ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ TRUNG THÀNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ BỒI DƯỠNG
KỸ NĂNG MỀM CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN
TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ TRUNG THÀNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ BỒI DƯỠNG
KỸ NĂNG MỀM CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN
TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Lời đầu tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô trong Khoa Tâm lý Giáo dục - Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng
dạy, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu.
Đặc biệt, có được kết quả này tôi xin cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Từ Đức Vănngười hướng dẫn khoa học đã tận tụy giúp đỡ, chỉ dẫn tận tình cho tôi hoàn
thành luận văn này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm của Ban lãnh đạo và toàn thể
đồng nghiệp Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Bình nơi tôi công tác
đã tạo mọi điều kiện về tinh thần, vật chất, cung cấp thông tin khảo sát cho tôi
trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài.
Dù đã có rất nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất
mong tiếp tục nhận được sự chỉ dẫn, góp ý và giúp đỡ quý báu của các thầy
giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Thái Bình, ngày

tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Vũ Trung Thành

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN............................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................................... ii
MỤC LỤC .......................................................................................................................... iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC BẢNG..........................................................................................................v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ ................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ...............................................................................................................................1

của giáo viên Tiểu học ......................................................................................................26
1.5. Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng KNM của giáo viên Tiểu học ....................27
1.5.1. Quản lý công tác chỉ đạo hoạt động tự bồi dưỡng KNM của giáo viên
tiểu học .................................................................................................................................27
1.5.2. Quản lý việc lập kế hoạch tự bồi dưỡng KNM của giáo viên Tiểu học ...28
1.5.3. Quản lý cách thức tổ chức thực hiện hoạt động tự bồi dưỡng KNM của
giáo viên tiểu học ...............................................................................................................30
1.5.4. Quản lý công tác kiểm tra đánh giá hoạt động tự bồi dưỡng KNM của
giáo viên Tiểu học ............................................................................................................31
1.5.5. Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ hoạt động tự bồi dưỡng
của giáo viên .......................................................................................................................32
1.6. Khung lý thuyết biện pháp quản lý của Trung tâm giáo dục thường xuyên
đối với hoạt động tự bồi dưỡng KNM của giáo viên Tiểu học ..............................33
Kết luận chương 1..............................................................................................................35
Chương 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ
BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG MỀM CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC TẠI
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH THÁI BÌNH ...........36
2.1 Vài nét hình thành và phát triển của TTGDTX Tỉnh Thái Bình ....................36

iv


2.2. Tình hình phát triển giáo dục Tiểu học tại Trung tâm giáo dục thường
xuyên tỉnh Thái Bình ........................................................................................................37
2.2.1. Qui mô học sinhTiểu học tỉnh Thái Bình .........................................................37
2.2.2 Về đội ngũ giáo viên tiểu học và cán bộ quản lý giáo dục ...........................37
2.2.3. Chất lượng giáo dục và đào tạo Tiểu học tỉnh Thái Bình ............................38
2.3. Thực trạng hoạt động tự bồi dưỡng KNM của giáo viên Tiểu học tại Trung
tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Bình .................................................................39
2.3.1. Thực trạng nhận thức về hoạt động tự bồi dưỡng KNM của giáo viên

3.2.3. Xây dựng các điều kiện hỗ trợ hoạt động tự bồi dưỡng KNM của giáo
viên Tiểu học.......................................................................................................................74
3.2.4. Xây dựng hệ thống kiểm tra - đánh giá khách quan về tự bồi dưỡng KNM .....76
3.3 Mối quan hệ của các biện pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng KNM
của giáo viên ......................................................................................................................78
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất ........80
3.4.1. Các bước tiến hành khảo nghiệm .......................................................................80
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm và kết luận .......................................................................81
Kết luận chương 3..............................................................................................................84
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .............................................................................86
1. Kết luận ............................................................................................................................86
2. Khuyến nghị ...................................................................................................................87
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................90

