MỤC LỤC
NỘI DUNG
ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ NGHIÊN CỨU

1. Cơ sở lý luận
1.1. Địa lí địa phương
1.2. Những vấn đề chung về dạy học tích hợp
1.3. Dạy học di sản trong trường phổ thông
1.4. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
2. Cơ sở thực tiễn
II. NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

1. Các bước xây dựng chủ đề địa lí địa phương gắn với di sản
văn hóa.
2. Gợi ý một số chủ đề dạy học tích hợp có sử dụng di sản văn
hóa trong dạy học địa lí địa phương tỉnh Ninh Bình.
3. Ví dụ minh họa về chủ đề dạy học tích hợp gắn với di sản
văn hóa và hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học địa lí
địa phương tỉnh Ninh Bình.
III. KẾT THÚC VẤN ĐỀ
PHỤ LỤC
TÀI LIỆU THAM KHẢO


sách hàng đầu, vì vậy, đổi mới giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt
quan tâm.
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp
hành Trung Ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã
chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện
đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng
của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập
trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự
cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ
yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội,
ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và
truyền thông trong dạy và học”.
Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới
chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông cũng nêu: “Tiếp tục đổi mới
phương pháp giáo dục theo hướng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp
tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy
độc lập: đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng các
phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông; giáo dục ở
nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”.
Công văn số 4509/BGDĐT_GDTrH ngày 03/9/2015 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2015-2016 đối với GDTrH
đã chỉ ra những nhiệm vụ trọng tâm năm học trong đó một trong những nhiệm
vụ trọng tâm là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học, đánh giá học
sinh nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và rèn luyện phương pháp
tự học của học sinh; tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng
vào giải quyết các vấn đề thực tiễn; đa dạng hóa các hình thức học tập, chú trọng
các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh; đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”; “Tiếp
tục thực hiện tốt việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học theo Hướng dẫn số

sống ở xung quanh các em. Qua đó, sẽ bồi dưỡng học sinh tình cảm tự hào với
những giá trị văn hóa truyền thống do ông cha để lại, càng thêm yêu quê hương,
yêu đất nước mình hơn. Và trên hết, các em sẽ tự nảy sinh ý thức trách nhiệm
đối với việc bảo tồn di sản văn hóa, cũng như kế thừa, phát huy những giá trị
văn hóa tốt đẹp từ ngàn xưa trong lịch sử quê hương, đất nước.
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi đã chọn và đưa ra sáng kiến:
“Đổi mới phương pháp dạy học địa lí địa phương theo hướng xây dựng chủ
đề tích hợp gắn với di sản văn hóa và hình thức trải nghiệm sáng tạo”.
2. Mục đích nghiên cứu
- Thực hiện có hiệu quả chủ trương của Bộ Giáo dục & Đào tạo về đổi
mới đồng bộ mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và
kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục; gắn liền giáo dục trong nhà trường với
thực tiễn cuộc sống; góp phần hình thành năng lực giải quyết vấn đề của học
sinh trung học….

3


- Giúp giáo viên có nhận thức và hướng đi tích cực khi soạn giảng các bài
dạy về nội dung giáo dục địa phương và lồng ghép di sản văn hóa trong dạy học
địa lý địa phương nói riêng, môn địa lý nói chung.
- Đề tài hướng tới việc phát triển học sinh một cách toàn diện:
+ Cung cấp cho học sinh kiến thức về địa lí địa phương thông qua việc
tìm hiểu di sản văn hóa của quê hương.
+ Hình thức học tập trải nghiệm sáng tạo sẽ làm các em thay đổi thái độ
học tập, hình thành thái độ hứng thú, say mê của các em đối với môn học.
+ Học sinh được nâng cao kỹ năng sống, kĩ năng thực hành môn địa lí,
khả năng tư duy gắn lý thuyết với thực tiễn.
+ Cung cấp cho học sinh các kiến thức về giá trị, chức năng, ý nghĩa của
di sản văn hóa ở địa phương, nâng cao nhận thức của giới trẻ về bảo vệ các giá

