Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.

Với vị trí là ngành học mở đầu, là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục
quốc dân nhằm hình thành con người Việt nam một cách toàn diện nhất. Ngành
học Mầm non luôn chú trọng trong việc nghiên cứu xây dựng và cải tiến nội
dung chương trình. Cho đến nay chương trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục
trẻ Mầm non được củng cố và nâng cao chất lượng đã thực sự đa dạng phong
phú về nội dung lẫn hình thức, đáp ứng kịp thời những yêu cầu đổi mới của
ngành học Mầm non nói riêng, của đất nước nói chung. Song hành cùng chương
trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ là sự quan tâm đầu tư chăm sóc trẻ
thơ của mọi gia đình, của cha mẹ học sinh đối với trẻ thơ từ 0 - 6 tuổi.
Cùng với sự phát triển chung của xã hội, mỗi người chúng ta ngày nay đều
có cuộc sống đầy đủ sung túc hơn. Chính vì vậy trẻ em ngày nay được hưởng sự
chăm sóc đặc biệt của gia đình và toàn xã hội . Nhiều người cho rằng có điều
kiện cho con ăn nhiều là tốt nhưng phải cho trẻ ăn với chế độ như thế nào, cần
ăn những gì.....đa số phụ huynh chưa biết được, vì vậy tuy cho con mình ăn rất
nhiều nhưng trẻ không lớn được.
Trong lúc mức độ báo động về thể thấp còi của trẻ ở Trường Mầm non
Điền Trung nói riêng và trẻ từ 0 - 6 tuổi của huyện nhà nói chung và cần thiết
quan tâm của xã hội đối với trẻ suy dinh dưỡng thể thấp còi được ưu tiên hàng
đầu.
Từ những thực trạng khó khăn trên. Bản thân tôi là một cán bộ quản lý
giáo dục Mầm non phụ trách công tác chăm sóc nuôi dưỡng và sức khỏe của trẻ
tại trường Mầm non Điền Trung tôi rất băn khoăn và đã mạnh dạn chọn đề tài “
Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở Trường
Mầm non Điền Trung - Bá Thước”

1


2


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
sinh an toàn thực phẩm” đã được triển khai đến tất cả các trường Mầm non, nó
có tác dụng thiết thực đến việc chăm sóc nuôi dưỡng. Đó là mục tiêu giúp trẻ
được tăng cân và làm giảm tỷ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng xuống mức thấp nhất
trong các trường Mầm non.
3. Thực trạng chung của vấn đề.
Trong nhiều năm người ta thường dùng cân nặng theo tuổi để đánh giá
tình trạng dinh dưỡng trẻ em vì cho rằng chiều cao theo tuổi phụ thuộc vào yếu
tố di truyền. Tuy vậy từ những năm 1970 nhiều tác giả đã nhận thấy chiều cao
theo tuổi là chỉ số có giá trị để đánh giá tình trạng dinh dưỡng cùng với cân nặng
theo tuổi. Trên cơ sở đó, năm 2006 tổ chức y tế thế giới đã công bố chuẩn tăng
trưởng mới cho trẻ em và khuyến nghị ứng dụng thống nhất toàn cầu.
Như vậy chiều cao theo tuổi đã được khẳng định là chỉ tiêu dinh dưỡng
quan trọng nhất và các điều kiện môi trường hơn là yếu tố di truyền là các yếu tố
quyết định chính đến sự khác biệt về tăng trưởng trẻ em. Đó là căn cứ để giảm
suy dinh dưỡng thể thấp còi trở thành mục tiêu quan trọng nhất của các chương
trình phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em.
a. Thuận lợi
-Trường Mầm non Điền Trung thành lập năm 1996. Sau những năm thành
lập nhà trường từng bước phát triển và lớn mạnh đạt danh hiệu “ Trường Mầm
non đạt chuẩn Quốc gia” giai đoạn I.
- Nhà trường nhận được sự chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục và Đào tạo
huyện Bá Thước, được cung cấp, trang bị nhiều tài liệu hướng dẫn thực hiện
chăm sóc nuôi dưỡng phòng chống suy dinh dưỡng và VSATTP cho trẻ Mầm
non.
- Nhà trường có đội ngũ giáo viên chuẩn về trình độ, có nghiệp vụ chăm

