BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

PHẠM THỊ CẨM VÂN

PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA 115 NGHỆ AN
NĂM 2015
LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI 2016


BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

PHẠM THỊ CẨM VÂN

PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA 115 NGHỆ AN
NĂM 2015
LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGÀNH: TCQLD
MÃ SỐ: CK 60 72 04 12

Người hướng dẫn khoa học: TS.Nguyễn Sơn Nam
Thời gian thực hiện: 18/07 – 18/11/2016

HÀ NỘI 2016


1.2.2. Khái quát về danh mục thuốc bệnh viện 115 .............................................. 5
1.3. THÔNG TIN VỀ BỆNH VIỆN 115 .............................................................. 6
1.3.1. Tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện đa khoa 115 Nghệ An ........ 6
1.3.2. Hoạt động Cấp cứu – Khám chữa bệnh ...................................................... 8
1.3.3. Hoạt động điều trị........................................................................................ 9
1.3.4. Hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế ..................... 9
1.3.5. Quản lý kinh tế trong bệnh viện .................................................................. 9
1.3.6. Hội đồng thuốc và Điều trị bệnh viện 115 .................................................. 9
1.3.7. Khoa dược bệnh viện 115 Nghệ An .......................................................... 12
1.4. MÔ HÌNH BỆNH TẬT TẠI BỆNH VIỆN ................................................. 14
1.5. HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆN ........................... 15
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................... 18
2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ..................................................................... 18
2.2. THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU ................................................... 18
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................ 18
2.3.1. Thiết kế nghiên cứu ................................................................................... 18
2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu .................................................................... 18


2.3.3. Phương pháp phân tích số liệu .................................................................. 18
2.3.4. Xử lý và trình bày số liệu .......................................................................... 22
2.3.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu ............................................................................. 22
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ............................................................... 24
3.1. PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN ... 24
3.1.1. Cơ cấu danh mục thuốc theo nhóm tác dụng dược lý ............................... 24
3.1.2. Cơ cấu thuốc tiêu thụ theo nguồn gốc, xuất xứ......................................... 28
3.1.3. Cơ cấu thuốc theo phân loại tân dược – thuốc có nguồn gốc dược liệu ... 30
3.1.4. Cơ cấu thuốc đơn thành phần – đa thành phần ......................................... 31
3.1.5. Cơ cấu danh mục thuốc theo quy chế chuyên môn................................... 32
3.1.6. Cơ cấu giữa thuốc tiêm, dịch truyền và các dạng bào chế còn lại ............ 32

BVĐK

Bệnh viện đa khoa

BYT

Bộ Y tế

DMTBV

Danh mục thuốc bệnh viện

DSĐH

Dược sỹ đại học

DSTH

Dược sỹ trung học

GTSD

Giá trị sử dụng

HĐT&ĐT

Hội đồng thuốc và điều trị

KHTH



World

Health Tổ chức y tế thế giới

Organization


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1. Mô hình bệnh tật tại bệnh viện 115 Nghệ An năm 2015[20] ................ 15
Bảng 2. Cơ cấu DMT bệnh viện năm 2015 theo nhóm tác dụng dược lý .......... 24
Bảng 3. Cơ cấu thuốc tiêu thụ theo nguồn gốc, xuất xứ năm 2015 .................... 28
Bảng 4. Cơ cấu thuốc phân loại theo tân dược – nguồn gốc dược liệu .............. 30
Bảng 5. Cơ cấu thuốc đơn – đa thành phần năm 2015 tại bệnh viện 115 Nghệ
An. ....................................................................................................................... 31
Bảng 6. Cơ cấu DMT theo quy chế chuyên môn năm 2015 ............................... 32
Bảng 7. Tỷ lệ thuốc tiêm – truyền với các dạng thuốc khác ............................... 33
Bảng 8. Danh sách các thuốc ngoài danh mục thuốc được sử dụng năm 2015 .. 34
Bảng 9. Cơ cấu nhóm thuốc ABC của danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện 115
Nghệ An năm 2015 ............................................................................................. 35
Bảng 10. Danh sách thuốc thuộc nhóm A năm 2015 của bệnh viện 115 Nghệ An
............................................................................................................................. 37
Bảng 11. Cơ cấu các thuốc nhóm A theo phân tích VEN ................................... 39
Bảng 12. Danh mục thuốc nhóm AN .................................................................. 39


