ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------

ĐỖ VIẾT HÙNG

QUÁ TRÌNH VIỆT HÓA CÁC CHƢƠNG TRÌNH
TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ MUA BẢN QUYỀN
NƢỚC NGOÀI

(Khảo sát chƣơng trình: The Voice – Giọng hát Việt, Bước nhảy hoàn vũ,
Người mẫu Việt Nam - Vietnam's Next Top Model, Cuộc thi tìm kiếm tài
năng Việt - Vietnam’s Got Talent, Cuộc đua kỳ thú, từ năm 2011 đến 2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60.32.01.01

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------

ĐỖ VIẾT HÙNG

QUÁ TRÌNH VIỆT HÓA CÁC CHƢƠNG TRÌNH
TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ MUA BẢN QUYỀN
NƢỚC NGOÀI


Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS.TS Nguyễn Thị Minh
Thái, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề
tài, hoàn chỉnh luận văn.
Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng, song chắc chắn luận văn không tránh
khỏi những thiếu sót. Kính mong các thầy cô giáo đóng góp ý kiến, bổ sung để luận
văn của tôi được hoàn chỉnh hơn.

Tác giả luận văn

Đỗ Viết Hùng


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Truyền hình thực tế: THTT
Nhà sản xuất: NSX
Ban tổ chức: BTC
Đài truyền hình: ĐTH
Chương trình truyền hình: CTTH
Huấn luyện viên: HLV
Ban giám khảo: BGK
Biên tập viên: BTV
Giọng hát Việt: GHV
Vietnam's Got Talent: VNGT
Vietnam's Next Top Model: VNTM
Bước nhảy hoàn vũ: BNHV
Cuộc đua kỳ thú: CĐKT
Nhà xuất bản: NXB


MỤC LỤC

KẾT LUẬN ...................................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 5
PHỤ LỤC


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong vài thập niên trở lại đây, truyền hình thực tế (THTT) (tên tiếng anh:
Reality Television) trở thành một thể loại, một phương thức sản xuất chương trình
được đặc biệt ưa chuộng ở nhiều nước trên thế giới (dù đã manh nha ra đời từ
những năm 1940), đặc biệt là ở các quốc gia có nền truyền hình phát triển mạnh như
Mỹ, Anh, Hà Lan.... Sức hút của THTT đến từ những chương trình truyền hình về
con người thật, sự việc thật, cảm xúc thật, trải nghiệm thật... qua đó kích thích, khởi
dậy ở người xem khả năng ho ̣c hỏ i, rèn luyện vượt qua những khó khăn, thử thách
trong cuô ̣c số ng để ngà y càng hoàn thiê ̣n min
̀ h hơn ... Sự phát triển mạnh của THTT
được nhận định là một xu hướng tất yếu của truyền hình thế giới, một hiện tượng
văn hóa đại chúng toàn cầu trong thế kỷ 20.
Sau khi đạt được nhiều thành công vang dội ở các nước phương Tây bởi tính
mới mẻ và thu hút được một số lượng người xem khổng lồ cũng như tạo ra nguồn
lợi nhuận không nhỏ, “cơn sóng” THTT bắt đầu lan sang các quốc gia châu Á, trong
đó có Việt Nam. Khi chương trình Khởi nghiệp lên sóng ĐTH Việt Nam vào năm
2005, rồi Phụ nữ thế kỉ 21 vào năm 2006, THTT vẫn còn là một khái niệm mới mẻ
và khá mơ hồ với phần lớn công chúng Việt Nam. Nhưng chỉ sau khoảng 6 năm,
đến nay, THTT đã trở thành một cụm từ quá quen thuộc với công chúng cả nước.
Không chỉ nhiều về số lượng mà các chương trình còn đa dạng về nội dung, hình
thức, mang tới cho công chúng món ăn tinh thần mới mẻ, hấp dẫn, trong bối cảnh
game show truyền hình truyền thống đang thoái trào. Các chương trình ăn khách
nhất hiện nay đều do các công ty tư nhân liên kết với nhà Đài để sản xuất và chúng
hiện đang chiếm lĩnh sóng giờ vàng trên hai Đài truyền hình lớn nhất cả nước là Đài

luận trái chiều liên quan tới THTT Việt trong suốt thời gian qua. Gần đây, tại nước
láng giềng của Việt Nam là Trung Quốc, Tổng cục Báo chí, Xuất bản, Phim truyện,
Phát thanh và Truyền hình nước này đã ra quyết định sẽ hạn chế số lượng các
chương trình THTT tìm kiếm tài năng ca hát trên truyền hình để tránh sự đơn điệu,
một màu. Theo Ủy ban này, những cuộc thi tìm kiếm tài năng có bản quyền nước
ngoài hiện đang lũng đoạn các CTTH, và có ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển
của ngành truyền hình Trung Quốc nói chung. Vậy phải chăng ở Việt Nam, các cấp
quản lý đang không quan tâm, thậm chí vô cảm với sự phát triển quá nóng của