vi


DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
Các chữ viết tắt

Xin đọc là

Bộ GD và ĐT

Bộ giáo dục và đào tạo

CBQL

Cán bộ quản lý


Trung tâm giáo dục thường xuyên

iv


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Thống kê số lượng học sinh Tiểu học toàn tỉnh Thái Bình ................ 37
Bảng 2.2. Kết quả xếp loại giáo viên Tiểu học của Phòng GD &ĐT tỉnh Thái Bình. 38
Bảng 2.3. Nhận thức của CBQL và giáo viên Tiểu học về sự cần thiết của hoạt
động tự bồi dưỡng KNM ................................................................ 40
Bảng 2.4. Nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động tự bồi dưỡng KNM của
giáo viên Tiểu học ......................................................................... 41
Bảng 2.5. Mức độ quan trọng của các nội dung tự bồi dưỡng KNM của giáo viên
Tiểu học ....................................................................................... 43
Bảng 2.6. Mức độ đáp ứng các nội dung tự bồi dưỡng KNM của giáo viên Tiểu 47
Bảng 2.7. Mức độ thực hiện của các hình thức tự bồi dưỡng KNM của GV
Tiểu học ....................................................................................... 50
Bảng 2.8. Đánh giá của GV Tiểu học về tính hiệu quả của các hình thức tự bồi
dưỡng KNM của giáo viên tiểu học ................................................ 51
Bảng 2.9. Đánh giá của giáo viên Tiểu học về những thuận lợi trong quá trình tự
bồi dưỡng KNM ............................................................................ 53
Bảng 2.10. Kết quả khảo sát về khó khăn của GV trong công tác tự bồi dưỡng . 55
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của 4 biện pháp ... 81

v


DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của 4 biện pháp ......................... 82

vậy, vấn đề phát triển giáo viên đảm bảo về số lượng và chất lượng là một
trong những yêu cầu cấp bách, thường xuyên có ý nghĩa quyết định tới chất
lượng giáo dục của mỗi nhà trường.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Giáo dục Tiểu học là cấp học nền
tảng do vậy giáo viên Tiểu học có một vị trí, vai trò quan trọng. Giáo viên Tiểu
học là người góp phần quyết định trong việc thực hiện hoạt động dạy và học có
chất lượng, thực hiện phổ cập giáo dục, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,
nhằm đào tạo thế hệ trẻ thành những con người phát triển toàn diện. Nếu như
các giai đoạn sau, học sinh đã có sự tự ý thức nhất định thì bậc Tiểu học chỉ
tiếp thu không chọn lọc, học một cách rất tự nhiên và gần như bắt chước người
thầy của mình.
1


Đặc biệt hơn với việc triển khai mô hình VNEN - mô hình lấy học sinh
làm trung tâm ở cấp Tiểu học hiện nay với nội dung học tập gắn bó chặt chẽ
với đời sống hằng ngày của học sinh; linh hoạt về nhịp độ học tập tùy theo đối
tượng học sinh; phụ huynh và cộng đồng phối hợp chặt chẽ với giáo viên giúp
đỡ học sinh một cách thiết thực trong các hoạt động giáo dục, tham gia giám sát
việc học tập của con em mình; giúp phần hình thành nhân cách, ý thức tập thể
cho học sinh tại các trường Tiểu học hiện nay giáo viên đóng vai trò quyết định
có tính chất thành công của mô hình này. Chính những đòi hỏi đó đòi hỏi giáo
viên Tiểu học phải tự bồi dưỡng năng lực dạy học nói chung và kỹ năng mềm
nói riêng càng là vấn đề cấp bách đối với mỗi giáo viên. Việc tự bồi dưỡng kỹ
năng mềm vừa là điều kiện cần và là điều kiện đủ cho việc thực hiện các yêu
cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, đồng thời giúp giáo viên sử dụng có hiệu
quả những kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp vào việc giảng dạy, giáo dục học
sinh, khơi dậy hứng thú học tập, phát huy tinh thần tự lực, tự giác trong học tập
của học sinh. Tuy vậy, hoạt động này cũng khó đạt hiệu quả cao như mong
muốn nếu thiếu đi vai trò của nhà quản lý.

viên chưa có phương pháp tự bồi dưỡng hợp lý. Công tác tổ chức và quản lý
hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của giáo viên chưa có biện pháp phù hợp
với thực tiễn.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn nếu đề xuất được các biện
pháp hợp lý và khả thi nhằm quản lý hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của
giáo viên Tiểu học thì góp phần nâng cao chất lượng của đội ngũ giáo viên
Tiểu học ở Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Bình
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự bồi dưỡng kỹ
năng mềm của giáo viên Tiểu học tại Trung tâm giáo dục thường xuyên
tỉnh Thái Bình.
3