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1. Sơ đồ tổ chức bệnh viện 115 Nghệ An .................................................... 8
Hình 2. Sơ đồ hoạt động HĐT & ĐT bệnh viện 115 Nghệ An .......................... 10
Hình 3. Sơ đồ tổ chức khoa Dược ....................................................................... 13

lập tại địa bàn tỉnh Nghệ An. Với quy mô hơn 300 giường bệnh, hàng năm đón
tiếp hơn 120 nghìn lượt khám – điều trị bệnh, nhu cầu sử dụng thuốc là rất lớn
nhưng trong quá trình sử dụng thuốc còn xảy ra một số vấn đề chưa hợp lý. Cho
tới nay, chưa có nghiên cứu nào về tình hình sử dụng thuốc tại bệnh viện.
Để góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc tại bệnh viện, tôi tiến hành
đề tài nghiên cứu: “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện 115 Nghệ
An năm 2015” với hai mục tiêu:
1


1. Phân tích cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện năm 2015
2. Phân tích danh mục thuốc bệnh viện bằng phương pháp ABC - VEN
Từ đó đưa ra một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động
quản lý sử dụng thuốc trong bệnh viện trong thời gian tới.

2


Chương 1. TỔNG QUAN
1.1. HỘI ĐỒNG THUỐC VÀ ĐIỀU TRỊ
Theo thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 08/08/2013 của Bộ Y tế quy
định về tổ chức và hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị (sau đây được gọi
tắt là hội đồng thuốc) trong bệnh viện, quy định chức năng của hội đồng thuốc
và điều trị (HĐT & ĐT) là tổ chức tư vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề
liên quan đến thuốc và điều trị bằng thuốc của bệnh viện, thực hiện tốt chính
sách quốc gia về thuốc[10].
1.1.1. Tổ chức, hoạt động của hội đồng thuốc
1.1.1.1 Tổ chức của hội đồng thuốc
Hội đồng thuốc và điều trị bệnh viện có ít nhất 5 người, tùy theo hạng
bệnh viện, hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, do giám đốc bệnh viện ra quyết

- Xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa dược sĩ, bác sĩ và y tá (điều
dưỡng); trong đó dược sĩ là tư vấn, bác sĩ chịu trách nhiệm về chỉ định và y tá
(điều dưỡng) là người thực hiện y lệnh.
1.1.3. Vai trò hội đồng thuốc và điều trị trong quy trình quản lý thuốc
Trong quy trình quản lý thuốc, HĐT & ĐT không thực hiện chức năng
mua sắm mà có vai trò đảm bảo xây dựng hệ thống danh mục và chính sách
4


