Giải pháp hữu ích :
RÈN KĨ NĂNG GIÚP HỌC SINH
LỚP 8 LẬP NHANH
MỘT PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC

PHẦN I : MỞ ĐẦU
Nhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục là đào tạo thế hệ trẻ trở thành những con
người có tri thức và biết vận dụng tri thức đó vào thực tế cuộc sống . Mặt khác nhằm thực
hiện cuộc vận động hai không với bốn nội dung của bộ giáo dục đòi hỏi giáo viên và học
sinh phải dạy thực chất và học thực chất . Song song với vấn đề trên thì học sinh phải
nhanh chóng tiếp cận được phương pháp dạy học mới đang được triển khai và hiện hành ,
đó là “ học sinh học theo hướng tích cực , độc lập sáng tạo để lĩnh hội , vận dụng kiến
thức” . Thực tế khi học môn hóa học 8 đặc biệt là khi học bài 17 sách giáo khoa lớp 8 “lập
phương trình hóa học ’’ thì nhiều em sau khi học xong bài này vẫn lúng chưa biết làm thế
nào để lập được các phương trình hóa học , hoặc một số biết lập nhưng vẫn rất chậm
nên đây là một nội dung khó đối với học sinh và cũng là một trong những nguyên nhân
làm giảm chất lượng bộ môn ,
Giải pháp này nhằm giúp cho học sinh nắm vững cách lập một phương trình hóa
học ” mà ở chương trình trung học cơ sở các em hay gặp và cũng nhằm nâng cao chất
lượng bộ môn , ngoài ra nó còn tạo hứng thú say mê cho học sinh với môn học từ đó tạo
tiền đề cho học sinh tiếp tục học những kiến thức tiếp theo của môn hóa học , chính vì vậy
để dạy tốt tiết học này đòi hỏi giáo viên cần tìm tòi soạn giảng như thế nào để học sinh
tiếp thu kiến thức và biết vận dụng để lập được các phương trình hóa học trong chương
trình trung học cơ sở
Qua thực tế giảng dạy tôi thấy tiết dạy này khó , nội dung kiến thức trong sách giáo
khoa đưa ra thì đa số học sinh không thể vận dụng được các phương trình hóa học hoặc
một số nếu vận dụng được thì cũng rất chậm , nên tôi đã suy nghĩ và viết giải pháp này
vận dụng vào thực tiễn giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả tiết dạy này và tôi đã áp dụng
giảng dạy cho học sinh lớp 8 trường trung học cơ sở Hiệp An từ năm 2004-2005 đến nay
và đã thu được kết quả cao hơn
PHẦN II : NỘI DUNG

Thực tế những năm đầu khi dạy bài này tôi thu được kết quả rất thấp trong một lớp
chỉ 1/4 số học sinh là biết vận dụng lập phương trình hóa học . Từ kết quả trên tôi đã băn
khoăn suy nghĩ về cách thiết kế giáo án và giảng dạy tiết này như thế nào để học sinh có
thể hiểu được bài và biết vận dụng vào lập được các phương trình hóa học giới hạn trong
chương trình trung học cơ sở và đây cũng là điều mong muốn của tôi
III/ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
A/ Giải pháp :để nâng cao được hiệu quả của tiết dạy “ lập phương trình hóa học tôi có
những giải pháp sau :
1/ Thu thập kiến thức về một số dạng phản ứng
2/ Dặn dò học sinh ở tiết học trước ôn tập thật kĩ những kiến thức cũ liên quan để giúp học
sinh lập phương trình hóa học ở bước 1 nhanh và chính xác
3/ Thiết kế giáo án sao cho phù hợp : lấy những ví dụ về một số dạng phản ứng hóa học và
hướng dẫn học sinh cách lập phương trình hóa học từ những phản ứng đơn giản đến phức
tạp , rèn kĩ năng cho học sinh lập nhanh và chính xác các phương trình hóa học
4/ Đánh giá việc nắm bắt kiến thức của tiết học thông qua bài tập đánh giá cuối tiết dạy để
rút kinh nghiệm
B/ Tổ chức thực hiện
Từ năm học 2004-2005 tôi đã tiến hành giảng dạy theo giải pháp này và mỗi năm tôi lại
thu được kết quả khả quan hơn . Giải pháp được tiến hành
1/ Thu thập kiến thức phục vụ cho tiết dạy : Giáo viên phải nắm chắc được những kiến
thức cần truyền thụ cho học sinh để tiết dạy mang lại hiệu quả hơn , học sinh hiểu bài và
biết vận dụng lập được các phương trình hóa học . nếu giáo viên chỉ nghiên cứu sách giáo
khoa và sách giáo viên thì chưa đủ để truyền thụ kiến thức cho học sinh hiểu bài mà giáo
viên cần phải nghiên cứu thêm một số sách tham khảo :
dặn dò cuối tiết học sẽ giúp giáo viên nhắc nhở những kiến thức học sinh cần ôn lại
2/ Dặn dò học sinh những kiến thức đã học liên quan đến bài mới để học sinh dễ dàng
thực hiện ở bước 1 và không bị sai ở bước 2:


- Học thuộc kí hiệu hóa học của các nguyên tố ,và viết đúng các kí hiệu hóa học để khi

viên nhắc nhở những kiến thức học sinh cần ôn lại
2/ Dặn dò học sinh những kiến thức đã học liên quan đến bài mới để học sinh dễ dàng
thực hiện ở bước 1 và không bị sai ở bước 2:
- Học thuộc kí hiệu hóa học của các nguyên tố ,và viết đúng các kí hiệu

hóa học để khi có thể viết đúng các kí hiệu hóa học trong các CTHH
-Phải nắm vững kiến thức về cách lập công thức hóa học của đơn chất kim loại và phi kim
để viết nhanh công thức hóa học của phi kim , kim loại
-Lập công thức hóa học của hợp chất học sinh phải ôn lại cách nhớ nhanh để lập công
thức hóa học đó là : Thông thường gạch chéo hóa trị a,b sẽ ra chỉ số x = b ; y = a


Ví dụ :
;
Đặc biệt : khi hóa trị bằng nhau a = b chỉ số đều bằng 1 (khỏi ghi )
Ví dụ :

,

- Hóa trị a> b đều là số chẵn A có chỉ số x= 1 ; B có chỉ số y =
Ví dụ :
: x=1;y=
= 2 Công thức CO2
Để lập nhanh công thức hóa học , học sinh phải nhớ hóa trị của
nguyên tố, nhóm nguyên tử , học sinh thường xuyên ôn tập những kiến thức này để có
thể viết đúng công thức hóa học
Ở bài phản ứng hóa học phải ôn lại cách ghi phương trình chữ của phản ứng xác
định được chất tham gia và sản phẩm tạo thành để khi khi lập phương trình hóa học có
thể thực hiện bước 1 dễ dàng
Phần chuẩn bị chu đáo rồi thì phần thiết kế giáo án cũng cần phải có chất lượng vì

2/ Phương pháp dạy học chủ yếu : Trực quan, hoạt động hợp tác nhóm, đàm thoại
tìm tòi
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1. Ổn định lớp
2. Bài cũ: phát biểu nội dung định luật BTKL và biểu thức của định luật và giải thích,
sửa BT2/54 SGK

3. Bài mới: phản ứng hoá học là gì? Phát biểu lại định luật bảo toàn khối lượng? Để
biểu diễn ngắn gọn phản
ứng hoá học và vận dụng định luật này người ta lập PTHH. Vậy PTHH được lập
như thế nào?
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG GHI
VIÊN
Hoạt động 1: tìm hiểu về phương trình hoá học
Gv nêu VD cho khí H2 tác dụng Hs viết PTHH chữ vào I. Lập phương trình
với khí O2
bảng con
hoá học
Hãy viết phương trình chữ của Thay chữ bằng CTHH
1. Phương trình hoá học
PƯHH và bảng con
Thay tên các chất bằng CTHH?
VD 1:
Hướng dẫn HS cách viết dấu mũi
Khí hiđrô + khí oxi
tên?
nước
Nhắc lại bản chất của PƯHH. Trong PƯHH nguyên tử

