ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN ANH TUẤN

QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC
Ở TRƢỜNG THCS NGÔ TẤT TỐ QUẬN PHÚ NHUẬN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN ANH TUẤN

QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC
Ở TRƢỜNG THCS NGÔ TẤT TỐ QUẬN PHÚ NHUẬN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Bích Liễu

HÀ NỘI - 2015

Ký hiệu viết tắt

Nội dung

1.

BGH

Ban giám hiệu

2.

BP

Biện pháp

3.

CBQL

Cán bộ quản lý

4.

CSVC

Cơ sở vật chất

5.


GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

11.

HS

Học sinh

12.

NV

Nhân viên

13.

PMDH

Phần mềm dạy học

14.

PP

Phương pháp

15.



MỤC
LỤC
LỜI CẢM ƠN.....................................................................................................................i
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT...........................................................................ii
MỤC LỤC .........................................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................................vii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ........................................................................................ix
MỞ ĐẦU.............................................................................................................................1 1.
Lý do chọn đề tài........................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu..................................................................................... 3 3.
Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3 4.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu .............................................................. 4 4.1.
Khách thể nghiên cứu................................................................................. 4 4.2.
Đối tượng nghiên cứu................................................................................. 4 5.
Phạm vi nghiên cứu....................................................................................... 4 6.
Câu hỏi nghiên cứu ....................................................................................... 4 7.
Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 4 8. Ý
nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài.......................................................... 4 8.1. Ý
nghĩa lý luận: .......................................................................................... 4 8.2.Ý
nghĩa thực tiễn: ........................................................................................ 5 9.
Phương pháp nghiên cứu............................................................................... 5 9.1.
Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận ..................................................... 5 9.2.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.................................................. 5 9.3.
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: .......................................................... 6 9.4.
Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục ........................ 6 10.
Cấu trúc của luận văn.................................................................................. 6
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT
TRONG
DẠY HỌC CẤP TRUNG HỌC CƠ

NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG THCS
NGÔ TẤT TỐ,
QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH........................................35
2.1. Giới thiệu trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh35
2.1.1. Về cơ cấu tổ chức .................................................................................. 35
2.1.2. Chất lượng giáo dục.............................................................................. 35
2.2. Mục tiêu, nội dung và phương pháp đánh giá thực trạng ........................ 37
iv


2.2.1. Mục tiêu................................................................................................. 37
2.2.2. Nội dung ................................................................................................ 37
2.2.3. Phương pháp ......................................................................................... 37
2.3. Kết quả đánh giá thực trạng sử dụng CNTT trong dạy học ở trường
THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh...................... 38
2.3.1. Tình hình cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ......................................... 38
2.3.2. Thực trạng nhận thức và thái độ đối với việc ứng dụng CNTT trong dạy
học ............................................................................................................ 40
2.3.3. Thực trạng kỹ năng ứng dụng CNTT trong dạy học............................. 44
2.3.4. Mức độ ứng dụng CNTT ....................................................................... 45
2.4. Đánh giá tác động của việc ứng dụng CNTT vào quá trình dạy học....... 55
2.5. Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT vào dạy học ................................... 57
2.5.1. Cơ sở vật chất và ngân sách dành cho CNTT....................................... 57
2.5.2. Kết quả khảo sát CBQL và GV về các biện pháp quản lý ứng dụng
CNTT ............................................................................................................... 60
2.5.3. Đánh giá mức độ ưu tiên của các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT
trong dạy học đối với giáo viên và học sinh ................................................... 64
2.6. Tổng kết thực trạng chung về quản lý ứng dụng CNTT tại trường THCS
Ngô Tất Tố ...................................................................................................... 68
Kết luận chƣơng 2 ...........................................................................................................70

2.3. Đối với UBND quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh ..................... 92
2.4. Đối với Phòng GD&ĐT quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh....... 92
2.5. Đối với Hiệu trưởng ................................................................................. 92
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................93
PHỤ LỤC..........................................................................................................................96

vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1. 1:

So sánh đặc điểm của ba xu hướng ứng dụng CNTT trong dạy học...................................................................................................19

Bảng 2. 1:

Xếp loại hạnh kiểm .........................................................................36

Bảng 2. 2:

Xếp loại học lực ..............................................................................36

Bảng 2. 3:

Tình hình CSVC phục vụ ứng dụng CNTT ....................................38

Bảng 2. 4:

Nhận thức của GV về vai trò của ứng dụng CNTT và dạy học......40



khai thác Internet của GV..................................................49 Mức độ

Bảng 2. 13:

khai thác Internet của HS ..................................................52
Bảng 2.