thuốc. Thường xuyên phối hợp với bộ phận mua thuốc và phân phối thuốc nhằm
đảm bảo việc thực hiện theo đúng yêu cầu của HĐT & ĐT[3].
1.2. KHÁI QUÁT VỀ DANH MỤC THUỐC ĐANG SỬ DỤNG TẠI BỆNH
VIỆN
1.2.1. Danh mục thuốc BHYT chi trả ở Việt Nam
DMT thiết yếu của Bộ Y tế Việt Nam được ban hành lần đầu tiên vào
năm 1985. Tính đến nay, Bộ đã ban hành Danh mục TTY Việt Nam lần thứ V
kèm theo quyết định số 17/2005/QĐ – BYT ngày 01/07/2005 của Bộ Y tế bao
gồm 355 tên thuốc của 314 hoạt chất tân dược, 94 DMT chế phẩm y học cổ
truyền, danh mục cây thuốc nam và 215 danh mục vị thuốc, kèm theo bản hướng
dẫn sử dụng danh mục TTY Việt Nam lần thứ V.
Bộ Y tế đã có Thông tư số 40/2014/TT-BYT ban hành ngày 04/11/2014
về danh mục thuốc tân dược thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế,
danh mục này là căn cứ để cơ quan BHYT thanh toán chi phí sử dụng thuốc cho
người bệnh.
Các cơ sở khám chữa bệnh cũng dựa trên danh mục này để xây dựng nên
danh mục thuốc của đơn vị mình.
1.2.2. Khái quát về danh mục thuốc bệnh viện 115
Căn cứ vào danh mục thuốc thiết yếu, danh mục thuốc BHYT và các quy
định về sử dụng danh mục thuốc Bộ Y tế ban hành, đồng thời căn cứ vào mô
hình bệnh tật và kinh phí của bệnh viện (một phần viện phí và bảo hiểm y tế),

hơn 300 nhân viên. Cơ sở vật chất cũng ngày được mở rộng, từ chiếc máy chụp
phim đơn giản nay đã thành một hệ thống phòng chụp với đầy đủ máy CT, máy
MRI.

6


Là bệnh viện tư nhân nhưng không ngừng nỗ lực, đến nay đã là điểm
khám chữa bệnh đáng tin cậy cho hơn 3 triệu người dân trong tỉnh và các tỉnh
lân cận như Thanh Hóa, Hà Tĩnh, …
Bệnh viện có đội vận chuyển cấp cứu luôn hoạt động ngày đêm, phục vụ
nhu cầu vận chuyển người bệnh. Ban đầu, cán bộ nhân viên đội xe chỉ có 6
người với 3 chiếc xe, đến nay đã tạo dựng được thương hiệu 115 với số lượng
gần 30 xe cứu thương được trang bị đầy đủ các thiết bị chăm sóc y tế và đội ngũ
gồm 60 cán bộ, nhân viên thường trực trên xe. Hàng năm, giúp vận chuyển hàng
ngàn lượt bệnh nhân đi cấp cứu, chuyển tuyến và ra viện[20].
Bệnh viện 115 là bệnh viện tư nhân được Sở Y tế cấp phép hành nghề y tư
nhân theo số 242- HNY, với phạm vi hoạt động chuyên môn bao gồm: cấp cứu,
khám chữa các bệnh nội khoa, ngoại khoa, sản, các bệnh về mắt, tai-mũi-họng;
phẫu thuật về ngoại khoa, chấn thương; điều trị tán sỏi ngoài cơ thể; lọc thận
nhân tạo; vật lý trị liệu-phục hồi chức năng; thực hiện các kỹ thuật lâm sàng và
vận chuyển người bệnh.
Sơ đồ tổ chức của bệnh viện đa khoa 115 Nghệ An được mô tả trong hình
1.

7


GIÁM ĐỐC


TH

Khoa VLTL-

Khoa XN
Khoa
Dược

PHCN

Phòng
KHTH -

Hình 1. Sơ đồ tổ chức bệnh viện 115 Nghệ An
1.3.2. Hoạt động Cấp cứu – Khám chữa bệnh
Bệnh viện 115 là bệnh viện tư nhân, ngoài công lập đầu tiên tại Nghệ An,
được Sở kế hoạch đầu tư NA cấp phép số 27-02000-176 ngày 28/6/2001 và
Giấy đăng ký hành nghề y tư nhân số 242- HNY của Sở Y Tế Nghệ An cho
phép bệnh viện sử dụng số điện thoại cấp cứu chuyên dụng 115, trở thành loại
hình vận chuyển cấp cứu tư nhân đầu tiên trong cả nước. Bệnh viện thường
xuyên tiến hành các dịch vụ khám chữa bệnh cho đồng bào trong tỉnh lẫn ngoại
tỉnh.
8


