VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
PHẠM THỊ PHƢƠNG DUNG
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
VIÊN CHỨC TỪ THỰC TIỄN HUYỆN AN LÃO,
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
Chuyên ngành:
Chính sách công
Mã số:
60 34 04 02
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. HỒ VIỆT HẠNH
HÀ NỘI – 2016
LỜI CAM ĐOAN
Đề tài: "Thực hiện chính sách phát triển viên chức từ thực tiễn
huyện An Lão, thành phố Hải Phòng" của luận văn là kết quả của sự cố
gắng nghiên cứu, tìm tòi và sáng tạo của bản thân tôi cùng với sự hướng dẫn
tận tình của người hướng dẫn khoa học PGS.TS. Hồ Việt Hạnh - Phó Giám
đốc Học viện Khoa học Xã hội.
2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách phát triển viên chức……………...38
2.3 Thực trạng các chủ thể tham gia thực hiện chính sách phát triển viên chức.42
2.4 Kết quả thực hiện chính sách phát triển viên chức …………………….......43
2.5 Đánh giá chung kết quả thực hiện chính sách phát triển viên chức………58
Chƣơng 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN VIÊN CHỨC TẠI HUYỆN AN
LÃO, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG………………………………………..…62
3.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển viên chức
tại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng …………..…………………………...62
3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển viên chức
tại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng………………………………………..63
KẾT LUẬN …………………………………………………………………...72
MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………74
PHỤ LỤC ……………………………………………………………...……...78
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CB:
Cán bộ
VC:
Viên chức
PTVC:
Phát triển viên chức
Biểu 2.5: Kết quả xét duyệt hợp đồng không xác định thời hạn đối với viên
chức Mầm non từ năm 2012-2014
Biểu 2.6: Thống kê số lượng VC tuyển dụng từ năm học 2010 -2011 đến nay
Biểu 2.7: Thống kê số lượng viên chức các đơn vị sự nghiệp tuyển dụng từ
năm 2010 đến nay
Biểu 2.8: Bảng đánh giá về chính sách tuyển dụng viên chức
Biểu 2.9: Số lượng điều động viên chức
Bảng 2.10: Bảng đánh giá về việc bố trí vị trí việc làm đối với viên chức
Bảng 2.11: Bảng thống kê các lớp bồi dưỡng viên chức năm học 2015-2016
Biểu 2.12: Bảng tổng hợp số lượt bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ
Biểu 2.13 Bảng đánh giá về chất lượng đào tạo, bồi dưỡng viên chức
Biểu 2.14: Biểu thống kê việc thực hiện chế độ lương và phụ cấp
Biểu số 2.15: Bảng đánh giá về việc thực hiện chế độ đãi ngộ
Biểu 3.1: Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các giải pháp
Biểu 3.2: Kết quả khảo sát tính khả thi của các giải pháp
Bảng phụ lục câu hỏi
Bảng phụ lục thống kê tình hình phát triển dân số trên địa bàn huyện.
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Con người là yếu tố quan trọng quyết định vận mệnh quốc gia, dân tộc;
Đảng và Nhà nước ta luôn coi đó là lực lượng then chốt `bảo đảm cho sự
thành công của sự nghiệp cách mạng, xây dựng, phát triển đất nước. Trong
văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lầm thứ VIII của Đảng (năm 1996) đã
xác định: "Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước vừa có trình độ
chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao vừa giác ngộ về chính trị, có tinh
thần trách nhiệm, tận tụy, công tâm, vừa có đạo đức liêm khiết khi thi hành
công vụ" [13, tr.96].