THTT? Liệu các chương trình THTT mua bản quyền nước ngoài sẽ chỉ bùng nổ tại
Việt Nam trong thời gian ngắ n rồ i nhanh chóng rơi vào sự nhàm chán , bão hòa, phải
dừng sản xuấ t sa u mô ̣t vài mùa phát sóng ? Những nhà quản lý báo chí Việt Nam
cần phải điều chỉnh thế nào để THTT không vượt khỏi tầm tay của mình? Đội ngũ
những người sản xuất chương trình THTT của Việt Nam cần rút ra được những bài
học kinh nghiệm gì cho mình?
Những câu hỏi nêu trên chin
́ h là lý do tác giả lựa cho ̣n đề tài luận văn

"Quá

trình Việt hóa các chương trình truyền hình thực tế mua bản quyền nước ngoài" và
lựa chọn 5 chương trình THTT tiêu biểu để làm tư liệu khảo sát và phân tích cho
vấn đề nghiên cứu của luận văn.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Báo chí truyền hình nói chung là một lĩnh vực đã được nhiều tác giả cả ở
trong và ngoài nước nghiên cứu. Tuy nhiên, các tài liệu truyền hình nước ngoài
thường viết một cách trừu tượng, nặng về lý thuyết và tương đối khó hiểu. Tại Việt
Nam, có thể kể tới một số cuốn sách khái quát và dễ đọc như Giáo trình Báo chí
Truyền hình của PGS,TS. Dương Xuân Sơn (NXB Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i, 2009),

7/2006 đến tháng 10/2006; Ước mơ của tôi (VTV 3) từ tháng 3/2007 đến tháng
5/2007), dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Tạ Bích Loan. Đây là công trình nghiên cứu
về THTT từ khá sớm. Tuy nhiên vào thời điểm đó THTT tại Việt Nam còn khá non
trẻ và chưa phát triển bùng nổ như hiện nay nên những kết quả nghiên cứu của khóa
luận này cho tới nay đã khá cũ.
Đầu năm 2013, tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học
Quốc gia Hà Nội, học viên Nguyễn Thị Hằng đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ
“Nghiên cứu truyề n hình thực tế ở Viê ̣t Nam” (Khảo sát một số chương trình truyền
hình thực tế tiêu biểu: S Việt Nam – Hương vị cuộc sống, Con đã lớn khôn và Người
mẫu Việt Nam – Vietnam’s Next Top Model), do PGS, TS Nguyễn Đức Dũng hướng
dẫn. Luận văn này đưa ra một phác thảo bước đầu về sự hình thành và phát triển, ưu
điểm và nhược điểm của các chương trình THTT nói chung tại Việt Nam. Tháng
7/2014, học viên Nguyễn Thu Hương bảo vệ luận văn đề tài "Truyền hình thực tế ở
Việt Nam dưới góc nhìn văn hóa Việt" (Khảo sát 5 chương trình: Giọng hát Việt
(The Voice), Người mẫu Việt Nam (Vietnam's Next Top Model), Thần tượng âm
nhạc (Vietnam Idol), Tìm kiếm tài năng Việt Nam (Vietnam's Got Talent), Cặp đôi