Phạm vi ứng dụng CNTT vao daỵ hoc ccủa giao

14: Bảng

viên .....................54

2. 15:

Hiệu quả của việc ứng dụng CNTT vào dạy học (Kết
quả điều tra

Bảng 2.
16:

CBQL, GV,
HS)..............................................................................56
Kinh phí sửa chữa, mua sắm CSVC - Thiết bị nhà trường

Bảng 2.
17:

năm học 2014 -

trường THCS Ngô Tất Tố...............................................................68

Bảng 3. 1:

Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp ..........................85

Bảng 3. 2:

Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp.............................86

Bảng 3. 3:

Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề
xuất..................................................................................................87

v
i
i
i


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2. 1:

Nhận thức của GV về vai trò của ứng dụng CNTT và
dạy học ............................................................................................41

Biểu đồ 2. 2:

Mức độ yêu thích của các em học sinh về ứng dụng

thế giới UNESCO chính thức đưa ra thành chương trình hành động trước ngưỡng cửa
của thế kỷ XXI và dự đoán "sẽ có sự thay đổi nền giáo dục một cách căn bản vào đầu thế
kỷ XXI do ảnh hưởng của CNTT".
Ứng dụng CNTT trong dạy học sẽ góp phần làm cho giờ học trở nên sinh động,
kích thích được tính tích cực, sáng tạo của HS. Với yêu cầu dạy học theo hướng phát
huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đã học
để giải quyết những tình huống trong thực tiễn, rèn luyện thói quen và khả năng tự học,
tinh thần hợp tác của HS phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học.
Trong thời đại CNTT phát triển mạnh hiện nay, thông tin trên Internet đã trở
thành một kho tài nguyên tri thức vô tận, về mọi lĩnh vực đối với mọi người nếu biết
cách khai thác nó. Đối với GV, ngoài việc tìm kiếm các thông tin trên Internet thông
thường, cần biết khai thác từ các nguồn từ điển mở, thư viện bài giảng… CNTT cung
cấp những phương tiện DH hiện đại như ipad, bảng tương tác thông minh, các phần
mềm dạy học...
Ngày nay, CNTT được ứng dụng nhiều trong công tác đánh giá nói chung và
đánh giá HS, cán bộ nói riêng nhờ những lợi thế của nó về lưu trữ, thống kê, tính toán,
sắp xếp, lọc dữ liệu…Ứng dụng trong học tập của HS đang thay đổi một cách mạnh mẽ, nhiều
phương pháp, quan điểm dạy học mới ra đời, hướng tới mục tiêu tăng tính chủ động,
khả năng tự học của người học. Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, khối
lượng tri thức được tạo ra nhanh chóng, đòi hỏi mỗi người phải học thường xuyên, học
liên tục, học suốt đời, học mọi lúc, học mọi nơi. CNTT đang trở thành phương tiện
không thể thiếu được để thực hiện các mục tiêu trên.
Để ứng dụng CNTT trong dạy học có hiệu quả, đòi hỏi lãnh đạo các trường học
phải có các biện pháp QL phù hợp như có viễn cảnh/ tầm nhìn đối với việc sử
1


dụng CNTT trong nhà trường, có các loại kế hoạch ứng dụng CNTT, chỉ đạo triển
khai thực hiện và đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng CNTT trong DH, có các chính
sách đầu tư và các chính sách khuyến khích hay chế tài bắt buộc GV sử dụng