Trong công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước hiện nay, con người
độ đãi ngộ đối với người lao động. Tuy nhiên, thực hiện chính sách phát triển
viên chức trong thực tế đặt ra nhiều vấn đề: việc tuyển dụng viên chức chưa
thực sự công khai, công bằng; việc quản lý và sử dụng đội ngũ viên chức còn
nhiều hạn chế từ cơ sở đến các cơ quan chuyên môn; chất lượng nguồn nhân
lực chưa đáp ứng với đòi hỏi của quá trình đổi mới và phát triển giáo dục; đầu
tư phát triển viên chức chưa xứng tầm với vai trò của nó. Việc phát triển đội
ngũ viên chức luôn được coi là nhiệm vụ chiến lược ưu tiên trong phát triển
góp phần đẩy nhanh quá trình phát triển của thành phố.
Để thực hiện chính sách phát triển viên chức từ thực tiễn huyện An Lão
có hiệu quả thì việc tìm hiểu thực trạng, đánh giá thực hiện chính sách, đề
xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách phát triển viên chức cần được
huyện An Lão cần được quan tâm, nhằm đánh giá đúng thực trạng thực hiện
chính sách phát triển viên chức khách quan, tiếp cận trên phương diện lý
thuyết về phân tích chính sách công để từ đó đưa ra những giải pháp chính
sách phù hợp nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục và đào tạo trên địa bàn huyện.
2
Xuất phát từ thực tiễn kết hợp với nghiên cứu những luận cứ, luận
chứng để từng bước hoàn thiện việc thực hiện chính sách phát triển viên chức,
tác giả lựa chọn đề tài: "Thực hiện chính sách phát triển viên chức từ thực
tiễn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng" làm đề tài Luận văn Thạc sỹ
chính sách công tại Học Viện Khoa học Xã hội.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Việc nghiên cứu đề tài "Thực hiện chính sách phát triển viên chức từ
thực tiễn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng" là vấn đề mới; xung quanh
vấn đề này đã có nhiều công trình nghiên cứu và tiếp cận theo nhiều cách
khác nhau, có thể kể đến một số công trình như sau:
sách phát triển viên chức nói chung, một số khía cạnh trong nguồn nhân lực
khoa học và cơ sở giáo dục Đại học, quy hoạch phát triển ngành giáo dục và
đào tạo huyện An Lão. Các báo cáo mang tính sự vụ hoặc đánh giá việc thực
hiện nhiệm vụ hàng năm.
Đến nay, chưa có công trình nghiên cứu đầy đủ, có tính hệ thống về cả
lý luận và thực tiễn thực hiện chính sách phát triển viên chức từ thực tiễn
huyện An Lão, thành phố Hải Phòng. Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng để
đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển
viên chức trên địa bàn huyện An Lão. Vấn đề tác giả lựa chọn nghiên cứu
hoàn toàn không có sự trùng lặp về nội dung và đối tượng nghiên cứu. Tuy
nhiên, tác giả có sự chọn lọc, kế thừa kết quả nghiên cứu của các tác giả đi
trước liên quan đến vấn đề nghiên cứu của mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách, phân tích
đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triên viên chức, đề xuất một số
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển viên chức
trên địa bàn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
4
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến
việc thực hiện chính sách phát triển viên chức.
- Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triển viên
chức từ năm 2010 đến nay;
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính
sách phát triển viên chức trên địa bàn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
dùng khá phổ biến trong nghiên cứu xã hội học, đó là phương pháp đối thoại
với một đối tượng nhằm thu thập thông tin. Trong nghiên cứu có công cụ điều
tra bằng bảng hỏi đối với đối tượng là cán bộ quản lý, chuyên viên phòng
Giáo dục và Đào tạo, Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp Giáo dục & Đào tạo và Y
tế, viên chức trên địa bàn huyện.
- Phương pháp so sánh, thống kê, điều tra xã hội học.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa về lý luận
Luận văn hệ thống hóa những vấn đề lý luận về chính sách phát triển
viên chức.
Ý nghĩa thực tiễn
- Luận văn tổng kết thực tiễn, chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong
việc thực thi chính sách; đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
thực hiện chính sách phát triển viên chức nói chung và phát triển viên chức
huyện An Lão, thành phố Hải Phòng nói riêng.
