ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN LÊ HẢI

QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO CHUẨN ĐẦU RA
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN HƯNG HÀ TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN LÊ HẢI

QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO CHUẨN ĐẦU RA
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN HƯNG HÀ TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Trần Quốc Thành

cạnh động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt những ngày tháng học tập và hoàn
thành khóa học.
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 4 năm 2016
TÁC GIẢ

Nguyễn Lê Hải

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học .......................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................ 3
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
8. Cấu trúc của luận văn ...................................................................................... 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO
CHUẨN ĐẦU RA Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG .......... 6
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về dạy học theo chuẩn đầu ra .......... 6
1.2. Các khái niệm cơ bản ................................................................................... 7
1.2.1. Quản lý ................................................................................................... 7

2.1.3. Đánh giá chung về giáo dục THPT của huyện Hưng Hà..................... 41
2.2. Thực trạng quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở trường trung học
phổ thông huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình ....................................................... 43
2.2.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về việc thực
hiện quy trình dạy học theo chuẩn đầu ra ...................................................... 43
2.2.2. Thực trạng quản lý lập kế hoạch dạy học theo chuẩn đầu ra ............... 46
iv


2.2.3. Thực trạng quản lý việc lập kế hoạch bài học (soạn giáo án) theo
chuẩn đầu ra ................................................................................................... 47
2.2.4. Thực trạng quản lý thực hiện kế hoạch bài học theo chuẩn đầu ra
của giáo viên................................................................................................... 53
2.2.5. Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học
sinh theo chuẩn đầu ra .................................................................................... 57
2.3. Đánh giá chung về kết quả khảo sát thực trạng .......................................... 59
2.3.1. Về ưu điểm ........................................................................................... 59
2.3.2. Các hạn chế .......................................................................................... 60
Tiểu kết chương 2 .............................................................................................. 61
Chương 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO
CHUẨN ĐẦU RA Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN HƯNG HÀ
TỈNH THÁI BÌNH........................................................................................... 62
3.1. Những nguyên tắc đề xuất biện pháp ......................................................... 62
3.1.1. Phải quán triệt đường lối lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam
và tuân thủ luật pháp, chính sách của Nhà nước; các quy chế chuyên
môn của ngành giáo dục và đào tạo ............................................................... 62
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện và đồng bộ ................................... 62
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ....................................................... 63
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa......................................................... 63
3.2. Các biện pháp quản lý cụ thể ...................................................................... 64

Bộ giáo dục đào tạo

BT ĐTN

Bí thư đoàn thanh niên

CBQL

Cán bộ quản lý

CTCĐ

Chủ tịch công đoàn

ĐH

Đại học

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

HT, P.HT

Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng


Số lượng lớp và học sinh THPT của huyện Hưng Hà................. 38

Bảng 2.2.

Trình độ, năng lực, chuyên môn của đội ngũ giáo viên .............. 39

Bảng 2.3.

Trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý trường THPT .................... 39

Bảng 2.4.

Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học ...................... 43

Bảng 2.5.

Kết quả khảo sát căn cứ xây dựng kế hoạch bài học của
giáo viên ...................................................................................... 48

Bảng 2.6.

Kết quả khảo sát nội dung kế hoạch bài học ............................... 50

Bảng 2.7.

Kết quả khảo sát thực trạng quản lý việc lập kế hoạch bài
học (soạn giáo án) của giáo viên theo chuẩn đầu ra.................... 52

Bảng 2.8.


1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo có vai trò to lớn trong đời sống xã hội, là nền tảng
vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi quốc gia trên toàn thế
giới. Thế giới trong thế kỷ XXI có những chuyển biến mới cực kỳ quan trọng
ảnh hưởng to lớn đến tình hình của mọi lĩnh vực trên toàn cầu, nổi bật là sự hình
thành một xã hội thông tin, kinh tế tri thức và sự phát triển nhanh chóng chưa
từng thấy của khoa học công nghệ, xu thế của toàn cầu hóa và hội nhập. Đây là
nguyên nhân tạo lên một làn sóng cải cách giáo dục ở các nước trên thế giới.
Trong đó đặc biệt chú ý đến khuyến cáo về “Giáo dục cho thế kỷ XXI” của tổ
chức liên hiệp quốc về giáo dục, khoa học, văn hóa” (UNESCO) về 4 trụ cột
giáo dục: học để biết, học để làm, học để cùng chung sống, học để làm người.
Tại báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI “Đổi mới
chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra
theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục
lí tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực
sang tạo, kĩ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”.
Đến Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục và đào tạo “Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực
và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy
nghề. Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù
hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề; tăng thực hành, vận dụng kiến thức
vào thực tiễn. Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp
luật và ý thức công dân” và “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và
học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận
dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một
chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự
học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển
1