1.1. Địa lí địa phương
1.1.1. Vai trò của địa lí địa phương
Trong khoa học địa lí nói chung, ngoài việc nghiên cứu địa lí thế giới, địa
lí khu vực, địa lí các nước thì việc nghiên cứu địa lí địa phương cũng rất được
coi trọng bởi địa lí địa phương là một bộ phận của địa lí đất nước. Không chỉ đi
vào nghiên cứu, địa lí địa phương còn được đưa vào giảng dạy ở nhiều nước, nó
được coi như một nội dung của môn địa lí trong nhà trường. Ở Việt Nam, địa lí
địa phương được đưa vào giảng dạy trong chương trình địa lí lớp 9 và lớp 12.
Cho đến nay, khái niệm về địa lí địa phương vẫn chưa có một quan niệm
thống nhất nhưng có thể hiểu địa lí địa phương là tổng hợp các điều kiện về tự
nhiên, kinh tế - xã hội của một lãnh thổ cụ thể. Khi dùng thuật ngữ địa lý địa
phương giáo viên tự đặt mình trong một viễn cảnh xác định, đưa học sinh tiếp
cận với thế giới hiện thực của quê hương như: con sông, đỉnh núi, các làng nghề,
các nhà máy, xí nghiệp… Như vậy, địa lí địa phương là cơ sở để học sinh có thể
tiếp thu những kiến thức địa lí đất nước và kiến thức địa lí nói chung.
Mặt khác, tình yêu quê hương đất nước phải được bắt nguồn từ tình yêu
đối với sự vật, hiện tượng gần gũi, thân quen nơi mình sinh sống và chúng ta chỉ
thực sự yêu chúng khi hiểu biết sâu sắc về chúng. Chính vì vậy, việc giảng dạy
địa lý địa phương không chỉ góp phần hình thành tình yêu quê hương đất nước
mà còn tạo điều kiện cho học sinh tìm hiểu và đánh giá đúng tiềm năng các điều
kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và thực trạng kinh tế - xã hội của địa
phương, từ đó giúp các em định hướng nghề nghiệp, lao động sản xuất, góp
phần xây dựng quê hương giàu đẹp.
1.1.2. Nội dung dạy học địa lí địa phương trong nhà trường phổ thông
Trong chương trình địa lí ở trường phổ thông, địa lí địa phương được đưa
vào giảng dạy ở lớp 12 gồm 2 bài 44 và 45, với thời lượng 2 tiết học trên lớp.
Kiến thức địa lí địa phương học sinh cần đạt được sau bài học là phải viết được
một bản tổng hợp về địa lí tỉnh (thành phố) của mình trên tất cả các phương diện
(tự nhiên và kinh tế - xã hội) với 5 chủ đề cần tìm hiểu:
+ Chủ đề 1: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ và sự phân chia hành chính.

theo hướng tích hợp phát huy được tính tích cực của học sinh, góp phần đổi mới
nội dung và phương pháp dạy học. Tuy nhiên việc lựa chọn nội dung tích hợp
cần dựa trên các nguyên tắc sau:
- Đảm bảo mục tiêu giáo dục, hình thành và phát triển các năng lực cần
thiết cho người học.
- Đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội, mang tính thiết thực, có ý
nghĩa với người học.
- Đảm bảo tính khoa học và tiếp cận những thành tựu của khoa học kĩ
thuật, đồng thời vừa sức với học sinh.
- Đảm bảo tính giáo dục và giáo dục vì sự bền vững.
- Tăng tính hành dụng, tính thực tiễn; quan tâm tới những vấn đề mang
tính xã hội của địa phương.
- Việc xây dựng các bài học, chủ đề tích hợp phải dựa trên chương trình
hiện hành và những vấn đề mang tính quốc tế, quốc gia, có ý nghĩa đối với cuộc
sống của học sinh.
1.2.3. Quy trình xây dựng chủ để tích hợp
6


