trong việc đổi mới phương pháp dạy - học tập đọc ở Tiểu học. Đó cũng là lý
do tôi chọn đề tài “Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc lớp 5”.
2.NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI:
* Học sinh :
- Tìm ra phương pháp dạy đọc tốt nhất để giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn
Tập đọc.
- Học sinh chủ động tích cức hơn trong tiết học. Học sinh là trung tâm của quá
trình dạy học.
- Đặc biệt là giúp học sinh yếu môn đọc có kỹ năng đọc thành thạo đọc đúng,
đọc chính xác không thiếu dấu, sai dấu.
- Đặc biệt là các em học sinh vùng khó khăn như Cư San của chúng ta. Vì
các em thuộc vùng này đa số là các em dân tộc thiểu số học sinh còn gặp rất nhiều
khó khăn.
* Giáo viên
- Thông qua biện pháp hữu ích giúp cho học sinh đọc tốt môn tập đọc và các
đồng chí GV trong và ngoài nhà trường cùng tham khảo để giúp các em học sinh
đọc tốt hơn môn tập đọc. Từ quá trình đọc tốt của học sinh dẫn đến học sinh cũng
dễ dàng tiếp thu các môn học khác. Từ đó giáo viên cũng có thể dễ dàng hướng
dẫn học sinh các môn học khác.
Thông qua biện pháp hữu ích này tôi cũng mong mốn học hỏi thêm ở một số
đồng nghiệp khác. Cách giúp các em học sinh học tốt
3.ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Lớp 5A_Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng.
4.GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI:

3


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
Biện pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5.

Năm học 2012-2013 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 5A với 26 học
sinh- Nữ 8. Sau khi nhận lớp tôi đi vào tìm hiểu, điều tra thực trạng và nhận thấy
có những thuận lợi và khó khăn sau:
*Thuận lợi:

4


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
. Đa số học sinh vào đầu năm đã có đầy đủ sách vở vì nhà trường đã cấp đầy đủ
cho các em, đặc biệt là sách Tiếng Việt. Cơ sở vật chất đầy đủ. Giáo viên được
tham gia các chuyên đề thay sách giáo khoa và học tập các phương pháp mới
trong dạy học. Nhà trường tổ chức học một buổi trên ngày cho 100% học sinh. Đa
số học sinh ở gần trường thuận lợi cho việc vận động học sinh đến trường. Tôi là
một giáo viên mới ra trường nên được các đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường
tận tâm gúp đỡ. Đa số học sinh các em ngoan lễ phép với thầy cô .
* Khó khăn:
Tuy nhiên, đối với học sinh lớp tôi thì trình độ không đồng đều. Có ít học sinh
đọc đúng, nhanh và đọc diễn cảm được. Chỉ có một hai học sinh khá giỏi đọc
được. Còn lại đa số học sinh đọc còn ngắc ngứ, lý nhí, thiếu dấu, sai dấu, chưa tốt.
Một số em còn mắc lỗi phát âm, chủ yếu là lỗi phát âm do từ địa phương.
Đa số học sinh là người đồng bào, người địa phương sự tiếp thu còn chậm.
Phụ huynh học sinh còn thiếu sự quan tâm đến học sinh. Hầu như phó mặc cho
giáo viên, nhà trường. Một số em học sinh, học còn yếu thì thường xuyên nghỉ học
trong các buổi phụ đạo dẫn đến học sinh đã yếu thì lại càng yếu. Học sinh có tâm
lý sợ thầy, cô nên giữa giáo viên và học sinh luôn có khoảng cách.
Điều kiện hoàn cảnh gia đình các em đa số là khó khăn. Việc mua đồ dùng
học tập cho các em hầu như là không có. Ngoài ra sự quan tâm của cấp trên đối
với trường, lớp còn hời hợt còn mang tính hình thức. chưa bám sát đến đối tượng
học sinh.