2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và thực trạng quản lý dạy học hiện nay ở các trường
THPT huyện Hưng Hà tỉnh Thái Bình, đề xuất các biện pháp quản lý dạy học
theo chuẩn đầu ra tại các trường THPT của huyện nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học theo chuẩn đầu ra ở các trường THPT
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở các trường THPT huyện Hưng Hà,
tỉnh Thái Bình.
4. Giả thuyết khoa học
Hoạt động quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở các trường THPT huyện
Hưng Hà tỉnh Thái Bình đã được quan tâm và bước đầu đạt được một số kết quả.
Tuy nhiên, hoạt động này vẫn còn một số hạn chế và bất cập trong việc xây
dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo cũng như công tác kiểm tra, đánh giá chưa phù
hợp và hiệu quả quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn đầu ra chưa rõ nét.
Nguyên nhân của thực trạng này là do chưa có các biện pháp quản lý thật sự
hiệu quả. Vì vậy nếu đề xuất được các biện pháp quản lý dạy học theo chuẩn đầu
ra phù hợp với điều kiện thực tiễn của các trường THPT huyện Hưng Hà, tỉnh
Thái Bình thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra
ở các trường THPT này.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở
trường trung học phổ thông
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở các
trường trung học phổ thông huyện Hưng Hà tỉnh Thái Bình.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở các trường
THPT huyện Hưng Hà tỉnh Thái Bình.

4


7.2.3. Phương pháp chuyên gia
Thu thập ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý để khảo nghiệm tính cần
thiết, khả thi của các biện pháp mà đề tài đã đề xuất.
7.2.4. Phương pháp toán thống kê
Dùng để xử lý các số liệu điều tra.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, phụ lục, tài liệu tham khảo,
luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở
trường THPT.
Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở các trường
THPT huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra ở trường THPT
huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.

5


Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO CHUẨN
ĐẦU RA Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về dạy học theo chuẩn đầu ra
Ngày 5.5.2006, Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành Quyết định số
16/2006/QĐ - BGD ĐT về chương trình giáo dục phổ thông. Chương trình giáo
dục phổ thông được ban hành lần này đã bao gồm chuẩn đầu ra. Để thực hiện
chương trình theo chuẩn đầu ra, Bộ giáo dục và đào tạo đã tổ chức biên soạn

Các đề tài đã có những nghiên cứu về lý luận dạy học, những điều cơ bản
về chuẩn đầu ra trong chương trình giáo dục phổ thông; kiểm tra đánh giá, quản
lý dạy học theo chuẩn đầu ra; các đề tài cũng đề xuất các biện pháp nhằm quản
lý dạy học theo chuẩn đầu ra trên cơ sở tìm hiểu thực trạng của mỗi đơn vị. Tuy
nhiên, các đề tài chưa đưa ra được hệ thống biện pháp thống nhất, toàn diện
bám sát quy trình dạy học theo chuẩn đầu ra. Đặc biệt ở các trường THPT
huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình thì vấn đề quản lý dạy học theo chuẩn đầu ra
cũng chưa được quan tâm nghiên cứu.
Đề tài này sẽ nghiên cứu về lý luận dạy học theo chuẩn đầu ra ở trường
THPT; đánh giá thực trạng và đưa ra biện pháp (mang tính hệ thống bám theo
quy trình dạy học) của hiệu trưởng nhằm quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn
đầu ra ở các trường THPT huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Trước yêu cầu của xã hội loài người, sự phân công và hợp tác trong lao
động trở thành một xu thế tất yếu có tính quyết định đến sự tiến bộ của xã hội.
Đó cũng chính là nguồn gốc của hoạt động quản lý. Khái niệm quản lý được sử
dụng trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, hoạt động quản lý
được hình thành từ sự xuất hiện của tổ chức cộng đồng với nhu cầu hướng tới
đạt hiệu quả tốt hơn. Do đó xuất hiện người quản lý và sự quản lý.
7


Theo từ điển tiếng Việt: “Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu
cầu nhất định”. Theo khía cạnh khác “Quản lý là tổ chức và điều khiển các
hoạt động theo yêu cầu nhất định”. [40, tr.991].
Theo tác giả Nguyễn Quốc Bảo, thì quản lý gồm hai quá trình: quản và
lý kết hợp lại với nhau. Quá trình “quản” gồm coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ thống
ở trạng thái ổn định; quá trình “lý” gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa tổ chức
vào thế phát triển. Vì thế, quá trình quản và quá trình lý cần được phối hợp với

quản lý nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan.
1.2.2. Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường
1.2.2.1. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là một khoa học quản lý chuyên ngành được nghiên
cứu trên nền tảng của khoa học quản lý nói chung. Cũng giống như quản lý,
quản lý giáo dục cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Ở đây tôi chỉ đề cập
tới khái niệm giáo dục trong phạm vi quản lý một hệ thống giáo dục nói chung
mà hạt nhân của hệ thống là các cơ sở trường học.
Theo Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của
chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục nhằm hình thành và phát triển nhân
cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường”. [32, tr.23].
Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác
động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho
hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được
các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là
quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến,
tiến lên trạng thái mới về chất”. [36, tr.32].
Như vậy, quản lý giáo dục thực chất là một quá trình tác động có định
hướng của nhà quản lý trong việc vận hành những nguyên lý, phương pháp
chung nhất của khoa học quản lý vào lĩnh vực giáo dục nhằm đạt được những
mục tiêu giáo dục đã đề ra. Những tác động đó, thực chất là những tác động
khoa học đến nhà trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế
hoạch quá trình dạy học - giáo dục theo mục tiêu đào tạo.
9


Cụ thể hơn, quản lý giáo dục bao gồm hai cấp độ sau:
Phải có chủ thể quản lý giáo dục, ở cấp vĩ mô là quản lý của Nhà nước
mà các cơ quan trực tiếp quản lý là Bộ giáo dục và đào tạo, Sở giáo dục và đào
tạo và Phòng giáo dục. Phải có hệ thống tác động quản lý theo nội dung,

tạo và quản lý các điều kiện (vật chất, tài chính, nhân lực …).
Vậy, quản lý nhà trường cũng chính là quản lý giáo dục nhưng trong một
phạm vi xác định cụ thể của một đơn vị giáo dục nền tảng đó là nhà trường. Do
vậy quản lý nhà trường vận dụng tất cả các nguyên lý chung của quản lý giáo
dục nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo mục tiêu đào tạo. Nói như
thế không có nghĩa là quản lý trường học là sự sao chép một cách máy móc
toàn bộ hệ thống lý luận về quản lý giáo dục để vận dụng trong nhà trường. Có
thể hiểu rằng: quản lý trường học là cấp độ vi mô của hoạt động giáo dục.
Trong khi đó quản lý giáo dục là một khái niệm rộng dùng chung cho cả một hệ
thống giáo dục. Quản lý trường học chính là sự vận dụng các nguyên lý quản lý
giáo dục một cách linh hoạt đối với từng cấp học.
1.2.3. Dạy học
1.2.3.1. Quá trình dạy học
Theo tác giả Phạm Viết Vượng: “Bản chất của quá trình dạy học là quá
trình nhận thức độc đáo của học sinh, là quá trình hoạt động của hai chủ thể,
trong đó dưới sự tổ chức, hướng dẫn và điều khiển của giáo viên, học sinh
nhận thức lại nền văn minh nhân loại và rèn luyện hình thành kỹ năng hoạt
động, tạo lập thái độ sống tốt đẹp”. [41, tr.58].
Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn gồm hoạt động dạy và hoạt động
học luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau. Sự tương
tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó dạy giữ vai trò chủ đạo.
Quá trình dạy học là một quá trình xã hội gắn liền với hoạt động của con
người: hoạt động dạy và hoạt động học. Các hoạt động này có mục tiêu rõ ràng,
có nội dung nhất định, do các chủ thể thực hiện - đó là thầy và trò, với những
phương pháp và phương tiện nhất định. Sau một chu trình vận động, các hoạt
động dạy và hoạt động học phải đạt tới những kết quả mong muốn.
11


Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt trẽ với nhau, thể

giúp học sinh hình thành kỹ năng, thái độ để tiếp nhận các kiến thức có hiệu
quả. Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt, tiếp nhận thông tin ngược
và điều khiển hoạt động học.
Hoạt động học: là quá trình tự điều khiển tối ưu sự lĩnh chiếm tri thức
khoa học, hình thành cấu trúc tâm lý mới, phát triển nhân cách. Vai trò tự điều
khiển hoạt động học thể hiện ở sự tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo dưới sự
tổ chức, điều khiển, hướng dẫn của thầy. Khi chiếm lĩnh tri thức, học sinh đồng
thời đạt được ba mục đích đó là: tiếp nhận tri thức khoa học, phát triển năng lực
trí tuệ và hình thành những phẩm chất, nhân cách. Hoạt động học có hai chức
năng: lĩnh hội và điều khiển quá trình chiếm lĩnh tri thức, các khái niệm một
cách tự giác, tích cực. Nội dung hoạt động học bao gồm hệ thống khái niệm của
môn học, phương pháp đặc trưng của môn học để biến tri thức của nhân loại
hình thành những kiến thức của bản thân, hình thành và phát triển năng lực con
người theo đúng mục tiêu giáo dục.
Như vậy, hoạt động dạy học là một trong những hoạt động giao tiếp sư
phạm mang ý nghĩa xã hội. các chủ thể của hoạt động dạy học tiến hành các
hoạt động khác nhau nhưng không đối lập nhau mà tồn tại và phát triển song
song với nhau trong một quá trình thống nhất, cùng hướng tới mục tiêu chung,
đó là sự biến đổi của người học về nhận thức, kỹ năng và thái độ. Kết quả của
học sinh được đánh giá không chỉ là kết quả của quá trình học mà còn là kết
quả của hoạt động dạy.
Tóm lại, dạy học là quá trình hoạt động cộng đồng hợp tác giữa thầy và
trò, giữa học sinh với học sinh. Dạy tốt, học tốt là đảm bảo thống nhất của điều
khiển, bị điều khiển, tự điều khiển và mối liên hệ ngược thường xuyên bền
vững. [41, tr.58].
1.2.3.3. Quy trình dạy học
Quy trình dạy học là thứ tự các bước tiến hành hoạt động dạy học phù
hợp với điều kiện và kỹ thuật hiện có nhằm đạt được mục tiêu dạy học.
13


14


- Chuẩn bị môi trường dạy học: Tùy vào điều kiện cơ sở vật chất, hoàn
cảnh cụ thể của nhà trường, giáo viên chuẩn bị các đồ dùng, phương tiện…
- Lập hồ sơ môn học: Lịch báo giảng, giáo án, sổ theo dõi kết quả học
tập của học sinh, sổ dự giờ, đề kiểm tra …
Bước 3: Đánh giá, cải tiến
- Ghi chép, đánh giá: Giáo viên cần ghi chép thông số, số liệu, đặc biệt
chú ý ghi chép các mặt được, chưa được trong quá trình thực hiện chương trình
giáo dục; các ý kiến nhận xét của đồng nghiệp, của cán bộ thanh tra chuyên
môn, phản hồi của học sinh…
- Xây dựng kế hoạch cải tiến chương trình: Từ những thông tin có được, giáo
viên xây dựng kế hoạch cải tiến những hạn chế, phát huy những điểm mạnh.
1.2.4. Quản lý dạy học
1.2.4.1. Khái niệm quản lý hoạt động dạy học
Chúng ta đã biết, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của nhà quản lý
nhằm đạt tới mục tiêu quản lý. Nhà quản lý cùng với đông đảo đội ngũ giáo
viên, học sinh, các lực lượng xã hội, … bằng hành động của mình biến mục
tiêu đó thành hiện thực.
Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất với nhau là hoạt động trung tâm
của nhà trường. Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều
hướng vào tiêu điểm này. Vì vậy quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá
trình sư phạm của thầy và hoạt động học tập - tự giáo dục của trò, diễn ra chủ
yếu trong quá trình dạy học.
Như vậy, quản lý hoạt động dạy học thực chất là các hoạt động của
chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên
và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần
hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo
của nhà trường.