Trẻ 5- 6 tuổi: 91 cháu.
Trẻ 4 - 5 tuổi: 60 cháu.
Trẻ 3 - 4 tuổi: 59 cháu.
Trẻ nhà trẻ: 32 cháu..
4


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
Tỷ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp còi giai đoạn I( tháng 15/9/2012)
Độ tuổi

Tổng

Kênh

5 - 6 tuổi
4 - 5 tuổi
3 - 4 tuổi
25 - 36 tháng
Tổng cộng

số trẻ
91
60
59
32
242

BT


Ghi chú

4. Một số biện pháp giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung - Bá Thước.
Từ thực tế trên tôi mạnh dạn đưa ra một số biện phápcó tính khả thi nhằm
giảm tỷ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trường Mầm non Điền Trung như
sau:
4.1. Biện pháp 1: Tuyên truyền về nội dung dinh dưỡng trẻ thơ.
- Đối với phụ huynh: Tuyên truyền đến từng phụ huynh qua các kênh:
băng zôn, loa đài, khẩu hiệu, qua các buổi họp phụ huynh...để tất cả các bậc phụ
huynh nhận biết rằng: Suy dinh dưỡng là tình trạng thiếu hụt các chất dinh
dưỡng cần thiết làm ảnh huởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng
bình thường của cơ thể. Tất cả các chất đều thiếu, nhưng phổ biến nhất là chất
đạm và chất béo.
Nguyên nhân: Có rất nhiều nguyên nhân làm trẻ bị suy dinh dưỡng mà chúng ta
thường gặp như:
+ Trẻ sau sinh đã suy dinh dưỡng đó là do quá trình mang thai mẹ vì 1 lý
do gì đó mà cung cấp không đủ năng lượng để nuôi dưỡng bào thai dẫn đến sau
sinh trẻ nhẹ cân non yếu hoặc sinh non còn gọi là suy dinh dưỡng bào thai .

5


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
+Trẻ sau sinh mắc các dị tật bẩm sinh như sứt môi, hở hàm ếch làm cản
trở trong việc bú và ăn của trẻ.
+Trẻ bị mắc bệnh tim bẩm sinh, hẹp môn vị, phình đại tràng, trẻ bị dị tật
đầu nhỏ…cũng làm ảnh hưởng đến ăn uống của trẻ

sau sinh 1 tháng. Cần ăn uống các chất có acid folic, Iod và kẽm,: Có trong gan,
hải sản như hào, sò. Thêm vitamin B6 (2mg/ngày): các trường hợp đa thai,
nghiện thuốc, vị thành niên mang thai. Vitamin C 50mg/ngày cho người hút
thuốc lá, nghiện rượu, uống thường xuyên Aspirin, salicylat…Vitamin B12
2mg/ngày: đối với người ăn chay trường.
Tóm lại: Chǎm sóc ǎn uống của phụ nữ có thai để đạt mức tǎng cân 10 -12 kg
trong thời gian có thai, khám thai ít nhất 3 lần và tiêm đủ 2 mũi phòng uốn ván.
4.2.Biện pháp 2: Phối hợp giữa nhà trường và trạm ytế.Giữa nhà
trường và gia đình.
Hàng năm nhà trường kết hợp với trạm y tế khám sức khỏe định kỳ và
uống các loại vắc xin đầy đủ cho trẻ nhằm phát hiện nguy cơ trẻ bị suy dinh
dưỡng để có chế độ bồi dưỡng và chăm sóc kịp thời.
*. Tìm nguyên nhân suy dinh dưỡng.
- Sau khi tiến hành giám sát việc cân - Đo khám sức khỏe trẻ giai đoạn
I.Kết quả cho thấy trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp còi chiếm tỷ lệ cao, giáo viên
chủ nhiệm lớp cho biết số trẻ này chủ yếu nằm ở các gia đình có điều kiện khá
giả và các gia đình bố mẹ đi làm ăn xa. Khi đã có kết quả và danh sách trẻ trong
dạng báo động về sức khỏe ở từng nhóm lớp cụ thể. Bản thân tôi cùng phối kết
hợp với giáo viên các nhóm lớp trao đổi gặp từng phụ huynh thông báo về tình
trạng sức khỏe của con em mình và xây dựng chế độ chăm sóc phù hợp với trẻ
để từ đó thu thập thông tin để có cơ sở điều chỉnh cách chăm sóc trẻ.
- Bằng việc làm thực tế tôi yêu cầu giáo viên chủ nhiệm lớp phân nhóm trẻ
thuộc gia đình có điều kiện kinh tế khá giả 1 nhóm, trẻ thuộc nhóm gia đình bố
mẹ đi làm ăn xa một nhóm để có biện pháp khắc phục phù hợp. Trước hết tôi lên
7


