BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

BÙI VĂN ĐẠM

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐẤU THẦU MUA
THUỐC CỦA BỆNH VIỆN TAI MŨI HỌNG
TRUNG ƯƠNG NĂM 2012 VÀ 2013
LUẬN ÁN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP II

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC
MÃ SỐ: CK 62720412

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Nguyễn Thanh Bình

HÀ NỘI, NĂM 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả trong Luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong
bất kỳ công trình nào khác.
Người thực hiện

Bùi văn Đạm


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành Luận án này, trong suốt thời gian nghiên cứu và thực
hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo, gia đình
và bạn bè.

TỐ ẢNH HƯỞNG ...................................................................................... 10
1.3.1. Một số khái niệm liên quan đến đấu thầu mua thuốc tại Việt Nam . 10
1.3.2. Hình thức lựa chọn nhà thầu ............................................................. 11
1.3.3. Một số phương thức tổ chức đấu thầu .............................................. 13
1.3.4. Các hình thức tổ chức đấu thầu mua thuốc ....................................... 15
1.3.5. Thực trạng hoạt động đấu thầu mua thuốc tại Việt Nam .................. 16
1.3.6. Một số yếu tố liên quan và ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu mua thuốc..... 23
1.4. BỆNH VỀ TAI MŨI HỌNG VÀ BỆNH VIỆN TAI MŨI HỌNG
TRUNG ƯƠNG ........................................................................................... 26
1.4.1 Bệnh về tai mũi họng ......................................................................... 26
1.4.2. Một số nét về Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương ....................... 27
1.4.3. Hoạt động đấu thầu mua thuốc của Bệnh viện Tai Mũi Họng TW .. 30


1.4.4. Khoa Dược Bệnh viện Tai Mũi Họng TW ....................................... 35
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............. 38
2.1.ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.............................................................. 38
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................... 38
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu........................................................................... 38
2.2.2. Biến số nghiên cứu ............................................................................ 39
2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu ............................................................ 40
2.2.4. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu ............................................ 41
2.2.5. Giới hạn của đề tài. ........................................................................... 42
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ......................................................... 43
3.1. SO SÁNH KẾT QUẢ TRÚNG THẦU THUỐC CỦA BỆNH VIỆN
TAI MŨI HỌNG TRUNG ƯƠNG NĂM 2012 VÀ 2013 ........................ 43
3.1.1. Các bước xây dựng danh mục thuốc đấu thầu .................................. 43
3.1.2. Phân chia các gói thầu....................................................................... 44
3.1.3. Đánh giá hồ sơ dự thầu và chọn thuốc trúng thầu ............................ 46
3.1.4. Thời gian thực hiện đấu thầu ............................................................ 47


BHYT

Bảo hiểm y tế

BHXH

Bảo hiểm xã hội

BTC

Bộ Tài chính

BV

Bệnh viện

BYT

Bộ Y tế

CIF

Chi phí, Bảo hiểm, Cước phí

CSYT

Cơ sở y tế

DMT

Thực hành tốt nhà thuốc

Good Pharmacy Practice

GSP

Thực hành tốt bảo quản thuốc

Good Storage Practice

EMA

Cơ quan quản lý dược Châu Âu European Medicines Agency

HĐT-ĐT

Hội đồng thuốc và điều trị

HSDT

Hồ sơ dự thầu

HSĐX

Hồ sơ đề xuất

HSMT

Hồ sơ mời thầu


United Kingdom

QLD

Quản lý dược

SYT

Sở Y tế

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

TMH

Tai Mũi Họng

TW

Trung ương

UBND

Ủy ban nhân dân

UNFPA

United Nations Relief and
Works Agency

Số lượng mặt hàng

GT

Giá trị

KM

Khoản mục

KQTH

Kết quả thực hiện

TT

Trúng thầu

TTY

Thuốc thiết yếu

operation Scheme.