- Kết quả nghiên cứu đề tài luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho
các nhà quản lý của huyện trong việc thực hiện chính sách tại địa phương.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục các bảng biểu, danh
mục các biểu đồ, danh mục tài liệu tham khảo; Luận văn có bố cục gồm 3
chương:
6
Chương 1. Những vấn đề lý luận chung về thực hiện chính sách phát
triển viên chức;
Chương 2. Thực trạng thực hiện chính sách phát triển viên chức từ thực
tiễn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng;
Chương 3. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện
chính sách tại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
phát triển hài hòa, toàn diện; đồng thời góp phần đào tạo, bồi dưỡng nguồn
nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự phát triển của đất nước.
9
1.1.2 Chính sách phát triển viên chức
Thuật ngữ “chính sách” được sử dụng phổ biến; mọi chủ thể kinh tế xã hội đều có những chính sách của mình. Có chính sách của doanh nghiệp,
chính sách của đảng chính trị, chính sách của một quốc gia, tổ chức, chính
sách của một liên minh các nước hoặc tổ chức quốc tế. Mặc dù đã có rất nhiều
nghiên cứu về chính sách và có nhiều cách tiếp cận khác nhau về chính sách
nhưng vẫn chưa có sự thống nhất về khái niệm chính sách.
Có thể hiểu: Chính sách là tập hợp các giải pháp của chủ thể quản lý
nhằm tác động đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu nào đó.
Chính sách là sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định,
dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra chính sách
[11, tr.157]
Chủ thể ban hành chính sách công là Nhà nước thông qua các cơ quan
quyền lực và cơ quan để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước.
Chính sách công là kết quả của việc cụ thể hóa chủ trương, đường lối của
Đảng cầm quyền thành các quyết định với mục tiêu, giải pháp, công cụ thực
hiện cụ thể nhằm giải quyết các vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ của nhà
nước, duy trì sự tồn tại và phát triển của nhà nước, phát triển kinh tế xã hội và
phục vụ người dân.
Có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về chính sách công; tùy theo
quan niệm của mỗi tác giả mà đưa ra những định nghĩa khác nhau.
Theo PGS.TS Đỗ Phú Hải (năm 2012, Học viện Khoa học xã hội Việt
Nam) đưa ra cách định nghĩa về chính sách công: "Chính sách công là một
tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn
các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề
của xã hội theo mục tiêu xác định của đảng chính trị cầm quyền” [15, tr.12].
11
Thứ tư: Chính sách phát triển viên chức gồm nhiều quyết định có liên
quan lẫn nhau nhằm hướng vào việc giải quyết vấn đề tuyển dụng, quản lý, sử
dụng đội ngũ viên chức.
Từ những phân tích trên có thể hiểu chính sách phát triển viên chức: là
thuật ngữ dùng để chỉ một chuỗi các quyết định, hoạt động của nhà nước
nhằm giải quyết vấn đề về tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đào tạo bồi dưỡng,
chế độ đãi ngộ đối với viên chức.
1.2 Quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về
phát triển viên chức
1.2.1 Quan điểm của Đảng
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ, Người chỉ rõ: “Cán
bộ là cái gốc của mọi việc"; trong suốt quá trình lãnh đạo chỉ đạo của mình
Đảng ta luôn quán triệt tư tưởng đó của Người về công tác cán bộ. Nghị
quyết số 03-NQ/TW ngày 18/6/1997 của Hội nghị lần thứ Ba Ban Chấp
hành Trung ương khóa VIII về “Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” đã chỉ ra thực trạng đội ngũ cán bộ và
công tác cán bộ; đưa ra phương hướng xây dựng đội ngũ cán bộ và công tác
cán bộ từ đó đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp lớn đối với công tác cán bộ.