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
Như vậy, chất lượng đọc thực tế cho thấy còn thấp (đọc không tốt dẫn đến kĩ
năng viết chính tả, làm văn, học các môn khác còn thấp).
II. MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN ĐỌC CHO HỌC SINH YẾU.
Trong một giờ tập đọc tôi luôn chú ý: Rèn cho học sinh kỹ năng đọc ngày
càng thành thạo. Đây là yêu cầu có tính đặc trưng của phân môn tập đọc. Dạy tập
đọc cho học sinh chính là quá trình làm việc của thầy và trò để thực hiện hai hình
thức: Đọc thành tiếng và đọc thầm. Đây chính là: “ Hai biện pháp dạy đọc”. Hai
hình thức đọc này gắn bó chặt chẽ với nhau, cộng tác cùng thực hiện để đạt một
mục đích cuối cùng của đọc: Thông hiểu nội dung văn bản.
Chất lượng đọc thành tiếng bao gồm 4 mức độ: đọc đúng, đọc lưu loát, đọc
có ý thức ( thông hiểu nội dung văn bản ) và đọc diễn cảm.
Chất lượng của đọc thầm chỉ gồm 3 mức độ đầu, đọc diễn cảm không được
bàn đến khi nói về đọc thầm.
1. Chuẩn bị cho việc đọc:
a) Giáo viên: Trong một tiết tập đọc sự chuẩn bị của giáo viên là không thể thiếu
được. chuẩn bị từ đồ dùng đến nội dung bài giảng.
Mỗi một tiết tập đọc bao giờ chúng ta cũng cần phải dùng đến tranh minh
hoạ. Tranh minh hoạ giúp học sinh hiểu một phần nào đó của bài. Thông qua tranh
minh hoạ giáo viên cũng dễ dàng giới thiệu bài mới. Cho nên trong một tiết dạy
tập đọc giáo viên không thể không có tranh minh hoạ.
Nội dung bài giảng là điều kiện tiên quyết để giúp học sinh đọc tốt, học tốt
môn tập đọc nội dung cần phải rõ ràng, hình thức tổ chức phải phong phú. Thu hút
được học sinh vào trong quá trình giảng dạy. Vì vậy sự chuẩn bị về bài giảng là
rất quan trọng.
b) Học sinh:
Ngoài ra sự chuẩn bị không thể thiếu được trong quá trình đọc và học tập của
học sinh đó là: Phải luôn chú ý đến tư thế đọc của mình. Khi ngồi đọc cần ngay
ngắn, khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 25 - 30 cm, cổ và đầu thẳng không

Học sinh đọc

thiếu dấu, sai

còn ngắt nghỉ

dấu

không đúng

Vàng Seo Lìn

Cư Thị Sáo

Hãng Seo Lình

Sùng Seo Dình

Gìang Seo Bình

Lý Seo Nhà

Sùng Quản Hồng

Cư Thi Sính

Gìang Thị Thỏa

Ma Văn Thương


Học sinh

Gìang Thị Lan

Học sinh đọc
còn nhỏ.

Sùng Seo Thề
Gìang Seo Canh

7


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
Thông qua cách phân loại học sinh và bảng thống kê học sinh trong lớp tôi.
Trong tiết tập đọc. Phần luyện đọc học sinh thường không chú ý đến bạn đang đọc
nên:
Trong một tiết tập đọc bất kỳ tôi thường hướng dẫn chung các em là: Khi
thấy bạn đọc sai dấu thanh hay bất kỳ lỗi nào trong bài tập đọc. Thì các bạn khác
trong lớp phải chú ý đồng thanh đọc lại những từ, tiếng sai đó. Học sinh đọc sai có
nhiệm vụ đọc lại từ, tiếng đó. Từ đó giúp học sinh đang trong quá trình đọc, đọc
đúng hơn, đọc tốt hơn. Phát huy tính tích cực chủ động sảng tạo của học sinh.
Cũng thông qua đó mà giúp các bạn học sinh khác thường đọc sai cần có ý thức và
cách đọc, lần sau phải chú ý hơn. Ngoài ra còn giúp giáo viên nhanh chóng lắm
bắt được tình hình học sinh của mình. Giúp cho tiết học có hiệu quả hơn, học sinh
sẽ đọc được nhiều hơn và tốt hơn. Từ đó hiểu nội dung của bài nhanh hơn.
* Luyện đọc đúng các âm đầu:
Đọc đúng các âm khó đối với địa phương ví dụ : quẹo vô, truyền thuyết, tháp
khoan, mải miết, ngạc nhiên, chất phác, ngõ vắng… Phần luyện này tôi kết hợp
trong lúc đọc cá nhân.