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Phương pháp thực hiện thầu ở một số quốc gia và vùng lãnh thổ....... 9
Bảng 1.2. Phạm vi áp dụng các phương thức đấu thầu................................. 14
Bảng 1.3. Các hình thức tổ chức đấu thầu mua thuốc .................................. 15
Bảng 1.4. Một số kết quả hoạt động khám chữa bệnh của Bệnh viện TMH

Hình 1.5. Sơ đồ tổ chức Bệnh viện Tai Mũi Họng TW ............................... 29
Hình 1.6. Sơ đồ tổ chức Khoa Dược Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương.... 36
Hình 3.1. Quy trình xây dựng danh mục mời thầu....................................... 43
Hình 3.2

Trình tự đánh giá HSDT và chọn thuốc trúng thầu 2012 và 2013. . 46

Hình 3.3. Thời gian thực hiện đấu thầu năm 2012 và 2013 ......................... 48
Hình 3.4.

So sánh số hoạt chất của DMKH với DM dự thầu, DM trúng thầu. . 50

Hình 3.5.

So sánh tỷ lệ tổng giá trị kết quả trúng thầu và kế hoạch đấu thầu.... 53

Hình 3.6.

Cơ cấu thuốc trúng thầu năm 2012 theo nhóm tác dụng dược lý ......... 56

Hình 3.7.

Cơ cấu thuốc trúng thầu năm 2013 theo nhóm tác dụng dược lý ......... 56

Hình 3.8. So sánh giá trúng thầu và giá kế hoạch năm 2013 qua các nhóm
của Cefuroxim 750 mg ................................................................. 62
Hình 3.9. So sánh kết quả mua và kết quả trúng thầu năm 2012 và 2013 ... 65
Hình 3.10. Cơ cấu tỷ lệ kết quả mua của năm 2012 theo xuất xứ................ 68
Hình 3.11. Cơ cấu tỷ lệ kết quả mua của năm 2013 theo xuất xứ................. 68



nhiệm vụ quan trọng để có thuốc cung ứng. Những thay đổi chính sách quản
lý vĩ mô trong đấu thầu mua thuốc đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác đảm bảo
thuốc trong bệnh viện.
Đối với mỗi bệnh viện, việc tổ chức thực hiện tốt công tác đấu thầu
mua thuốc, đánh giá kết quả hoạt động đấu thầu, sử dụng kết quả đấu thầu
trong mua thuốc góp phần giúp công tác đấu thầu mua thuốc của bệnh viện
ngày càng tốt hơn, phù hợp với những quy định của cơ quan quản lý hơn.
Trong thời gian qua, các văn bản hướng dẫn tổ chức đấu thầu mua
thuốc liên tục có những thay đổi, văn bản sau khắc phục những nhược điểm
của văn bản trước nhưng lại làm phát sinh những bất cập mới. Sự thay đổi
liên tục và những bất cập này đã gây không ít khó khăn cho các đơn vị khi
thực hiện đấu thầu mua thuốc.
Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương là bệnh viện chuyên khoa đầu
ngành về Tai Mũi Họng, thực hiện đấu thầu mua thuốc đáp ứng nhu cầu
khám, chữa bệnh của Bệnh viện là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong hoạt
động cung ứng thuốc. Hiện chưa có một đề tài nghiên cứu nào về hoạt động
đấu thầu mua thuốc cũng như đánh giá những tác động của văn bản quản lý
tới công tác cung ứng thuốc của Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương. Vì
vậy, để góp phần tăng cường hiệu quả của công tác đảm bảo cung ứng thuốc
phục vụ nhu cầu khám, chữa bệnh của Bệnh viện, chúng tôi tiến hành đề tài:
“Đánh giá kết quả đấu thầu mua thuốc của Bệnh viện Tai Mũi
Họng Trung ương năm 2012 và 2013” với mục tiêu:
1. So sánh kết quả trúng thầu thuốc của Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung
ương năm 2012 và 2013.
2. So sánh kết quả thực hiện Danh mục thuốc trúng thầu của Bệnh viện
Tai Mũi Họng Trung ương năm 2012 và 2013.

2




thuốc thành phẩm là 904,8 triệu USD, vaccine, sinh phẩm y tế là 59,6 triệu
USD và nguyên liệu là 265,9 triệu USD [19].
Theo báo cáo ngày 20/8/2012 của Bộ Y tế về “Tổng quan về nền kinh
tế dược Việt Nam và cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt
Nam” thì tổng giá trị tiền thuốc năm 2011 các bệnh viện trên toàn quốc đã
mua là khoảng 18.500 tỷ đồng tăng 26.7% so với cùng kỳ năm 2010. Trong
năm 2010 so sánh tỷ lệ tiền thuốc đã sử dụng tại các bệnh viện khu vực Hà
Nội chiếm 17%, khu vực TP. Hồ Chí Minh chiếm 29%, các tỷnh còn lại
chiếm 54%. Tỷ lệ tiền mua thuốc sản xuất trong nước năm 2010 là 34.8%,
năm 2011 là 36.7% so với tổng tiền thuốc đã sử dụng. Tỷ lệ sử dụng thuốc
sản xuất trong nước tại các khu vực: tuyến Trung ương là 11.9%, tuyến tỷnh
là 33.9%, tuyến huyện là 61.5% [31]. Điều này có nghĩa, tiền thuốc đã tăng
mạnh qua từng năm và phản ánh hai khía cạnh, một là số lượng người bệnh
tăng lên, sử dụng thuốc nhiều hơn, và hai là giá thuốc đã tăng cao và kéo theo
chi phí bỏ ra mua cũng tăng theo.
Cung ứng thuốc là quá trình đưa thuốc từ nơi sản xuất đến người sử
dụng. Cung ứng thuốc trong bệnh viện là đáp ứng nhu cầu điều trị hợp lý của
bệnh viện và là một nhiệm vụ quan trọng nhất trong công tác dược bệnh viện
của Khoa Dược. Theo WHO, chu trình cung ứng thuốc được mô tả ở Sơ đồ
1.1. [40].
Chu trình cung ứng thuốc được tiến hành theo 4 bước cơ bản:
Lựa chọn (Selection), mua thuốc (Procurement), phân phối
(Distribution) trong bệnh viện gọi là cấp phát và sử dụng (Use)
Chu trình cung ứng thực sự là một chu trình khép kín: Mỗi bước được
cấu thành nên bởi chức năng trước và là tiền đề cho bước sau. Sự lựa chọn
phải được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực tế về nhu cầu sức khoẻ và sử
dụng thuốc, hoạt động mua thuốc là kết quả theo sau của quyết định lựa chọn.


5

Mua thuốc


1.1.2. Hoạt động mua thuốc
1.1.2.1 Chu trình mua thuốc
Chu trình mua thuốc là một chuỗi các quyết định và hành động để xác
định loại thuốc, số lượng, giá thanh toán, phương thức cung ứng để đảm bảo
cung ứng kịp thời thuốc có chất lượng, với số lượng hợp lý và hạn chế chi phí
thuốc, phục vụ nhu cầu điều trị tại các cơ sở y tế.

Hình 1.2. Sơ đồ chu trình mua sắm thuốc
Một quá trình mua sắm thuốc hiệu quả phải đảm bảo các yêu cầu: cung
cấp đúng thuốc, đúng số lượng với giá cả hợp lý và với tiêu chuẩn chất lượng
được thừa nhận.
Nguyên tắc thực hiện
WHO, UNICEF, UNFPA và Ngân hàng thế giới đã phát hành tài liệu
liên ngành, trong đó chỉ ra các nguyên tắc để thực hiện mua sắm thuốc hiệu
quả như sau:

6


- Quản lý hiệu quả và minh bạch, tuân thủ đúng các văn bản pháp luật;
lập kế hoạch cụ thể, thực hiện giám sát, thanh tra, kiểm tra thường xuyên;
- Nên giới hạn trong danh mục thuốc thiết yếu, nên liệt kê theo tên
generic, việc xác định số lượng thuốc cần dựa trên nhu cầu thực tế;
- Mua sắm công phải dựa trên phương thức đấu thầu cạnh tranh; nguồn
kinh phí được đảm bảo, các bên tham gia mua sắm thuốc phải tôn trọng hợp