Khi xây dựng bài học hoặc chủ đề tích hợp phải tuân theo các quy trình
sau:
- Bước 1: Rà soát chương trình, sách giáo khoa để tìm ra các nội dung dạy
học gần giống nhau có liên quan chặt chẽ với nhau trong các môn học của
chương trình, sách giáo khoa hiện hành; những nội dung liên quan đến vấn đề
thời sự của địa phương, đất nước để xây dựng bài học tích hợp.
- Bước 2: Xác định bài học tích hợp, bao gồm tên bài học và thuộc lĩnh
vực Khoa học tự nhiên và Công nghệ hay lĩnh vực Khoa học xã hội và Nhân
văn, đóng góp của các môn vào bài học.
- Bước 3: Dự kiến thời gian (bao nhiêu tiết) cho bài học tích hợp.
- Bước 4: Xác định mục tiêu của bài học tích hợp, bao gồm: kiến thức, kĩ

- Kích thích hứng thú nhận thức của học sinh.
- Phát triển trí tuệ của học sinh.
- Giáo dục nhân cách học sinh.
+ Giáo dục tình cảm yêu mến, tự hào về địa phương mình, trân trọng
những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương.
+ Giáo dục ý thức trách nhiệm trong việc phát huy truyền thống tốt đẹp
của quê hương, kế tục sự nghiệp của cha ông trong công cuộc xây dựng và bảo
vệ quê hương.
+ Giáo dục ý thức trách nhiệm của học sinh đối với các di sản văn hóa,
lịch sử của địa phương.
- Góp phần phát triển một số kĩ năng sống ở học sinh: kĩ năng giao tiếp, kĩ
năng lắng nghe tích cực, kĩ năng trình bày suy nghĩ ý tưởng, kĩ năng hợp tác,...
- Tạo điều kiện tổ chức quá trình hoạt động của giáo viên và học sinh một
cách hợp lí.
1.3.3. Di sản văn hóa của tỉnh Ninh Bình
Ninh Bình là một vùng đất cổ, nằm ở vị trí cửa ngõ cực nam của tam
giác châu thổ sông Hồng. Đây là vùng đất có nhiều dấu tích liên quan trực tiếp
đến các nền minh cổ ở Việt Nam như: văn hóa Tràng An, văn hóa Hòa
Bình, văn hóa Đa Bút, văn hóa Đông Sơn. Nơi đây có cố đô Hoa Lư từng là kinh
đô của ba triều đại nhà Đinh, Tiền Lê và Hậu Lý. Trong kháng chiến chống
ngoại xâm nơi đây có phòng tuyến Tam Điệp, chiến khu Quỳnh Lưu, hành cung
Vũ Lâm và là địa bàn trọng yếu của chiến dịch Hà Nam Ninh lịch sử.
Những đặc điểm về lịch sử, văn hóa, tự nhiên và con người đã tạo cho
vùng đất Ninh Bình một hệ thống các di sản phong phú và đa dạng. Ninh Bình
hiện có hơn 800 di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có gần
80 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, có 3 di tích cấp quốc gia đặc biệt quan
trọng là Quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc – Bích Động, Cố đô Hoa Lư.
Quần thể danh thắng Tràng An với những giá trị nổi bật về thiên nhiên và văn
hóa đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới hỗn hợp.
Có thể nói, các di sản văn hóa ở Ninh Bình là nguồn tài nguyên vô tận để