nguyên nhân của thực trạng;
3


3. Đề xuất một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở
trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Ứng dụng CNTT trong dạy học THCS.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THCS Ngô Tất Tố, quận
Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh.
5. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ nghiên cứu công tác quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở
trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh.
6. Câu hỏi nghiên cứu
Mục tiêu của quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học là gì và làm thế nào để
hiệu trưởng có thể quản lý việc ứng dụng CNTT trong dạy học?
Những ưu điểm và hạn chế của công tác quản lý ứng dụng CNTT trong dạy
học ở trường THCS và nguyên nhân của chúng?
Hiệu trưởng trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh
cần có thêm những biện pháp nào để đẩy mạnh hơn nữa việc ứng dụng CNTT
trong dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục?
7. Giả thuyết khoa học
Hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong dạy học sẽ góp phần làm cho giờ học
trở nên sinh động, kích thích được tính tính cực, sáng tạo của HS. Để ứng dụng CNTT
một cách có hiệu quả, thì cần có những biện pháp quản lý thực thi và phù hợp. Tuy
nhiên, tại trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh công tác
quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học vẫn còn nhiều hạn chế. Nếu đề xuất được một số
biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học phù hợp với thực tiễn của nhà trường

Thực trạng các biện pháp quản lý của nhà trường trong việc ứng dụng CNTT
trong dạy học.
Đối tượng:
03 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng), 80 GV các bộ môn, 200
HS đại diện cho 4 khối lớp.
Xử lý kết quả:
Sử dụng phần mềm SPSS để tổng hợp thông tin, tính tỷ lệ phần trăm các câu
hỏi và phân tích kết quả.
5


Quan sát: Quan sát 6 giờ dạy có ứng dụng CNTT của 6 GV ở các tổ bộ môn.
Mục tiêu: Đánh giá kỹ năng ứng dụng CNTT trong các giờ dạy của GV.
Nội dung:
Đánh giá việc ứng dụng CNTT trong dạy học có giúp GV thể hiện nội dung
bài học dễ hiểu logic, thể hiện kiến thức sinh động, dẫn dắt HS xây dựng bài.
Đánh giá việc ứng dụng CNTT trong dạy học có giúp HS tìm tòi, khám phá, kích
thích được tính tính cực, sáng tạo của HS.
Phân tích giờ dạy: Phân tích theo các tiêu chí về dạy học ứng dụng CNTT.
9.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:
Tìm hiểu bản chất, nguồn gốc, nguyên nhân và cách giải quyết những khó
khăn trong việc quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học.
9.4. Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục
Xử lí các tài liệu, số liệu đã thu thập được để bảo đảm độ tin cậy, chính xác.
10. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học cấp Trung
học cơ sở.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THCS

Yếu tố cần thiết 2: Học tập mọi lúc, mọi nơi: HS có thể học bất kì nơi nào, bất
kỳ đâu. HS sử dụng các thiết bị di động (điện thoại di động, Smart Phones và MP3) để
cá nhân hóa việc học tập của các em như tìm kiếm thông tin hay các cuốn sách giáo khoa
trên mạng, hợp tác với các HS khác để ghi chép bài học, ghi âm các bài giảng, quay
video các bài trình bày…chơi các trò chơi giáo dục, nhận các nhắc nhở, làm bài tập, chia sẻ
thông tin… Sử dụng CNTT đạt mục đích kép: nâng cao hiệu quả giảng dạy của GV và học tập
của HS.
Yếu tố cần thiết 3: HS và GV có nhiều các kinh nghiệm học tập sử dụng các công
cụ kỹ thuật số: sự sẵn có các phương tiện CNTT và việc sử dụng có hiệu quả các nguồn
CNTT là một phần không thể thiếu của chương trình và các hoạt động DH trong lớp
học: DH cá biệt hóa, sử dụng các công cụ video, podcast, các mạng xã hội...