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
kế hoạch cho giáo viên chủ nhiệm mời số phụ huynh này đến lúc này tôi thông

Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
-Trẻ cần được sống trong môi trường sạch sẽ, ấm về mùa đông mát về
mùa hè.
-Trong suốt thời gian giáo viên thực hiện bản thân tôi thường xuyên đôn
đốc kiểm tra thực hiện công tác chăm sóc nuôi dưỡng trẻ nhằm phòng bệnh suy
dinh dưỡng và phục hồi trẻ suy dinh dưỡng theo chỉ tiêu đề ra.
4.4 Biện pháp 4: Tăng cường công tác kiểm tra qua các bữa ăn chính
và phụ nhằm đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ.
- Sau khi lên thực đơn trong tuần và điều tra khẩu phần ăn,tôi lên kế hoạch
kiểm tra cụ thể cho từng đối tượng, vận động phụ huynh cho trẻ uống thêm sữa
vào buổi chiều sau giờ ăn phụ. Trẻ bị suy dinh dưỡng không chỉ vì thiếu ăn mà
còn do gia đình thiếu kiến thức cần thiết về khoa học dinh dưỡng và một số bệnh
kèm theo như tiêu chảy, nhiễm khuẩn hô hấp…không được điều trị kịp thời.
Theo các chuyên gia nghiên cứu thì từ 0 - 5 tuổi là độ tuổi dễ bị chậm lớn, còi
xương. Ở giai đoạn này tốc độ tăng trưởng của trẻ cao, nếu như không đáp ứng
đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng sẽ rất dễ bị thiếu hụt. Tỷ lệ suy dinh dưỡng cao nhất
được ghi nhận ở trẻ từ 12 đến 24 tháng cho đến 5 tuổi và trẻ suy dinh dưỡng
trong 2 - 3 năm đầu đời sẽ ảnh hưởng đến phát triển thể lực cũng như chiều cao ở
tuổi trưởng thành. Để giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng chúng tôi áp dụng biện pháp
có hiệu quả là: “Phục hồi cho trẻ suy dinh dưỡng bằng chế độ ăn”.
- Phân công các thành viên trong tổ thường xuyên kiểm tra sau giờ ăn xem
các lớp có cho trẻ ăn hết khẩu phần ăn của trẻ hay không, kiểm tra các món ăn
xem có phù hợp và mùi vị có hấp dẫn trẻ ăn hay không để có biện pháp cụ thể
đối với giáo viên và nhân viên cấp dưỡng. Tổ chức cho các tổ trưởng kiểm tra
chéo lẫn nhau để tăng cường công tác chăm sóc trẻ ăn ngủ đúng giờ giấc quy
định để đảm bảo tốt cho sức khỏe trẻ. Ngoài ra, khi trẻ bị suy dinh dưỡng cần
phải có chế độ nuôi dưỡng chăm sóc vệ sinh đặc biệt. Tăng thêm các thực phẩm
có đậm độ năng lượng cao như dầu mỡ. Tăng cường các thức ăn giàu Protein
9


10


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
- Phát triển rất nhanh và nhu cầu năng lượng
Cho trẻ từ 3- 4 tuổi là 1300- 1400 kcalo/ ngày
Cho trẻ từ 4- 5 tuổi là 1400- 1500 kcalo/ ngày
Thời điểm này, trẻ đã mọc đủ răng hàm, tò mò, hoạt động nhiều, thích tự
làm, dã có những hoạt động giao tiếp. Nên chúng ta cần cho trẻ ăn ít nhất 5
bữa/ngày đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm: ăn 3 bữa ăn chính cùng với gia đình ưu
tiên các thức ăn giàu năng lượng, giàu chất dinh dưỡng có thịt, cá, trứng, tép, rau
xanh, rau củ; 2- 3 bữa phụ như sữa, chè, chuối, khoai...Hạn chế cho ăn bámh
ngọt trước giờ ăn, cho trẻ tự xúc ăn dưới sự hỗ trợ của cha mẹ hay những người
thân trong gia đình
Tiếp tục cho trẻ uống thêm 200- 300 ml sữa / ngày để bổ sung canxi
4.5. Biên pháp 5: Giáo dục dinh dưỡng và sức khỏe cho trẻ qua các giờ
học và giờ hoạt động:
Muốn giúp trẻ hấp thụ các chất dinh dưỡng tốt , phát triển hài hòa chiều
cao và cân nặng, cần phải có một chế độ dinh dưỡng hợp lý. Vì thế chúng ta nên
cho trẻ hiểu rõ giá trị dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm theo sự chỉ dẫn ngắn
gọn và cụ thể thông qua từng bộ môn học, từng hoạt động trong ngày của trẻ mà
chúng ta lồng ghép vào như hoạt động vui chơi, bé tập làm nội trợ, làm quen môi
trường xung quanh, dạo chơi ngoài trời…nhằm giúp các cháu nắm được công
dụng và lợi ích của từng nhóm thực phẩm khác nhau.
Trên cơ sở hướng dẫn giúp trẻ có những hiểu biết tối thiểu về dinh dưỡng
và sức khỏe, biết ăn uống đúng cách, ăn nhiều bữa ăn, nhiều loại thức ăn khác
nhau, ăn uống hợp vệ sinh để trẻ khỏe mạnh, thông minh và góp phần phòng
chống suy dinh dưỡng.
4.6. Biện pháp 6: Bồi dưỡng kiến thức chăm sóc trẻ theo khoa học

sức khỏe cho trẻ em cần đảm bảo cho trẻ được bú sữa mẹ. Tổ chức Sức khỏe Thế
giới kêu gọi các bà mẹ nên nuôi con thuần túy bằng sữa mẹ trong 4 tháng đầu sau
khi
12


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
sinh, cho trẻ ăn dặm vào tháng thứ 5 và tiếp tục bú mẹ cho đến 2 tuổi. Chúng tôi
đã giúp các bậc phụ huynh nhận thấy rằng sữa mẹ là chất dinh dưỡng hoàn hảo và
dễ hấp thu nhất. Trong sữa mẹ chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết ở tỷ lệ
cân đối và hợp lý đối với sự phát triển của trẻ sơ sinh. Trẻ em bú sữa mẹ tỷ lệ mắc
các bệnh nhiễm khuẩn và tử vong thấp hơn nhiều so với trẻ được nuôi nhân tạo.
- Cơ thể trẻ phát triển rất nhanh nhu cầu dinh dưỡng rất cao nhưng khả
năng phòng chống các bệnh tật lại kém nên công tác chăm sóc trẻ cần chú ý đặc
biệt đến khâu vệ sinh thân thể, vệ sinh môi trường để phòng tránh các bệnh ngoài
da, viêm đường hô hấp… Bởi vì các bệnh này làm hạn chế rất nhiều đến sự phát
triển thể lực của trẻ. Bên cạnh đó chúng tôi thường xuyên nhắc nhở phụ huynh
đưa trẻ tham gia đầy đủ, đúng thời hạn 10 bệnh trong chương trình tiêm chủng
mở rộng như: bệnh sởi, bại liệt, uốn ván, bạch hầu, ho gà, bệnh lao, viên gan B,
viêm não nhật bản, tả, thương hàn để giúp trẻ tránh được những khiếm khuyết
đáng tiếc sau này.
IV. KẾT LUẬN.
1. Kết quả đạt được:
- Nhờ hiểu được tất cả các nguyên nhân trên, luôn tích cực và đồng bộ các
biện pháp chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trường Mầm non Điền Trung đã đạt được
kết quả tích cực như sau:

Độ tuổi


BT

thấp

77
54

còi
14
6

85
90

15
10
13


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
3- 4 tuổi
59
49
83
10
17
51
86
8

dưỡng & VSATTP trong năm học.
2. Bài học kinh nghiệm.
a. Phải coi trọng đúng mức công tác tuyên truyền, tạo nhận thức đúng đắn
về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em, đồng
thời thường xuyên bồi dưỡng , tập huấn, tuyên truyền để phổ cập kịp thời và
không ngừng nâng cao kiến thức, kỹ năng về vấn đề dinh dưỡng và phòng chống
suy dinh dưỡng trẻ em cho đội ngũ giáo viên, nhân viên nhà trường, kể cả phụ
huynh học sinh để từ đó mọi người nâng cao trách nhiệm và biết cách phòng
chống suy dinh dưỡng trẻ em, chăm sóc nuôi dạy trẻ cho tốt.
b. Phải thực hiện tốt các khâu bảo đảm dinh dưỡng trong các bữa ăn của
trẻ, lưu ý lựa chọn thức ăn phù hợp, đa dạng và thường xuyên thay đổi, vừa bảo
đảm dinh dưỡng vừa tạo sự thích thú, hấp dẫn cho trẻ khi ăn. Có biện pháp và chế
độ chăm sóc cụ thể đối với từng trẻ suy dinh dưỡng.
c. Phải tiến hành kiểm tra một cách thường xuyên, liên tục đối với tất cả các
khâu liên quan đến vấn đề dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm như lựa
14


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
chọn thực đơn, khẩu phần ăn, kỹ thuật nấu ăn, cách tổ chức phục vụ bữa ăn, ngủ và
việc vệ sinh của trẻ … Đồng thời hết sức lưu ý kiểm tra bảo đảm tuyệt đối vệ sinh an
toàn thực phẩm.
d. Phải tạo sự phối hợp, cộng đồng trách nhiệm một cách tốt nhất giữa nhà
trường, gia đình và xã hội trong công tác phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em,
nhất là phát huy đầy đủ trách nhiệm của cha mẹ học sinh và tranh thủ sự hỗ trợ,
giúp đỡ thường xuyên và kịp thời của các ban ngành, đoàn thể liên quan mà trước
hết là cơ quan y tế ở địa phương.
3. Kết luận.
Tỷ lệ SDD thấp còi chiếm 15% ngay ở tháng đầu tiên, gấp đôi so với SDD


Xác nhận của HĐKH trường

Điền trung, ngày 25 tháng 03 năm 2013
Tôi xin cam đoan SKKN này là của tôi
không sao chép nội dung của ai.
Người viết

Lê Thị Hương
MỤC LỤC
NỘI DUNG
A. PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
B. PHẦN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
2.1. Đặc điểm kinh tế, xã hội, giáo dục của trường mầm non Điền

Trang
01
02
02
04
04

16


Một số kinh nghiệm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ thể thấp còi ở trường
Mầm non Điền Trung huyện Bá Thước
Trung, Bá Thứơc, Thanh Hoá.