động: từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả ; các em
được trải nghiệm, được bày tỏ quan điểm, ý tưởng; được đánh giá và lựa chọn ý
tưởng hoạt động, được tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân,
của nhóm mình và bạn bè. Từ đó hình thành và phát triển cho các em những giá
trị sống và các năng lực cần thiết.
1.4.3. Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo có hình thức tổ chức rất đa dạng và phong
phú, tùy vào điều kiện cụ thể như: hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn
đàn, hội thi, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại,… Trong đó, hình thức
tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đối với
học sinh. Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đi tham
quan, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các thắng cảnh, các di tích lịch
sử, văn hóa hoặc các địa danh nổi tiếng của đất nước,… giúp các em có được
những kinh nghiệm từ thực tế từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các
em. Hình thức này rất phù hợp với đặc trưng của môn Địa lý trong nhà trường
phổ thông.
9


2. Cơ sở thực tiễn
Địa lí địa phương có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành hệ thống
kiến thức địa lí và trau dồi tình yêu quê hương đất nước cho học sinh. Tuy
nhiên, hiện nay, việc giảng dạy địa lí địa phương trong trường phổ thông chưa
thực sự đem lại hiệu quả cao.
Nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng trên là do giáo viên chưa thực sự
quan tâm và đầu tư đúng mức cho phần địa lí địa phương. Nội dung địa lí địa
phương được đưa vào giảng dạy ở lớp 12 gồm 2 bài là bài 44 và bài 45 với thời
lượng là 2 tiết học trên lớp. Vì được đưa vào những tiết học gần cuối của
chương trình và kiến thức địa lí địa phương hầu như không được sử dụng trong
các kì thi nên nhiều giáo viên còn coi đây là phần kiến thức phụ. Nội dung này

học gần gũi, hấp dẫn hơn.
Trong thời gian gần đây, Bộ giáo dục và Đào tạo đã triển khai việc tích
hợp di sản trong dạy học ở trường phổ thông nhằm giúp các em có được những
hiểu biết về di sản từ đó hình thành nên ý thức, trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ và
phát huy những giá trị của di sản. Ở địa phương, nơi các em sinh sống, có rất
nhiều các di sản, thông qua việc tìm hiểu các di sản này các em không chỉ có
được những kiến thức về địa lí địa phương mà còn có được các kiến thức về ngữ
văn, sinh học, lịch sử, giáo dục công dân địa phương. Hơn nữa, nếu có thể tiến
hành hoạt động dạy học này theo cách tổ chức các hoạt động tham quan trải
nghiệm tại di sản thì càng làm tăng thêm hứng thú học tập cho các em. Do đó,
việc đưa các di sản vào xây dựng thành chủ để dạy học tích hợp phục vụ việc
giảng dạy đia lí địa phương kết hợp với hoạt động tham quan trải nghiệm là rất
khả quan, đáp ứng được các yêu cầu đổi mới của Giáo dục nói chung và nâng
cao chất lượng dạy và học địa lí địa phương nói riêng.
II. NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI
1. Các bước xây dựng chủ đề dạy học tích hợp gắn với di sản văn hóa
Để xây dựng được kế hoạch dạy học địa lí địa phương có sử dụng di sản
văn hóa, nhóm địa lí chúng tôi đã thực hiện các bước sau:
Bước 1: Lập danh sách các di sản văn hóa của địa phương (của tỉnh Ninh
Bình nói chung và huyện Gia Viễn nói riêng).
Bước 2: Tiến hành lựa chọn các di sản văn hóa địa phương phù hợp với
nội dung và mục đích bài học dựa trên các tiêu chí sau:
- Di sản được lựa chọn phải phù hợp với đặc trưng của bộ môn, thông
thường các di sản phù hợp với môn địa lí hơn cả là các danh lam thắng cảnh và
các làng nghề truyền thống.
- Ưu tiên các di sản nằm trên địa bàn nơi học sinh cư trú để học sinh dễ
dàng tìm hiểu .
- Lựa chọn các di sản có khả năng tích hợp kiến thức địa lí địa phương với
kiến thức của nhiều môn học khác như: lịch sử, sinh học, ngữ văn, giáo dục
công dân.