Đêm nay mẹ đến tìm con//
Con sẽ ôm lấy mẹ / mà hôn//
Cho cha nhé//
Với bài thơ lục bát “ Hành trình của bầy ong ”, nhịp thơ phổ biến 3 / 5 ;3/3 và 4/
4:
“ Bầy ong rong ruổi / trăm miền//
Rù rì đôi cánh / nối liền mùa hoa//
Nối rừng hoang / với biển xa//
Đất nơi đâu / cũng tìm ra ngọt ngào//
……………………………
Chắt trong vị ngọt / mùi hương//
Lặng thầm thay / những con đường ong bay//
Trải qua mưa nắng vơi đầy//
Men trời đất / đủ làm say đất trời//
Với thể thơ 5 chữ, nhịp 3/ 2, 2 /3 trong bài “ Trước cổng trời”:
Nhìn ra xa / ngút ngát//
Bao sắc màu / cỏ hoa//
Con thác / réo ngân nga//
Đàn dê / soi đáy suối//

9


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
…………………….
Những người Dáy,/ người Dao//
Đi tìm măng,/ hái nấm//
Vạt áo chàm / thấp thoáng//
Nhuộm xanh / cả nắng chiều//
Đối với một bài thơ, đoạn văn, câu văn học sinh đọc cá nhân thành tiếng chưa

của bạn để điều chỉnh tốc độ. Thường luyện đọc lưu loát này tôi đặt trong hoạt
động , Học sinh đọc mẫu toàn bài là chủ yếu.
Ví dụ: Khi học sinh đọc cá nhân toàn bài hoặc đọc một khổ thơ, một đoạn
văn giáo viên đều nhắc cả lớp đọc thầm theo. Thầy cần sử dụng những trò chơi
cuối giờ gây hứng thú cho học sinh như: Thi đọc tiếp sức, đọc thơ truyền điện, thả
thơ,..... Kết thúc trò chơi bao giờ giáo viên cũng cho học sinh bình chọn và tuyên
dương nhóm đọc nhanh nhất, giỏi nhất và gợi ý rút kinh nghiệm cho lần chơi sau.
Muốn học sinh đọc nhanh, đúng tốc độ cần có sự chuẩn bị bài ở nhà tốt, học
sinh phải được đọc trước nhiều. Muốn vậy cần phải khơi dậy sự thi đua giữa các
em. Em nào đọc chậm thầy phải giúp các em luyện thêm ở các giờ tự học hay phụ
đạo.
4. Luyện đọc có ý thức ( Đọc hiểu).
a. Khái niệm:
Để giúp học sinh đọc cảm nhận văn bản, hiểu văn bản thì trong việc dạy môn
tập đọc phải chú ý rèn luyện khả năng đọc hiểu cho học sinh. Đó là vấn đề cần
thiết, quan trọng đối với học sinh lớp 5. Có hiểu nội dung bài văn, bài thơ thì mới
có cách đọc đúng, đọc hay và diễn cảm được.Việc luyện đọc hiểu thường được
thực hiện trong bước đọc thầm trong hoạt động 2 Tìm hiểu bài.
Sự thực thì đọc thầm có ưu thế hơn hẳn đọc thành tiếng ở chỗ nhanh hơn đọc
thành tiếng từ 1,5 đến 2 lần. Nó có ưu thế hơn hẳn để tiếp nhận, thông hiểu nội
dung văn bản vì người ta không phải chú ý đến việc phát âm mà chỉ tập trung để
hiểu nội dung điều mình đọc. Hiệu quả của đọc thầm được đo bằng khả năng
thông hiểu nội dung văn bản đọc.
Do đó, dạy đọc thầm chính là dạy đọc có ý thức, đọc hiểu. Kết quả đọc thầm
phải giúp học sinh hiểu nghĩa của từ, cụm từ, câu, đoạn, bài tức là toàn bộ những
gì đọc được.
b. Biện pháp:
11





Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
hỏi đúng sai để học sinh có thể nắm bắt được bài. Không nên sử dụng quá nhiều
phương pháp giảng giải trong quá trình tìm hiểu bài.
Yêu cầu học sinh nắm ý chính của đoạn, của bài, lập được dàn ý, hiểu được
giá trị nghệ thuật của bài văn, bài thơ. Tất cả việc phân tích trên nhằm cho học
sinh hiểu nội dung, nghệ thuật bài để có cách đọc đúng, đọc diễn cảm.
5. Luyện đọc diễn cảm.
a. Khái niệm:
Đọc diễn cảm là một yêu cầu đặt ra khi đọc những câu văn bản văn chương
hoặc có các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật. Đó là việc đọc thể hiện ở kỹ năng
làm chủ ngữ điệu, chỗ ngừng giọng, cường độ giọng....... để biểu đạt đúng ý nghĩ
và tình cảm mà tác giả đã gửi gắm trong bài đọc, đồng thời biểu hiện được sự
thông hiểu, cảm thu của người đọc đối với tác phẩm. Đọc diễn cảm thể hiện năng
lực đọc ở trình độ cao và chỉ thực hiện được trên cơ sở đọc đúng và đọc lưu loát.
b. Biện pháp:
Nội dung của bài đọc đã qui định ngữ điệu của nó nên tôi không bao giờ áp
đặt sẵn giọng đọc bài mà để học sinh tự nêu cách đọc và đọc trên cơ sở hiểu từ,
hiểu nghĩa. GV không chỉ là người lắng nghe, sửa cách đọc của từng học sinh mà
còn phải luôn kích thích, động viên học sinh cố gắng đọc diễn cảm.
Ví dụ: Cứ cuối mỗi giờ tập đọc giáo viên nên cho học sinh tự thể hiện mình qua
việc đọc diễn cảm:
+ Em hãy đọc đoạn văn (hoặc khổ thơ) mà em thích nhất cho thầy và cả lớp
cùng nghe.
+ Hoặc giáo viên tổ chức các hình thức thi đọc diễn cảm, đọc phân vai, đóng
kịch......( đối với các tác phẩm có nhiều lời hội thoại ).
Đọc diễn cảm chỉ có được trên cơ sở hiểu thấu đáo bài đọc. Đọc diễn cảm yêu
cầu đọc đúng giọng vui, buồn, giận dữ, trang nghiêm......... phù hợp với từng ý cơ
bản của bài đọc, phù hợp với kiểu câu, thể loại, đọc có cảm xúc cao, biết nhấn

- Khổ 1 : Lời của chú Mo- ri- xơn đọc giọng trang nghiêm, lời của bé
Ê- mi- li đọc giọng ngây thơ.
- Khổ 2 : Đọc giọng phẫn nộ, đau thương, nhấn giọng từ “tội ác”,“chồng chất”
“giết”
…Tội ác bay chồng chất
Nhân danh ai
Bay mang những B.52
Những na pan, hơi độc

14


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt môn Tập đọc ở lớp 5
Đến Việt Nam
Giết những con người chỉ biết yêu thương
Giết những trẻ em chỉ biết đến trường
Giết những đồng xanh bốn mùa hoa lá
Và giết cả những dòng sông của thơ ca nhạc hoạ.
- Khổ 3 : Đọc giọng yêu thương, nghẹn ngào, xúc động
- Khổ 4 : Đọc chậm với giọng xúc động trước hành động dũng cảm của chú Mori- xơn…
Như vậy, ngữ điệu là sự hoà đồng của chỗ ngừng, tốc độ, chỗ nhấn giọng, cao
độ... tạo nên âm hưởng của bài đọc. Đọc diễn cảm không phải là đọc sao cho
“ điệu”, thiếu tự nhiên, dựa vào ý thích chủ quan của người đọc.
Đọc diễn cảm là sự sử dụng ngữ điệu để diễn tả cảm xúc của bài đọc. Hoà
nhập được với bài văn, bài thơ, có cảm xúc sẽ tìm thấy ngữ điệu thích hợp. Chính
văn bản qui định ngữ điệu cho người đọc chứ không phải người đọc tự đặt ra ngữ
điệu.
Để đọc diễn cảm hay, tôi luôn đàm thoại cho học sinh hiểu ý đồ tác giả, thảo
luận vì sao đọc như vậy. Sử dụng hình thức đọc phân vai. Hay khi học sinh đọc cá
nhân, giáo viên đọc mẫu, tôi thường đặt câu hỏi: Vì sao đọc như thế? Chỗ nào

thể ghi những từ cần giải nghĩa trong bài và nội dung chính của bài.
Ví dụ:

Thứ hai ngày 1 tháng 11 năm 2012
Tập đọc
Tiết 17:

Cái gì quý nhất

I. Luyện đọc:

II. Tìm hiểu bài:

- Câu văn dài khó đọc: Không có - Ghi từ giải nghóa.
người lao động thì không có lúa gạo, Tranh luận:
khồng có vàng bạc, nghóa là tất cả Phân giaiû:
mọi thứ đều không có, và thì giờ cũng Nội dung chính: Hiểu vấn đề tranh
trôi qua một cách vô vò mà thôi.

luận và ý được khảng đònh qua tranh

- Từ khó đọc: Phụ thuộc vào học sinh luận: Người lao động đáng quý nhất.

16


Gỉai pháp hữu ích rèn học sinh đọc tốt mơn Tập đọc ở lớp 5
vùng miền mà ta ghi những từ khó lên
bảng.
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:


TL

SL

TL

SL

TL

SL

TL

2

7,69 %

4

15,38%

12

64,15%

8

30,76%

khó khăn. Giáo viên phải sử dụng nhiều phương pháp thì học sinh mới có thể học
sinh hiểu được bài.

C. PHẦN KẾT LUẬN:
Việc rèn đọc cho học sinh là rất cần thiết và không thể thiếu trong dạy - học
Tiếng Việt. Nhưng không phải chỉ đưa ra biện pháp khắc phục là có thực hiện một
cách có hiệu quả. Luyện đọc cho học sinh là một quá trình lâu dài, đòi hỏi người
giáo viên phải kiên trì, bền bỉ, không nóng vội. Bởi vì có những học sinh tiến bộ
ngay trong vài tuần nhưng cũng có những học sinh sự tiến bộ diễn ra rất chậm, có
khi vài tháng, thậm chí cả một học kì…Nếu giáo viên không biết chờ đợi mà nôn
nóng thì chắc chắn sẽ thất bại.
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên luôn quan sát, kiểm tra,…từ đó phát
hiện ra những khó khăn, vướng mắc và có biện pháp giúp đỡ các em kịp thời (phù
hợp với từng đối tượng ).
Giáo viên không ngừng học hỏi, tự tìm hiểu,nghiên cứu để nâng cao trình
độ tay nghề.Giáo viên có nắm chắc kiến thức thì mới có thể giúp học sinh sửa lỗi
và khắc phục lỗi một cách có hiệu quả.
Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi vận dụng trong quá trình giảng dạy
thực tế của lớp mình. Tuy kết quả bước đầu chưa cao, nhưng với sự nhiệt tình và
nỗ lực khả năng của tôi, tôi cũng có được một số kinh nghiệm trên. Rất mong
nhận được ý kiến đóng góp của BGH nhà trường cùng các bạn đồng nghiệp để
việc giảng dạy phân môn Tập Đọc trong lớp nói riêng và trường Đinh Tiên Hoàng
nói chung được nâng cao và hiệu quả.

*Kiến nghị: Mong nhà trường kết hợp với Đoàn – Đội tổ chức mỗi năm 2 – 3
đợt giao lưu tiếng việt cho các em .
Kính mong phòng GD thường xuyên tổ chức các đợt giao lưu Tiếng Việt cụm
cho HS thiểu số , để các em ngày càng thành thạo tiếng phổ thông hơn .

D. Ý KIẾN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC.

I.

Lý do chon đề tài

II.

Mục đích chọn đề tài

B. Phần nội dung
I. Thực trạng
II. Một số biện pháp thực hiện
III. Kết quả đạt được.
IV.

Nhược điểm của các phương pháp trên

Trang 1
Trang 2
Trang 3
Trang 3
Trang 4
Trang 16

C. Phần kết luận.

Trang 16

D. Ý kiến của hội đồng khoa học

Trang 17