Sau khi lựa chọn phương thức đấu thầu mua thuốc, chủ đầu tư tổ chức
đấu thầu theo đúng quy định của pháp luật. Dựa trên kết quả đấu thầu để tiến
hành lựa chọn nhà thầu. Các hình thức lựa chọn nhà thầu được quy định cụ
thể trong Luật đấu thầu số 61/2005/QH11 và Luật đấu thầu số 43/2013/QH13
có bổ sung thêm hình thức lựa chọn nhà thầu [32], [33], [34], [35].
1.2. ĐẤU THẦU THEO KHUYẾN CÁO CỦA TỔ CHỨC Y TẾ THẾ
GIỚI VÀ MỘT SỐ NƯỚC
Theo Tổ chức Y tế thế giới có các hình thức đấu thầu là: i) Đấu thầu
rộng rãi, mời thầu không hạn chế số lượng nhà thầu, thường áp dụng đấu thầu
với số lượng lớn, ưu điểm của loại hình này là có nhiều sự lựa chọn, thường
được giá hợp lý nhất. ii) Đấu thầu hạn chế: thường áp dụng đối với khu vực
nhỏ, hạn chế về nhà thầu tham dự, chất lượng thuốc cũng dễ lựa chọn hơn. iii)
Đàm phán giá: áp dụng cho những trường hợp số lượng mặt hàng ít (biệt dược
gốc), thường giá cao hơn các hình thức khác. iiii) Mua sắm trực tiếp: Đây là
hình thức đơn giản nhất, thực hiện nhanh, nhưng thường chịu giá cao hơn
bình thường, áp dụng trong một số tình huống nhất định.
Ở một số quốc gia, vùng lãnh thổ, tùy nhu cầu và khả năng tổ chức mà
người ta chọn phương thức đánh giá và hình thức mua sắm khác nhau.
Bảng dưới đây chỉ ra sự khác biệt giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ
trong đấu thầu mua thuốc [40].

8


Bảng 1.1. Phương pháp thực hiện thầu ở một số quốc gia và vùng lãnh thổ
Tên nước

Phương pháp đánh giá

Phương pháp mua sắm


Tuvalu

Căn cứ vào dân số/ nhu cầu sử Đấu thầu hạn chế/ đàm
dụng

phán giá

American

Căn cứ dịch vụ và nhu cầu sử Đấu thầu trực tiếp

Samoa

dụng

Tại Malaysia, với gói thầu có giá từ 165.000 USD trở lên thực hiện
hình thức đấu thầu quốc gia, gói thầu nhỏ hơn 165.000USD có thể mua sắm
trực tiếp.
Tại Ba Lan, thực hiện đàm phán giá cho 3 loại hình là: các thuốc bán
tại hệ thống nhà thuốc để bán theo đơn; thuốc sử dụng tại các bệnh viện;
thuốc sử dụng trong Chương trình thuốc điều trị [42]
Ngoài ra còn có thể áp dụng hình thức kết hợp giữa các phương pháp
đấu thầu để lựa chọn nhà thầu.
Thời gian tổ chức đấu thầu có thể 1 lần/ năm hoặc 2 lần/ năm [36]
Ngoài những hình thức đấu thầu như ở trên còn có các hình thức đấu
thầu quốc tế, đấu thầu trong nước [41]
Hiện nay, Việt Nam đang tham khảo tài liệu này để xây dựng các quy
định hướng dẫn đấu thầu mua thuốc.



10


- Giá hợp đồng là giá trị ghi trong văn bản hợp đồng làm căn cứ để tạm
ứng, thanh toán, thanh lý và quyết toán hợp đồng.
- Gói thầu là một phần hoặc toàn bộ dự án, dự toán mua sắm; gói thầu
có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là
khối lượng mua sắm một lần, khối lượng mua sắm cho một thời kỳ đối với
mua sắm thường xuyên, mua sắm tập trung.
- Hồ sơ mời thầu là toàn bộ tài liệu sử dụng cho hình thức đấu thầu
rộng rãi, đấu thầu hạn chế, bao gồm các yêu cầu cho một dự án, gói thầu, làm
căn cứ để nhà thầu, nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu tổ
chức đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
- Tổ chuyên gia gồm các cá nhân có năng lực, kinh nghiệm được bên
mời thầu hoặc đơn vị tư vấn đấu thầu thành lập để đánh giá hồ sơ quan tâm,
hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất và thực hiện các nhiệm vụ
khác trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
- Bên mời thầu là cơ quan, tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực
hiện các hoạt động đấu thầu, bao gồm:
a) Chủ đầu tư hoặc tổ chức do chủ đầu tư quyết định thành lập hoặc
lựa chọn;
b) Đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng nguồn vốn mua sắm thường xuyên;
c) Đơn vị mua sắm tập trung;
d) Cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức trực thuộc do cơ
quan nhà nước có thẩm quyền lựa chọn.
1.3.2. Hình thức lựa chọn nhà thầu
Đấu thầu rộng rãi là hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong đó
không hạn chế số lượng nhà thầu, nhà đầu tư tham dự.


12


a) Nhà thầu đã trúng thầu thông qua đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu
hạn chế và đã ký hợp đồng thực hiện gói thầu trước đó;
b) Gói thầu có nội dung, tính chất tương tự và quy mô nhỏ hơn 130%
so với gói thầu đã ký hợp đồng trước đó;
c) Đơn giá của các phần việc thuộc gói thầu áp dụng mua sắm trực tiếp
không được vượt đơn giá của các phần việc tương ứng thuộc gói thầu tương
tự đã ký hợp đồng trước đó;
d) Thời hạn từ khi ký hợp đồng của gói thầu trước đó đến ngày phê
duyệt kết quả mua sắm trực tiếp không quá 12 tháng.
Tự thực hiện được áp dụng đối với gói thầu thuộc dự án, dự toán mua
sắm trong trường hợp tổ chức trực tiếp quản lý, sử dụng gói thầu có năng lực
kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu.
1.3.3. Một số phương thức tổ chức đấu thầu
Ở nước ta hiện nay có 4 phương thức đấu thầu thường được áp dụng.
Các phương thức đấu thầu

Phương thức
đấu thầu 1 giai
đoạn 1 túi hshồ
sơ

Phương thức đấu
thầu 1 giai đoạn 2
túi hồ sơ

Phương thức đấu
thầu 2 giai đoạn 1

hạn chế, chào hàng cạnh tranh
cho gói thầu mua sắm hàng
hoá, xây lắp, gói thầu EPC; chỉ
định thầu với gói thầu cung cấp
dịch vụ, mua sắm hàng hoá,

đoạn
một túi
hồ sơ

Đặc điểm
Hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất về kỹ
thuật, hồ sơ đề xuất về tài chính được
nộp trong cùng một túi hồ sơ.
Tiến hành mở thầu một lần đối với
toàn bộ các hồ sơ trên.

xây lắp, lựa chọn nhà đầu tư;
mua sắm hàng hóa, xây lắp,
mua sắm trực tiếp với gói thầu
mua sắm hàng hóa.
Đấu thầu rộng rãi và đấu thầu Nộp HSĐX về kỹ thuật và HSĐX về
hạn chế trong đấu thầu cung tài chính riêng biệt.

Một giai
đoạn hai
túi hồ sơ

cấp dịch vụ tư vấn, phi tư vấn, Mở thầu hai lần: HSĐX về kỹ thuật
mua sắm hàng hóa, xây lắp, lựa mở ngay sau khi đóng thầu; nhà thầu

dự thầu và bảo đảm dự thầu.

Đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn Giai đoạn một: nhà thầu nộp đồng thời
chế đối với gói thầu mua sắm HSĐX về kỹ thuật, HSĐX về tài chính
hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có riêng biệt. HSĐX về kỹ thuật sẽ được
Hai giai

kỹ thuật, công nghệ mới, phức mở ngay sau thời điểm đóng thầu.

đoạn hai tạp, có tính đặc thù.

Giai đoạn hai, các nhà thầu nộp

túi hồ sơ

HSĐX về kỹ thuật, HSĐX về tài
chính theo yêu cầu của HSMT giai
đoạn hai tương ứng với nội dung hiệu
chỉnh về kỹ thuật.

Thông tư 01 quy định ba hình thức tổ chức thực hiện mua thuốc tại các
cơ sở y tế như sau [12]:
1.3.4. Các hình thức tổ chức đấu thầu mua thuốc
Bảng 1.3. Các hình thức tổ chức đấu thầu mua thuốc
Hình thức

Nội dung

Tập trung