Tìm hiểu “Quần thể danh thắng
Tràng An”
Tìm hiểu “Rừng quốc gia Cúc
Phương”
Tìm hiểu “Khu Bảo tồn thiên
nhiên đất ngập nước Vân Long”
Tìm hiểu “Khu du lịch núi chùa
Bái Đính”
Bảo tồn và phát triển làng nghề
thủ công mỹ nghệ chiếu cói
Kim Sơn
Bảo tồn và phát triển làng nghề
đá mỹ nghệ Ninh Vân - Hoa Lư
Bảo tồn và phát triển làng nghề
thêu ren Ninh Hải – Hoa Lư

Địa lí, Lịch sử, Sinh học, Giáo dục
công dân
Địa lí, Sinh học, Giáo dục công
dân
Địa lí, Sinh học, Giáo dục công
dân
Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân
Địa lí, Lịch sử, Sinh học, Giáo dục
công dân
Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân
Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân

3. Ví dụ minh họa về chủ đề dạy học tích hợp gắn với di sản văn hóa và hoạt

- Phân tích được tiềm năng và thực trạng hoạt động du lịch của “Khu bảo
tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long”.
- Chỉ rõ được những hạn chế và đề xuất được một số giải pháp nhằm phát
triển bền vững “Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long”. (Tích hợp
kiến thức giáo dục công dân).
2. Kỹ năng
- Thu thập tài liệu, xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
- Phân tích bản đồ, biểu đồ, số liệu có liên quan đến chủ đề.
- Sử dụng công nghệ nhằm hỗ trợ việc học: chụp ảnh, quay video…
- Biết sử dụng phần mềm Word và PowerPoint, tạo video… để tạo nên
sản phẩm báo cáo kết quả học tập
- Kĩ năng thuyết trình trước đám đông.
3. Thái độ
- Giáo dục cho học sinh lòng yêu mến quê hương, đất nước.
- Hình thành ý thức tôn trọng, bảo vệ, giữ gìn và phát huy những di sản
của địa phương, của đất nước và nhân loại.
- Có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ tài nguyên và môi trường.
- Tích cực tham gia tuyên truyền vận động mọi người trong việc bảo vệ
tài nguyên, môi trường.
- Hứng thú với phương pháp học tập mới, bồi dưỡng sự yêu thích, say mê
đối với môn Địa lí.
4. Định hướng phát triển năng lực
13


- Các năng lực chung: hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn
ngữ, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
- Các năng lực chuyên biệt: sử dụng số liệu thống kê, bản đồ, hình ảnh, tư
duy tổng hợp theo lãnh thổ.
* Năng lực vận dụng kiến thức liên môn:

Kĩ năng
- Khái niệm phát triển bền - Phân tích, tổng hợp.
vững.
- Khai thác kiến thức qua
- Hiểu được việc bảo vệ môi hình ảnh.
trường và sử dụng hợp lí tài
nguyên thiên nhiên là điều
kiện để phát triển.
- Thực trạng và nguyên nhân - Phân tích được các bảng
sự suy giảm đa dạng sinh số liệu thống kê, rút ra
học của nước ta.
nhận xét cần thiết.

- Tình trạng và nguyên nhân
ô nhiễm môi trường, mất cân
bằng sinh thái.
- Các chiến lược quốc gia về
bảo vệ tài nguyên và môi
trường
Địa lí 12
- Kiến thức địa lí địa phương
Bài 44. Địa lí địa tỉnh Ninh Bình: đặc điểm
phương
khái quát về tự nhiên, kinh
tế - xã hội.
Sinh học 9
- Thấy rõ việc cần thiết phải
Bài 58. Sử dụng bảo vệ và sử dụng hợp lí tài
hợp lí tài nguyên nguyên thiên nhiên.
thiên nhiên

