ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN XUÂN TĂNG

ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ
CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN XUÂN TĂNG

ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ
CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Mã số: 60220315

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS CAO VĂN LIÊN

Hà Nội - 2014

Học viên

Trần Xuân Tăng


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................6
1. Lý do chọn đề tài .....................................................................................................6
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ......................................................................................7
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn ...........................................................................9
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................... Error! Bookmark not defined.
5. Cơ sở lý luận, nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu ... Error! Bookmark not
defined.
6. Đóng góp của luận văn ............................................ Error! Bookmark not defined.
7. Kết cấu của luận văn ............................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 1: Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo xây dựng và củng cố chính quyền
từ năm 1954 đến năm 1965 ....................................... Error! Bookmark not defined.
1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chính
quyền nhà nước .......................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Quan điểm của C.Mác về chính quyền nhà nước............. Error! Bookmark not
defined.
1.1.2 Quan điểm của V.I.Lênin về chính quyền nhà nước........ Error! Bookmark not
defined.
1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính quyền nhà nước ........... Error! Bookmark not
defined.
1.2 Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo xây dựng và củng cố chính quyền từ năm
1954 đến năm 1965 .................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Khái quát tình hình tỉnh Nam Định trước năm 1954 ....... Error! Bookmark not
defined.
1.2.1.1 Vài nét về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và lịch sử tỉnh Nam Định tác

kinh tế và chiến đấu chống Mỹ, cứu nước (1969 - 1972) ......... Error! Bookmark not
defined.
2.2.3 Xây dựng củng cố chính quyền khắc phục hậu quả chiến tranh ổn định và phát
triển kinh tế - xã hội, dồn sức chi viện cho chiến trường (1973 - 1975)............ Error!
Bookmark not defined.
Chƣơng 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM ..... Error! Bookmark not
defined.


3.1 Nhận xét................................................................ Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Thành quả ........................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Một số hạn chế ................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2 Một số kinh nghiệm chủ yếu................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ................................................................ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................10
PHỤ LỤC ................................................................... Error! Bookmark not defined.


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thực tiễn cách mạng thế giới đã chỉ ra rằng: Chính quyền là vấn đề cơ bản
của mọi cuộc cách mạng và vì vậy làm cách mạng cốt yếu là để giành chính quyền,
giữ chính quyền, kiện toàn chính quyền để dùng chính quyền ấy thực hiện nhiệm vụ
cách mạng đặt ra.
Ngay từ sau Cách mạng tháng Mười Nga (1917) đến nay, không một nhà
nước cách mạng nào trên thế giới lại không phải đương đầu với sự phản kích của kẻ
thù trong và ngoài nước. Với giai cấp công nhân và nông dân việc giành chính
quyền mới chỉ là nhiệm vụ bước đầu và cũng chưa phải là nhiệm vụ khó khăn nhất.
Việc không ngừng xây dựng và củng cố chính quyền thực sự vững mạnh đủ sức tổ
chức công cuộc cải tạo xã hội, xây dựng xã hội mới, chống lại mọi thế lực thù địch

Về lý luận, các học thuyết về Nhà nước của chủ nghĩa Mác – Lênin là một
trong những vấn đề được các nhà khoa học xã hội ở các nước nghiên cứu nhiều, để
vận dụng vào cuộc đấu tranh giành và giữ chính quyền.
Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều lãnh đạo của Đảng và Nhà
nước đã có những bài nói và viết quan trọng về củng cố, xây dựng và bảo vệ chính
quyền nhà nước.
Bên cạnh đó, suốt hơn 60 năm qua kể từ ngày cách mạng tháng Tám thành
công, nước Viêt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, đã có nhiều nhà nghiên cứu lịch sử
trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu về vấn đề chính quyền và nhà nước ở
Việt Nam. Dưới nhiều góc độ khác nhau, những công trình nghiên cứu đó, đã trực
tiếp hoặc gián tiếp đề cập đến các vấn đề của công cuộc xây dựng và củng cố chính
quyền nhân dân.
Công trình phản ánh những vấn đề lý luận chung về chính quyền trong các
giai đoạn lịch sử. Những nghiên cứu này tương đối nhiều, vì tầm quan trọng của
vấn đề giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước trong lịch sử cách mạng Việt
Nam. Có thể thấy vấn đề được đề cập trong các sách, bài viết của các đồng chí lãnh
đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước, được đề cập ít nhiều trong hầu hết các công
trình nghiên cứu về lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, về lịch sử Việt Nam hiện đại.