7


Các nhà nghiên cứu chỉ ra 5 cản trở lớn trong quá trình sử dụng CNTT trong
DH:
-

Không đủ phương tiện CNTT

-

Các chương trình giáo dục, sách giáo khoa lạc hậu

-

Thiếu sự hợp tác

-

8


lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi giáo dục phải đổi mới, đặc biệt cần trang bị cho
thế hệ trẻ kỹ năng ứng dụng CNTT.
Nhiều chỉ thị, nghị quyết của Đảng đã yêu cầu ứng dụng CNTT trong giáo dục,
dạy học. Cùng với việc ban hành các chủ trương đổi mới dạy học và ứng dụng CNTT
trong giáo dục, các trường học đã có những nỗ lực nhất định để thực hiện các chủ trương
này. Song song với nỗ lực ứng dụng CNTT của các trường học, đã có nhiều công trình
nghiên cứu khoa học, các đề tài luận văn và luận án nghiên cứu về quản lý, ứng dụng
CNTT trong giáo dục và trong các trường học.
Một số công trình nghiên cứu đã chỉ ra tác dụng và cách thức ứng dụng CNTT
trong dạy học học tập các kinh nghiệm quốc tế.
Những tác dụng của CNTT trong dạy học được mô hình hóa trong đề tài nghiên
cứu khoa học "Đánh giá tác động của CNTT sử dụng trong dạy học đối với kiến thức và
kĩ năng của giáo viên và học sinh các trường trung học phổ thông ở Việt Nam, Đề tài
trọng điểm Đại học Quốc gia Hà Nội". (Trần Thị Bích Liễu, 2012)

Sơ đồ 1. 1: Thể hiện các mối tương thích CNTT với các phương pháp dạy học và
thể hiện tầm quan trọng của CNTT đối với việc tích cực hóa, cá nhân hóa và phát
triển tiềm năng của người học.

9


Sơ đồ này cho thấy, ứng dụng CNTT vào dạy học rất phù hợp với các phong
cách học tập khác nhau của người học, thể hiện đầy đủ các phương pháp dạy học, đặc
biệt là phương pháp trực quan, đáp ứng các đặc điểm của các học thuyết sư phạm, đặc
biệt là học thuyết dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm. Sơ đồ này cũng cho
thấy, khi dạy học cần tích hợp CNTT với các phương pháp dạy học, các phong cách học

áp dụng CNTT trong nhà trường phổ thông hiện nay nhằm không ngừng đổi mới và
nâng cao chất lượng giáo dục.
Có một số luận văn thạc sỹ khoa học nghiên cứu về quản lý việc ứng dụng
CNTT trong dạy học ở các trường phổ thông:
- Tác giả Trần Thị Đản, với đề tài: "Một số biện pháp tổ chức triển khai việc ứng
dụng CNTT vào giảng dạy của hiệu trưởng trường THCS Văn Lang thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ".
- Tác giả Phạm Trường Lưu, với đề tài: "Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy
học có sử dụng đa phương tiện ở trường THCS".
- Tác giả Nguyễn Văn Tuấn, với đề tài: "Một số biện pháp chỉ đạo việc thúc đẩy
ứng dụng CNTT trong công tác quản lý dạy học tại các trường THPT".
- Tác giả Đào Thị Ninh, đề tài: "Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong
giảng dạy ở các trường THPT quận Cầu Giấy - Hà Nội".
Các giải pháp/biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học được đề cập trong
các luận văn này. Các tác giả luận văn nghiên cứu cách sử dụng các chức năng quản lý,
các phương pháp quản lý để thúc đẩy và khuyến khích giáo viên, có kế hoạch đầu tư, có
biện pháp kiểm tra đánh giá kết quả ứng dụng CNTT.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu liên quan đến sử dụng CNTT trong dạy
học đã chỉ ra những tác dụng của ứng dụng CNTT trong dạy học, cách thức ứng dụng.
Đặc biệt, các công trình nghiên cứu đã chỉ ra những khó khăn, hạn chế của việc ứng
dụng CNTT trong dạy học, những giải pháp/biện pháp của người quản lý để tăng cường
sử dụng CNTT trong dạy học (xây dựng môi trường CNTT, có chính sách khuyến khích
giáo viên, bồi dưỡng, đào tạo kỹ năng sử dụng CNTT trong dạy học…). Tuy nhiên, những
biện pháp/giải pháp này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng
và cẩn thận hơn ở những môi trường cụ thể

11


1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Ứng dụng CNTT trong dạy học