Kết luận Hội nghị Trung ương 9 khóa X của Đảng đưa ra quan điểm
“cải cách cơ bản chế độ tiền lương, tiền tệ hóa tiền lương và các chế độ
theo lương, ban hành chính sách về nhà ở, nhà công vụ đối với cán bộ, công
chức và lực lượng vũ trang. Cải cách công tác thi đua, khen thưởng để tạo
động lực thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước một cách thực chất, khắc
phục bệnh thành tích, hình thức, lãng phí. Tổ chức phong trào thi đua xây
dựng môi trường làm việc tốt để phát huy tốt nhất khả năng cống hiến và
phát triển của cán bộ”.
ngày càng cao của khu vực cung ứng dịch vụ công; phát triển, thu hút, bồi
dưỡng, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng đối với người có tài năng để nâng
cao chất lượng phục vụ nhân dân”… [11, tr.3].
14
Nghị định số 204/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ về chế
độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang và
Nghị định số 17/2013/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của
Nghị định số 204/2004/NĐ-CP. Thông tư số 08/2013/TT-BNV ngày 31/7/2013
của Bộ Nội vụ về hướng dẫn thực hiện chế độ nâng bậc lương thường xuyên và
nâng bậc lương trước thời hạn đối với cán bộ, công chức, viên chức và người
lao động. Các văn bản này quy định về chế độ tiền lương gồm: mức lương tối
thiểu chung; các bảng lương; các chế độ phụ cấp lương; chế độ nâng bậc
lương; chế độ trả lương; nguồn kinh phí để thực hiện chế độ tiền lương; quản lý
tiền lương, quy trình thực hiện chế độ đối với cán bộ, công chức, viên
chức,trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp của nhà nước.
Chính sách phát triển viên chức của Nhà nước bao gồm các chính sách
cụ thể như:
- Chính sách tuyển dụng, sử dụng viên chức;
- Chính sách sử dụng, bổ nhiệm, thay đổi chức danh, nghề nghiệp,
thay đổi vị trí việc làm của viên chức;
- Chính sách đào tạo, bồi dưỡng viên chức;
- Chính sách biệt phái, bổ nhiệm, miễn nhiệm;
- Chính sách đánh giá viên chức;
- Chính sách đãi ngộ, tiền lương, phụ cấp, khen thưởng;
- Chế độ thôi việc, hưu trí;
- Chính sách khen thưởng và xử lý vi phạm.
1.3 Nội dung các bƣớc thực hiện chính sách phát triển viên chức
Tổ chức thực hiện chính sách phát triển viên chức là một khâu trong
Trên cơ sở kế hoạch tổng thể thực hiện chính sách phát triển viên chức,
cần phải xây dựng các kế hoạch cụ thể để bảo đảm cho việc triển khai như:
Kế hoạch tổ chức, điều hành (bao gồm các dự kiến về hệ thống các chủ thể,
cơ quan chủ trì, phối hợp triển khai thực hiện); kế hoạch dự kiến các nguồn
16
lực (bao gồm dự kiến về các cơ sở vật chất, máy móc, xe cộ, phương tiện,
điều kiện trang thiết bị kỹ thuật, các nguồn lực tài chính, vật tư…); kế hoạch
thời gian triển khai thực hiện và kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính
sách. Đây là một khâu quan trọng trong quá trình thực hiện chính sách bởi
nó quyết định đến khả năng thực hiện chính sách, dự tính trước được các
tình huống xảy ra và phương án xử lý, đảm bảo cho chính sách được thực
hiện trong thực tiễn một cách có hiệu quả.
1.3.2 Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách phát triển viên chức
Việc phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách ngày càng được coi
trọng; thông qua việc phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách phát triển
viên chức giúp cho viên chức hiểu rõ về mục đích, yêu cầu, nghĩa vụ và quyền
hạn của viên chức để viên chức tích cực tìm kiếm các giải pháp thực hiện.