5.2. Khảo sát thực trạng hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm và quản lý
hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của giáo viên Tiểu học tại Trung tâm
giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Bình.
5.3. Đề xuất và tổ chức khảo nghiệm một số biện pháp quản lý hoạt động
tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của giáo viên Tiểu học tại Trung tâm giáo dục
thường xuyên tỉnh Thái Bình.
6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt
động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của giáo viên Tiểu học tại Trung tâm giáo dục
thường xuyên tỉnh Thái Bình giai đoạn 2016 -2020.
6.2. Giới hạn khách thể khảo sát
Bao gồm: Giáo viên Tiểu học, lãnh đạo các trường Tiểu học, lãnh đạo Sở
Giáo dục và ĐT, lãnh đạo phòng giáo dục Tiểu học. Cụ thể mẫu khảo sát thực
tiễn như sau:
6.2.1 Mẫu khảo sát định lượng

Số liệu thu được sau khảo sát thực tế được xử lý bằng chương trình SPSS
dùng trong môi trường Window phiên bản 21.0 dành cho các nghiên cứu khoa
học xã hội để đảm bảo được tính khách quan, khoa học. Cụ thể, các thông số và
phép toán thống kê được sử dụng trong nghiên cứu này là phân tích thống kê
mô tả và phân tích thống kê suy luận. Phần phân tích thống kê mô tả sử dụng
các chỉ số sau:
Điểm trung bình cộng (mean) được dùng để tính điểm đạt được của từng
mệnh đề và của từng nhân tố.
Tần suất và chỉ số phần trăm các phương án trả lời của các câu hỏi.
5


8. Cấu trúc của luận văn
Luận văn được trình bày ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài
liệu tham khảo, phụ lực; nội dung cơ bản được thể hiện trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng
mềm của giáo viên Tiểu học tại Trung tâm giáo dục thường xuyên
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của
giáo viên Tiểu học tại Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Bình
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng kỹ năng mềm của
giáo viên Tiểu học tại Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Bình

6


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
TỰ BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG MỀM CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

nội bộ trường học...
Ở một lĩnh vực cụ thể hơn gắn với nội dung nghiên cứu về quản lý hoạt
động tự bồi dưỡng của giáo viên cũng có một số bài viết: tác giả Nguyễn Thị
Kim Thanh đã khẳng định: “Tự học tự bồi dưỡng - một giải pháp để nâng cao
chất lượng đào tạo” [20]. Qua bài viết, tác giả đã đưa ra một giải pháp có hiệu
quả nhất là tự học, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên
mầm non.
Bài viết của Huỳnh Văn Thế [23], Ninh Thành Viên[28] cũng đưa ra một
số giải pháp khá chi tiết về phía chính bản thân của giáo viên và của cấp quản
lý nhằm nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu của giáo viên.…và khẳng
định quản lý tự học của giáo viên cũng là một biện pháp để phát triển nguồn
nhân lực giáo dục, vì vậy cần quan tâm ở tất cả các khâu (đào tạo, tuyển dụng,
sử dụng, phát huy nghề nghiệp…)
Bên cạnh đó có khá nhiều các Luận văn, Luận án TS đã quan tâm đến
quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên có giá trị khoa học như: Luận văn
Ths của Lê Thị Kim Tuyền [27] và Đỗ Đại Đoàn [5] tập trung phân tích Biện
pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên và Quản lý
hoạt động tự bồi dưỡng nói chung của giáo viên. Các tác giả này trên cơ sở
nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tự bồi dưỡng của
giáo viên đã đưa ra các đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tự bồi dưỡng
của giáo viên khá cụ thể về: nâng cao nhận thức của cán bộ - giáo viên về hoạt
động tự bồi dưỡng; Tăng cường công tác kế hoạch hóa hoạt động tự bồi dưỡng
của giáo viên; Đa dạng hóa nội dung và hình thức tự bồi dưỡng; Bồi dưỡng

8


phương pháp tự bồi dưỡng ; Xây dựng hệ thống kiểm tra - đánh giá khách quan
về tự bồi dưỡng; Xây dựng các điều kiện hỗ trợ hoạt động tự bồi dưỡng; Đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tự bồi dưỡng; Lập các nhóm tự bồi