Gv hướng dẫn HS một số chú ý vế đã bằng nhau không
để tránh viết sai hệ số, chỉ số
cần thêm hệ số
Số 2 trước H chỉ gì?
HS lập PTHH
2 nhỏ dưới H chỉ gì?
1
HS
lên
bảng
VD2 : kl Al + khí O2 Al2O3
lớp nhận xét


Hãy lập PTHH của pư .Cho HS
nhận xét về số nguyên tử Al, O ở
2 vế?
Số nguyên tử O ở 2 vế phải
nhiều hơn và không bằng nhau,
lẻ?
Gv hướng dẫn HS cách cân bằng
Chỉ số lẻ thêm vào để làm chẵn
điểm lưu ý của PT này
Nhận xét gì về phương trình
này? Phân biệt PTHH có khác gì
so với sơ đồ phản ứng
Vậy PTHH biểu diễn gì?
VD 3 : S + O2
SO2 . Lập
PTHH

Xem nhóm SO4 như 1 đơn
vị
3 nhóm SO4 nên vế trái
phải thêm hệ số 3
1 HS lên bảng cân bằng,
lớp làm vào vở bài tập

Kết luận: PTHH biểu
diễn ngắn gọn PƯHH
2. Các bước lập PTHH
a. Viết sơ đồ của phản
ứng : gồm CTHH của các
chất phản ứng và sản
phẩm
b. Cân bằng số nguyên tử
của mỗi nguyên tố : Tìm
hệ số thích hợp đặt vào
trước các CT
c.Viết PTHH
* Những điểm lưu ý khi
lập PTHH
-Không được thay đổi chỉ
số trong công thức hóa
học viết đúng , viết hệ số
cao bằng khhh

4P + 5 O2
2P2O5
2Fe + 3Cl2
2FeCl3

b/ Al + Cl2 -->AlCl3
c/ Cu(OH) 2 + HCl -->
CuCl2 + H2O
Hãy lập PTHH của các phản ứng trên
* Dặn dò: Học ôn toàn bộ kiến thức của C.II và học bài 22, làm bt 1, 2, 3 / 58 SGK.
Chuẩn bị phần IV còn lại
V/ NHẬN XÉT - RÚT KINH NGHIỆM


2/ Đối với học sinh :
- Chuẩn bị đầy đủ : ôn tập thật kĩ những kiến thức mà giáo viên yêu cầu , chuẩn bị kiến
thức mới chu đáo
- Tập trung vào bài học không phân tán tư tưởng và làm việc riêng
- Tự giác rèn luyện kĩ năng tư duy , độc lập sáng tạo khi lập phương trình
- Nhận biết được từng dạng phản ứng khi cân bằng , tự lập phương trình và tích cực
phát biểu ý kiến , nhận xét bổ sung góp ý xây dựng kiên thức
- Ghi bài đầy đủ
Trên đây là một số yêu cầu đối với giáo viên và học sinh khi dạy và học bài này .
Sau đây là cách thực hiện giải pháp:
Để làm tốt một số loại bài tập hóa học như bài toán tính theo phương trình hóa học
thì việc cần thiết trước hết là các em phải lập phương trình hóa học đúng rồi mới làm
đúng các bước tiếp theo . Trong quá trình lập phương trình hóa học quan trọng nhất là
bước thứ 2 : Cân bằng số nguyên tử của mỗi nguyên tố
Mặc dù bước thứ 2 là quan trọng nhất nhưng ở bước 1 : “Viết sơ đồ phản ứng ” nếu
các em không thực hiện chính xác thì bước tiếp theo cũng không chính xác.Vậy muốn
học sinh “Viết sơ đồ phản ứng ” đúng thì ngay từ những chương trước giáo viên phải
rèn cho học sinh những kiến thức liên quan đến bài lập phương trình hóa
học :
Sau khi đã rèn cho học sinh thành thạo các kĩ năng này thì khi vào bài lập phương
trình hóa học giáo viên có thể yêu cầu học sinh tự thực hiện bước 1 đó là viết phương