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
A. Sách tiếng Việt
1. Đào Duy Anh (1992), Việt Nam văn hóa sử cương, NXB TP.HCM
2. Nguyễn Chí Bền, (2010), Văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế
quốc tế, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
3. Đào Hữu Dũng (2003), Quảng cáo truyền hình trong kinh tế thị trường, NXB
Đại học Quốc gia TP.HCM
4. GS.TS Đỗ Gia Huy (2005), Văn hóa và phát triển, NXB Chính trị Quốc gia, Hà
Nội
5. Trần Bảo Khánh (2003), Sản xuất chương trình truyền hình, NXB Văn hóa
thông tin Hà Nội
6. Phan Thi ̣Loan (1997), Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế ngành truyền hình Việt

kiếm tài năng Việt Nam (Vietnam's Got Talent), Cặp đôi hoàn hảo (Just The
Two Of Us)), Luận văn thạc sỹ chuyện ngành Báo chí học, Học viện Báo chí &
Tuyên truyền, Hà Nội
19. Trần Thị Hồng Vân (2011), Xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình qua
sản phẩm của các công ty truyền thông: Cát Tiên Sa, LASTA, Hoa Hồng Vàng
từ năm 2008 đến năm 2010 trên sóng Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh,
Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành báo chí, Đại học KHXH và NV - Đại
học Quốc gia Hà Nội
D. Sách tiếng Anh
20. Mark Andrejevic (2003), Reality TV : The Work of Being Watched, Rowman &
Littlefield Publishers, USA
21. Doris Baltruschat (2009), Reality TV Formats: The Case of Canadian Idol,
Canadian Journal of Communication Journal Vol 34, No 1 issue, Canada.
22. CQ Press (2010), Reality TV, Aug.27,2010, Volume 20, Number 29, USA
23. Amir Hetsroni (2010), Reality Television - Merging the Global and the Local,
Nova Science Publishers, USA
24. Annette Hill (2005), Reality TV: Audiences and popular factual television,
Routledge, United Kingdom
25. James A. Mead (2006), Survivor and other reality T.V. Game shows: the uses
and gratifications perspective on a reality sub-genge, The author, USA


26. Albert Moran (2009), TV Formats Worldwide: Localizing Global Programs,
Intellect Books, Australia
27. Kirill Razlogov (2003), Global and/or Mass Culture?, Social Sciences,Vol. 34,
Issue 3
28. Silvio Waisbord (2004), McTV: Understanding the Global Popularity of
Television Formats, Television & New Media, Vol 5 No 4, Sage Publications,
USA
E. Các tài liệu khác

14/3/2013
46. Dương Văn Minh, Bàn về khái niệm “Glocalization” trong chương trình
“truyền hình thực tế” tại Việt Nam, />47. Hữu Ngọc, Đối thoại liên văn hóa giữa Việt Nam và phương Tây,
/>

chung/469-huu-ngoc-doi-thoai-lien-van-hoa-giua-viet-nam-va-phuongtay.html,13/4/2008
48. Thanh Phúc - Thảo Vân, Truyền hình - Sóng về đâu? - Khi giờ vàng thuộc
về…đối tác, 24/9/2012
49. Hà Thanh Phụng, Giọng Hát Việt 2012 và câu chuyện về văn minh,
/>50. Cúc Phương, Khi quảng cáo đè bẹp...chương trình truyền hình thực tế!,
/>a_ndht/item/20160102.html, 22/4/2013
51. Linh San, Truyền hình thực tế: Khủng hoảng thừa, Kỳ 2: Những cuộc "giao
tranh", Tuổi trẻ, thứ 6 ngày 4/4/2014,tr.16
52. Linh San, Truyền hình thực tế: Khủng hoảng thừa, Kỳ cuối: Giấc mơ ngắn hạn
và những sự thật im lặng, Tuổi trẻ, thứ 7 ngày 5/4/2014, tr.15
53. Linh San, Truyền hình thực tế phải chế biến tử tế, Tuổi trẻ, Chủ nhật ngày
6/4/2014, tr.6
54. Dương Xuân Sơn (2000), Ngăn chặn tiêu cực trong toàn cầu hoá thông tin đại
chúng, Tạp chí Khoa học và Tổ quốc, số 12, 12/2000.
55. Dương Xuân Sơn (2000), Một số vấn đề về toàn cầu hoá truyền thông đại
chúng, Tạp chí Người làm báo, số 11, 11/2000
56. Hồng Trang, Truyền hình thực tế cần phù hợp công chúng Việt Nam,
/>n/item/20530202.html,10/6/2013
57. Đỗ Tuấn - Dạ Ly - Nguyên Vân, Truyền hình thực tế “thực” đến tàn nhẫn,
/>58. Nguyên Vân, Thí sinh Giọng hát Việt có sính ngoại,
/pages/20120712/thi-sinh-giong-hat-viet-co-sinhngoai.aspx, 13/07/2012


59. Hoàng Vinh (1996), Khái niệm văn hóa, Tham luận hội thảo khoa học, Học viện
Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội