ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ MINH HÒA

TƢ TƢỞNG GIÁO DỤC CỦA EDGAR MORIN
TRONG TÁC PHẨM “BẢY TRI THỨC TẤT YẾU
CHO NỀN GIÁO DỤC TƢƠNG LAI”

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Triết học

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ MINH HÒA

TƢ TƢỞNG GIÁO DỤC CỦA EDGAR MORIN
TRONG TÁC PHẨM “BẢY TRI THỨC TẤT YẾU
CHO NỀN GIÁO DỤC TƢƠNG LAI”

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Triết học
Mã số: 60 22 03 01

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Quang Hƣng


1.2.2. Tư tưởng của J.Dewey về dân chủ và giáo dụcError! Bookmark not
defined.
1.2.3. Quan điểm giáo dục của Albert EinsteinError!

Bookmark

not

defined.
1.3. Tiền đề về khoa học tự nhiên ................ Error! Bookmark not defined.
1.4. Edgar Morin và tác phẩm “Bảy tri thức tất yếu cho nền giáo dục
tƣơng lai”........................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG GIÁO DỤC
EDGAR MORIN TRONG TÁC PHẨM “BẢY TRI THỨC TẤT YẾU
CHO NỀN GIÁO DỤC TƢƠNG LAI” ....... Error! Bookmark not defined.
2.1. Tính cấp thiết cải cách giáo dục ............ Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Thách thức mang tính toàn cầu............. Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Thách thức về phương pháp giáo dục ... Error! Bookmark not defined.
2.2. Mục tiêu của giáo dục ............................ Error! Bookmark not defined.
2. 3. Phƣơng pháp giáo dục .......................... Error! Bookmark not defined.
2.4. Nội dung của giáo dục ............................ Error! Bookmark not defined.
2.5. Đánh giá về tƣ tƣởng giáo dục của Edgar MorinError!
not defined.

Bookmark


2.5.1. Một vài đánh giá về tư tưởng giáo dục của Edgar Morin ............. Error!
Bookmark not defined.
2.5.2. Vận dụng giá trị của nó cho việc đổi mới giáo dục ở Việt Nam hiện nay

ương khóa XI thì đến nay giáo dục và đào tạo nước ta vẫn chưa thực sự là quốc


sách hàng đầu để làm động lực quan trọng nhất cho phát triển. Nhiều hạn chế, yếu
kém của giáo dục và đào tạo chưa được khắc phục, có mặt còn nặng nề hơn. Hiện
nay, giáo dục Việt Nam vẫn tồn tại rất nhiều vấn đề gây bức xúc dư luận xã hội.
Bất cập của giáo dục Việt Nam thể hiện ở tất cả mọi mặt từ việc quản lý giáo dục
cho đến nội dung, phương pháp, chương trình giáo dục, sách giáo khoa, cơ sở vật
chất, đội ngũ những người dạy học. Có thể nói giáo dục Việt Nam đang thiếu một
nền tảng triết học giáo dục phù hợp.
Một nền giáo giáo dục kém sẽ không thể đào tạo được nguồn nhân lực chất
lượng cao. Tất nhiên nếu thiếu nhân lực tốt thì Việt Nam sẽ tụt hậu, không thể phát
triển được trong một thế giới đang biến đổi từng ngày, đặc biệt là khi khoa học –
công nghệ đang có những bước phát triển vượt bậc. Vì thế, để có một nền giáo dục
tốt, với chương trình sách giáo khoa tối ưu hay một kỳ thi đánh giá đúng chất
lượng học sinh, nhằm khuyến khích cả thầy và trò dạy tốt, học tốt… trong bối cảnh
hiện nay, giáo dục Việt Nam rất cần phải học hỏi, tiếp thu những kinh nghiệm của
những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới. Giáo dục Việt Nam buộc phải tìm cho
được giải pháp để đổi mới giáo dục thành công. Vấn đề cốt lõi là cần đổi mới căn
bản triết lý về giáo dục để từ đó có thể xây dựng chương trình giáo dục đúng đắn,
khoa học từ mục tiêu đến nội dung và phương pháp giáo dục cũng như cơ chế
quản lý và điều hành giáo dục.
Edgar Morin (1921 - ) nhà triết học, nhân học Pháp có tư tưởng giáo dục
được thể hiện hoàn bị thông qua bộ ba tác phẩm sư phạm. Trong đó đặc biệt phải
kể đến “Bảy tri thức tất yếu cho nền giáo dục tương lai” là tác phẩm viết về những
vấn đề chủ yếu của giáo dục với tư duy mới mẻ, độc đáo. Trong tác phẩm này ông
đã đặt nền giáo dục trong một bối cảnh mới đầy biến động, đưa ra quan niệm về
giáo dục: không dạy lý luận, tri thức đơn thuần, nhồi nhét kiến thức mà cần phải
dạy cho người học những kỹ năng, khả năng tư duy. Nội dung của giáo dục không
thể xa lạ với con người mà là những gì cơ bản, thiết thực nhất. Chú trọng việc


đến vấn đề giáo dục. Chứng tỏ nó là một công trình được đánh giá cao và xứng
đáng để tìm hiểu cùng nghiên cứu.
Tác phẩm này đã tạo cho tác giả sự nổi tiếng trên thế giới và đã gây sự chú ý
của rất nhiều người. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu một cách hệ thống về
tác phẩm này là chưa có.
Còn ở Việt Nam, khi nói đến Edgar Morin, người ta dường như chỉ thường
bàn tới tư tưởng triết học về “tư duy phức hợp” của ông chứ chưa thấy một công
trình nghiên cứu khoa học chính thức bàn đến quan niệm của ông về giáo dục qua
tác phẩm “Bảy tri thức tất yếu cho nền giáo dục tương lai”.
Kể từ năm 2008, tác phẩm sau khi dịch ra tiếng Việt và được nhà xuất
bản Tri thức phát hành thì đã có những bài báo giới thiệu về tác giả và tác phẩm có
thể kể đến: Hội thảo về giáo dục với chủ đề “Edgar Morin và triết học giáo dục”
giới thiệu chân dung nhà triết học, nhân học Pháp E.Morin. Có những phân tích về
quan điểm giáo dục của ông.
Bài giới thiệu của Phạm Khiêm Ích về cuốn sách “Liên kết tri thức” do
Edgar Morin chủ biên (Nxb. Đại học quốc gia Hà Nội, 2005) với tiêu đề “Cải cách
giáo dục trước thách đố của thế kỷ XXI” đã nêu lên quan điểm giáo dục của Edgar
Morin thể hiện trong tác phẩm Liên kết tri thức. Bài giới thiệu khá ngắn gọn về E.
Morin trên báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 22/5/2008.
Bài viết của Phạm Khiêm Ích “Edgar Morin và triết học giáo dục” đăng trên
tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội số 8/2008 trình bày quan điểm về giáo dục của
Edgar Morin một cách khái quát nhưng rất sâu sắc.
Tóm lại, về đề tài tư tưởng giáo dục của Edgar Morin trong tác phẩm “Bảy
tri thức tất yếu cho nền giáo dục tương lai”, hiện nay chưa có công trình nào
nghiên cứu đầy đủ và có hệ thống. Tất cả các công trình đã biết mới dừng lại ở
đánh giá nói chung về tư tưởng giáo dục của ông hoặc giới thiệu cơ bản về tác
phẩm.



Về phương pháp nghiên cứu: Sử dụng các phương pháp văn bản học, phương
pháp logic – lịch sử, phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp so sánh,
phương pháp thu thập thông tin…
6. Đóng góp của luận văn
Đây là một tác phẩm khá mới đối với chúng ta. Do vậy, đóng góp lớn nhất
của luận văn là: Nghiên cứu hệ thống hóa những tư tưởng cơ bản về giáo dục của
Edgar Morin trong tác phẩm “Bảy tri thức tất yếu cho nền giáo dục tương lai”. Góp
một phần nhỏ vào việc đi sâu nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Edgar Morin.
Có thể làm tài liệu mang tính tham khảo cho việc học tập và nghiên cứu về
giáo dục, triết học phương Tây hiện đại.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
gồm 2 chương, 9 tiết.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Remo Bodei (2011), Triết học thế kỷ XX, Người dịch: Phan Quang Định,
Nxb. Thời đại, Hà Nội
2. Alan C.Bowen (2004), Khoa học và triết học Hy Lạp cổ đại, Người dịch: Lê
Sơn, Nxb. Văn hóa thông tin, Hà Nội
3. Crane Brinton (2007), Con người và tư tưởng phương Tây, Người dịch:
Phạm Viên Phương và Mai Sơn, Nxb. Từ điển Bách khoa, Hà Nội
4. Viên Quốc Chấn (2001), Luận về cải cách giáo dục, Nxb. Giáo dục, Hà Nội
5. Trịnh Doãn Chính (2005), Triết lý phương Đông giá trị và bài học lịch sử,
Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội
6. Jacques Delors (2003), Học tập: một kho báu tiềm ẩn(Báo cáo gửi UNESCO
của Hội đồng Quốc tế về giáo dục thế kỷ XXI), Người dịch: Trịnh Đức
Thắng, Nxb. Giáo dục
7. John Dewey (2008), Dân chủ và giáo dục, Người dịch: Phạm Anh Tuấn,
Nxb. Tri thức, Hà Nội

22. Đỗ Minh Hợp, Nguyễn Anh Tuấn, Nguyễn Thanh (2008), Đại cương lịch
sử triết học phương Tây hiện đại (cuối thế kỷ XIX – nửa đầu thế kỷ XX),
Nxb. Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh
23. Lương Vị Hùng, Khổng Khang Hoa (2008), Triết học giáo dục hiện đại,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
24. Phạm Khiêm Ích (2008,) Edgar Morin và triết học giáo dục, tạp chí Thông
tin Khoa học Xã hội số 8/2008.
25. Francois Jullien (2004), Minh triết phương Đông và triết học phương Tây,
Nhiều người dịch, Nxb. Đà Nẵng
26. Krishnamurti (2007), Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống, Người dịch: Đào Hữu
Nghĩa, Nxb. Văn hóa Sài gòn, Thành phố Hồ Chí Minh


27. Kỷ yếu Đại học Humbouldt 200 năm (1810 - 2010): Kinh nghiệm thế giới
và Việt Nam, Nxb. Tri thức, Hà Nội
28. Phạm Minh Lăng (2003), Những chủ đề cơ bản của triết học phương Tây,
Nxb. Văn hóa thông tin, Hà Nội
29. Cao Liên (2003), Phác thảo lịch sử thế giới, Nxb. Thanh niên, Hà Nội
30. Nguyễn Thế Long (2006), Đổi mới tư duy phát triển giáo dục Việt Nam
trong kinh tế thị trường, Nxb. Lao động
31. Luật Giáo dục (2005), Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội
32. Seve Lucien (1997), Triết học hiện đại Pháp và nguồn gốc của nó từ năm
1789 đến nay, Người dịch: Phong Hiền, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội
33. Hồ Chí Minh (1972), Bàn về công tác giáo dục, Nxb. Sự thật, Hà Nội
34. Hồ Chí Minh (2002), Về giáo dục và tổ chức thanh niên, Nxb. Thanh niên,
Hà Nội
35. Edgar Morin (2008), Bảy tri thức tất yếu cho nền giáo dục tương lai, Người
dịch: Nguyễn Hồi Thủ, Nxb. Tri thức, Hà Nội
36. Edgar Morin (2005), Liên kết tri thức– thách thức của thế kỷ XXI, Người
dịch: Chu Tiến Ánh và Vương Toàn, Nxb. Đại học quốc gia Hà Nội

Giáo dục, Hà Nội
51. Đặng Hữu Toàn (chủ biên), (2005), Các nền văn hóa thế giới tập II, Nxb.
Từ điển bách khoa, Hà Nội
52. Tần Ngôn Trước (2001), Thời đại kinh tế tri thức, Nxb. Chính trị quốc gia,
Hà Nội
53. Nguyễn Trường (2015), Á – Phi – Mỹ - Latin trong thế kỷ XXI, Nxb. Tri
thức, Hà Nội
54. Thế Trường (2004), Hành trang thời đại kinh tế tri thức, Nxb. Giao thông
vận tải, Hà Nội


55. Thái Duy Tuyên (2003), Những vấn đề chung của giáo dục học, Nxb. Đại
học Sư phạm, Hà Nội
56. Nguyễn Mạnh Tường (1994), Lý luận giáo dục châu Âu, Nxb. Khoa học xã
hội, Hà Nội
57. Lương Mỹ Vân (2006), Tư tưởng đạo đức trong triết học khai sáng Pháp,
luận văn thạc sĩ triết học, Viện triết học, Hà Nội
58. Viện Khoa học giáo dục (2001), Xã hội hóa giáo dục, Nxb. Đại học Quốc
gia Hà Nội
59. Viện Ngôn ngữ (2008), Từ điển tiếng Việt, Nxb. Thanh niên, Hà Nội
60. Nguyễn Hữu Vui (2004), Lịch sử triết học, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội
61. Jean Wall (2006), Lược sử triết học Pháp, Nhiều người dịch, Nxb. Văn hóa
thông tin, Thành phố Hồ Chí Minh
62. Fukuzawa Yukichi (2015), Khuyến học, Người dịch: Phạm Hữu Lợi, Nxb.
Thế giới, Hà Nội