1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Theo từ điển tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động
theo những yêu cầu nhất định” [24].
Theo Từ điển Giáo dục học: “Quản lý là tác động có định hướng, có
chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) tới khách thể quản lý (người
bị quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục
đích của tổ chức” [26]
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: ”Quản lý là quá
trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối đa các chức năng kế
hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra”[3].
Theo Nguyễn Minh Đạo: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển,
hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt
tới mục tiêu đã đề ra" [4] và "Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một
cách có kết quả và hiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh
đạo và kiểm tra các nguồn lực của tổ chức"[25].
Như vậy, bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của
người quản lý đến tập thể người bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý.
Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lý đến tập thể giáo
viên, học sinh và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu
giáo dục. Bản chất của hoạt động quản lý có thể thể hiện qua sơ đồ sau:
Công cụ

Đối tượng quản lý

Chủ thể quản lý
Phương pháp

Sơ đồ 1.1: Mô hình quản lý [3]


hiện cái đúng, cái sai trong quá trình thực hiện và kịp thời điểu chỉnh hoặc có
biện pháp để thực hiện tốt những mục tiêu đã đề ra trong kế hoạch.
Bước 1: Xác định chuẩn để đánh giá đối với công việc cần kiểm tra
11


Bước 2: Đánh giá theo chuẩn đã định
Bước 3: Khẳng định điều làm được hoặc chưa được theo kế hoạch dựa
trên chuẩn đánh giá
Bước 4: Xử lý kết quả để quyết định chỉ đạo tiếp hoặc điều chỉnh một
phần phần kế hoạch
Bốn chức năng đó có quan hệ mật thiết với nhau tạo thành một chu trình
quản lý, trong đó chủ thể quản lý sử dụng thông tin như một công cụ quản lý.
Môi trường
Kế hoạch
Kiểm tra – ĐG

Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ 1.2: Mô hình chu trình quản lý
1.2.2. Biện pháp quản lý
Theo từ điển Tiếng Việt [24] thì biện pháp là “cách làm, cách thức tiến
hành”. Biện pháp là cách thức hành động để thực hiện một mục đích, là cách
làm giải quyết một vấn đề cụ thể.
Biện pháp là một bộ phận của phương pháp, điều đó có nghĩa là để sử
dụng một phương pháp nào đó phải sử dụng nhiều biện pháp khác nhau, cùng

năng chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng các yêu cầu của
lao động nghề nghiệp” [27, tr.5].
Tóm lại: Bồi dưỡng chính là quá trình bổ sung tri thức và kỹ năng nhằm
tăng cường về năng lực và phẩm chất cho đối tượng bồi dưỡng. Mục đích của
hoạt động bồi dưỡng là nâng cao phẩm chất và năng lực chuyên môn để người
lao động có cơ hội củng cố, bổ sung, mở mang hoặc nâng cao hệ thống tri thức,
kỹ năng kỹ xảo chuyên môn, nghiệp vụ đã có sẵn nhằm nâng cao chất lượng và
hiệu quả công việc mà họ đang làm, nhờ đó mà chất lượng của tổ chức được
nâng cao.
13


1.2.3.2. Tự bồi dưỡng
Hiện nay, đã có nhiều nghiên cứu về hoạt động tự học, tự bồi dưỡng ở
những góc độ khác nhau. Dưới đây là một số quan điểm của các nhà nghiên
cứu về vấn đề này:
Theo tác giả Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học là tự mình dùng các giác quan
để thu nhận thông tin, rồi tự mình động não, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan
sát, so sánh, phân tích tổng hợp) và có khi cả cơ bắp cùng các phẩm chất của
mình, cả động, tình cảm, nhân sinh quan, thế giới quan để chiếm lĩnh cho được
một lĩnh vực hiểu biết nào đó” [22].
Tác giả Nguyễn Hữu Lê Huyên: “Tự bồi dưỡng là quá trình tự học, tự giác,
tích cực, độc lập chủ động chiếm lĩnh nhằm chuẩn hóa, cập nhật và nâng cao
những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn, nghiệp vụ để có thể đạt hiệu quả nghề
nghiệp cao hơn của bản thân người trưởng thành đã tham gia công tác”[8, tr.9]
Hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên diễn ra dưới nhiều hình thức khác
nhau, tương ứng với các mức độ khác nhau [13]
Hình thức 1: Hoạt động tự bồi dưỡng diễn ra trong quá trình tham gia bồi
dưỡng - có sự điều khiển trực tiếp của người dạy, người tham gia bồi dưỡng
phải tự phát huy những năng lực và phẩm chất của mình như: khả năng chú ý,