Để phổ biến, tuyên truyền chính sách đạt hiệu quả cao đòi hỏi cán bộ,
công chức làm công tác tuyên truyền phải am hiểu chính sách, phải nắm
chính xác, đầy đủ mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, yêu cầu, phạm vi, đối tượng
của chính sách. Đồng thời, phải nhận thức được đầy đủ mục đích, yêu cầu,
nội dung, nhiệm vụ của việc tuyên truyền, phổ biến chính sách phát triển
viên chức. Trên cơ sở đó, xác định lựa chọn các kỹ năng, các giải pháp phổ
biến, tuyên truyền chính sách phù hợp cho từng đối tượng viên chức tại địa
bàn như: mở các lớp tập huấn tập trung để quán triệt nghiên cứu các nội
dung chính sách, bàn các giải pháp và phân công thực hiện chính sách; tổ
thực hiện chính sách, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm cần tham
mưu, đề xuất các giải pháp, các biện pháp bảo đảm cho chính sách được duy
trì, tồn tại và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế. Khi thực hiện
chính sách gặp những khó khăn do môi trường thực tế biến động đòi hỏi đội
ngũ cán bộ, công chức thực thi chính sách phải có năng lực hay kiến thức sử
dụng hệ thống công cụ quản lý tác động nhằm tạo lập môi trường thuận lợi
cho việc thực thi chính sách này trên thực tế. Đồng thời, cần chủ động tham
mưu, đề xuất với chủ thể ban hành chính sách và áp dụng các giải pháp, biện
pháp thực hiện chính sách phù hợp với hoàn cảnh mới.
18
Việc duy trì chính sách phát triển viên chức có ý nghĩa vô cùng quan
trọng bảo đảm cho chính sách này tồn tại và phát huy tác dụng bền vững.
Nếu không duy trì chính sách sẽ dẫn đến hiệu quả chính sách thấp, gây lãng
phí, không đáp ứng được yêu cầu của chính sách. Việc duy trì và bảo đảm sự
tồn tại và phát huy tác dụng bền vững của chính sách đòi hỏi đội ngũ cán bộ,
công chức thực hiện chính sách phải am hiểu sâu sắc về chính sách, phải
nắm chắc mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, yêu cầu, đối tượng, công cụ thực
hiện chính sách này. Đồng thời, phải sử dụng các công cụ quản lý khác tác
động đến việc thực hiện chính sách, đề xuất các giải pháp hỗ trợ duy trì
chính sách.
Để thực hiện tốt việc duy trì chính sách phát triển viên chức cần bảo
đảm tốt các nội dung: Thứ nhất: Cụ thể hóa nội dung triển khai thực hiện
chính sách bằng các văn bản mang tính pháp lý - quy định rành mạch, hợp lý
trách nhiệm, quyền hạn của các chủ thể thực hiện chính sách này; tránh tình
trạng lẫn lộn quyền hạn, trách nhiệm của các chủ thể có trách nhiệm thực
hiện chính sách. Thứ hai: Tổ chức phối hợp, thống nhất, đồng bộ giữa các cơ
quan tổ chức thực thi chính sách và đội ngũ cán bộ, công chức ngoại giao.
Thứ ba: Bảo đảm các điều kiện về vật lực, nhân lực, tài lực và các phương
sách. Chính sách phát triển viên chức hiện nay có cần phải điều chỉnh hay
không hoặc điều chỉnh nhiều hay ít phụ thuộc vào tính hợp lý của chính sách
và các vấn đề phát sinh cần điều chỉnh trong quá trình thực hiện chính sách
này trên thực tế.
1.3.6 Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách phát
triển viên chức
Đây là một khâu quan trọng trong thực hiện chính sách vì theo dõi,
kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách phát triển viên chức giúp kịp
thời bổ sung hoàn thiện chính sách đồng thời chấn chỉnh công tác tổ chức
thực hiện chính sách, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện mục
tiêu chính sách. Để theo dõi, kiểm tra, đốn đốc việc thực hiện chính sách
20