Năm 2015, bệnh viện đã tiếp nhận hơn 120 nghìn lượt khám - chữa bệnh
cấp cứu.
1.3.3. Hoạt động điều trị
Với 9 khoa điều trị chuyên môn, hơn 300 giường bệnh, con số này còn
tăng lên hàng năm theo nhu cầu ngày càng cao của bệnh nhân.

yếu
- Một số
hướng dẫn
điều trị chuẩn
của bệnh

Thông tin từ các khoa phòng
- Phòng kế hoạch tổng hợp

Hội đồng
thuốc điều trị

- Mô hình bệnh tật
- Phòng tài chính kế toán
- Nguồn kinh phí: Ngân
sách, bảo hiểm, viện phí

Dự thảo danh
mục thuốc

- Khoa lâm sàng, cận lâm
sàng
- Vấn đề trong điều trị

Giám đốc

- Nhu cầu thuốc: bổ sung
thuốc mới hoặc loại bỏ
thuốc


được xây dựng, sau đó theo như kết quả đấu thầu tại Sở sẽ lựa chọn các thuốc đã
trúng thầu của từng hoạt chất vào danh mục thuốc của bệnh viện.
Thông tin thuốc giả thuốc kém chất lượng do Cục quản lý Dược Việt
Nam được gửi tới khoa dược bệnh viện. Cán bộ của bộ phận thông tin thuốc sẽ
kiểm tra các thuốc trong danh mục thuốc bệnh viện. Nếu có các thuốc trong
danh sách thuốc đình chỉ lưu hành, thuốc kém chất lượng, bệnh viện sẽ tiến hành
thu hồi toàn bộ số thuốc, đình chỉ lưu hành thuốc đó trong toàn bệnh viện và gửi
trả nhà phân phối. Trong các năm từ 2011 - 2014, bệnh viện không có thuốc nào
thuộc danh mục thuốc đình chỉ lưu hành và thuốc kém chất lượng.

11


Cũng như các bệnh viện khác, bệnh viện 115 tiến hành phân loại nhóm
thuốc theo tác dụng điều trị giống danh mục thuốc chủ yếu nhằm tạo điều kiện
cho hoạt động công tác dược. Năm 2015, DMT bệnh viện có 20 nhóm thuốc
phân loại theo tác dụng dược lý.
1.3.6.4. Quản lý danh mục
Sau khi lựa chọn xong danh mục thuốc hàng năm, HĐT & ĐT đề nghị lên
giám đốc bệnh viện phê chuẩn danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện.
Danh mục thuốc sau khi được phê duyệt được gửi đến tất cả các khoa
phòng trong bệnh viện để thực hiện.
Đối với thuốc ngoài danh mục, bệnh viện cũng có những quy định hạn
chế việc sử dụng. Khi khoa phòng có nhu cầu sử dụng một thuốc không thuộc
trong danh mục thuốc của bệnh viện, khoa phòng làm dự trù, có chữ kí của
trưởng khoa gửi lên trưởng khoa dược. Căn cứ vào nhu cầu sử dụng, trưởng
khoa dược sẽ quyết định cung ứng thuốc đó hay không.
1.3.7. Khoa dược bệnh viện 115 Nghệ An
Năm 2013, khoa Dược được tách ra từ khoa Dược - Xét nghiệm. Thời kỳ
mới thành lập bệnh viện, khoa chủ yếu làm công tác cấp phát thuốc, y dụng cụ.