Trong các tác phẩm này, tính khái quát thực tiễn và tổng kết lý luận về giành, giữ và
xây dựng, củng cố chính quyền nhà nước, trên bình diện chung và ở từng giai đoạn
lịch sử cụ thể được thể hiện một cách rõ nhất. Có thể coi đây, từ những nhận thức
chung về vấn đề chính quyền của chủ nghĩa Mác – Lênin, thực tiễn vấn đề giành
chính quyền, giữ chính quyền, xây dựng và củng cố chính quyền ở Việt Nam được
tổng kết mang ý nghĩa lý luận cao. Tiêu biểu như các công trình của: đồng chí Đỗ
Mười (1995), “Xây dựng và hoàn thiện chính quyền ngang tầm phát triển của đất
nước, xứng đáng với lòng tin yêu của nhân dân”, Tạp chí Cộng sản số 3; của tác giả
Thanh Sơn (1995), “50 năm xây dựng và hoàn thiện chính quyền nhân dân”, Tạp
chí Cộng sản số 11; của Hồ Chí Minh (1986), “Về Đảng cầm quyền”, Nxb Sự thật;

Về lịch sử địa phương tỉnh Nam Định đã có những công trình mang tính khái
quát, hay dưới góc độ biên niên. Còn viết về một thời kỳ lịch sử cụ thể, về lĩnh vực
kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội ở địa phương có tính hệ thống, mới chỉ thực là
bước đầu.
Nhìn chung các nhóm công trình nói trên rất cần thiết đối với thực hiện đề
tài, tác giả có thể kế thừa nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là vấn đề tư liệu. Tuy
nhiên chưa có một công trình nào đề cập đến vấn đề nội dung của đề tài.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích
Làm rõ quá trình Đảng bộ Nam Định lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức
chính quyền từ 1954 - 1975. Qua đó khẳng định những thành tựu, rút ra những kinh
nghiệm góp phần trong việc xây dựng, bảo vệ chính quyền trong giai đoạn hiện nay.
3.2 Nhiệm vụ
- Sưu tập và hệ thống hóa những tài liệu liên quan đến đề tài, trên cơ sở đó trình
bày theo tiến trình lịch sử các chủ trương và biện pháp xây dựng và củng cố chính
quyền qua hai giai đoạn 1954 - 1965 và 1965 - 1975.
- Nêu lên những thành tựu, hạn chế trong lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức
chính quyền của Đảng bộ Nam Định trong những năm 1954 đến năm 1975 và rút ra


TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nam Định (2001), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Nam Định,
tập 1 (1930 - 1975), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

2. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nam Định (2013), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Nam Định,
tập 2 (1975 - 2005), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

3. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1957), “Chỉ thị lãnh đạo bầu cử Hội đồng nhân
dân và Ủy ban hành chính các thành phố”, Cặp số 001, Hồ sơ số 01, Trung tâm lưu

18. C.Mác và Ăngghen, Toàn tập (1995), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 21.
19. C.Mác và Ăngghen, Toàn tập (1997), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 18.
20. C.Mác và Ăngghen, Toàn tập (1997), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 33.
21. Công báo nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, số 42, năm 1956.
22. Công báo nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, số 23, năm 1958.
23. Công báo nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, số 27, năm 1958.
24. Cục Thống kê tỉnh Nam Định, Niên giám thống kê năm 2002.
25. Cục Thống kê tỉnh Nam Định, Niên giám thống kê năm 2010.
26. Lê Duẩn (1973), Mấy vấn đề về cán bộ và về tổ chức trong cách mạng Xã hội chủ
nghĩa, Nxb. Sự thật, Hà Nội.

27. Phạm Văn Đồng (1964), Nhà nước dân chủ nhân dân Việt Nam, Nxb. Sự thật, Hà
Nội.

28. Phạm Văn Đồng (1994), Nhà nước dân chủ nhân dân Việt Nam, Nxb. Sự thật, Hà
Nội.

29. Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng
lần thứ 11, tháng 3/1965.

30. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2001), tập 15, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.

31. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2004), tập 32, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.

32. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2004), tập 34, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.

33. Giôn Lốccơ (2007), Khảo luận thứ hai về chính quyền – Chính quyền dân sự, Nxb.


44. Trần Ngọc Liêu (Chủ biên), năm 2013, Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về
nhà nước với việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.

45. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 2.
46. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 3.
47. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 4.
48. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 5.
49. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 7.
50. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 8.
51. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 9.
52. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 10.
53. Hồ Chí Minh, Toàn tập (2009), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 12.


54. “Một số kinh nghiệm về xây dựng và bảo vệ chính quyền trong 40 năm qua” của
Lê Ngọc, Tạp chí nghiên cứu lịch sử, số 4 năm 1985.

55. Hà Quang Ngọc, Nguyễn Minh Phương (2013), Tư tưởng Hồ Chí Minh về tổ chức
nhà nước và cán bộ, công chức, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

56. “50 năm xây dựng và hoàn thiện chính quyền nhân dân” của tác giả Thanh Sơn,
Tạp chí Cộng sản số 11 năm 1995.

57.“Nhà nước cách mạng Việt Nam 1945 - 1985”, Tạp chí nghiên cứu lịch sử, số 4 và
số 5 năm 1965.