Công
dân

Tin
học

Bài 60. Bảo vệ đa
dạng các hệ sinh
thái
Giáo dục
Công dân 11
Bài 12. Chính
sách tài nguyên
và bảo vệ môi
trường

thái.
- Các biện pháp bảo vệ hệ
sinh thái.
- Tình hình tài nguyên, môi
trường và những phương
hướng cơ bản nhằm bảo vệ
tài nguyên, môi trường ở
nước ta hiện nay.
- Trách nhiệm của công dân
trong việc thực hiện chính
sách tài nguyên và bảo vệ
môi trường.
Tin
học

Microsoft PowerPoint, VLC Media Player.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
1. Phương pháp dạy học
- Phương pháp dạy học theo dự án (phương pháp chính).
- Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học theo nhóm.
2. Phương pháp kiểm tra đánh giá
15


- Sản phẩm của các nhóm thực hiện dự án: bài viết bằng bản Word,
PowerPoint, các ấn phẩm khác.
- Khả năng trình bày báo cáo của các nhóm (giới thiệu sản phẩm).
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
Dự án được thực hiện trong 3 tuần, trong đó có 2 tiết trên lớp: 1 tiết giới
thiệu dự án và 1 tiết báo cáo sản phẩm. Giáo viên có thể sử dụng giờ ngoại khóa
để tổ chức cho học sinh báo cáo sản phẩm.
HOẠT ĐỘNG 1: GIỚI THIỆU DỰ ÁN
1. Mục tiêu
- Xây dựng được các chủ đề cần tìm hiểu.
- Thành lập được các nhóm theo sở thích.
- Phổ biến nhiệm vụ cho các nhóm.
- Các nhóm xây dựng được kế hoạch làm việc.
- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm.
2. Thời gian: Tuần 1 – tiết 1
3. Cách thức tổ chức hoạt động
- Bước 1: Giới thiệu dự án.
Giáo viên treo biểu ngữ là câu hỏi khái quát và câu hỏi bài học:
Câu hỏi khái quát: Chúng ta phải làm gì để giữ gìn và phát huy những di
sản văn hóa của địa phương? Cần phải làm gì để bảo vệ môi trường sinh thái?

Nội dung nhiệm vụ
- Tìm hiểu nét khái quát về vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh
tế - xã hội của “Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long” .
+ Chỉ ra được vị trí địa lí của khu bảo tồn
1
+ Nêu được các đặc điểm khái quát về tự nhiên: địa hình, khí hậu, thổ
nhưỡng, sông ngòi, sinh vật.
+ Nêu được đặc điểm khái quát về kinh tế - xã hội: dân cư – lao động, cơ
cở hạ tầng, trình độ dân trí, đường lối chính sách.
- Tìm hiểu về sự đa dang sinh học của “Khu bảo tồn thiên nhiên đất
ngập nước Vân Long”.
2
+ Chứng minh được sự đa dạng của các loài động thực vật
+ Chỉ ra được một số loài động thực vật quí hiếm
- Tìm hiểu về hoạt động du lịch của “Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập
nước Vân Long”.
3
+ Chỉ ra được các tiềm năng để phát triển du lịch
+ Phân tích được thực trạng phát triển du lịch: khách du lịch, doanh thu
du lịch, các loại hình du lịch...
- Nêu những hạn chế và giải pháp để phát triển bền vững “Khu bảo tồn
thiên nhiên đất ngập nước Vân Long”.
4
+ Chỉ rõ những hạn chế về việc phát triển du lịch, môi trường và bảo vệ
sự đa dạng sinh học. Nguyên nhân của những hạn chế trên.
+ Đề ra các giải pháp để phát triển bền vững khu bảo tồn
Giáo viên hướng dẫn học sinh lập kế hoạch nhóm (Phụ lục 3)
- Bước 5: Phát phiếu học tập định hướng (Phụ lục 4, 5, 6,7)
Giáo viên phát phiếu học tập định hướng cho các nhóm
+ Nhóm 1: hoàn thành phiếu học tập định hướng số 1(phụ lục 4).

3. Cách thức tổ chức hoạt động
- Học sinh làm việc theo nhóm được phân công với nội dung đã kí kết
trong hợp đồng học tập.
- Giáo viên theo dõi, đôn đốc học sinh, kiểm tra định kỳ tiến độ thực hiện.
Các nhóm chia sẻ, trao đổi, thông báo cho nhau những kết quả đã thực hiện.
- Giáo viên gặp học sinh theo lịch để giải đáp câu hỏi và hỗ trợ học sinh
về công nghệ.
Hoạt động ngoại khóa: 1 buổi
- Giáo viên cùng với học sinh tham gia một buổi trải nghiệm sáng tạo tìm
hiểu về “Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long”. Trong buổi ngoại
khóa: Học sinh được tham quan khu bảo tồn, có thể quay phim, chụp ảnh, phỏng
vấn để có thêm tư liệu để hoàn thành dự án của nhóm một cách đầy đủ nhất. Học
18


sinh cũng được trải nghiệm công việc của một hướng dẫn viên du lịch: chèo
thuyền, giới thiệu về điểm du lịch, ...
- Giáo viên yêu cầu học sinh các nhóm hoàn thành các phiếu học tập định
hướng sau buổi ngoại khóa.
4. Sản phẩm
- Mỗi nhóm 1 bản in bằng Word, 1 bản trình chiếu PowerPoint, các ấn
phẩm khác về chủ đề được phân công tìm hiểu.
- Các nhóm hoàn thành sản phẩm chuyển đến tất cả các bạn trong lớp để
đọc trước và chuẩn bị các câu hỏi (có thể chuyển qua email, coppy, in sẵn). Học
sinh nhận được bài trình bày của các nhóm, nghiên cứu và chuẩn bị các câu hỏi.
HOẠT ĐỘNG 3: KẾT THÚC DỰ ÁN
1. Mục tiêu
- Học sinh báo cáo được kết quả làm việc của các nhóm: trình bày báo
cáo thông qua thuyết trình, thảo luận.
- Biết tự đánh giá sản phẩm của nhóm và của các nhóm khác.

- Báo cáo dưới dạng bản in trên giấy A4, dưới dạng file Word.
- Báo cáo trình chiếu trong buổi ngoại khóa, bằng phầm mềm PowerPoint.
- Các ấn phẩm khác: tranh ảnh, phim video…
- Bản đánh giá cá nhân.
VI. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
1. Thời điểm đánh giá
Kết thúc dự án (sau 3 tuần).
2. Người đánh giá
Giáo viên và học sinh.
3. Minh chứng đánh giá
- Sản phẩm của học sinh bằng bản Word, PowerPoint, các ấn phẩm khác.
- Khả năng báo cáo sản phẩm của nhóm.
4. Công cụ đánh giá
- Xây dựng mẫu phiếu đánh giá làm việc nhóm (phụ lục 7).
- Xây dựng mẫu phiếu đánh giá việc trình bày kết quả (phụ lục 8)
- Xây dựng mẫu phiếu đánh giá bài viết (phụ lục 9)
5. Kết quả đánh giá
Điểm của mỗi học sinh trong lớp (ĐHS) được tính bằng:
2 x ĐCN + ĐTBN
ĐHS =
3
Trong đó:
- ĐTBN: Điểm trung bình của nhóm tính bằng điểm trung bình cộng của bài
viết (do giáo viên đánh giá) và bài thuyết trình (giáo viên và học sinh đánh giá).
- ĐCN: Điểm cá nhân được tính bằng trung bình cộng các phiếu đánh giá
của các thành viên trong nhóm.
KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Đề tài đã được áp dụng vào thực tế giảng dạy địa lí địa phương tại trường
trung học phổ thông Gia Viễn B với chủ đề “Tìm hiểu khu bảo tồn thiên nhiên
đất ngập nước Vân Long” và được dạy thử nghiệm tại lớp 12B7, với 40 học

nhóm, năng lực trong việc thuyết trình, năng lực trong việc sử dụng công nghệ
thông tin.
Có thể nhận thấy những kết quả khả quan đã đạt được sau khi áp dụng
giải pháp mới cải tiến khi dạy học địa lí địa phương qua bảng so sánh sau:

Giải pháp cũ
- Giáo viên dạy địa lí đại phương theo
các chủ đề được gợi ý trong sách giáo
khoa.
- Kiến thức học sinh tiếp cận nặng nề,
dàn trải, khó hiểu, kém sinh động, hấp
dẫn.

Giải pháp mới
- Giáo viên chủ động, linh hoạt trong
việc chọn lọc và khai thác các kiến
thức địa lí địa phương.
- Học sinh tiếp cận khối lượng kiến
thức phong phú (có sự tích hợp với
kiến thức của các môn học khác), dễ
21


hiểu vì được gắn liền với thực tiễn
sinh động.
- Không thực hiện được.
- Học sinh được phát huy vai trò chủ
thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và
sáng tạo của bản thân. Các em được
chủ động tham gia vào tất cả các khâu

PHIẾU ĐIỀU TRA NHU CẦU CỦA HỌC SINH
(Trước khi thực hiện dự án)
22


Họ và tên:………………….............. Lớp:…… Trường: .......................................
Hãy trả lời câu hỏi dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô trống trong bảng có
câu trả lời phù hợp với em.
1. Em quan tâm đến nội dung nào?
Nội dung

Có

Không

Đặc điểm khái quát về tự nhiên, kinh tế - xã hội và ý nghĩa
của Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.
Sự đa dạng sinh thái của Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập
nước Vân Long.
Tiềm năng và thực trạng hoạt động du lịch của Khu bảo tồn
thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.
Những hạn chế và giải pháp nhằm phát triển bền vững Khu
bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.
2. Em muốn thực hiện nhiệm vụ học tập nào trong hoạt động ngoại khóa?
Nhiệm vụ

Có

Không


1. Mục tiêu
Tìm hiểu đặc điểm khái quát về tự nhiên, kinh tế - xã hội, sự đa dạng sinh
học, tiềm năng và thực trạng hoạt động du lịch của Khu bảo tồn thiên nhiên đất
ngập nước Vân Long. Những hạn chế và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển
bền vững Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.
2. Học sinh đạt được mục tiêu bằng cách
- Tìm hiểu các nguồn tư liệu từ các nguồn khác nhau
- Thực hiện nhiệm vụ được giao đúng yêu cầu và tiến độ
3. Trách nhiệm của học sinh
- Xác định đề tài nghiên cứu theo các phiếu học tập định hướng và sự chỉ
dẫn của giáo viên
- Báo cáo các kế hoạch làm việc theo đúng tiến độ. Hợp tác cùng các bạn
thực hiện nhiệm vụ
- Hoàn thành các sản phẩm theo yêu cầu sau đó báo cáo trước lớp.
4. Trách nhiệm của giáo viên
- Hướng dẫn học sinh lập kế hoạch nhóm, kế hoạch làm việc của cả lớp
trong thời gian thực hiện ngoại khóa
- Theo dõi, đôn đốc học sinh, định kì kiểm tra tiến độ thực hiện, giải đáp
thắc mắc cho học sinh
5. Sản phẩm học tập
- Báo cáo dưới dạng bản in trên giấy A4, dưới dạng file Word.
- Báo cáo trình chiếu trong buổi ngoại khóa, bằng phần mềm PowerPoint.
- Các ấn phẩm khác: tranh ảnh, phim video, .…
6. Đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ
Căn cứ vào các phiếu đánh giá.
7. Các lần gặp mặt trong quá trình làm việc
- Đầu tuần 1: Giới thiệu hoạt động ngoại khóa.
24