Lập kế hoạch, cung ứng và đảm bảo số lượng, chất lượng thuốc thông
thường và thuốc chuyên khoa, hoá chất vật dụng y tế tiêu hao cho điều trị và đáp
ứng yêu cầu điều trị hợp lý; kiểm tra theo dõi, giám sát việc sử dụng thuốc an
toàn, hợp lý; tham gia quản lý kinh phí thuốc, thực hành tiết kiệm và thực hiện
một số chức năng nhiện vụ khác quy định tại thông tư 22/2011/TT-BYT[6].
Thực trạng về nhân lực khoa Dược của bệnh viện đến năm 2015 không đủ
để sắp xếp hết các vị trí công việc theo quy định tại thông tư 22/2011/TT-BYT,
nên hầu hết các cán bộ của khoa Dược đều hoạt động kiêm nhiệm.
Hiện tại, khoa Dược có tổng số 10 cán bộ trong đó có 3 dược sĩ đại học và
7 dược sĩ TH.
- Trưởng khoa: là DSCKI, chỉ đạo mọi hoạt động của khoa.
- Thủ kho chính: do DSTH phụ trách. Chịu trách nhiệm chính cho việc lên
kế hoạch cung ứng thuốc.

13


- Dược sỹ phụ trách quản lý thuốc GN – HTT: là DSĐH, theo dõi và quản
lý tủ thuốc cùng giấy tờ sổ sách có liên quan đến thuốc.
- Tổ kho chính: Gồm 2 DSTH, quản lý việc xuất nhập thuốc theo quy chế.
Thu hồi, hủy vỏ thuốc GN-HTT, thuốc đắt tiền…, ra lẻ thuốc trước khi
cấp phát.
- Kho BHYT: Gồm 1 DSĐH và 2 DSTH. Có nhiệm vụ cấp phát và hướng
dẫn sử dụng thuốc cho đối tượng BN đi khám BHYT.
- Nhà thuốc: Gồm 2 DSTH, chịu trách nhiệm cung cấp thuốc, vật tư tiêu
hao, theo nhu cầu điều trị của người bệnh, dự trù một số thuốc ngoài danh
mục thuốc bệnh viện lên khoa để thủ kho chính lên danh mục cung ứng.
Chịu sự phụ trách của Trưởng khoa Dược.
1.4. MÔ HÌNH BỆNH TẬT TẠI BỆNH VIỆN 115 NGHỆ AN
Bệnh viện là nơi khám và chữa bệnh cho người mắc bệnh trong cộng


1.976

16,12

Bệnh của máu, cơ quan tạo máu

D50-D89

1.948

15,9

Bệnh mắt và phần phụ

H00-H59

751

6,13

Bệnh tai và xương chum

H60-H95

593

4,84

Bệnh hệ tuần hoàn


Bệnh hệ sinh dục - tiết niệu

N00-N99

276

2,26

Chửa, đẻ và sau đẻ

O00-O99

1.072

8,74

2.583

21,1

12.256

100,00

Chương bệnh

Chấn thương, ngộ độc và một số S00-S99
hậu quả khác do nguyên nhân bên
ngoài


Sử dụng

Mua thuốc

Cấp phát

Chính sách và hệ thống luật
pháp

-

Dòng lưu chuyển các hoạt động cung ứng thuốc
Đường phối hợp

Hình 4. Chu trình cung ứng thuốc
16


Trong chu trình cung ứng thuốc bệnh viện thì hoạt động lựa chọn xây
dựng DMT là hoạt động đầu tiên nhằm tăng cường sử dụng thuốc an toàn, hợp
lý trong bệnh viện. Qui trình xây dựng DMT chính là nền tảng cho việc quản lý
dược tốt và sử dụng thuốc hợp lý. Là cơ sở nếu như DMT được xây dựng trên cơ
sở các hướng dẫn điều trị các bệnh thường gặp.
Khi lựa chọn thuốc để đưa vào danh mục, hầu hết các bệnh viện đã xây
dựng DMT căn cứ theo DMT chữa bệnh chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám,
chữa bệnh hiện hành. Tại bệnh viện 115, hoạt động này luôn được giám sát bởi
HĐT & ĐT. Để đảm bảo phục vụ kịp thời nhu cầu điều trị, khoa dược thường
xuyên có kế hoạch cụ thể để cung ứng thuốc hợp lý.