58. Nguyễn Trọng Phúc (Chủ biên), năm 2010, Nhà nước cách mạng Việt Nam 1945 –
2010, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

tháng 3/1959, cặp số 001, hồ sơ số 01.

69. Tỉnh ủy Nam Định (1961), Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ Nam Định lần thứ tư
tháng 2/1961, cặp số 002, hồ sơ số 06.

70. Tỉnh ủy Nam Định (1963), Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ Nam Định lần thứ
năm tháng 5/1963, cặp số 002, hồ sơ số 07.

71. Tỉnh ủy Nam Hà (1968), Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ Nam Hà lần thứ nhất
tháng 6/1968, cặp số 005, hồ sơ số 33.

72. Tỉnh ủy Nam Hà (1972), Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ Nam Hà lần thứ hai
tháng 2/1972, cặp số 13, hồ sơ số 96.

73. Tỉnh ủy Nam Hà (1975), Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ Nam Hà lần thứ ba
tháng 6/1975, cặp số 20, hồ sơ số 158.

74. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo tổng kết tình hình xây dựng chính
quyền xã từ khởi nghĩa đến sau sửa sai cải cách ruộng đất 1945 – 1957, cặp số 37,
hồ sơ số 407.

75. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo niên kết tình hình bộ máy và cán bộ
chính quyền các cấp năm 1952 – 1953, cặp số 37, hồ sơ số 407.

76. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo về việc đề bạt kiện toàn bộ máy chính
quyền các cấp tỉnh và huyện năm 1957, cặp số 37, hồ sơ số 407.

77. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo tổng kết kiện toàn chính quyền xã
trong sửa sai năm 1957, cặp số 37, hồ sơ số 407.


Định năm 1959, cặp số 002, hồ sơ số 08a.

88. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Nghị quyết của Ban thường vụ Tỉnh ủy về việc
chuẩn y Ban tỉnh ủy Nam Định, cặp số 002, hồ sơ số 08a.

89. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Quyết định công tác trị an, quốc phòng năm
1959, cặp số 003, hồ sơ số 12.

90. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Nghị quyết của Ban thường vụ Tỉnh ủy về công
tác cán bộ miền Nam tháng 12/1959, cặp số 003, hồ sơ số 12.

91. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Nghị quyết của Ban thường vụ Tỉnh ủy về việc
đẩy mạnh củng cố hợp tác xã nông nghiệp tháng 12/1959, cặp số 003, hồ sơ số 12.

92. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Nghị quyết của Ban thường vụ Tỉnh ủy về tình
hình quý I và nhiệm vụ công tác quý II tháng 12/1959, cặp số 003, hồ sơ số 12.

93. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo tổng kết công tác của Ủy ban hành
chính tỉnh Nam Định năm 1960, cặp số 003, hồ sơ số 13.

94. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Bài phát biểu của đồng chí Vũ Hoạt tại Đại
hội Đại biểu toàn Đảng bộ Nam Định tháng 6/1960, cặp số 001, hồ sơ số 04.

95. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Nghị quyết về việc chuyển thời bình sang thời
chiến năm 1960, cặp số 003, hồ sơ số 13.


96. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo tình hình và phươgn hướng nhiệm vụ
công tác lương thực 1960 - 1961, cặp số 003, hồ sơ số 13.


hành tỉnh Đảng bộ Nam Hà tháng 6/1968, cặp số 005, hồ sơ số 34.

107. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo công tác quân sự đại phương tỉnh
Nam Hà năm 1968, cặp số 005, hồ sơ số 34.

108. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Đề án kiện toàn Ban Chấp hành tỉnh Đảng bộ,
cặp số 13, hồ sơ số 96.


109. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Bài nói của Đồng chí Trường Chinh tại Đại
hội đại biểu Đảng bộ Nam Hà tháng 2/1972, cặp số 13, hồ sơ số 96.

110. Ủy ban hành chính tỉnh Nam Định, Báo cáo của Ban Chấp hành tỉnh Đảng bộ
Nam Hà về tình hình 3 năm 1972 – 1974 và phương hướng nhiệm vụ 2 năm 1975 1976, cặp số 20, hồ sơ số 158.

111. Phạm Vĩnh (Chủ soạn), Nam Định, đất nước – con người, Nxb. Văn hóa Thông
tin, năm 1991.

112. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1976, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 33.
113. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1976, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 34.
114. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1977, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 42.
115. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1977, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 43.
116. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1978, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 1.
117. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1978, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 37.
118. V.I.Lênin, V.I.Lênin toàn tập, năm 1981, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, tập 32.
119. Viện Luật học (1972), Một số vấn đề Nhà nước và pháp luật Việt Nam, Nxb. Khoa
học xã hội, Hà Nội.

120. Viện Sử học (2002), Việt Nam những sự kiện lịch sử 1954 – 1975, Nxb. Giáo dục,
Hà Nội.